
Giovanni Battista Tiepolo, thuộc phạm vi công cộng, qua Wikimedia Commons
Ngày 23 tháng 11: Thánh Clêmentê I, Giáo hoàng và Tử đạo—Lễ nhớ tùy ý
Khoảng năm 35–khoảng năm 99
Thánh bổn mạng của các thủy thủ, những người đi biển, trẻ em đau bệnh và thợ đẽo đá
Được tuyên thánh trước khi có Bộ Phong Thánh
Màu phụng vụ: Đỏ
Phiên bản: Đầy đủ – Ngắn gọn
Các kênh podcast:
Apple – Spotify – iHeart – Audible
Trích dẫn:
Thưa quý vị và anh em, chúng tôi đã viết cho anh em khá dài về những điều thuộc việc thực hành đạo của chúng ta, những điều hữu ích nhất cho một đời sống tốt lành nơi những ai muốn đi theo con đường đạo đức và công chính. Quả vậy, về đức tin, lòng sám hối, tình yêu chân thật, đức tiết dục, sự tiết độ và lòng kiên nhẫn, chúng tôi đã đề cập đến mọi đoạn liên quan, nhắc nhở anh em rằng anh em phải sống công chính, chân thật, nhẫn nại và thánh thiện để làm đẹp lòng Thiên Chúa toàn năng, đồng tâm nhất trí—không ghi nhớ điều ác—trong tình yêu và bình an, với lòng hiền hòa luôn sẵn sàng, cũng như các bậc tiền nhân đã nói đến ở trên đã được Người đoái thương nhờ những tâm tình khiêm nhường đối với Chúa Cha, là Thiên Chúa và Đấng Tạo Hóa, và đối với toàn thể nhân loại. Chúng tôi càng vui mừng nhắc nhở anh em những điều này, vì chúng tôi vững tin rằng mình đang viết cho những người trung tín, có thanh danh cao quý nhất và đã suy xét sâu xa những lời giáo huấn của Thiên Chúa. ~Thánh Giáo hoàng Clêmentê, Thư gửi tín hữu Côrintô
Suy niệm: Thánh Phêrô, vị giáo hoàng đầu tiên, chịu tử đạo vào khoảng năm 64. Sau ngài, Thánh Linô trở thành giáo hoàng và qua đời vào khoảng năm 76. Kế vị ngài là Thánh Clêtô (Anaclêtô), chịu tử đạo vào khoảng năm 88 hoặc 92. Vị thánh được mừng kính hôm nay, Thánh Giáo hoàng Clêmentê I, kế vị Thánh Clêtô, trở thành vị giáo hoàng thứ tư. Sự kế vị giáo hoàng thời sơ khai này được trình bày rõ ràng trong Lễ quy Rôma (Kinh nguyện Thánh Thể I), nơi có liệt kê tên các thánh. Danh sách các thánh đầu tiên mở đầu bằng những lời: “…Đức Maria vinh hiển trọn đời đồng trinh, Thân Mẫu Đức Giêsu Kitô, là Thiên Chúa và là Chúa chúng con, cùng Thánh Giuse, bạn trăm năm của Đức Trinh Nữ, các Thánh Tông đồ và Tử đạo của Chúa…” Tiếp đó là tên các Tông đồ, kể cả Thánh Phaolô, rồi đến ba vị giáo hoàng đầu tiên kế vị Thánh Phêrô: “Linô, Clêtô, Clêmentê…”
Thánh Phêrô đến Rôma sau một cuộc bách hại, dẫn đến việc thiết lập ngôi giáo hoàng tại thành Rôma. Khoảng năm 44, Thánh Tông đồ Giacôbê, con ông Dêbêđê, bị Hêrôđê Ácríppa chém đầu tại Giêrusalem. Ít lâu sau, Thánh Phêrô bị bắt nhưng đã được giải thoát khỏi ngục cách lạ lùng nhờ sự trợ giúp của một thiên thần. Sau khi Phêrô được tự do, sách Công vụ Tông đồ thuật lại: “…ông ra đi, đến một nơi khác” (Công vụ 12:17). Mặc dù Phêrô có thể đã đi đến nhiều nơi khác nhau, Thánh Phaolô viết rằng ngài đã gặp Phêrô tại Antiôkhia (Galát 2:11). Vì thế, người ta tin rằng trước khi đến Rôma, Phêrô đã đảm nhận vai trò Giám mục Antiôkhia. Sau khi chỉ định người kế vị tại Antiôkhia, và có thể cả tại Côrintô, Phêrô được cho là đã đến Rôma vào khoảng năm 54 hoặc 55. Trong thời gian ở Rôma, ngài lãnh đạo Hội Thánh và viết hai bức thư. Nhà thần học thời Hội Thánh sơ khai Tertullianô (khoảng năm 155–khoảng năm 220) đã viết về tầm quan trọng của việc kế vị Tông đồ và khẳng định rằng Thánh Clêmentê, vị thánh chúng ta tôn kính hôm nay, “cũng được Phêrô truyền chức như vậy”. Do đó, Clêmentê không chỉ quen biết Thánh Phêrô mà còn được chính ngài truyền chức, hoặc là linh mục hoặc là giám mục.
Người ta biết rất ít về những năm đầu đời của Thánh Giáo hoàng Clêmentê. Tuy nhiên, triều đại giáo hoàng của ngài đã làm cho Hội Thánh thêm phong phú rất nhiều, không chỉ qua cuộc tử đạo của ngài mà còn qua một bức thư ngài để lại, gửi cho Hội Thánh mới hình thành tại Côrintô. Thánh Clêmentê là một trong ba vị Giáo phụ thời sơ khai mang tước hiệu “Giáo phụ Tông đồ”, cùng với Thánh Inhaxiô thành Antiôkhia và Thánh Pôlycarpô thành Smyrna. Các Giáo phụ Tông đồ là những người đã đích thân quen biết các Tông đồ và đón nhận Tin Mừng từ các ngài, trở thành những người đầu tiên thừa hưởng và kế vị các Tông đồ. Về Thánh Giáo hoàng Clêmentê, Thánh Irênê (khoảng năm 130–khoảng năm 202) đã viết: “Vị này đã được thấy các thánh Tông đồ và đã giao tiếp với các ngài, nên có thể nói rằng lời rao giảng của các Tông đồ vẫn còn vang vọng [bên tai ngài], và các truyền thống của các ngài vẫn còn ở trước mắt ngài.”
Bức thư dài và đầy tâm huyết của Thánh Giáo hoàng Clêmentê gửi Giáo hội tại Côrintô đề cập đến những xung đột và chia rẽ trong nội bộ cộng đoàn. Các tín hữu Côrintô đã xin Đức Giáo hoàng Clêmentê hướng dẫn, nhưng ngài chậm hồi đáp, có lẽ vì cuộc bách hại tại Rôma dưới chính sách của Hoàng đế Đômitianô. Trong thư, Đức Giáo hoàng Clêmentê mở đầu như sau: “Thưa anh em thân mến, do những tai họa bất ngờ liên tiếp xảy đến với chúng tôi, chúng tôi nhận thấy mình đã phần nào chậm trễ trong việc quan tâm đến những vấn đề mà anh em đã thỉnh ý chúng tôi…” Sau khi Hoàng đế Đômitianô qua đời vào năm 96 và cuộc bách hại tạm lắng xuống, Đức Giáo hoàng Clêmentê đã có thể giải quyết những vấn đề mà Giáo hội tại Côrintô đang đối diện.
Bức thư Đức Giáo hoàng Clêmentê gửi từ Rôma cho các tín hữu Côrintô là một trong những dấu chỉ sớm nhất cho thấy Giáo hội non trẻ đã nhìn nhận thẩm quyền nơi Tòa Rôma, nơi Thánh Phêrô là vị đầu tiên đảm nhiệm. Bức thư của ngài vừa mang tính giáo lý vừa mang tính mục vụ, và thường được đọc cũng như trân trọng trong Giáo hội sơ khai bên cạnh các sách Tin Mừng và các thư thuộc quy điển Tân Ước, mặc dù bức thư này không được đưa vào Tân Ước. Tiếp tục trích dẫn lời Thánh Irênê về bức thư của Đức Clêmentê gửi các tín hữu Côrintô, ngài viết: “Vào thời vị Clêmentê này, khi một mối bất hòa không nhỏ xảy ra giữa các anh em tại Côrintô, Giáo hội tại Rôma đã gửi đến các tín hữu Côrintô một bức thư hết sức mạnh mẽ, khuyên nhủ họ sống hòa thuận, canh tân đức tin của họ và công bố truyền thống mà Giáo hội ấy vừa đón nhận từ các Tông đồ…”
Ngoài việc giải quyết những chia rẽ, Đức Giáo hoàng Clêmentê còn trình bày rõ cơ cấu phẩm trật của Giáo hội, lưu ý rằng Chúa Cha đã sai Chúa Con, Chúa Con đã sai các Tông đồ, và các Tông đồ đã sai những người kế vị mình, rồi cứ thế tiếp nối. Cơ cấu bí tích này bắt nguồn từ Chúa Cha trên trời và được tiếp nối một cách có trật tự qua việc truyền chức.
Vào đầu năm 98, Trajanô lên ngôi hoàng đế và nhìn chung có thái độ khá ôn hòa với các Kitô hữu, mặc dù ông không ngần ngại xử tử hoặc lưu đày họ nếu họ không chịu từ bỏ đức tin và tôn thờ các thần của Rôma. Theo một truyền thuyết từ thế kỷ IV, Đức Giáo hoàng Clêmentê bị Hoàng đế Trajanô bắt giữ và lưu đày đến bán đảo Chersonesus thuộc Taurica (nay là Crimea), nơi ngài bị cưỡng bức lao động trong một mỏ đá. Tại đó, những người bạn tù của ngài, trong đó có một số Kitô hữu, đang chịu cảnh đói khát và mất nước. Đức Giáo hoàng Clêmentê thấy một con chiên xuất hiện và tin rằng đó là dấu chỉ từ trời, nên đã dùng rìu bổ xuống đất, khiến một mạch nước tuôn trào. Điều này đã dẫn đến việc nhiều tù nhân khác hoán cải. Khi tin ấy đến tai hoàng đế, ông phẫn nộ vì Đức Giáo hoàng Clêmentê được nhiều người mến mộ và ra lệnh xử tử ngài. Người ta buộc một chiếc neo quanh cổ ngài rồi ném ngài xuống Biển Đen. Truyền thuyết kể tiếp rằng vào khoảng giữa đến cuối thế kỷ IX, hai anh em Thánh Cyrillô và Thánh Mêtôđiô đã tìm thấy thi hài ngài một cách lạ lùng và đưa về Rôma, nơi hiện nay thi hài ngài được an táng trong Nhà thờ Thánh Clêmentê.
Thánh Giáo hoàng Clêmentê là một trong nhiều người nam và người nữ đã giúp Giáo hội sơ khai lớn mạnh và phát triển. Vai trò độc đáo của ngài với tư cách là người kế vị đã khiến ngài trở thành một trong số ít người trở nên “tảng đá” mà trên đó Chúa Giêsu xây dựng Hội Thánh của Người. Ngày nay, Giáo hội tiếp tục lớn mạnh và phát triển nhờ vai trò độc đáo của đức giáo hoàng và thẩm quyền ngài tiếp tục nắm giữ “chìa khóa Nước Trời” để cầm buộc và tháo cởi theo sự khôn ngoan và ý muốn của Thiên Chúa. Dù một người kế vị Thánh Phêrô có thể sai lầm trong đời sống cá nhân hay trong những quyết định thuộc sự khôn ngoan thực tiễn, nhưng khi đưa ra một phán quyết dứt khoát từ Tòa Phêrô, đức giáo hoàng sẽ không bao giờ dẫn Giáo hội đi lạc, và nền đá ấy sẽ không bao giờ sụp đổ.
Khi tôn kính vị giáo hoàng thời sơ khai này, anh chị em hãy cầu nguyện cho đức giáo hoàng đương nhiệm của chúng ta. Hãy cầu nguyện để ngài được khôn ngoan, biết mở lòng đón nhận Chúa Thánh Thần và sống thánh thiện. Không phải vô cớ mà Giáo hội trên toàn thế giới cầu nguyện cho đức giáo hoàng mỗi ngày. Đức giáo hoàng cần lời cầu nguyện của chúng ta và sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần. Anh chị em hãy hiệp lời cầu nguyện với biết bao người khác, để Đức Thánh Cha của chúng ta, đấng kế vị các Thánh Phêrô, Linô, Clêtô và Clêmentê, chăn dắt Giáo hội với cả tâm trí và trái tim của chính Đức Kitô.
Lời nguyện: Lạy Thánh Giáo hoàng Clêmentê, ngài đã được trao phó việc chăm sóc Giáo hội trên trần gian ngay từ buổi đầu Giáo hội được thiết lập. Ngài đã lãnh đạo qua việc chăm sóc mục vụ, qua các tác phẩm và qua chứng tá đời sống của ngài. Xin cầu cho con được can đảm hiến mạng sống mình vì Đức Kitô. Xin cầu cho con biết noi gương ngài, vì yêu thương tha nhân mà chia sẻ Tin Mừng với những người được trao phó cho con chăm sóc. Lạy Thánh Clêmentê I, xin cầu cho con. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.
Các Thánh và các ngày lễ trong Năm Phụng vụ
Tập Một–Bốn
Đọc thêm:
Các Thánh & các ngày lễ Công giáo
Tất cả các Thánh được kính nhớ hôm nay
Tất cả các Thánh trong Năm Phụng vụ
(Bản ngắn)
Ngày 23 tháng 11: Thánh Clêmentê I, Giáo hoàng và Tử đạo—Lễ nhớ tùy ý
Khoảng năm 35–khoảng năm 99
Thánh bổn mạng của các thủy thủ, người đi biển, trẻ em đau bệnh và thợ đẽo đá
Được tuyên thánh trước khi có Bộ Phong Thánh
Thánh Giáo hoàng Clêmentê I là vị giáo hoàng thứ tư của Giáo hội và được liệt kê theo thứ tự ấy trong Lễ quy Rôma (Kinh nguyện Thánh Thể I). Theo Tertullianô, một nhà thần học thời Giáo hội sơ khai, Đức Clêmentê không những quen biết Thánh Phêrô mà còn được chính ngài truyền chức, hoặc là linh mục hoặc là giám mục.
Người ta biết rất ít về những năm đầu đời của Thánh Giáo hoàng Clêmentê. Tuy nhiên, triều đại giáo hoàng của ngài đã làm phong phú Giáo hội rất nhiều, qua cuộc tử đạo của ngài và qua bức thư ngài để lại, gửi cho Giáo hội còn non trẻ tại Côrintô. Ngài là một trong ba vị Giáo phụ thời sơ khai mang danh hiệu “Giáo phụ Tông đồ”, cùng với Thánh Inhaxiô thành Antiôkhia và Thánh Pôlycarpô thành Smyrna. Các Giáo phụ Tông đồ là những vị đã đích thân quen biết các Tông đồ và đón nhận Tin Mừng từ các ngài, trở thành những người đầu tiên thừa hưởng di sản và kế vị các ngài.
Bức thư dài và đầy tâm huyết của Thánh Giáo hoàng Clêmentê gửi Giáo hội tại Côrintô đề cập đến những xung đột và chia rẽ trong nội bộ cộng đoàn. Các tín hữu Côrintô đã xin Đức Giáo hoàng Clêmentê hướng dẫn, nhưng ngài chậm hồi đáp, có lẽ vì cuộc bách hại Giáo hội do Hoàng đế Đômitianô tiến hành. Sau khi Hoàng đế Đômitianô qua đời vào năm 96 và cuộc bách hại lắng xuống, Đức Giáo hoàng Clêmentê đã có thể giải quyết những vấn đề mà Giáo hội tại Côrintô đang đối diện.
Thư của Đức Giáo hoàng Clêmentê gửi tín hữu Côrintô là một trong những dấu chỉ ban đầu cho thấy Giáo Hội non trẻ đã nhìn nhận quyền bính nơi Tòa Rôma, mà Thánh Phêrô là vị đầu tiên đảm nhận. Bức thư của ngài vừa mang tính tín lý vừa mang tính mục vụ, và thường được đọc cũng như trân trọng trong Giáo Hội sơ khai cùng với các sách Tin Mừng và các thư thuộc quy điển Tân Ước, mặc dù bức thư này không nằm trong Tân Ước. Ngoài việc đề cập đến những chia rẽ, Đức Giáo hoàng Clêmentê còn trình bày rõ cơ cấu phẩm trật của Giáo Hội, lưu ý rằng Chúa Cha đã sai Chúa Con, Chúa Con đã sai các Tông Đồ, và các Tông Đồ đã sai những người kế vị mình, cứ thế tiếp nối. Cơ cấu bí tích này bắt nguồn từ Chúa Cha trên trời và được tiếp nối một cách có trật tự qua việc truyền chức.
Vào đầu năm 98, Trajan trở thành hoàng đế và nhìn chung có thái độ ôn hòa với các Kitô hữu, mặc dù ông vẫn xử tử hoặc lưu đày những ai không chịu chối bỏ đức tin và tôn thờ các thần Rôma. Theo một truyền thuyết từ thế kỷ IV, Đức Giáo hoàng Clêmentê bị Hoàng đế Trajan bắt giữ và lưu đày đến bán đảo Chersonese thuộc Taurica (ngày nay là Crimea), nơi ngài bị buộc phải lao động trong một mỏ đá. Một số bạn tù của ngài, trong đó có cả những Kitô hữu, đang đói lả và mất nước. Đức Giáo hoàng Clêmentê thấy một con chiên xuất hiện và tin đó là dấu chỉ từ Trời, nên đã lấy rìu bổ xuống đất, khiến một mạch nước tuôn trào. Điều này đã dẫn nhiều tù nhân đến chỗ hoán cải. Khi tin ấy đến tai hoàng đế, ông nổi giận và ra lệnh xử tử Đức Giáo hoàng Clêmentê. Người ta buộc một chiếc neo vào cổ ngài rồi ném ngài xuống Biển Đen. Truyền thuyết còn kể rằng vào khoảng từ giữa đến cuối thế kỷ IX, hai anh em Thánh Cyrillô và Thánh Mêtôđiô đã tìm thấy thi hài ngài một cách lạ lùng và đưa về Rôma, nơi thi hài được an táng trong Nhà thờ Thánh Clêmentê.
Lạy Thánh Giáo hoàng Clêmentê, ngài đã được trao phó việc chăm sóc Giáo Hội ngay từ buổi đầu thành lập. Ngài đã dẫn dắt Giáo Hội bằng sự chăm sóc mục vụ, các tác phẩm và chứng tá đời sống của mình. Xin cầu cho con có lòng can đảm hiến mạng sống mình vì Đức Kitô. Xin cầu cho con biết noi gương ngài, vì yêu thương tha nhân mà chia sẻ Tin Mừng với những người được trao phó cho con chăm sóc. Lạy Thánh Clêmentê I, xin cầu cho con. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

