Sehemu kubwa ya yanayofuata imekusanywa kutoka katika mazungumzo ya Sista Teresia na manovisi wake. Bila shaka ushauri wake utawasaidia wale wanaoishi katika maisha ya kitawa ya ndani, na vilevile watu wengi wanaoishi ulimwenguni ambao huenda wakavutiwa na njia yake ndogo ya kumfikia Mungu, iliyo rahisi na isiyo na ugumu.
* * * * * *
Mmoja wa manovisi, aliyekuwa amevunjika moyo sana alipofikiria mapungufu yake, anatusimulia kwamba mlezi wake alimwambia hivi:
“Unanikumbusha mtoto mdogo anayejifunza kusimama lakini bado hajui kutembea. Kwa hamu ya kufika juu ya ngazi ili amkute mama yake, anainua kijimguu chake ili apande kidato cha kwanza. Lakini hafanikiwi hata kidogo, na kila anapojaribu tena, anaanguka. Basi, uwe kama mtoto huyo mdogo. Endelea daima kuinua mguu wako ili kuipanda ngazi ya utakatifu, wala usidhani kwamba unaweza kupanda hata kidato cha kwanza. Mungu anachokuomba ni nia njema tu. Kutoka juu ya ngazi anakutazama kwa upendo, na upesi, akiguswa na jitihada zako zisizozaa matunda, Yeye mwenyewe atashuka na kukuchukua mikononi Mwake, kisha atakubeba hadi katika Ufalme Wake, usimwache tena kamwe. Lakini ukiacha kuinua mguu wako, utaachwa duniani kwa muda mrefu.”
* * * * * *
“Njia pekee ya kusonga mbele upesi katika njia ya upendo ni kubaki mdogo sana daima. Hivyo ndivyo nilivyofanya, na sasa ninaweza kuimba pamoja na Baba yetu mtakatifu, Mtakatifu Yohane wa Msalaba:
‘Ndipo nilipojishusha chini sana, chini kabisa, hata nikapaa kufikia vilele vya juu sana, vya juu kweli, hata nikamfikia windo niliyemwinda!'”
* * * * * *
Nilipokuwa katika kishawishi kilichoonekana kwangu kuwa hakiwezi kushindwa, nilimwambia: “Safari hii, siwezi kukivuka.” Akajibu: “Kwa nini utake kukivuka? Afadhali upite chini yake. Ni sawa kwa walio wakubwa kiroho kupaa juu ya mawingu wakati tufani inapovuma; sisi tunapaswa tu kustahimili manyunyu ya mvua. Kuna ubaya gani tukilowa? Tutajikausha katika mwanga wa jua la upendo.
“Hilo linanikumbusha tukio dogo la utoto wangu. Siku moja farasi alikuwa amesimama mbele ya lango la bustani, akituzuia kupita. Wenzangu walikuwa wakimsemesha na kujaribu kumfanya aondoke, lakini walipokuwa bado wakizungumza nilipenya kimyakimya katikati ya miguu yake . . . Hiyo ndiyo faida ya kubaki mdogo.”
* * * * * *
Bwana wetu alimwambia mama wa wana wa Zebedayo: ‘Kuketi mkono wangu wa kulia au wa kushoto ni kwa wale ambao Baba yangu amewaandalia.'[1] Nafikiri kwamba nafasi hizi teule, ambazo Watakatifu wakubwa na Mashahidi pia wamenyimwa, zitawekwa kwa ajili ya watoto wadogo; na je, Daudi hakutabiri hilo aliposema kwamba ‘Benyamini mdogo ataongoza katikati ya mikusanyiko[2] ya Watakatifu.'”
* * * * * *
“Unakosea kukosoa hili na lile, au kujaribu kumfanya kila mtu ayaone mambo kama unavyoyaona wewe. Tunatamani kuwa ‘kama watoto wadogo,’ na watoto wadogo hawajui lililo bora zaidi: kwao kila kitu huonekana kuwa sawa. Tuige mwenendo wao. Isitoshe, hakuna stahili katika kufanya kile ambacho akili inaelekeza.”
* * * * * *
“Wasimamizi wangu na wale ninaowapenda kwa namna ya pekee Mbinguni ni wale ambao, kwa namna ya kusema, waliiba nafasi yao humo, kama vile Watoto Watakatifu Mashahidi na Mnyang’anyi Mwema. Watakatifu wakubwa waliipata kwa matendo yao; mimi natamani kuwa kama wezi na kuipata kwa mbinu—mbinu ya upendo itakayofungua malango yake kwa ajili yangu na kwa ajili ya wakosefu maskini pia. Katika Kitabu cha Mithali, Roho Mtakatifu ananitia moyo, kwa maana anasema: ‘Njoo kwangu, wewe mdogo, ujifunze werevu!'”[3]
* * * * * *
“Ungefanya nini kama ungeweza kuanza upya maisha yako ya kitawa?”
“Nafikiri ningefanya kama nilivyokwisha kufanya.”
“Basi hushiriki hisia za yule mkaapweke aliyesema: ‘Maadamu nimebakiwa na robo saa, au hata pumzi moja ya uhai, nitaiogopa moto wa jehanamu hata kama ningekuwa nimetumia miaka mingi katika maisha ya toba’?”
“La, sina hofu hiyo; mimi ni mdogo mno. Watoto wadogo hawahukumiwi adhabu ya milele.”
“Daima unajitahidi kuwa kama watoto wadogo, lakini tuambie ni nini kinachopaswa kufanywa ili kupata roho hiyo ya kitoto. ‘Kubaki mdogo’—maana yake nini?”
“‘Kubaki mdogo’ maana yake ni kutambua kwamba mtu si kitu, kutarajia kila kitu kutoka katika Wema wa Mungu, kuepuka kufadhaika kupita kiasi kwa sababu ya makosa yetu; na hatimaye, kutokuwa na wasiwasi wa kujilimbikizia utajiri wa kiroho, kutokuwa na mahangaiko juu ya chochote. Hata miongoni mwa maskini, mtoto anapokuwa bado mdogo, hupewa anachohitaji; lakini akishakuwa mtu mzima, baba yake hatamlisha tena, bali humwambia atafute kazi na kujikimu mwenyewe. Basi, ni kwa kuepuka kuambiwa hivyo kwamba sikuwahi kutamani kukua, kwa maana ninajiona nisiyeweza kujipatia riziki yangu, ambayo ni Uzima wa Milele!”
* * * * * *
Kwa kumwiga Mlezi wetu mtakatifu, mimi pia nilitamani kutokua kamwe; kwa hiyo aliniita “mdogo,” na wakati wa mafungo aliniandikia ujumbe ufuatao:
“Usiogope kumwambia Yesu kwamba unampenda, hata kama huenda huuhisi upendo huo. Kwa njia hii utamlazimisha aje kukusaidia, na akubebe kama mtoto mdogo aliye dhaifu mno hata asiweze kutembea.
“Kwa kweli ni jaribu kubwa wakati kila kitu kinapoonekana kuwa gizani, lakini hali hii haikutegemei wewe peke yako. Fanya yote uwezayo kuutenga moyo wako na mahangaiko ya duniani, hasa na viumbe; kisha uwe na hakika kwamba Bwana Wetu atafanya yaliyobaki. Hawezi kuruhusu uanguke shimoni. Farijika, mdogo wangu! Mbinguni kila kitu hakitaonekana tena cheusi, bali cheupe chenye kung’aa. Huko wote watavikwa mng’ao wa Kimungu wa Bwana Arusi Wetu—Yungi la Bondeni. Pamoja tutamfuata popote aendapo. Kwa sasa hatuna budi kuitumia vizuri siku hii fupi ya maisha. Tumfurahishe Bwana Wetu, tumletee roho kwa kujitoa sadaka! Zaidi ya yote, tuwe wadogo—wadogo kiasi kwamba kila mtu aweze kutukanyaga bila sisi hata kuonekana kuumia.
“Sishangazwi na kushindwa kwa huyu mdogo; anasahau kwamba katika jukumu lake la kuwa mmisionari na mpiganaji anapaswa kuziacha faraja zote za kitoto. Si vema kutumia muda wako kwa kuhangaika badala ya kulala juu ya Moyo wa Yesu.
“Ikiwa huyu mdogo ataogopa giza la usiku, au kulalamika kwa kutomwona Yeye anayembeba, na afumbe macho yake. Hiyo ndiyo sadaka pekee ambayo Mungu anaomba. Akibaki hivyo, giza litaacha kumtisha kwa sababu hataliona, na baada ya muda mfupi, amani—hata ikiwa si furaha—itairudia roho yake.”
* * * * * *
Ili kunisaidia kukubali kudhalilishwa, aliniambia kwa siri yafuatayo:
“Kama nisingepokelewa Karmeli, ningeingia katika nyumba ya hifadhi, na kuishi huko bila kujulikana na kwa kudharauliwa miongoni mwa wale maskini ‘wenye kutubu.’ Furaha yangu ingekuwa kuhesabiwa kuwa mmoja wao, nami ningekuwa mtume miongoni mwa wenzangu, nikiwaambia mawazo yangu kuhusu Huruma ya Mungu Isiyo na Kikomo.”
“Lakini ungewezaje kumficha padri wako wa maungamo hali yako ya kutokuwa na hatia?”
“Ningemwambia kwamba nilipokuwa bado duniani nilifanya maungamo ya jumla, na kwamba nilikatazwa kuyarudia.”
* * * * * *
“Lo! Ninapofikiria yote ambayo bado ninapaswa kupata!”
“Au tuseme, kuacha! Ni Yesu anayejitwika jukumu la kuijaza roho yako kadiri unavyoiondolea mapungufu. Ninaona wazi kwamba unakosea njia, na kwamba hutafika kamwe mwisho wa safari yako. Unataka kuupanda mlima, ilhali Mungu anataka uushuke. Anakungojea katika bonde lenye rutuba la unyenyekevu.”
* * * * * *
“Kwangu mimi inaonekana kwamba unyenyekevu ni ukweli. Sijui kama mimi ni mnyenyekevu, lakini najua kwamba ninauona ukweli katika mambo yote.”
* * * * * *
“Kwa kweli wewe ni Mtakatifu!”
“Hapana, mimi si Mtakatifu. Sijawahi kutenda matendo ya Mtakatifu. Mimi ni roho ndogo tu ambayo Mungu Mwenyezi ameijaza fadhili Zake.
“Ukweli wa ninayosema utadhihirishwa kwako Mbinguni.”
“Lakini je, si umekuwa mwaminifu daima kwa fadhili hizo?”
“Ndiyo, tangu nilipokuwa na umri wa miaka mitatu sijawahi kumnyima Mungu wetu Mwema chochote. Hata hivyo siwezi kujitukuza. Tazama jinsi vilele vya miti jioni hii vinavyong’aa kama dhahabu kwa mwanga wa jua linalotua. Vivyo hivyo, roho yangu inaonekana kwenu nyote iking’aa na kuwa kama dhahabu kwa sababu imeangaziwa na miale ya Upendo. Lakini kama Jua la Kimungu lingeacha kuiangazia, mara moja ingezama gizani.”
“Sisi pia tungependa kung’aa kabisa kama dhahabu—tufanye nini?”
“Mnapaswa kujizoeza fadhila ndogo ndogo. Wakati mwingine hili ni gumu, lakini Mungu hanyimi kamwe neema ya kwanza—ujasiri wa kujishinda; na roho ikiitikia neema hiyo, mara moja hujikuta katika mwanga wa jua la Mungu. Sifa aliyopewa Yudithi imenigusa daima: ‘Umetenda kwa ushujaa, nao moyo wako umeimarishwa.'[4] Mwanzoni lazima tutende kwa ujasiri. Kwa njia hii moyo hupata nguvu, na ushindi hufuata ushindi.”
* * * * * *
Kwa kufuata Kanuni, Sista Teresia hakuwahi kuinua macho yake katika ukumbi wa chakula, nami, kwa kuwa niliona ugumu mkubwa katika kufuata agizo hili, alinitungia sala ifuatayo. Inadhihirisha unyenyekevu wake mkubwa sana, kwa sababu ndani yake aliomba neema ambayo mimi peke yangu ndiye niliyeihitaji:
“Ee Yesu, kwa kuheshimu na kuiga mfano uliotupa katika nyumba ya Herode, sisi bibi arusi Wako wawili wadogo tunaazimia kuweka macho yetu chini katika ukumbi wa chakula. Mfalme huyo asiye na hofu ya Mungu alipokudhihaki, ee Uzuri Usio na Kikomo, hakuna lalamiko lililotoka Midomoni Mwako. Hata hukuona vyema kumkazia Macho Yako yanayostahili kuabudiwa. Hakustahili fadhili hiyo, lakini sisi tulio bibi arusi Wako, tunatamani kuvuta Mtazamo Wako wa Kimungu utuelekee sisi. Kila tunapojizuia kuinua macho yetu, tunakusihi utujaze kwa kututazama kwa upendo, nasi hata tunathubutu kukuomba usitunyime mtazamo huu mtamu tunaposhindwa kujizuia, kwa maana tutajinyenyekeza kwa unyofu kabisa mbele Yako.”
* * * * * *
Nilimweleza kwa siri kwamba sikuwa nikipiga hatua yoyote, na kwamba kwa sababu hiyo nilikuwa nimevunjika moyo.
“Hadi nilipofikia umri wa miaka kumi na minne,” alisema, “nilijizoeza fadhila bila kuonja utamu wake. Nilitamani mateso, lakini sikufikiria kuyafanya kuwa furaha yangu; neema hiyo nilipewa baadaye. Roho yangu ilikuwa kama mti mzuri ambao maua yake yalianguka mara tu yalipoanza kuchanua.
“Mtolee Mungu sadaka ya kutovuna tunda lolote kamwe. Ikiwa anataka kwamba katika maisha yako yote uchukizwe na mateso na kudhalilishwa—ikiwa anaruhusu maua yote ya matamanio yako na ya nia yako njema yaanguke chini bila tunda lolote kuonekana, usihangaike. Saa ya kufa, kwa kufumba na kufumbua, atayafanya matunda mazuri yaive katika mti wa roho yako.
“Tunasoma katika Kitabu cha Yoshua bin Sira: ‘Kuna mtu asiye na shughuli, anayehitaji msaada, mwenye uwezo mdogo sana, na aliye katika umaskini mkubwa; lakini Jicho la Mungu limemtazama kwa wema, limemwinua kutoka hali yake duni, na limekiinua kichwa chake; wengi wamemstaajabia na kumtukuza Mungu. . . . Mtumainie Mungu, na udumu mahali pako. Kwa maana machoni pa Mungu ni rahisi kumtajirisha maskini ghafula. Baraka ya Mungu huharakisha kuwapa wenye haki thawabu, na kwa muda mfupi baraka Yake huzaa matunda.'”[5]
“Lakini nikianguka, sikuzote nitaonekana kuwa na mapungufu; ilhali wewe unaonekana kuwa mtakatifu.”
“Labda ni kwa sababu sijawahi kutamani kuonekana hivyo. . . . Lakini kuonekana kwako kuwa na mapungufu ndilo hasa jambo lililo bora zaidi. Haya ndiyo mavuno yako. Kujiamini kuwa na mapungufu na kuwaona wengine kuwa wakamilifu—hii ndiyo furaha ya kweli. Viumbe wa duniani wakikuona huna utakatifu, hawakunyang’anyi chochote, wala hupungukiwi na chochote: ni wao wanaopata hasara. Kwa maana je, kuna jambo lolote tamu kuliko furaha ya ndani inayotokana na kumwazia jirani yetu mema?
“Kwa upande wangu, ninafurahi na kushangilia, si tu ninapoonekana kuwa na mapungufu, bali hasa ninapohisi kwamba ni kweli. Sifa, kinyume chake, hazinipi raha hata kidogo.”
* * * * * *
“Mungu anakupenda kwa namna ya pekee, kwa kuwa anakukabidhi nafsi uzitunze.”
“Hilo halibadili chochote, na kwa kweli mimi ni yule tu niliye machoni Pake. Si kwamba ananipenda zaidi kwa sababu anataka niwe mfasiri Wake kati yenu; badala yake, ananifanya kijakazi wenu mdogo. Ni kwa ajili yenu, si kwa ajili yangu mwenyewe, kwamba amenijalia mvuto na fadhila hizo mnazoziona.
“Mara nyingi ninajilinganisha na bakuli dogo ambalo Mungu amelijaza vitu vizuri. Vitoto vyote vya paka huja kula humo, na nyakati nyingine hugombania ni kipi kitakachopata sehemu kubwa zaidi. Lakini Mtoto Mtakatifu Yesu huchunga kwa makini. Anasema: ‘Ninakubali mle katika bakuli Langu dogo, lakini jihadharini msije mkalipindua na kulivunja.’
“Kwa kweli hakuna hatari kubwa, kwa sababu tayari niko chini. Sivyo ilivyo kwa Wakuu wa Kitawa; wakiwa wamewekwa mezani, wanakabiliwa na hatari nyingi zaidi. Heshima sikuzote zina hatari. Ni chakula chenye sumu namna gani wanachopewa kila siku wale walio katika vyeo vya juu! Ni moshi wa uvumba wenye kuua namna gani! Nafsi inapaswa kuwa imejinasua kabisa kutoka katika kujishikamanisha na yenyewe ili ipite katika hayo yote bila kudhurika.”
* * * * * *
“Ni faraja kwako kutenda mema na kufanya Mungu atukuzwe. Laiti nami ningejaliwa vivyo hivyo.”
“Kuna nini ikiwa Mungu ananitumia mimi, badala ya mwingine, ili kujipatia Utukufu! Mradi Ufalme Wake usimikwe katika nafsi, chombo anachotumia si cha maana. Isitoshe, Yeye hamhitaji mtu yeyote.
“Wakati fulani uliopita nilikuwa nikitazama mmweko wa taa ndogo ya usiku, uliokuwa karibu hauonekani, wakati mmoja wa Masista alipokaribia, akawasha mshumaa wake kwa ule mwali uliokuwa ukizimika, kisha akaupitisha ili kuwasha mishumaa yote ya Jumuiya. Nikawaza: ‘Ni nani athubutu kujivunia matendo yake mwenyewe mema? Kwa cheche moja hafifu kama hii, ingewezekana kuwasha dunia nzima moto.’ Mara nyingi tunadhani kwamba tunapokea neema na kuangaziwa na Mungu kwa njia ya mishumaa inayowaka kwa mwanga mkali. Lakini mwanga wake unatoka wapi? Labda unatoka katika sala za nafsi fulani nyenyekevu, iliyojificha, ambayo mwanga wake wa ndani hauonekani kwa macho ya wanadamu; nafsi yenye fadhila zisizotambuliwa na ambayo, machoni pake yenyewe, haina thamani kubwa—mwali unaozimika.
“Ni mafumbo gani ambayo bado tutafunuliwa! Mara nyingi nimewaza kwamba labda neema zote nilizojaliwa kwa wingi nimezipata kwa msaada wa nafsi fulani ndogo nitakayoifahamu Mbinguni tu.
“Ni Mapenzi ya Mungu kwamba katika ulimwengu huu nafsi zigawiane hazina za Mbinguni kwa njia ya sala, ili zitakapofika katika Makao yao ya Milele zipendane kwa mioyo yenye shukrani, na kwa mapenzi yanayozidi sana yale yaliyopo katika familia iliyo kamilifu zaidi duniani.
“Huko hakuna atakayetutazama kwa ubaridi, kwa sababu Watakatifu wote watakuwa wanawiwa wao kwa wao. Hakuna atakayetazama kwa husuda, kwa maana furaha ya kila mmoja wa Wenye Heri itakuwa furaha ya wote. Pamoja na Walimu wa Kanisa tutakuwa kama Walimu; pamoja na Mashahidi, kama Mashahidi; pamoja na Mabikira, kama Mabikira; na kama vile watu wa familia moja wanavyojivunia wenzao, ndivyo nasi tutakavyojivunia ndugu zetu bila wivu hata kidogo.
“Tutakapouona utukufu wa Watakatifu wakuu, na kujua kwamba kwa utendaji wa siri wa Maongozi ya Mungu tumechangia katika utukufu huo, ni nani ajuaye kama furaha tutakayoihisi haitakuwa kubwa kama ile waliyo nayo wao wenyewe, labda hata tamu zaidi?
“Na je, hudhani kwamba Watakatifu wakuu nao, wakiona yale wanayowawia nafsi zote ndogo, watazipenda kwa upendo usio na kifani? Urafiki wa Paradiso utakuwa mtamu na wenye mambo mengi ya kushangaza; nina hakika na hilo. Rafiki wa karibu wa Mtume, au wa Mwalimu mkuu wa Kanisa, huenda akawa mvulana mchungaji, na mtoto mdogo wa kawaida huenda akaunganishwa kwa urafiki wa ndani kabisa na Mzee wa Imani. . . . Ninatamani sana kuingia katika Ufalme huo wa Upendo!”
* * * * * *
“Niamini, kuandika vitabu vya uchaji, kutunga mashairi bora kabisa, yote hayo hayalingani na tendo dogo kabisa la kujikana. Hata hivyo, tunapoumia kwa sababu ya kutoweza kutenda mema, njia pekee tuliyo nayo ni kumtolea Mungu matendo mema ya wengine, na humo ndimo ilimo faida ya ushirika wa watakatifu. Kumbuka ubeti ule mzuri wa utenzi wa Baba yetu, Mtakatifu Yohane wa Msalaba:
‘Rudi, hua wangu! Tazama huko juu Kulungu dume aliyejeruhiwa, Anayeburudishwa Na upepo mwanana unaovumishwa na mabawa yako.’
“Hivyo Bwana Arusi, yule Kulungu dume aliyejeruhiwa, havutiwi na mahali palipoinuka, bali na upepo mwanana tu unaotoka katika mabawa ya hua—upepo ambao pigo moja tu la bawa linatosha kuuvumisha.”
* * * * * *
“Kitu pekee kisichoweza kuonewa wivu ni nafasi ya chini kabisa. Kwa hiyo, hapa tu ndipo pasipo na majivuno wala taabu ya rohoni. Hata hivyo, ‘njia ya mtu haiko katika uwezo wake mwenyewe,'[6] na nyakati nyingine tunajikuta tukitamani mambo yanayong’aa. Wakati huo, kwa unyenyekevu wote, na tuchukue nafasi yetu miongoni mwa wasio wakamilifu, tukijiona kuwa nafsi ndogo zinazohitaji kutegemezwa kila wakati na wema wa Mungu. Mara tu anapoona kuwa tumesadiki kikamilifu kwamba sisi si kitu, na kutusikia tukilia: ‘Mguu wangu unajikwaa, Bwana, lakini Huruma Yako ndiyo nguvu yangu,'[7] anatunyoshea Mkono Wake. Lakini tukijaribu kufanya mambo makubwa, hata kwa kisingizio cha bidii ya kiroho, anatuacha. Kwa hiyo, inatosha kujinyenyekeza na kuvumilia kwa upole mapungufu yetu. Humo ndimo ulimo—kwa ajili yetu—utakatifu wa kweli.”
* * * * * *
Siku moja nilikuwa nikilalamika kwamba nilikuwa nimechoka zaidi kuliko Masista wenzangu, kwa kuwa, mbali na majukumu ya kawaida, nilikuwa na kazi nyingine ambayo wengine hawakuijua. Sista Teresia akajibu:
“Ningependa kukuona daima ukiwa askari jasiri, usiyenung’unika kamwe juu ya magumu, bali unayeyaona majeraha ya wenzako kuwa makubwa sana, na yako mwenyewe kuwa mikwaruzo tu. Unauhisi sana uchovu huu kwa sababu hakuna anayeujua.
“Basi, Mwenyeheri Margareta Maria, wakati alipokuwa na majipu mawili kwenye vidole, alikiri kwamba kwa kweli ni lile lililofichika tu lililomtesa. Lile jingine, ambalo hakuweza kulificha, liliamsha huruma ya Masista wenzake na kuwafanya wamhurumie. Kwa kweli, hii ni hisia ya kawaida kabisa ya kibinadamu, yaani kutamani watu wajue maumivu na mateso yetu; lakini tunapokubali kutawaliwa nayo, tunatenda kiwoga.”
* * * * * *
“Tunapokuwa na hatia ya kosa fulani, hatupaswi kamwe kulihusisha na sababu fulani ya kimwili, kama vile ugonjwa au hali ya hewa. Tunapaswa kulihusisha na mapungufu yetu wenyewe, bila kukata tamaa kwa sababu hiyo. ‘Mazingira hayamfanyi mtu kuwa dhaifu, bali yanaonyesha alivyo.'”[8]
* * * * * *
“Mungu hakuruhusu Mama yetu aniambie niyaandike mashairi yangu mara tu nilipokuwa nimeyatunga, nami, kwa kuogopa kutenda dhambi dhidi ya umaskini, sikuomba ruhusa. Kwa hiyo ilinibidi kungoja hadi nipate wakati wa nafasi, na mara nyingi saa mbili jioni niliona kuwa vigumu sana kukumbuka niliyokuwa nimetunga asubuhi.
“Ni kweli, mambo haya madogo ni aina ya kufa kishahidi; lakini tunapaswa kuwa waangalifu tusije tukapunguza maumivu ya kufa huko kishahidi kwa kujiruhusu, au kujipatia ruhusa ya kufanya, mambo elfu na moja ambayo yangeelekea kufanya maisha ya kitawa yawe ya raha na ya kupendeza.”
* * * * * *
Siku moja, nilipokuwa nikilia, Sista Teresia aliniambia niepuke tabia ya kuwaacha wengine wayaone mambo madogo yaliyokuwa yakinihangaisha, akiongeza kwamba hakuna kilichofanya maisha ya jumuiya kuwa magumu zaidi kuliko tabia ya kubadilika-badilika hisia.
“Kweli unasema sawa, nikajibu, “hivyo ndivyo nilivyokuwa nikifikiri mimi mwenyewe. Tangu sasa machozi yangu yatakuwa kwa Mungu peke Yake. Nitamweleza mahangaiko yangu Yeye atakayenielewa na kunifariji.”
“Machozi kwa Mungu!” akajibu mara moja, “hilo halipaswi kuwa hivyo. Unapaswa kuepuka kumwonyesha Yeye uso wenye huzuni hata zaidi kuliko unavyoepuka kuwaonyesha viumbe. Mwalimu wetu wa Kimungu ana monasteri zetu tu ambamo anaweza kupata faraja fulani kwa Moyo Wake. Anakuja kwetu kutafuta pumziko—ili asahau malalamiko yasiyokoma ya rafiki Zake walio ulimwenguni, ambao, badala ya kutambua thamani ya Msalaba, mara nyingi zaidi huupokea kwa miguno na machozi. Je, nawe ungependa kuwa kama nafsi zenye uvuguvugu? Kusema kweli, huu si upendo usiotafuta faida yake wenyewe. . . . Ni wajibu wetu kumfariji Bwana wetu, wala si Yeye kutufariji sisi. Moyo Wake una huruma nyingi sana kiasi kwamba ukilia atakufuta machozi; lakini baada ya hapo ataondoka akiwa na huzuni, kwa kuwa hukumruhusu apumzike kwa utulivu ndani yako. Bwana wetu anawapenda wenye furaha moyoni, watoto wanaompokea kwa tabasamu. Utajifunza lini kumficha taabu zako, au kumwambia kwa furaha kwamba unafurahi kuteseka kwa ajili Yake?”
“Uso ni kioo cha roho,” alisema wakati mmoja, “na uso wako, kama ule wa mtoto mdogo aliyeridhika, unapaswa daima kuwa mtulivu na wenye amani. Hata ukiwa peke yako, uwe mchangamfu, ukikumbuka daima kwamba Malaika wanakuona.”
* * * * * *
Nilitamani sana anipongeze kwa jambo ambalo, machoni pangu, lilikuwa tendo la kishujaa la fadhila; lakini akaniambia:
“Lilinganishe tendo hili dogo la fadhila na kile ambacho Bwana wetu ana haki ya kutarajia kutoka kwako! Afadhali ujinyenyekeze kwa kuwa umepoteza nafasi nyingi sana za kuthibitisha upendo wako.”
Nikiwa sijaridhika sana na jibu hili, nilingoja nafasi ya kuona jinsi Sista Teresia mwenyewe angetenda wakati wa kujaribiwa, na nafasi hiyo haikukawia kufika. Mama Mheshimiwa alituomba tufanye kazi fulani iliyochosha sana na iliyojaa magumu, nami, kwa makusudi, nikaifanya iwe ngumu zaidi kwa Mlezi wetu.
Hata hivyo, sikuweza hata kwa sekunde moja kumwona akikosea; wala hakujali uchovu ulioambatana na hayo, bali aliendelea kuwa mwenye fadhili na uchangamfu, sikuzote akiwa na hamu ya kuwasaidia wengine hata kwa kujinyima mwenyewe. Hatimaye sikuweza tena kujizuia, nami nikamweleza kwa uwazi mawazo niliyokuwa nayo.
“Inawezekanaje,” nikasema, “uwe mvumilivu namna hii? Wewe huwa vilevile daima—mtulivu na mwenye furaha tele.” “Sikuwa hivyo sikuzote,” akajibu, “lakini tangu nilipoacha kabisa mawazo ya kujitafutia faida yangu mwenyewe, ninaishi maisha yenye furaha kuliko yote niwezayo kuishi.”
* * * * * *
Mlezi wetu mpendwa alikuwa akisema kwamba wakati wa mapumziko ya pamoja, kuliko wakati mwingine wowote, tunapaswa kutafuta nafasi za kutenda fadhila.
“Ikiwa unatamani kupata faida kubwa, usiende ukiwa na wazo la kujipatia starehe, bali kwa nia ya kuwafurahisha wengine na kujizoeza kujikana kabisa. Kwa mfano, ikiwa unamsimulia mmoja wa Masista jambo unalodhani kuwa la kufurahisha, naye akakukatiza ili akueleze jambo jingine, onyesha kwamba unasikiliza kwa hamu, hata kama kwa kweli simulizi lake halikuvutii hata kidogo. Pia, jihadhari usijaribu kuendelea na yale uliyokuwa ukisema. Kwa njia hii utaondoka kwenye mapumziko ya pamoja ukiwa umejaa amani kubwa ya ndani na kupata nguvu mpya za kutenda fadhila, kwa sababu hukutafuta kujifurahisha mwenyewe, bali kuwafurahisha wengine. Laiti tungetambua tunachopata kwa kujinyima katika mambo yote!”
“Hakika wewe unatambua hilo, kwa maana umejizoeza kujinyima sikuzote.”
“Ndiyo, nimejisahau mwenyewe, na nimejitahidi kutotafuta masilahi yangu mwenyewe katika jambo lolote.”
* * * * * *
“Mtu anapobisha mlangoni petu, au tunapoitwa kwa kengele, tunapaswa kujinyima na kuacha hata kupiga mshono mmoja zaidi kabla ya kuitikia. Mimi mwenyewe nimezoea kufanya hivyo, nami nakuhakikishia kwamba ni chanzo cha amani.”
Baada ya ushauri huu, kila nafasi ilipojitokeza, niliitikia mara moja kila nilipoitwa. Siku moja, wakati wa ugonjwa wake, alishuhudia jambo hili, akasema:
“Saa ya kufa utafurahi sana kukuta jambo hili likihesabiwa kwa faida yako. Umefanya sasa hivi jambo lenye utukufu mkubwa kuliko kama, kwa ustadi wa kidiplomasia, ungefanikiwa kuifanya Serikali iwe na nia njema kwa jumuiya zote za kitawa, nawe ukatangazwa kote Ufaransa kuwa Yudithi wa pili.”
* * * * * *
Alipoulizwa jinsi alivyotakatifuza nyakati za kula, alijibu:
“Katika ukumbi wa kulia tuna jambo moja tu la kufanya: kutenda tendo la hali ya chini tukiwa na mawazo matukufu. Nakiri kwamba mara nyingi misukumo mitamu zaidi ya upendo hunijia katika ukumbi wa kulia. Wakati mwingine ninatulia kabisa ninapofikiria kwamba kama Bwana Wetu angekuwa mahali pangu, bila shaka angekula vyakula vilevile ninavyoandaliwa. Yawezekana kabisa kwamba wakati wa maisha Yake alionja chakula kama hiki—bila shaka alikula mkate na matunda.
“Hizi hapa kanuni zangu ndogo:
“Ninajiwazia nikiwa Nazareti, katika nyumba ya Familia Takatifu. Kwa mfano, nikipewa saladi, samaki baridi, divai, au kitu chochote chenye ladha kali, ninamtolea Mtakatifu Yosefu. Kwa Mama Yetu Mwenye Heri ninamtolea vyakula vya moto na matunda yaliyoiva, na kwa Mtoto Yesu vyakula vyetu vya siku za sikukuu, hasa wali na matunda yaliyohifadhiwa kwa sukari. Mwishowe, ninapopewa mlo duni ninasema kwa furaha: ‘Leo, mdogo wangu, yote ni kwa ajili yako!'”
Hivyo, kwa njia nyingi za kupendeza, aliyaficha matendo yake ya kujinyima. Hata hivyo, siku moja ya kufunga, Mama yetu Mheshimiwa alipoagiza apewe chakula cha pekee, nilimkuta akikitia pakanga kwa sababu kilimpendeza mno kwa ladha yake. Wakati mwingine nilimwona akinywa polepole sana dawa yenye ladha mbaya mno. “Fanya haraka,” nikasema, “inywe yote mara moja!” “La, hasha!” akajibu; “je, sipaswi kutumia nafasi hizi ndogo kufanya toba, kwa kuwa nimekatazwa kufanya matendo makubwa zaidi ya toba?”
Karibu na mwisho wa maisha yake nilifahamu kwamba, wakati wa unovisi wake, mmoja wa Masista wetu, alipokuwa akimfungia skapulari, alimtoboa bega kwa pini ile kubwa, naye alivumilia maumivu hayo kwa furaha kwa saa kadhaa. Wakati mwingine alinipa uthibitisho wa kujinyima kwake kwa ndani. Nilikuwa nimepokea barua yenye kuvutia sana, iliyosomwa kwa sauti wakati wa mapumziko ya pamoja, yeye akiwa hayupo. Jioni alionyesha hamu ya kuisoma, nami nikampa. Baadaye, aliponirudishia, nilimsihi aniambie alivyoliona mojawapo ya mambo yaliyokuwa katika barua hiyo, ambalo nilijua lingemfurahisha sana. Alionekana kutatizika kidogo, na baada ya kutua kidogo akajibu: “Mungu aliniomba nijinyime kusoma barua hii kama sadaka, kwa sababu ya hamu kubwa niliyoonyesha juzi . . . kwa hiyo sijaisoma.”
* * * * * *
Nilipokuwa nikizungumza naye kuhusu matendo ya kujinyima ya Watakatifu, alisema: “Ilikuwa vyema kwamba Bwana Wetu alitutahadharisha: ‘Katika Nyumba ya Baba Yangu mna makao mengi, la sivyo ningaliwaambia.'[9] Kwa maana, kama kila nafsi iliyoitwa kufikia ukamilifu ingelazimika kufanya matendo haya makali ya kujinyima ili kuingia Mbinguni, angetuambia, nasi tungeyafanya kwa hiari. Lakini ametangaza kwamba, ‘katika Nyumba Yake mna makao mengi.’ Ikiwa kuna makao kwa ajili ya nafsi kubwa, kwa ajili ya Mababa wa Jangwani na kwa ajili ya Mashahidi wa toba, basi lazima pia liwepo moja kwa ajili ya watoto wadogo. Na katika makao hayo tumewekewa nafasi, ikiwa tu tutampenda kwa moyo wote pamoja na Baba Yetu na Roho wa Upendo.”
* * * * * *
“Nilipokuwa bado duniani, nilikuwa na mazoea, kila nilipoamka, ya kufikiria mambo yote ya kupendeza au yasiyopendeza ambayo yangeweza kutokea siku hiyo; na kama sikuona mbele yangu chochote isipokuwa mahangaiko, niliamka na moyo mzito. Sasa ni kinyume kabisa. Ninafikiria maumivu na mateso yanayoningoja, nami huamka nikiwa na ujasiri zaidi na moyo mwepesi zaidi kadiri ninavyoona fursa nyingi zaidi za kuthibitisha upendo wangu kwa Bwana wetu, na za kuwapatia watoto wangu riziki—kwa kuwa mimi ni mama wa roho. Kisha ninaubusu msalaba wangu wenye sanamu ya Yesu, na kuuweka kwa upole juu ya mto wangu; ninauacha hapo ninapovaa, huku nikisema: ‘Yesu wangu, umejitaabisha na kulia vya kutosha katika miaka Yako thelathini na mitatu katika dunia hii yenye taabu. Pumzika leo! Sasa ni zamu yangu kuteseka na kupigana.'”
* * * * * *
Siku moja ya kufua nguo, nilikuwa nikitembea taratibu kuelekea sehemu ya kufulia, nikiyatazama maua nilipokuwa nikipita. Sista Teresia alikuwa akinifuata, naye akanifikia upesi: “Je,” akasema kwa utulivu, “ndivyo watu wanavyoharakisha wanapokuwa na watoto na kulazimika kufanya kazi ili kuwapatia chakula?”
* * * * * *
“Je, unajua Jumapili na sikukuu zangu ni zipi? Ni siku ambazo Mungu ananijaribu zaidi.”
* * * * * *
Nilihuzunishwa na ukosefu wangu wa ujasiri, na Sista Teresia akaniambia: “Unalalamikia kile ambacho kingepaswa kuwa furaha yako kuu. Kama ungepigana tu unapohisi hamasa, mastahili yako yangekuwa wapi? Kuna ubaya gani hata kama huna ujasiri, mradi unatenda kana kwamba unao? Ukihisi uvivu mwingi hata wa kuokota kipande kidogo cha uzi, lakini bado ukakiokota kwa upendo wa Yesu, unapata mastahili mengi zaidi kuliko kwa tendo bora zaidi lililofanywa wakati wa ari ya ibada. Badala ya kuhuzunika, furahi kwamba, kwa kukuruhusu uhisi udhaifu wako mwenyewe, Bwana wetu anakupa fursa ya kuokoa roho nyingi zaidi.”
* * * * * *
Nilimuuliza kama Bwana wetu hakuchukizwa na kuona mapungufu yangu mengi. Hili ndilo lilikuwa jibu lake: “Farijika, kwa maana Yeye uliyemchagua kuwa Bwanaarusi wako ana kila ukamilifu unaoweza kuwazwa; lakini—je, nithubutu kusema?—pia ana udhaifu mmoja mkubwa: Yeye ni kipofu! Na kuna elimu moja ambayo haijui hata kidogo: kujumlisha! Kasoro hizi mbili kubwa, ambazo zingekuwa za kusikitisha sana kwa bwanaarusi wa duniani, zinamfanya Bwanaarusi wetu apendeke zaidi bila kipimo. Kama ingekuwa lazima Awe na macho yanayoona wazi, na Aijue elimu ya hesabu, je, hudhani kwamba, akikabiliwa na dhambi zetu nyingi, angeturudisha katika hali yetu ya kutokuwa kitu? Lakini Upendo Wake kwetu unamfanya kwa kweli kuwa kipofu.
“Kama mwenye dhambi mkuu kuliko wote duniani angetubu wakati wa kufa kwake, na kuvuta pumzi yake ya mwisho kwa tendo la upendo, wala neema nyingi alizozitumia vibaya, wala maovu mengi aliyoyatenda, visingemzuia. Bwana wetu hangeona wala kuhesabu chochote isipokuwa sala ya mwisho ya mwenye dhambi huyo, na bila kuchelewa angempokea katika mikono ya Huruma Yake.
“Lakini, ili kumfanya Awe kipofu namna hiyo na kumzuia kufanya hata hesabu ndogo kabisa ya kujumlisha, lazima tumkaribie kupitia Moyo Wake—hapo ndipo anapoweza kuguswa na hana kinga.”
* * * * * *
Nilikuwa nimemhuzunisha, nami nikaenda kumwomba msamaha: “Laiti ungejua ninavyohisi!” akasema kwa hisia nyingi. “Sijawahi kuelewa kwa uwazi zaidi upendo ambao Yesu anatupokea nao tunapoomba msamaha Wake. Ikiwa mimi, kiumbe Wake mdogo na dhaifu, ninakuwa na huruma nyororo hivi kwako unaponirudia, ni nini basi kinachotokea katika Moyo wa Kimungu wa Bwana wetu tunapomrudia? Kwa haraka zaidi kuliko nilivyofanya sasa hivi, Yeye atazifuta dhambi zetu katika kumbukumbu Yake. . . . Naam, atatupenda hata kwa upendo mwororo zaidi kuliko kabla hatujaanguka.”
* * * * * *
Nilikuwa na hofu kubwa sana ya hukumu za Mungu, na hakuna hoja yoyote ya Sista Teresia iliyoweza kuiondoa. Siku moja nilimtolea pingamizi hili: “Mara nyingi tunaambiwa kwamba machoni pa Mungu hata malaika wenyewe si safi. Basi, unawezaje kutarajia nisiwe nimejaa hofu?”
Alijibu: “Kuna njia moja tu ya kumlazimisha Mungu asituhukumu, nayo ni—kujitokeza mbele Yake mikono mitupu.” “Na hilo linawezekanaje?” “Ni rahisi sana: usiweke chochote akiba; tumia hazina zako kadiri unavyozipata. Hata kama ningeishi hadi miaka themanini, ningebaki maskini daima, kwa sababu siwezi kuweka akiba. Kila ninachopata hutumiwa mara moja kulipia ukombozi wa roho.
“Kama ningengoja saa ya kufa ili kuwasilisha sarafu zangu zenye thamani ndogo zipimwe thamani yake, Bwana wetu hangekosa kugundua ndani yake metali duni, nazo bila shaka zingelazimika kutakaswa toharani. Je, haijaandikwa kuhusu Watakatifu fulani wakuu kwamba, walipojitokeza mbele ya Kiti cha Hukumu cha Mungu, mikono yao ikiwa imejaa mastahili, bado walipelekwa mahali hapo pa kufanya malipizi, kwa sababu machoni pa Mungu haki yetu yote si safi?”
“Lakini,” nikajibu, “ikiwa Mungu hatahukumu matendo yetu mema, atahukumu matendo yetu mabaya.” “Usiseme hivyo! Bwana wetu ndiye Haki yenyewe, na ikiwa hatahukumu matendo yetu mema, hatahukumu matendo yetu mabaya pia. Inaonekana kwangu kwamba, kwa wale wanaojitoa kuwa Sadaka za Upendo, hakutakuwa na hukumu. Badala yake, Mungu ataharakisha kuupa thawabu ya furaha za milele Upendo Wake mwenyewe ambao atauona ukiwaka mioyoni mwao.”
“Ili kufurahia fadhila hiyo ya pekee, je, ingetosha kurudia lile Tendo la Kujitoa Sadaka ulilolitunga?” “La, hasha! Maneno hayatoshi. Ili tuwe Sadaka ya kweli ya Upendo, lazima tujitoe wenyewe kabisa. . . . Upendo utatuteketeza kwa kadiri tu tunavyojitoa wenyewe.”
* * * * * *
Nilikuwa nikihuzunika sana kwa kosa nililolitenda. “Chukua
msalaba wako wenye sanamu ya Yesu,” akasema, “na uubusu.” Nikaibusu Miguu.
“Je, hivyo ndivyo mtoto anavyombusu baba yake? Mkumbatie shingoni mara moja na kuubusu Uso Wake.” Nilipofanya hivyo, akaendelea: “Haitoshi—lazima Naye akurudishie upendo huo.” Ilinibidi kuubonyeza Msalaba wenye Yesu msalabani kwenye mashavu yangu yote mawili, naye akaongeza: “Sasa, yote yamesamehewa.”
* * * * * *
Siku moja nilimwambia kwamba ikiwa ni lazima nikaripiwe, ningependelea kuwa nilistahili karipio hilo kuliko kushtakiwa bila haki. Akajibu: “Kwa upande wangu, napendelea kushtakiwa bila haki, kwa sababu, nikiwa sina jambo la kujilaumu, namtolea Mungu kwa furaha udhalimu huo mdogo. Kisha, nikijinyenyekeza, nawaza jinsi ambavyo ingekuwa rahisi kwangu kustahili karipio hilo. Kadiri unavyozidi kusonga mbele, ndivyo mapambano yanavyopungua; au tuseme, ndivyo ushindi unavyokuwa rahisi zaidi, kwa sababu upande mzuri wa mambo utaonekana wazi zaidi. Ndipo roho yako itapaa juu ya viumbe. Kwa upande wangu, mashtaka yote hayanitingishi hata kidogo, kwa sababu nimejifunza jinsi hukumu za wanadamu zisivyo na msingi.”
Akaongeza tena: “Tunapoeleweka vibaya na kuhukumiwa kwa ubaya, tunapata faida gani kwa kujitetea? Yaache mambo yalivyo, wala usiseme kitu. Ni jambo tamu sana kukubali kuhukumiwa kwa namna yoyote, iwe kwa haki au bila haki.
“Haijaandikwa katika Injili kwamba Mtakatifu Maria Magdalena alitoa visingizio aliposhtakiwa na dada yake kwa kukaa tu bila kufanya kazi Miguuni pa Bwana Wetu. Hakusema: ‘Marta, kama ungejua furaha niliyo nayo na kama ungesikia maneno ninayosikia, wewe pia ungeacha kila kitu ili kushiriki furaha yangu na pumziko langu.’ La, alipendelea kukaa kimya. . . . Heri ukimya unaoipa roho amani kubwa namna hii!”
* * * * * *
Katika wakati wa kishawishi na mapambano nilipokea ujumbe huu: “‘Mwenye haki na anirekebishe kwa huruma na kunikemea; lakini mafuta ya mwenye dhambi yasiutie kichwa changu manukato.'[10] Ni wenye haki tu wanaoweza kunikemea au kunirekebisha, kwa sababu Masista wenzangu wote wanampendeza Mungu. Kukemewa na mwenye dhambi kuna uchungu mdogo kuliko kukemewa na mwenye haki; lakini kwa kuwahurumia wenye dhambi, ili wapate kuongoka, nakusihi, Ee Mungu wangu, uruhusu nikemewe ipasavyo na hao wenye haki wanaonizunguka. Pia naomba kwamba mafuta ya sifa, ambayo ni matamu sana kwa maumbile yetu, yasikitie kichwa changu manukato, yaani, akili yangu, kwa kunifanya niamini kwamba nina fadhila ilhali nimefanya matendo mema machache tu.
“Yesu! ‘Jina Lako ni kama mafuta yaliyomiminwa,'[11] na ninatamani kujizamisha kabisa katika manukato hayo ya kimungu, mbali na macho ya wanadamu.”
* * * * * *
“Si kutenda kwa haki kubishana na Sista kwamba amekosea, hata ikiwa ni kweli, kwa sababu sisi hatuwajibiki kwa mwenendo wake. Hatupaswi kuwa Mahakimu wa amani, bali Malaika wa amani tu.”
* * * * * *
“Mnajishughulisha kupita kiasi na kile mnachofanya,” alikuwa akituambia; “mnahangaikia wakati ujao kana kwamba uko mikononi mwenu. Je, wakati huu mnahangaika sana kuhusu yanayotokea katika konventi nyingine za Wakarmeli, na kama watawa huko wana shughuli au la? Je, kazi yao inawazuia kusali au kutafakari? Basi, vivyo hivyo, mnapaswa kutojifungamanisha na kazi zenu wenyewe, mkizitendea kwa uaminifu katika muda uliopangwa, lakini mkiwa na uhuru kamili wa moyo. Tunasoma kwamba Waisraeli, walipokuwa wakijenga kuta za Yerusalemu, walifanya kazi kwa mkono mmoja na kushika upanga kwa mkono mwingine.[12] Hii ni picha ya tunachopaswa kufanya: kuepuka kuzama kabisa katika kazi yetu.”
* * * * * *
“Jumapili moja,” Teresia anasimulia, “nilikuwa nikielekea kwenye njia yenye safu za mikastania, nikiwa nimejaa furaha, kwa maana ulikuwa wakati wa machipuko, nami nilitaka kufurahia uzuri wa maumbile. Lo, nilivunjika moyo sana! Mikastania yangu niliyoipenda ilikuwa imepunguzwa matawi, na matawi hayo, yaliyokuwa tayari yamejaa machipukizi, sasa yalikuwa yamelala chini. Nilipoona uharibifu huu, na kuwaza kwamba miaka mitatu ingelazimika kupita kabla haujarekebishwa, moyo wangu uliumia sana. Lakini huzuni hiyo haikudumu kwa muda mrefu. ‘Kama ningekuwa katika konventi nyingine,’ niliwaza, ‘ingenihusu nini kama mikastania ya konventi ya Wakarmeli ya Lisieux ingekatwa yote?’ Sitahangaikia mambo yanayopita. Mungu atakuwa yote kwangu. Nitakuwa nikitembea katika vijisitu vya Upendo Wake, ambavyo hakuna anayethubutu kuvigusa.”
* * * * * *
Mnovisi mmoja aliwaomba Masista wenzake wamsaidie kukung’uta mablanketi kadhaa. Kwa kuwa yalikuwa yamechakaa na hivyo yalikuwa rahisi kuchanika, alisisitiza, kwa ukali kiasi, yashikwe kwa uangalifu. Teresia akamwambia huyo aliyekosa subira: “Ungefanyaje kama usingekuwa na wajibu wa kushona mablanketi haya? Usingejifikiria mwenyewe katika jambo hilo, na kama ungewaelekeza wengine watambue kwamba yanachanika kwa urahisi, ungefanya hivyo bila kujifikiria hata kidogo. Katika matendo yako yote, unapaswa kuepuka hata chembe ndogo kabisa ya kujitafutia manufaa yako mwenyewe.”
* * * * * *
Nilipomwona mmoja wa Masista wenzetu amechoka sana, nilimwambia Sista Teresia: “Ninahuzunika kuwaona watu wakiteseka, hasa wale walio watakatifu.” Akajibu mara moja: “Mimi sihisi kama unavyohisi wewe. Watakatifu wanaoteseka hawanifanyi niwahurumie kamwe. Najua wana nguvu za kustahimili mateso yao, na kwamba kwa njia ya mateso hayo wanampa Mungu utukufu mkuu. Lakini ninawahurumia sana wale ambao si watakatifu, na ambao hawajui jinsi ya kufaidika na mateso. Hao kwa kweli hunifanya niwahurumie. Ningejitahidi kwa nguvu zangu zote kuwasaidia na kuwafariji.”
* * * * * *
“Kama ningeishi muda mrefu zaidi, huduma ya kuwatunza wagonjwa ndiyo ingenipendeza kuliko zote. Nisingeiomba, lakini kama ningepewa kwa amri ya utii, ningejiona nimejaliwa sana. Nafikiri ningetimiza wajibu wake kwa upendo mwingi, nikiyakumbuka daima maneno ya Bwana Wetu: ‘Nilikuwa mgonjwa, nanyi mkanitembelea.'[13] Kengele ya chumba cha wagonjwa iwe kwako kama muziki wa mbinguni, nawe unapaswa kupita kwa makusudi karibu na madirisha ya wagonjwa ili waweze kukuita kwa urahisi. Jione kama mtumwa mdogo ambaye kila mtu ana haki ya kumwamuru. Laiti ungeweza kuwaona Malaika wanaotazama kutoka juu Mbinguni mapambano yako uwanjani! Wanangojea mwisho wa pambano ili wakuvike taji na kukufunika kwa maua. Unajua kwamba tunadai kuhesabiwa miongoni mwa Mashahidi wadogo . . . . lakini lazima tujipatie matawi yetu ya mitende ya ushindi.
“Mungu hayadharau haya mapambano ya ndani dhidi ya nafsi zetu, ambayo yana mastahili mengi zaidi kwa sababu hayaonekani: ‘Mtu mwenye subira ni bora kuliko shujaa, na anayeitawala roho yake ni bora kuliko anayeteka miji.'[14] Kwa matendo yetu madogo ya upendo, yanayotendwa kana kwamba gizani, tunawapatia wapagani neema ya kuongoka, tunawasaidia wamisionari na kuwapata sadaka nyingi, na hivyo kumjengea Mungu Wetu wa Ekaristi makao ya kiroho na ya kimwili.”
* * * * * *
Nilikuwa nimemwona Mama Mkuu akimwonyesha mmoja wa Masista wetu, kwa nilivyoona mimi, imani na upendo zaidi kuliko alivyonionyesha mimi. Nikitarajia kuhurumiwa, nilimweleza Sista Teresia kilichonisumbua, nami nilishangaa sana aliponiuliza: “Unafikiri unampenda sana Mama yetu?” “Bila shaka! La sivyo, nisingejali kama wengine wangependelewa kuliko mimi.”
“Basi, nitakuthibitishia kwamba umekosea kabisa, na kwamba si Mama yetu unayempenda, bali unajipenda mwenyewe. Tunapowapenda wengine kweli, tunafurahia furaha yao, nasi tunajitoa kwa kila namna ili waipate. Kwa hiyo, kama ungekuwa na upendo huu wa kweli usiotafuta faida yako mwenyewe, na kumpenda Mama yetu kwa ajili yake mwenyewe, ungefurahi kumwona akipata furaha hata kama wewe ungepata hasara; na kwa kuwa unafikiri kwamba hapati furaha nyingi anapozungumza nawe kama anapozungumza na Sista mwingine, hupaswi kuhuzunika kwa kuonekana kana kwamba umepuuzwa.”
* * * * * *
Nilihuzunishwa na mawazo yangu kutangatanga sana wakati wa sala: “Mimi pia mawazo yangu hutangatanga sana,” akasema, “lakini mara tu ninapotambua hilo, ninawaombea watu ambao kuwafikiria kunanivuruga, na kwa njia hii wanafaidika na kutangatanga kwa mawazo yangu. . . . Ninakubali yote kwa upendo wa Mungu, hata mawazo ya ajabu kabisa yanayopita akilini mwangu.”
* * * * * *
Nilikuwa nikisikitikia pini niliyoombwa niitoe, ambayo ilikuwa imenifaa sana. “Una utajiri mwingi kiasi gani,” akasema Teresia, “hutakuwa na furaha kamwe!”
* * * * * *
Alikuwa amekabidhiwa utunzaji wa pango la Mtoto Mtakatifu, na kwa kujua kwamba mmoja wa Mama zetu hakupenda kabisa manukato, hakuweka humo kamwe maua yoyote yenye harufu nzuri, hata ua dogo la urujuani. Jambo hili lilimgharimu kujinyima kwa kweli mara nyingi. Siku moja, mara tu alipokuwa ameweka waridi zuri la kutengenezwa chini ya sanamu, yule Mama alimwita. Sista Teresia, akihisi kwamba alikuwa anaitwa ili aambiwe aondoe lile waridi, alitamani kumwepusha Mama huyo na aibu yoyote. Kwa hiyo akalipeleka ua lile kwa yule Sista mwema, na kabla hajasema chochote, akasema: “Tazama, Mama, jinsi wanavyoiga vizuri maumbile siku hizi: je, usingefikiri kwamba waridi hili limechumwa sasa hivi bustanini?”
* * * * * *
“Kuna nyakati,” alituambia, “tunapokuwa na huzuni nyingi sana ndani mwetu, hata hatuna la kufanya ila kuondoka katika kujishughulisha na nafsi zetu. Nyakati hizo Mungu hatulazimishi kubaki nyumbani. Hata anaruhusu kuwa peke yetu na nafsi zetu kutuchukize ili tuweze kuondoka. Nami sijui njia nyingine ya kutoka ila kupitia mlango wa matendo ya upendo, kwenda kuwatembelea Yesu na Maria.”
* * * * * *
“Ninapoifikiria Familia Takatifu, wazo linalonifaidi zaidi ni maisha yao rahisi ya nyumbani. Bibi Yetu na Mtakatifu Yosefu walijua vema kwamba Yesu alikuwa Mungu, lakini wakati huohuo walifichwa maajabu makubwa, nao—kama sisi—waliishi kwa imani. Mmeyasikia yale maneno ya Injili: ‘Hawakulielewa neno alilowaambia’;[15] na yale mengine yenye fumbo lisilopungua hilo: ‘Baba Yake na Mama Yake walikuwa wakiyastaajabia mambo yaliyosemwa juu Yake.'[16] Walionekana kana kwamba walikuwa wakijifunza jambo jipya, kwani neno hili ‘kustaajabia’ linadokeza kiwango fulani cha mshangao.”
* * * * * *
“Kuna mstari katika Sala ya Kanisa ambao ninausali kila siku kwa kusita: ‘Nimeuelekeza moyo wangu kuzitenda amri Zako milele, kwa sababu ya thawabu.'[17] Ninaharakisha kuongeza moyoni mwangu: ‘Yesu wangu, Wewe wajua kwamba sikutumikii kwa ajili ya thawabu, bali kwa upendo tu, na kwa hamu ya kukuvutia roho.'”
* * * * * *
“Ni Mbinguni tu tutakapokuwa na ukweli ulio wazi kabisa. Hapa duniani, hata katika mambo ya Maandiko Matakatifu, tunaona kwa hafifu. Inanihuzunisha kuona tofauti katika tafsiri zake, na kama ningekuwa Padri ningejifunza Kiebrania, ili nisome Neno la Mungu kama alivyokubali kulitamka kwa lugha ya wanadamu.”
* * * * * *
Sista Teresia alinizungumzia mara nyingi kifaa fulani cha kuchezea kilichojulikana sana, ambacho kilimfurahisha alipokuwa mtoto. Kilikuwa kaleidoskopu, chenye umbo la darubini ndogo, ambamo mtu anapotazama huku akikizungusha huona maumbo ya rangi nzuri yanayobadilika bila kikomo.
“Kifaa hiki cha kuchezea,” alisema, “kilinivutia sana, nami nikajiuliza ni nini kilichoweza kutokeza mandhari yenye kupendeza hivyo. Siku moja, baada ya kukichunguza kwa muda mrefu, niligundua kwamba kilikuwa na vipande vidogo tu vya karatasi na vitambaa vilivyotawanywa ndani yake. Nilipokichunguza zaidi, niligundua kwamba ndani ya mrija wake kulikuwa na vioo vitatu, na hapo fumbo likafumbuka. Kwangu kikawa kielelezo cha ukweli mkuu.
“Maadamu matendo yetu, hata yale madogo kabisa, yanabaki ndani ya kaleidoskopu ya Upendo, Utatu Mtakatifu, unaowakilishwa na vile vioo vitatu, huyapa mng’ao na uzuri wa ajabu. Yesu Kristo ndiye sehemu ya kutazamia, naye, akitazama kutoka nje kupitia Yeye Mwenyewe hadi ndani ya kaleidoskopu, huona matendo yetu yote kuwa makamilifu. Lakini, kama tungeyaacha makao hayo ya Upendo usioelezeka, angeona tu matambara na makapi ya matendo machafu na yasiyo na thamani.”
* * * * * *
Nilimsimulia Sista Teresia mambo ya ajabu yanayotokezwa na nguvu ya sumaku kwa watu wanaokabidhi utashi wao kwa mtu anayewaingiza katika hali ya hipnosisi. Jambo hilo lilionekana kumvutia sana, na kesho yake akaniambia: “Mazungumzo yako ya jana yalinisaidia sana! Jinsi ninavyotamani kuingizwa katika hali ya hipnosisi na Bwana wetu! Hilo ndilo nililowaza nilipoamka, na kwa kweli ilikuwa tamu kumkabidhi utashi wangu. Nataka azimiliki nguvu zangu za nafsi kwa namna ambayo matendo yangu hayatakuwa tena yangu, wala ya kibinadamu, bali ya Kimungu—yakichochewa na kuongozwa na Roho wa Upendo.”
* * * * * *
Kabla ya kuweka nadhiri zangu nilipokea neema ya pekee sana kupitia kwa mlezi wangu wa wanovisi mwenye utakatifu. Tulikuwa tumefua siku nzima. Nilikuwa nimechoka hoi na kusumbuliwa na mahangaiko ya kiroho. Usiku huo, kabla ya tafakari, nilitaka kuzungumza naye, lakini akaniondosha akisema: “Hiyo ni kengele ya tafakari, nami sina muda wa kukufariji; isitoshe, ninaona wazi kwamba kujitahidi kufanya hivyo hakutasaidia kitu. Kwa sasa, Mungu anataka uteseke peke yako.” Nilimfuata kwenda kwenye tafakari nikiwa nimevunjika moyo kiasi kwamba, kwa mara ya kwanza, niliitilia shaka miito yangu. Nisingeweza kamwe kuwa mtawa wa Karmeli. Maisha hayo yalikuwa magumu mno.
Nilikuwa nimepiga magoti kwa dakika kadhaa, ndipo ghafla, katikati ya pambano hili la ndani—bila kuwa nimeomba amani wala hata kuitamani—nilihisi mabadiliko ya ghafla na ya ajabu ndani ya nafsi yangu. Sikujitambua tena. Wito wangu ulionekana kwangu kuwa mzuri na wa kupendwa. Niliona utamu na thamani isiyokadirika ya mateso. Kujinyima kote na taabu zote za maisha ya kitawa vilionekana kwangu kuwa bora kuliko anasa za ulimwengu kwa kadiri isiyopimika, nami niliondoka kwenye tafakari nikiwa nimebadilika kabisa.
Kesho yake nilimsimulia mlezi wangu yaliyotokea, na nilipoona kwamba ameguswa sana, nilimsihi aniambie sababu. “Mungu ni mwema,” alisema kwa hisia. “Jana jioni nilikuonea huruma kubwa sana kiasi kwamba nilikuombea bila kukoma mwanzoni mwa tafakari. Nilimsihi Bwana wetu akuletee faraja, abadili hali yako ya ndani, na akuonyeshe thamani ya mateso. Kwa kweli amesikia sala zangu.”
* * * * * *
Kwa kuwa nilikuwa na tabia za kitoto kwa kiasi fulani, Mtoto Mtakatifu—ili kunisaidia katika kuzoea kutenda fadhila—alinijalia wazo la kucheza naye, nami nikachagua mchezo wa kuangusha vigingi tisa. Nilivifikiria vikiwa vya ukubwa na rangi mbalimbali, vikiwakilisha nafsi nilizotaka kuzifikia. Mpira ulikuwa—upendo.
Mnamo Desemba, 1896, wanovisi walipokea vitu vidogovidogo mbalimbali kwa ajili ya mti wa Krismasi, kwa manufaa ya Misheni za Nchi za Nje, na chini kabisa ya sanduku lililokuwa na vitu hivyo kulikuwa na pia—kitu kisichoonekana mara nyingi katika konventi ya Wakarmeli. Wenzangu wakasema: “Kitu hiki kina sura mbaya namna gani!—kitafaa kwa nini?” Lakini mimi, niliyeujua mchezo huo, nikakichukua nikisema kwa furaha: “La hasha, huu ni mchezo wa kufurahisha sana! Kitazunguka siku nzima bila kusimama kikichapwa vizuri kwa mjeledi”; papo hapo nikakizungusha, nao wakashangaa sana.
Sista Teresia alikuwa akitutazama kimya kimya, na usiku wa Krismasi, baada ya Misa Takatifu ya usiku wa manane, niliikuta katika chumba chetu ile pia maarufu, pamoja na barua ya kupendeza iliyoandikiwa hivi:
Kwa Bibi Arusi Wangu Mdogo Mpendwa
Mchezaji wa Kuangusha Vigingi Tisa kwenye Mlima Karmeli
Usiku wa Krismasi, 1896.
BIBI ARUSI WANGU MDOGO MPENDWA,—Nimependezwa nawe sana! Mwaka mzima umenifurahisha kwa kucheza mchezo wa kuangusha vigingi tisa. Nilifurahi mno kiasi kwamba malaika wote wa mbinguni walishangaa na kuvutiwa. Makerubi wadogo kadhaa wameniuliza kwa nini sikuwafanya watoto. Wengine walitaka kujua kama mahadhi ya ala zao hayakunipendeza zaidi kuliko kicheko chako cha furaha wakati kigingi kilipoanguka kwa kupigwa na mpira wako wa upendo. Niliwajibu kwamba hawapaswi kusikitika kwa kutokuwa watoto, kwa maana siku moja wangecheza nawe katika malisho ya Mbinguni. Pia niliwaambia kwamba tabasamu zako hakika zilikuwa tamu zaidi Kwangu kuliko sauti zao zenye upatanifu, kwa sababu tabasamu hizo zilipatikana kwa gharama ya mateso na kujisahau.
Na sasa, Bibi Arusi wangu mpendwa, ni zamu yangu kukuomba kitu. Hutanikatalia—unanipenda mno. Tubadili mchezo. Mchezo wa kuangusha vigingi tisa unanifurahisha sana, lakini kwa sasa ningependa kucheza mchezo wa kuzungusha pia, nawe, ukikubali, utakuwa hiyo pia. Ninakupa moja iwe mfano. Unaona kwamba ina sura mbaya, na yeyote asiyeujua mchezo huo angeipiga teke na kuiweka kando. Lakini mtoto akiiona angeruka kwa furaha na kupaza sauti: “Ni mchezo wa kufurahisha namna gani! Itazunguka siku nzima bila kusimama!”
Ingawa wewe pia huvutii, Mimi—Yesu mdogo—nakupenda, nami nakuomba uendelee kuzunguka daima ili kunifurahisha. Ni kweli, pia huhitaji mjeledi ili izunguke. Basi waache Masista wenzako watumie mjeledi huo, nawe uwashukuru sana wale watakaokufanya uzunguke kwa kasi zaidi. Nitakapokuwa nimefurahi vya kutosha, nitakuleta uungane Nami hapa, na michezo yetu itajaa furaha isiyochanganyika na kitu kingine.—Ndugu yako mdogo,
YESU.
* * * * * *
Nilikuwa na mazoea ya kulia kila mara kwa mambo madogo kabisa, na jambo hili lilimhuzunisha sana Sista Teresia. Siku moja alipata wazo zuri: alichukua gamba la kome kutoka kwenye meza yake ya kuchorea, akanishika mikono nisije nikamzuia, na kukusanya machozi yangu ndani ya gamba hilo; muda si muda machozi hayo yakageuka kuwa kicheko cha furaha.
“Haya,” akasema, “tangu sasa ninakuruhusu kulia kadiri utakavyo, kwa sharti kwamba machozi yaingie ndani ya gamba hili!”
Hata hivyo, wiki moja kabla ya kifo chake, nilitumia jioni nzima nikilia nilipofikiria mwisho wake uliokuwa unakaribia kwa kasi. Alijua jambo hilo, akasema: “Umekuwa ukilia. Je, ulilia ndani ya gamba?” Sikuweza kusema uongo, na jibu langu likamhuzunisha. “Nitakufa,” akaendelea, “nami sitakuwa na amani kuhusu wewe usiponiahidi kufuata kwa uaminifu ushauri wangu. Ninaona kuwa ni jambo la muhimu kabisa kwa manufaa ya roho yako.”
Nilimwahidi alichoomba, lakini nikamsihi anifanyie fadhili ya kuniruhusu kulia wakati wa kifo chake. “Lakini,” akajibu, “kwa nini ulie wakati wa kifo changu? Hakika machozi hayo hayatakuwa na faida. Utakuwa unaombolezea furaha yangu! Hata hivyo, ninauhurumia udhaifu wako, na kwa siku chache za kwanza una ruhusa ya kulia, ingawa baada ya hapo lazima urudie kutumia gamba.”
Imenigharimu juhudi za kishujaa, lakini nimekuwa mwaminifu. Nimeliweka gamba karibu nami, na kila mara nilipozidiwa na hamu ya kulia, nilikishika kitu hicho kisicho na huruma. Hata machozi yaliponibana sana, usumbufu wa kulihamisha kutoka jicho moja hadi jingine uliyageuza mawazo yangu kiasi kwamba, baada ya muda mfupi, njia hii ya werevu iliniponya kabisa mazoea yangu ya kuguswa hisia kupita kiasi.
* * * * * *
Kwa sababu ya kosa lililomhuzunisha sana Sista Teresia, lakini ambalo nilikuwa nimelitubia kwa uchungu wa moyo, nilikusudia kujinyima Komunyo Takatifu. Nilimwandikia kuhusu azimio langu, naye akanijibu hivi: “Ua dogo, upendwalo sana na Yesu, kwa kudhalilishwa huku mizizi yako inapata lishe kutoka ardhini. Sasa lazima ufungue petali zako kabisa, au tuseme uinue kichwa chako juu, ili Mana ya Malaika ishuke kama umande wa kimungu ikuimarishe na kukupatia yote unayohitaji. Usiku mwema, ua dogo maskini! Mwombe Yesu kwamba sala zote zinazotolewa kwa ajili ya kupona kwangu zitumike kuongeza moto ambao unapaswa kuniteketeza.”
* * * * * *
“Wakati wa Komunyo, nyakati nyingine ninaifananisha roho yangu na ile ya mtoto mdogo wa miaka mitatu au minne, ambaye nywele zake zimevurugika na nguo zake zimechafuka alipokuwa akicheza. Hii ni picha ya yanayonipata ninapojitahidi kuzisaidia roho. Lakini Mama Yetu Mbarikiwa huja mara moja kunisaidia, hunivua aproni yangu iliyochafuka, na kunitengeneza nywele, akizipamba kwa utepe mzuri au ua la kawaida. . . . Ndipo ninapokuwa nadhifu kabisa, na kuweza kuketi kwenye Karamu ya Malaika bila aibu yoyote.”
* * * * * *
Katika chumba cha wagonjwa, hatukungoja hata amalize sala yake ya shukrani kabla ya kumwomba ushauri. Mwanzoni, jambo hili lilimsumbua kiasi, naye alikuwa akitukemea kwa upole, lakini punde akatukubalia, akisema: “Sipaswi kutamani mapumziko mengi kuliko Bwana Wetu. Alipojitenga kwenda jangwani baada ya kuhubiri, umati wa watu ulikuja na kuingilia upweke Wake. Basi, njooni kwangu kadiri mpendavyo; lazima nife nikiwa na upanga mkononi—‘upanga wa Roho, ambao ni Neno la Mungu.’”[18]
* * * * * *
“Tushauri,” tukamwambia, “jinsi ya kunufaika na mafundisho yetu ya kiroho.” “Nendeni kutafuta mwongozo kwa unyofu mkubwa, bila kutegemea sana msaada ambao unaweza kukosekana wakati wowote. Hapo ingewapasa kusema pamoja na Bibi Arusi katika Wimbo Ulio Bora: ‘Walinzi waliniondolea joho langu na kunijeruhi; nilipokuwa nimewapita kidogo, nilimpata Yeye ambaye roho yangu inampenda.’[19] Mkiulizia alipo Mpendwa wenu kwa unyenyekevu na bila kushikamana na chochote, walinzi watawaambia. Mara nyingi zaidi, mtampata Yesu baada tu ya kuwapita viumbe wote. Mara nyingi nimerudia ubeti huu wa Wimbo wa Kiroho wa Mtakatifu Yohane wa Msalaba:
‘Nakuomba, usitume tena wajumbe kati yetu, wasiojua kuniambia yale ambayo roho yangu inatamani kujua. Kwa maana wale wanaoutambua uzuri Wako—wakisimulia daima maelfu ya sifa nyingine—huyafanya majeraha yangu yote yatoke damu, huku kitu fulani—nisichokijua!—kikiihuzunisha roho yangu kwa kina zaidi kuliko hapo awali, kwa maneno ya kigugumizi yasiyo wazi, na kuninyang’anya uhai wote.'”
* * * * * *
“Ikiwa, kwa kuwaza jambo lisilowezekana, Mungu Mwenyewe asingeweza kuona matendo yangu mema, nisingefadhaika. Ninampenda sana kiasi kwamba ningependa kumpa furaha bila Yeye kujua ni nani aliyempa. Anapoona zawadi ikitolewa, ni kana kwamba analazimika kulipa fadhili hiyo. . . . Ningependa kumwepusha na taabu hiyo.”
* * * * * *
“Laiti ningekuwa tajiri, nisingeweza kamwe kumwona maskini mwenye njaa bila kumpa chakula. Hivi ndivyo nifanyavyo pia katika maisha ya kiroho. Kuna roho nyingi zilizo ukingoni mwa kuzimu, na kila ninapopata ujira wangu, hugawanywa miongoni mwa wakosefu hawa. Bado haijawahi kufika wakati ambapo ningeweza kusema: ‘Sasa nitafanya kazi kwa ajili yangu mwenyewe.’”
* * * * * *
“Kuna watu wanaoona ubaya katika kila kitu. Mimi hufanya kinyume kabisa. Daima ninaona upande mzuri wa mambo, na hata ikiwa sehemu yangu ni mateso, bila hata chembe ya faraja, basi, ninayafanya kuwa furaha yangu.”
* * * * * *
“Chochote kilichotoka mikononi mwa Mungu kimenipendeza daima, hata mambo ambayo kwangu yameonekana kuwa na wema na uzuri mdogo kuliko zawadi walizopewa wengine.”
* * * * * *
“Nilipokuwa nikikaa kwa shangazi yangu, nikiwa bado msichana mdogo, nilipewa kitabu fulani nikisome. Katika mojawapo ya hadithi zake, mwalimu mmoja wa kike alisifiwa sana kwa busara yake ya kujinasua katika kila tatizo bila kuumiza hisia za mtu yeyote. Mbinu yake ya kumwambia mtu mmoja: ‘Uko sahihi,’ na mwingine: ‘Hujakosea,’ ilinivutia hasa, na nilipokuwa nikisoma nilijiambia kwamba mimi nisingefanya hivyo, kwa sababu tunapaswa kusema ukweli daima. Na hivyo ndivyo ninavyofanya daima, ingawa ninakiri kuwa ni vigumu zaidi. Ingekuwa rahisi zaidi kwetu, tunapoelezwa jambo linalomsumbua mtu, kumtupia lawama mtu asiyekuwapo. Ingekuwa rahisi zaidi . . . hata hivyo, ninafanya kinyume kabisa, na nisipopendwa kwa sababu hiyo, sina la kufanya. Wanovisi wasije kwangu ikiwa hawataki kujua ukweli.”
* * * * * *
“Ili karipio[20] lizae matunda, lazima litugharimu kitu na lisiwe na hata chembe ya jazba. Wema haupaswi kugeuka kuwa udhaifu. Tunapokuwa na sababu nzuri ya kukemea kosa, tunapaswa kuliacha jambo hilo hapo, wala tusijiruhusu kuhangaika kwa sababu tumemuumiza mtu. Kumtafuta aliyekosa kwa kusudi la kumfariji ni kufanya madhara zaidi kuliko mema. Akiachwa peke yake, analazimika kutazama zaidi ya viumbe na kumgeukia Mungu; analazimika kuona makosa yake na kujinyenyekeza. La sivyo, angezoea kutarajia faraja baada ya karipio alilostahili, na angetenda kama mtoto aliyedekezwa anayepiga miguu chini na kupiga mayowe, akijua vema kwamba kwa njia hiyo mama yake atalazimika kurudi na kumfuta machozi.”
* * * * * *
“‘Upanga wa Roho, ambao ni Neno la Mungu, uwe daima vinywani mwenu na mioyoni mwenu.'[21] Tukimwona mtu fulani kuwa mgumu kupatana naye, tusivunjike moyo kamwe, sembuse kuacha juhudi zetu za kuirekebisha nafsi hiyo. Tunapaswa kutumia upanga wa Roho, na hivyo kusahihisha makosa yake. Tusiruhusu kamwe mambo yapite bila kuyashughulikia kwa ajili tu ya kujirahisishia maisha. Lazima tuendelee na vita hata pasipokuwa na matumaini ya ushindi. Mafanikio si kitu, na lazima tuendelee kupigana bila kulalamika kamwe: ‘Sitafanikiwa chochote kwa nafsi hiyo, haelewi, hakuna la kufanya ila kumwacha.’ Hicho kingekuwa kitendo cha mwoga. Lazima tutimize wajibu wetu hadi mwisho kabisa.”
* * * * * *
“Zamani, rafiki zangu walipokuwa na shida, nami nikashindwa kuwafariji walipokuja kuniona, nilitoka katika chumba cha wageni nikiwa nimevunjika moyo kabisa. Hata hivyo, muda si muda, Bwana wetu alinifanya nielewe jinsi nisivyokuwa na uwezo wa kuiletea nafsi faraja, na tangu siku hiyo sikuhuzunika tena wageni wangu walipoondoka wakiwa na huzuni. Nilimkabidhi Mungu mateso ya wale niliowapenda sana, nami nilikuwa na hakika kwamba alisikia sala yangu. Waliponitembelea tena, nilijua kwamba sikuwa nimekosea. Baada ya tukio hili, sihangaiki tena ninapomuumiza mtu bila kukusudia. . . . Ninamwomba tu Bwana wetu arekebishe nililoharibu.”
* * * * * *
“Unafikiri nini kuhusu neema zote ulizomwagiwa?”—”Nafikiri kwamba ‘Roho wa Mungu huvuma apendapo.'”[22]
* * * * * *
“Mama,” alimwambia Mama Mkuu siku moja, “kama ningekosa uaminifu, kama ningefanya hata tendo dogo kabisa la kukosa uaminifu, nahisi kwamba nafsi yangu ingezama katika uchungu wa kutisha mno, nami nisingeweza kukikaribisha kifo.”
Mama Mkuu alionyesha mshangao alipomsikia akisema hivyo, naye akaendelea: “Ninazungumzia kukosa uaminifu kwa sababu ya majivuno. Kwa mfano, kama ningesema: ‘Nimejipatia fadhila fulani na ninaweza kuitenda’; au tena: ‘Mungu wangu, Wewe unajua kwamba ninakupenda mno kiasi kwamba siwezi kukaa nikitafakari hata wazo moja linalopingana na imani,’ mara moja ningeshambuliwa na vishawishi vya hatari sana na bila shaka ningevikubalia. Ili kuzuia balaa hili, nahitaji tu kusema kwa unyenyekevu na kutoka moyoni: ‘Mungu wangu, ninakusihi usiniache nikose uaminifu.’
“Ninaelewa wazi jinsi Mtakatifu Petro alivyoanguka. Aliitegemea mno tabia yake mwenyewe yenye ari, badala ya kutegemea nguvu za Mungu pekee. Laiti angesema tu: ‘Bwana, nipe nguvu za kukufuata hata kufa!’ asingelinyimwa neema hiyo.
“Mama, ilikuwaje kwamba Bwana wetu, akijua yaliyokuwa karibu kutokea, hakumwambia: ‘Niombe nguvu za kufanya unalowaza?’ Nafikiri kusudi lake lilikuwa kutupatia mafundisho mawili—kwanza: kwamba hakuna alichowafundisha Mitume wake kwa kuwapo kwake ambacho hatufundishi sisi kwa njia ya misukumo ya neema; na pili: kwamba, baada ya kumchagua Mtakatifu Petro kuliongoza Kanisa lote, ambamo mna wakosefu wengi, alitaka ajionee ndani yake mwenyewe kile ambacho mwanadamu anaweza kufanya bila msaada wa Mungu. Ndiyo sababu Yesu alimwambia kabla ya kuanguka kwake: ‘Nawe, utakapoongoka, uwaimarishe ndugu zako’;[23] yaani, ‘Wasimulie habari ya dhambi yako—uwaonyeshe kwa yale uliyopitia wewe mwenyewe jinsi ilivyo lazima kwa wokovu kunitegemea Mimi pekee.'”
* * * * * *
Nilihuzunika sana kumwona akiwa mgonjwa, na mara nyingi nilisema kwa uchungu: “Maisha yanachosha sana!” “Maisha hayachoshi,”—alijibu mara moja; “kinyume chake, yamejaa furaha tele. Kama ungesema: ‘Uhamisho unachosha,’ ningeelewa. Ni kosa kukiita ‘maisha’ kile ambacho lazima kiwe na mwisho. Neno hilo lapaswa kutumiwa tu kwa furaha za Mbinguni—furaha zisizofifia—na kwa maana hii ya kweli, maisha si ya huzuni bali ya furaha—furaha tele. . . .”
Uchangamfu wake mwenyewe ulifurahisha sana. Kwa siku kadhaa hali yake ilikuwa imetengemaa sana, nasi tulikuwa tukimwambia: “Bado hatujui utakufa kwa ugonjwa gani. . . .” “Lakini,” akajibu, “nitakufa kwa kifo! Je, Mungu hakumwambia Adamu atakufa kwa nini alipomwambia: ‘Utakufa kwa kifo’?”[24]
“Basi kifo kitakuja kukuchukua?”—”La, si kifo, bali Mungu Mwema. Kifo si mzimu, si pepo wa kutisha kama picha zinavyotuonyesha. Katekisimu inasema kwamba ni kutengana kwa roho na mwili—basi tu! Kwa hiyo, siogopi kutengana ambako kutaniunganisha na Mungu milele.”
“Je, Mwizi wa Kimungu,” mtu mmoja akauliza, “atakuja upesi kuiba kishada Chake kidogo cha zabibu?” “Ninamwona kwa mbali, nami najihadhari sana nisipige kelele: ‘Mkamate mwizi!’ Badala yake, namwita: ‘Njia hii, njia hii!'”
* * * * * *
Alipoulizwa tumwombe kwa jina gani akiwa Mbinguni, alijibu kwa unyenyekevu: “Niiteni Teresia Mdogo.”
* * * * * *
Nilikuwa nikimwambia kwamba malaika wazuri sana, wote wakiwa wamevaa mavazi meupe, wangeibeba roho yake hadi Mbinguni: “Mawazo kama hayo,” akajibu, “hayanisaidii, na roho yangu yaweza kulishwa na ukweli tu. Mungu na Malaika Wake ni roho tupu. Hakuna jicho la mwanadamu liwezalo kuwaona jinsi walivyo kweli. Ndiyo maana sijawahi kuomba fadhili zisizo za kawaida. Napendelea kungojea kumwona Mungu milele.”
“Ili nipate faraja utakapokufa, nimemwomba Mungu anitumie ndoto nzuri.”—”Hilo ni jambo ambalo nisingelifanya kamwe . . . kuomba faraja. Kwa kuwa unatamani kufanana nami, unajua ninavyofikiri kuhusu jambo hili:
‘Usiogope, Ee Bwana, kwamba nitakuamsha: Nitaingojea kwa amani Pwani ya Mbinguni.’
“Ni jambo tamu sana kumtumikia Mungu katika usiku wenye giza na katikati ya majaribu. Kwa kweli, ni katika maisha haya tu tunaweza kuishi kwa imani.”
* * * * * *
“Ninafurahi ninapofikiria kwenda Mbinguni, lakini ninapotafakari maneno haya ya Bwana Wetu: ‘Ninakuja upesi, na ujira Wangu ninao, ili kumlipa kila mtu kadiri ya matendo yake,'[25] nafikiri kwamba atashindwa kuelewa afanyeje nami: sina matendo. . . . Basi, atanilipa kadiri ya matendo Yake mwenyewe!”
* * * * * *
“Indulgensia kamili iliyo kuu zaidi, ambayo kila mtu anaweza kuipata, na inayoweza kupatikana bila masharti ya kawaida, ni ile ya mapendo—ambayo ‘hufunika wingi wa dhambi.'”[26]
* * * * * *
“Hakika hutapitia hata Toharani. Jambo kama hilo likitokea, basi bila shaka hakuna mtu anayekwenda moja kwa moja Mbinguni.”—”Hilo halinishughulishi sana. Nitaridhika kabisa na uamuzi wa Mungu Mwenye Huruma. Nikienda Toharani, nitatembea katikati ya miali ya moto nikiimba Wimbo wa Upendo—kama wale vijana watatu Waebrania katika tanuru.”
* * * * * *
“Mbinguni utawekwa miongoni mwa Maserafi.” “Ikiwa hivyo, sitawaiga. Wanapomwona Mungu hujifunika kwa mabawa yao[27]: nitajihadhari sana nisijifiche kwa mabawa yangu.”
* * * * * *
Nilimwonyesha picha iliyomwonyesha Yoana wa Arki akifarijiwa gerezani na Sauti zake, naye akasema: “Mimi pia nafarijiwa na sauti ya ndani. Kutoka juu, Watakatifu wananitia moyo, wakisema: ‘Maadamu wewe ni mfungwa mwenye minyororo, huwezi kutimiza utume wako, lakini baadaye, baada ya kifo chako, siku yako ya ushindi itafika.'”
* * * * * *
“Mbinguni, Mungu atafanya yote ninayotamani, kwa sababu duniani sijawahi kufanya mapenzi yangu mwenyewe.”
* * * * * *
“Utatuangalia huku chini ukiwa Mbinguni, sivyo?”—”La, nitashuka.”
* * * * * *
Miezi kadhaa kabla ya kifo cha Sista Teresia, kitabu cha Maisha ya Mtakatifu Aloisi kilikuwa kikisomwa katika ukumbi wa chakula, na mmoja wa akina Mama aliguswa na upendo mwororo uliokuwapo kati ya Mtakatifu huyo kijana na Padre Corbinelli, Mjesuiti mzee.
“Wewe ni Aloisi mdogo,” alimwambia Teresia, “nami ni Padre Corbinelli mzee—unikumbuke utakapoingia Mbinguni.” “Je, ungependa nije kukuchukua uende huko karibuni, Mama mpendwa?” “La, bado sijateseka vya kutosha.” “La, Mama, ninakuambia kwamba umeteseka vya kutosha kabisa.” Mama Hermance akajibu: “Sithubutu kusema Ndiyo. . . . Katika jambo zito namna hii lazima nipate kibali cha mwenye mamlaka.” Kwa hiyo ombi lilipelekwa kwa Mama Mkuu, ambaye, bila kulipa uzito mkubwa, alitoa kibali chake.
Basi, katika mojawapo ya siku za mwisho za maisha yake, Sista Teresia, ambaye hakuweza kusema ila kwa shida kutokana na udhaifu wake mkubwa, alipokea shada la maua kupitia kwa sista aliyewatunza wagonjwa. Maua hayo yalikuwa yamechumwa na Mama Hermance, na yaliambatana na ombi la kupata neno moja la upendo. Ujumbe ulikuwa: “Mwambie Mama Hermance wa Moyo wa Yesu kwamba wakati wa Misa Takatifu asubuhi ya leo nililiona kaburi la Padre Corbinelli karibu na lile la Aloisi mdogo.”
“Vema,” akajibu Mama huyo mwema, akiwa ameguswa sana; “mwambie Sista Teresia kwamba nimeelewa. . . .” Tangu wakati huo alisadiki kwamba kifo chake kilikuwa karibu. Alifariki mwaka mmoja tu baadaye, na, kama “Aloisi Mdogo” alivyotabiri, makaburi hayo mawili yako sambamba.
* * * * * *
Maneno ya mwisho yaliyoandikwa kwa mkono wa Sista Teresia yalikuwa: “Ee Maria, kama mimi ningekuwa Malkia wa Mbingu, na wewe ungekuwa Teresia, ningetamani kuwa Teresia, ili nikuone ukiwa Malkia wa Mbingu!” _____________________________
[1] Taz. Mathayo 20:23.
[2] Taz. Zaburi 67[68]:28.
[3] Taz. Mithali 1:4.
[4] Yudithi 15:11.
[5] Yoshua bin Sira 11:12, 13, 22, 23, 24.
[6] Yeremia 10:23.
[7] Taz. Zaburi 93[94]:18.
[8] Kumwiga Kristo, I, xvi. 4.
[9] Yohane 14:2.
[10] Taz. Zaburi 111[112]:5.
[11] Wimbo Ulio Bora 1:2.
[12] Taz. 2 Ezra 4:17.
[13] Mathayo 25:36.
[14] Mithali 16:32.
[15] Luka 2:50.
[16] Luka 2:33.
[17] Zaburi 118[119]:112.
[18] Waefeso 6:17.
[19] Taz. Wimbo Ulio Bora 5:7, 3:4.
[20] Katika “shauri” hili na linalofuata, ikumbukwe kwamba anayezungumza ni mlezi wa wanovisi wa kike. [Mhariri]
[21] Taz. Waefeso 6:17; Isaya 61:21.
[22] Taz. Yohane 3:8.
[23] Luka 22:32.
[24] Taz. Mwanzo 2:17. Mchezo wa maneno katika kauli ya Kifaransa: Tu mourras de mort. [Mhariri]
[25] Ufunuo 22:12.
[26] Mithali 10:12.
[27] Taz. Isaya 6:2.
Yaliyomo katika Historia ya Nafsi
Yaliyomo katika Mafundisho ya Mtakatifu Teresia: Hekima ya Ua Dogo la Mungu