मराठी

तेरावा दिवस: आपली ओळख

प्रायश्चित्तकाळाच्या दुसऱ्या आठवड्यातील बुधवार

वाळवंटातील चाळीस दिवसांत येशूने अनेक सूक्ष्म मोहांना सामोरे जाणे स्वतःहून स्वीकारले असावे. पण चाळीस दिवस संपल्यावर, आपल्या प्रभूला जिंकण्याचा शेवटचा प्रयत्न करण्यासाठी सैतान त्याच्याकडे आला. पहिल्या मोहाची सुरुवात देवाचा पुत्र म्हणून येशूच्या पवित्र ओळखीविषयी नकळत शंका उपस्थित करण्याने होते. सैतान येशूला म्हणतो, “जर तू देवाचा पुत्र असशील तर…” “जर तू … असशील तर,” अशी सुरुवात करून सैतान खरे तर येशूच्या दैवी ओळखीवरच प्रश्नचिन्ह लावतो. येशूच्या मनात गर्व जागवण्याचा हा प्रयत्न होता. याच पापामुळे सैतानाला स्वर्गातून हाकलून देण्यात आले होते.

आपल्या पवित्र ओळखीवर घेतलेल्या या आक्षेपाचा येशूने स्वतःवर परिणाम होऊ दिला नाही. पण या मोहाला आपण सगळेच सामोरे जातो आणि अनेकदा त्यावर मात करण्यात कमी पडतो. आपण कोण आहोत याबद्दलचा ठाम विश्वास आपल्याला कितीतरी वेळा नसतो. आपल्या मूळ ओळखीबद्दल कोणी प्रश्न विचारला, शंका घेतली, असहमती दाखवली, आपली थट्टा केली, आपल्याला कमी लेखले किंवा कोणत्याही प्रकारे त्या ओळखीला आव्हान दिले, तर स्वतःची बाजू खरी ठरवण्याच्या धडपडीतून, रागातून किंवा अगदी निराशेतूनही गर्वाला बळी पडण्याचा मोह आपल्याला होतो. पण आपण कोण आहोत हे आपल्याला माहीत असेल आणि देव जसा आपल्याकडे पाहतो तसेच आपण स्वतःकडे पाहिले, तर इतरांची चुकीची मते किंवा त्यांनी आपल्याबद्दल केलेले चुकीचे आकलन यांचा परिणाम आपण स्वतःवर कधीही होऊ देणार नाही.

तुम्ही कोण आहात? तुम्ही देवाचे पुत्र किंवा कन्या आहात. पित्याने तुम्हाला दत्तक घेऊन कृपेच्या आणि सत्याच्या नव्या कुटुंबात सामावून घेतले आहे. तुम्ही पापीही आहात, हे खरे; पण जेव्हा जेव्हा तुम्ही आपल्या पापांबद्दल पश्चात्ताप करून पुन्हा देवाकडे वळलात, तेव्हा तेव्हा तुम्हाला क्षमा मिळाली आहे. आपली खरी ओळख जाणण्यात मोठे स्वातंत्र्य आहे.

आपल्या प्रतिष्ठेला आणि ओळखीला धक्का देणारे मोह अनेकदा अशा विचारांच्या रूपाने येतात: “तुमची काहीच किंमत नाही… तुम्हाला काहीच नीट करता येत नाही… तुम्ही कुणालाच आवडत नाही… तुम्ही तुमच्या पापावर कधीच मात करू शकणार नाही… देव तुमच्यावर फार निराश झाला आहे,” वगैरे. या खोट्या गोष्टींवर विश्वास ठेवण्याचा मोह झाला की आपण निराशेला आणि स्वतःविषयीच्या शंकेला बळी पडू शकतो. मग आपण खरे कोण आहोत आणि देवाचे आपल्यावर परिपूर्ण प्रेम आहे का, असे प्रश्न आपल्याला पडू लागतात. निराशा आणि स्वतःविषयीची शंका ही गर्वाची सूक्ष्म रूपे आहेत. स्वतःला खऱ्या अर्थाने ओळखण्यासाठी आणि देवाचे मूल म्हणून आपली ओळख स्वीकारण्यासाठी नम्रता ही गुरुकिल्ली आहे. सत्याच्या प्रकाशात आपण खरे कोण आहोत याची सखोल जाणीव, म्हणजेच नम्रता. आपण कोण आहोत हे येशूला माहीत होते आणि सैतानाला त्याने आपल्या मनात किंचितही शंका निर्माण करू दिली नाही. आपणही तसेच करण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे.

सैतानाने येशूच्या ओळखीवर प्रश्न उपस्थित केला, तेव्हा येशूची मनोवृत्ती कशी होती, यावर मनन करा. आपण कोण आहोत याचा येशूला कधीही विसर पडला नाही. हेच आपलेही ध्येय असले पाहिजे. तुम्ही देवाचे अमोल आणि लाडके मूल आहात. तुम्हाला कृपा आणि दया लाभली आहे. तुम्हाला देवाच्या दयेची नितांत गरज आहे. प्रत्येक वेळी तुम्ही मनापासून पश्चात्ताप करता, तेव्हा तुम्हाला क्षमा मिळते. देव तुमच्यावर प्रेम करतो आणि सैतानाच्या कोणत्याही खोट्या बोलण्याने हे सत्य कधीच बदलणार नाही. आज नम्रतेचा सद्गुण अंगी बाणवण्याचा प्रयत्न करा. कारण नम्रतेमुळे आपल्याविषयीच्या अनेक खोट्या गोष्टी ओळखून त्यापलीकडे पाहता येते आणि आपण जसे खरोखर आहोत, जसे देव आपल्याला पाहतो, तसे स्वतःला पाहता येते. आपल्या प्रभूची नम्रता परिपूर्ण होती. आपण त्याचे अधिक पूर्णपणे अनुकरण करण्याचा प्रयत्न करू या.

हे माझ्या नम्र प्रभू, तू कोण आहेस हे तुला माहीत होते. सैतानाच्या कपटी खोट्या बोलण्याचा तू स्वतःवर कधीही परिणाम होऊ दिला नाहीस. तुझे मूल म्हणून माझी खरी ओळख काय आहे, हे लक्षात ठेवायला मला मदत कर. तू माझ्याकडे जसा पाहतोस, तसेच मला स्वतःकडे पाहता येऊ दे आणि तू माझ्यावर जसे प्रेम करतोस, तसेच मला स्वतःवर प्रेम करता येऊ दे. सर्व असत्यापासून, स्वतःची कीव करण्यापासून, शंकेपासून आणि निराशेपासून मला मुक्त कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

हेही पाहा: तेरावा दिवस: क्रूसाच्या पायथ्याशी 40 दिवस

अनुक्रमणिका

प्रायश्चित्तकाळासाठी आणखी साहित्य