मराठी

संत इसिदोर शेतकरी


चित्र: योझेफ फॉन फ्यूरिख, विकिमीडिया कॉमन्सच्या सौजन्याने

15 मे: संत इसिदोर — अमेरिकेतील ऐच्छिक स्मरणदिन

सु. 1070–सु. 1130
माद्रिद, शेते, शेतकरी, गवंडी आणि ग्रामीण समुदायांचे आश्रयदाते संत
मुलाचा मृत्यू टळावा म्हणून त्यांची मध्यस्थी मागितली जाते
12 मार्च 1622 रोजी पोप ग्रेगरी पंधरावे यांनी त्यांना संत घोषित केले
उपासनेचा रंग: पांढरा
आवृत्ती: संपूर्ण – संक्षिप्त

पॉडकास्ट ऐकण्याची माध्यमे:
ॲपल – स्पॉटिफाय – आयहर्ट – ऑडिबल

वचन:
पण प्रथम देवाचे राज्य आणि त्याचे नीतिमत्त्व शोधा, म्हणजे या सर्व गोष्टीही तुम्हाला दिल्या जातील. ~मत्तय 6:33

चिंतन: आज आपण ज्या संत इसिदोरांचा सन्मान करतो, त्यांना ‘इसिदोर शेतमजूर’ किंवा ‘इसिदोर शेतकरी’ असेही म्हटले जाते. ते एक सर्वसामान्य गृहस्थ होते. पती आणि पिता म्हणून ते एका जमीनदाराच्या शेतात काम करत साधेपणाने आणि नम्रतेने जगले. आपल्या विलक्षण श्रद्धेमुळे त्यांनी नेहमीच देवाच्या राज्याला पहिले स्थान दिले. रोजच्या श्रमांतूनही असामान्य पवित्रता कशी साधता येते, याचा ते आपल्यापुढे उत्तम आदर्श ठेवतात.

इसिदोरांचा जन्म माद्रिदमधील एका गरीब कुटुंबात झाला. त्यांचे आईवडील मात्र सद्गुणांनी श्रीमंत होते आणि त्यांनी इसिदोरांच्या मनात खोल श्रद्धा रुजवली. त्यांच्या जन्माच्या सुमारे 500 वर्षे आधी होऊन गेलेले थोर स्पॅनिश विद्वान आणि सेव्हिलचे बिशप संत इसिदोर यांच्या स्मरणार्थ बाप्तिस्म्याच्या वेळी त्यांना इसिदोर हे नाव देण्यात आले. घरच्या गरिबीमुळे इसिदोरांना शिक्षण घेता आले नाही. त्याऐवजी, लहान वयापासूनच ते एका श्रीमंत जमीनदाराकडे मजुरी करू लागले. जमीनदाराला त्यांचा इतका लळा लागला की तो त्यांना मुलासारखे वागवू लागला. त्याने आपल्या जमिनींच्या कारभाराची जबाबदारीही त्यांच्यावर सोपवली. इसिदोरांनी साठ वर्षे मजूर म्हणून जीवन व्यतीत केले असे मानले जाते; तर काहींच्या मते, वयाच्या सुमारे चाळिसाव्या वर्षीच त्यांचे निधन झाले असावे.

या नम्र आणि साध्या माणसाला चर्चच्या संतांमध्ये स्थान कशामुळे मिळाले? सर्वप्रथम, इसिदोर गोरगरिबांशी विलक्षण उदारतेने वागत, असे सांगितले जाते. स्वतः गरीब असूनही, इसिदोर आणि त्यांची पत्नी आपल्याकडे असलेल्या थोड्याशा गोष्टीही आपल्याहून अधिक गरजू लोकांना नियमितपणे वाटत असत. ते मनापासून प्रार्थना करणारे होते, असेही सांगितले जाते. कामावर जाण्यापूर्वी ते दररोज मिस्साला जात आणि अशा रीतीने प्रत्येक दिवशी देवाला पहिले स्थान देत. त्यांच्या मध्यस्थीमुळे केवळ त्यांच्या हयातीतच नव्हे, तर त्यांच्या मृत्यूनंतरही अनेक चमत्कार घडले.

इसिदोर आणि त्यांच्या पत्नीला एक मुलगा होता. एका आख्यायिकेनुसार, त्यांचे तान्हे बाळ एका मोठ्या खड्ड्यात पडले. इसिदोर आणि त्यांच्या पत्नीने कळकळीने प्रार्थना केली. तेवढ्यात खड्ड्यातील पाणी अचानक वर येऊ लागले. थोड्याच वेळात मुलगा पाण्याच्या पृष्ठभागावर आला आणि इसिदोर व त्यांच्या पत्नीला त्याला बाहेर काढता आले.

दुसऱ्या एका आख्यायिकेनुसार, इसिदोर रोज सकाळी मिस्साला जात असल्यामुळे इतर मजुरांपेक्षा उशिरा कामावर येत असत. इसिदोर कामावर उशिरा येतात अशा तक्रारी जमीनदाराकडे आल्यावर त्याने स्वतः याची खात्री करून घ्यायचे ठरवले. त्याच्या लक्षात आले की इसिदोर खरोखरच नेहमी इतरांनंतर येत असत. याचा जाब विचारण्यासाठी तो इसिदोरांकडे गेला, तेव्हा त्याला मोठे आश्चर्य वाटले. शेतात नांगरणी करत असलेल्या इसिदोरांच्या दिशेने चालत जाताना त्याला दिसले की त्यांच्या शेजारी देवदूतांसारखे दिसणारे काही जण देवदूतांसारखे भासणारे बैल जुंपून नांगरणी करत होते. इसिदोर दररोज देवाला पहिले स्थान देत असत. म्हणून देवाने त्यांना देवदूतांची मदत दिली आणि त्यामुळे इतरांपेक्षाही अधिक काम त्यांना करता आले.

इसिदोर देवाच्या सर्व जीवांचीही आस्थेने काळजी घेत असत. एका आख्यायिकेनुसार, हिवाळ्यात एके दिवशी ते धान्याचे पोते दळायला घेऊन जात होते. वाटेत त्यांना काही भुकेले पक्षी दिसले. त्यांनी त्यांना थोडे धान्य दिले, तेव्हा एका सहकाऱ्याने त्यांच्यावर टीका केली. पण पोत्यात उरलेले धान्य दळून पीठ त्यांच्या हाती आले, तेव्हा त्यांना इतरांपेक्षा दुप्पट पीठ मिळाले होते.

इतर आख्यायिकांनुसार, इसिदोरांनी आपल्या जमीनदाराच्या मुलीला पुन्हा जिवंत केले, तहानलेल्यांना पाणी मिळावे म्हणून कोरड्या जागी झरा निर्माण केला आणि घरी आलेल्या गरीब, भुकेल्या पाहुण्यांना जेवू घालण्यासाठी अन्नाने भरलेले भांडे उपलब्ध करून दिले. 

इसिदोरांची पत्नी मारिया याही अत्यंत पवित्र जीवन जगल्या, असे मानले जाते. त्यांचा एकुलता एक मुलगा अगदी लहान वयात मरण पावला. त्यानंतर त्या दोघांनी वैवाहिक संबंधांपासून अलिप्त राहण्याचे वचन घेतले आणि आपले जीवन केवळ देवाला अर्पण केले. स्पेनमध्ये मारियांना ‘सांता मारिया दे ला काबेसा’ (मस्तकाची संत मरिया) असे संबोधले जाते. त्यांच्या मध्यस्थीने चमत्कार घडल्याचे सांगितले जाते. आजही त्यांच्या मस्तकाचा पवित्र अवशेष मिरवणुकीत नेला जातो. त्यांच्या मध्यस्थीने दुष्काळाच्या काळात ग्रामीण भागात अनेकदा पाऊस पडला, अशी श्रद्धा आहे.

इसिदोर यांच्या मृत्यूनंतरही चमत्कार घडत राहिले. असे सांगितले जाते की 1212 मध्ये मुस्लिम सैन्याशी लढताना कास्तीलचा राजा आठवा आल्फोन्सो याला संत इसिदोर यांचे दर्शन झाले. त्यांनी राजाला आणि त्याच्या सैन्याला विजयाचा मार्ग दाखवला. त्याच वर्षी, एका पुरानंतर संत इसिदोर यांचे पार्थिव चमत्कारिक रीतीने कबरीतून बाहेर आले आणि ते अविकृत असल्याचे आढळले. कित्येक शतकांनंतर स्पेनचा राजा तिसरा फिलिप याने संत इसिदोर यांच्या पार्थिवाला स्पर्श केला, तेव्हा तो एका गंभीर आजारातून चमत्कारिक रीतीने बरा झाला. गेल्या अनेक शतकांत घडलेले एकूण 400 हून अधिक चमत्कार संत इसिदोर यांच्या मध्यस्थीने घडले असे मानले जाते.

या साध्या, गरीब आणि नम्र शेतकऱ्याला आणखी एक मोठा सन्मान मिळाला, तो 1622 मध्ये पोप ग्रेगरी पंधरावे यांनी त्यांना संत घोषित केले तेव्हा. त्याच समारंभात, त्यांच्याबरोबरच, ख्रिस्तसभेच्या इतिहासातील काही सर्वपरिचित आणि प्रिय व्यक्तींनाही संत घोषित करण्यात आले: लोयोलाचे संत इग्नेशियस, संत फ्रान्सिस झेवियर, आविलाच्या संत तेरेसा आणि संत फिलिप नेरी.

संत इसिदोर हे माद्रिदचे आश्रयदाता संत आहेत. माद्रिदमध्ये आणि संपूर्ण स्पेनमध्ये त्यांचा सण मोठ्या प्रमाणावर साजरा केला जातो. चिली, निकाराग्वा, पेरू, फिलिपिन्स आणि अमेरिकेतील अनेक ग्रामीण समुदायांतही त्यांना आदराने स्मरले जाते. संत इसिदोर हे कष्टकरी लोकांचे संत आहेत. काम करतानाही ते सतत प्रार्थना करत आणि देवावरील प्रेमाची अभिव्यक्ती म्हणून आपले श्रम त्याला अर्पण करत. संत इसिदोर यांचे जीवन श्रमांची प्रतिष्ठा अधोरेखित करते आणि सामान्य कष्टकऱ्याला पावित्र्याचा मार्ग दाखवते. रोजचे काम आणि कष्ट हे देवाचा सन्मान करण्याचे साधन ठरू शकतात. संत इसिदोर यांनी आपल्या जीवनात देवाला पहिले स्थान दिले. देवावरील त्यांच्या श्रद्धेतून आणि प्रेमातून त्यांच्या श्रमांचे, प्रेमसेवेचे आणि जीवनातील प्रतिष्ठेचे तेज प्रकट झाले.

प्रार्थना: हे संत इसिदोर, तुम्ही गरिबीत जन्मलात आणि आयुष्यभर घाम गाळून कष्ट केलेत. तुम्ही जे काही केलेत ते सर्व देवाच्या गौरवासाठी केलेत. तुमच्या जीवनात लहानसहान कामेही पवित्र झाली. माझ्यासाठी प्रार्थना करा, की माझ्या जीवनातील अगदी साधीसुधी कामे आणि कष्टही प्रेमाने करताना मला त्या श्रमांची प्रतिष्ठा आणि त्यांतून लाभणारे पावित्र्य अनुभवता येवो. मी नेहमी सर्वप्रथम देवाचे राज्य शोधावे आणि त्याची इच्छा माझ्या जीवनाच्या केंद्रस्थानी ठेवावी. हे कष्टकरी संत इसिदोर, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

हे चिंतन या ग्रंथातून घेतले आहे:

उपासना वर्षातील संत आणि सण
खंड १ ते ४


अधिक वाचन:

कॅथलिक संत & सण

कॅथलिक वृत्तसंस्था

कॅथलिक विचारांची देवाणघेवाण

कॅथलिक संस्कृती

बटलर यांची संतचरित्रे

कॅथलिक विश्वकोश

कॅथलिक संतांची माहिती

फ्रान्सिस्कन मीडिया

विकिपीडिया

आजचे सर्व संत

उपासना वर्षातील सर्व संत


(संक्षिप्त आवृत्ती)

15 मे: संत इसिदोर — अमेरिकेतील ऐच्छिक स्मरणदिन

सु. 1070–सु. 1130
माद्रिद, शेती, शेतकरी, गवंडी आणि ग्रामीण समुदायांचे आश्रयदाता संत
मुलाचा मृत्यू टळावा म्हणून त्यांच्या मध्यस्थीची विनंती केली जाते
12 मार्च 1622 रोजी पोप ग्रेगरी पंधरावे यांनी त्यांना संत घोषित केले

आज ज्यांचा सण साजरा केला जातो, त्या संत इसिदोर यांना अनेकदा ‘कष्टकरी इसिदोर’ किंवा ‘शेतकरी इसिदोर’ असे म्हणतात. ते एक सामान्य गृहस्थ, पती आणि पिता होते. एका जमीनदाराच्या शेतात काम करून ते साधेपणाने आणि नम्रतेने जगले. रोजच्या कामाच्या रहाटगाडग्यातही पावित्र्य कसे साधता येते, याचा आदर्श त्यांच्या श्रद्धेतून आपल्याला मिळतो.

इसिदोर यांचा जन्म माद्रिदमधील एका गरीब कुटुंबात झाला. त्यांच्या आईवडिलांनी त्यांच्या मनात खोल श्रद्धा रुजवली. लहानपणापासूनच इसिदोर एका श्रीमंत जमीनदाराकडे शेतमजूर म्हणून काम करत. त्या जमीनदाराला इसिदोर यांचा इतका लळा लागला की तो त्यांना आपल्या मुलासारखे वागवू लागला. इतकेच नव्हे, तर त्याने आपल्या इस्टेटची देखरेखही त्यांच्यावर सोपवली. 

इसिदोर आणि त्यांची पत्नी यांच्याकडे जे थोडेफार होते, त्यातून ते आपल्यापेक्षाही अधिक गरजू लोकांना नियमितपणे वाटा देत. इसिदोर कामावर जाण्यापूर्वी नियमितपणे मिस्साबलिदानात सहभागी होत आणि अशा प्रकारे दररोज देवाला पहिले स्थान देत. त्यांच्या मध्यस्थीने केवळ त्यांच्या हयातीतच नव्हे, तर त्यांच्या मृत्यूनंतरही अनेक चमत्कार घडले.

इसिदोर आणि त्यांच्या पत्नीला एक मुलगा होता. एका आख्यायिकेनुसार, त्यांचे तान्हे बाळ एका मोठ्या खड्ड्यात पडले. इसिदोर आणि त्यांच्या पत्नीने कळकळीने प्रार्थना केली. तेवढ्यात खड्ड्यातील पाण्याची पातळी वर येऊ लागली. पाण्याबरोबर मुलगाही वर आला आणि त्या दोघांना त्याला बाहेर काढता आले.

आणखी एका आख्यायिकेनुसार, इसिदोर रोज सकाळी मिस्साला जात असल्यामुळे कामावर उशिरा येतात, अशा तक्रारी त्यांच्या जमीनदाराकडे आल्या. याचा जाब विचारायला तो गेला, तेव्हा त्याला मोठे आश्चर्य वाटले. शेतात नांगरणी करणाऱ्या इसिदोर यांच्या दिशेने तो चालत गेला, तेव्हा त्याला त्यांच्याशेजारी आणखी काही जण नांगरणी करताना दिसले. ते देवदूतांसारखे दिसत होते आणि त्यांच्या नांगरांना जुंपलेले बैलही स्वर्गीय भासत होते. अशा रीतीने देवाने इसिदोर यांना देवदूतांची मदत दिली, त्यामुळे त्यांना इतरांपेक्षाही जास्त काम करता आले.

एका आख्यायिकेनुसार, इसिदोर धान्याचे पोते दळायला घेऊन जात असताना त्यांनी त्यातले थोडे धान्य काही भुकेल्या पक्ष्यांना दिले. त्यावर त्यांच्या एका सहकाऱ्याने टीका केली. पण पोत्यात उरलेले धान्य दळून त्यांना पीठ परत मिळाले, तेव्हा ते इतरांना मिळालेल्या पिठाच्या दुप्पट होते.

इसिदोर यांच्या पत्नी मारिया याही अतिशय पवित्र जीवन जगत होत्या, असे मानले जाते. त्यांचा एकुलता एक मुलगा अगदी लहान वयात मरण पावला, तेव्हा त्या दोघांनी ब्रह्मचर्य पाळण्याचे वचन घेतले आणि आपले जीवन केवळ देवाला समर्पित केले. स्पेनमध्ये मारिया यांना ‘सांता मारिया दे ला काबेसा’ (‘मस्तकाच्या संत मरिया’) असे म्हणतात. दुष्काळाच्या काळात त्यांच्या मध्यस्थीने अनेकदा ग्रामीण भागात पाऊस पडला, असे मानले जाते.

इसिदोर यांच्या मृत्यूनंतरही चमत्कार घडत राहिले. 1212 मध्ये संत इसिदोर यांनी राजा आठवा आल्फोन्सो याच्या सैन्याला मुस्लिम सैन्यावर विजय मिळवण्याचा मार्ग दाखवला, असे सांगितले जाते. कित्येक शतकांनंतर स्पेनचा राजा तिसरा फिलिप याने संत इसिदोर यांच्या पार्थिवाला स्पर्श केला, तेव्हा तो एका गंभीर आजारातून चमत्कारिक रीतीने बरा झाला. गेल्या अनेक शतकांत घडलेले एकूण 400 हून अधिक चमत्कार संत इसिदोर यांच्या मध्यस्थीने घडले असे मानले जाते.

या साध्या, गरीब आणि नम्र शेतकऱ्याला आणखी एक मोठा सन्मान मिळाला. 1622 मध्ये पोप ग्रेगरी पंधरावे यांनी त्यांना संत घोषित केले. त्याच समारंभात चर्चच्या इतिहासातील काही सर्वपरिचित आणि लाडक्या संतांनाही संत घोषित करण्यात आले: लोयोलाचे संत इग्नेशियस, संत फ्रान्सिस झेवियर, आविलाची संत तेरेसा आणि संत फिलिप नेरी.

हे संत इसिदोर, तुमचा जन्म गरिबीत झाला आणि देवाच्या गौरवासाठी तुम्ही आयुष्यभर घाम गाळून कष्ट केले. माझ्या जीवनातील अगदी साधीसुधी कामेही प्रेमाने करताना मला त्या श्रमांतील प्रतिष्ठा आणि पवित्रता लाभावी, म्हणून प्रार्थना करा. मी नेहमी देवाच्या राज्याला प्रथम स्थान द्यावे आणि त्याची इच्छा माझ्या जीवनाच्या केंद्रस्थानी ठेवावी. हे श्रमिक संत इसिदोर, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

संपूर्ण आवृत्तीकडे परत जा