กลับไปที่สารบัญ
พระบัญญัติประการที่ห้า:
อย่าฆ่าคน (อพย 20:13)
ท่านทั้งหลายได้ยินคำที่กล่าวแก่บรรพบุรุษว่า “อย่าฆ่าคน ผู้ใดฆ่าคนจะต้องถูกพิพากษา” แต่เรากล่าวแก่ท่านทั้งหลายว่า ผู้ใดโกรธพี่น้องของตนจะต้องถูกพิพากษา (มธ 5:21–22)
หากท่านดูข่าวภาคค่ำทางสถานีโทรทัศน์ช่องใดก็ตาม หรือเปิดอ่านหนังสือพิมพ์ท้องถิ่น ก็มีโอกาสมากที่ท่านจะพบข่าวฆาตกรรมล่าสุด ช่างเป็นความจริงที่น่าเศร้า! การฆาตกรรมเป็นสิ่งน่าสยดสยองและเป็นโศกนาฏกรรมอันใหญ่หลวงที่สุดอย่างหนึ่งของมนุษย์ บางทีด้วยเหตุนี้ ข่าวฆาตกรรมจึงเป็นหนึ่งในพาดหัวข่าวที่ดึงดูดความสนใจได้มากที่สุดด้วย
แม้แต่ในพระคัมภีร์ เรื่องแรก ๆ เรื่องหนึ่งที่เราอ่านก็คือเรื่องกาอินฆ่าอาแบล (ปฐก 4:8) การฆาตกรรมมีมาตั้งแต่เริ่มต้นกาลเวลา และจะยังคงเป็นหนึ่งในการกระทำที่น่าตกใจและเลวร้ายที่สุดในโลกของเราตลอดไป
แต่การฆาตกรรมเป็นเพียงเรื่องเดียวที่พระบัญญัติประการที่ห้ากล่าวกับเราหรือ? แน่นอนว่าไม่ใช่ การฆาตกรรม ซึ่งเป็นการพรากชีวิตผู้บริสุทธิ์โดยเจตนา อาจเป็นการละเมิดพระบัญญัติข้อนี้ในรูปแบบที่ร้ายแรงที่สุด แต่หากไล่ระดับลงมาจากการทำลายล้างขั้นสูงสุดนี้ ก็ยังมีความเกลียดชัง ความโกรธ และการขาดความเคารพต่อความศักดิ์สิทธิ์ของชีวิตมนุษย์ในรูปแบบอื่นอีกมากมาย
ให้เราเริ่มจากรูปแบบพื้นฐานของการละเมิดพระบัญญัติข้อนี้ จากนั้นเราจะพิจารณากรณีที่การฆ่าอาจเป็นสิ่งที่ชอบธรรมและเป็นหน้าที่จริง ๆ เราจะปิดท้ายด้วยการพิจารณาว่าพระบัญญัติข้อนี้เรียกเราให้แสวงหาสันติภาพและเคารพศักดิ์ศรีของแต่ละบุคคลอย่างไร
ข้อเรียกร้องขั้นต่ำ: อย่าฆ่าคน
การละเมิดพระบัญญัติประการนี้โดยตรงที่สุดคือการฆาตกรรมโดยเจตนา ภายใต้ความผิดนี้มีปัจจัยและเงื่อนไขหลายประการที่ต้องพิจารณา นอกจากนี้ ยังมีบาปและความชั่วร้ายอันร้ายแรงจากการละเว้นและการละเลย ซึ่งนำไปสู่ความตายหรือความเสียหายต่อผู้อื่น สิ่งเหล่านี้ก็เป็นการละเมิดพระบัญญัติประการนี้เช่นกัน ต่อไปนี้คือบทสรุปของรูปแบบหลัก ๆ ที่ละเมิดพระบัญญัติประการนี้ทั้งโดยตรงและโดยอ้อม
การฆ่าคนโดยเจตนา: เมื่อผู้ใดพรากชีวิตผู้บริสุทธิ์โดยตรง ด้วยความสมัครใจและโดยเจตนา นี่คือบาปที่ร้ายแรงที่สุด มีการกล่าวถึงบาปนี้ว่าเป็นบาปที่ “ร้องขึ้นไปถึงสวรรค์เพื่อขอให้ลงโทษสนอง” ไม่มีเหตุผลใดทำให้การกระทำเช่นนี้ชอบธรรมได้ และการกระทำนี้ก่อให้เกิดความเสียหายอย่างมหาศาล ในบรรดาบาปร้ายแรงเหล่านี้ การฆ่าคนในครอบครัวถือว่าร้ายแรงที่สุด เพราะยังเป็นการละเมิดสายสัมพันธ์ตามธรรมชาติที่ต้องได้รับความเคารพด้วย แต่การฆาตกรรมทุกรูปแบบล้วนเป็นเรื่องร้ายแรงและผิดอย่างยิ่ง
การทำแท้ง: ชีวิตมนุษย์เริ่มต้นตั้งแต่การปฏิสนธิ นี่เป็นความจริงพื้นฐานที่เราต้องยอมรับ เป็นสิ่งที่สมเหตุสมผลทั้งในแง่ของเหตุผลล้วน ๆ และในแง่ของวิทยาศาสตร์ ณ ขณะปฏิสนธิ ดีเอ็นเอของชีวิตใหม่นั้นมีลักษณะเฉพาะตัว นี่คือชีวิตมนุษย์ ดังนั้น เราจึงต้องยอมรับข้อเท็จจริงที่ว่า นับตั้งแต่ขณะปฏิสนธิ ชีวิตมนุษย์ใหม่นั้นมีศักดิ์ศรีและสิทธิเช่นเดียวกับมนุษย์คนอื่นทุกคน
ความคิดบิดเบือนอย่างหนึ่งที่พบได้ทั่วไปในโลกสมัยใหม่คือ มนุษย์ที่เพิ่งก่อกำเนิดขึ้นในครรภ์เป็นเพียงส่วนหนึ่งของร่างกายมารดาเท่านั้น แน่นอนว่าเด็กยังไม่สามารถมีชีวิตอยู่แยกจากร่างกายมารดาได้ นี่คือวิธีที่พระเจ้าทรงออกแบบไว้สำหรับการให้กำเนิดชีวิตใหม่ แต่เพียงเพราะเด็กที่เพิ่งก่อกำเนิดขึ้นนี้ยังไม่สามารถมีชีวิตอยู่ได้ด้วยตนเอง ก็ไม่ได้หมายความว่าชีวิตของเด็กจะศักดิ์สิทธิ์น้อยลง หรือสมควรได้รับความเคารพและการคุ้มครองน้อยลง ทุกชีวิตต้องได้รับการคุ้มครองและดูแลอย่างเท่าเทียมกัน
บางครั้งเราได้ยินผู้คน โดยเฉพาะนักการเมือง กล่าวว่าตนสนับสนุนการทำแท้งเฉพาะในกรณีการข่มขืนและการร่วมประเวณีระหว่างญาติใกล้ชิดเท่านั้น ไม่ต้องสงสัยเลยว่าการกระทำเหล่านี้เป็นสิ่งน่าสยดสยอง และการข่มขืนกับการร่วมประเวณีระหว่างญาติใกล้ชิดต้องถูกประณามเสมอและในทุกแห่ง ผู้ที่กระทำการเหล่านี้ต้องรับผิดชอบต่อการกระทำของตน และสังคมต้องได้รับการปกป้องจากคนเหล่านี้ เพื่อไม่ให้พวกเขากระทำเช่นนี้อีก
ถึงกระนั้น สิ่งที่กล่าวมานี้ก็ไม่ได้เปลี่ยนความจริงที่ว่า ชีวิตมนุษย์ที่เกิดขึ้นใหม่ก็คือชีวิตมนุษย์ที่เกิดขึ้นใหม่ แม้ชีวิตใหม่นี้จะเกิดจากเหตุการณ์อันน่าเศร้าของการข่มขืนหรือการร่วมประเวณีระหว่างเครือญาติ ก็ยังคงเป็นชีวิตมนุษย์ ในกรณีเช่นนี้ ทั้งครอบครัวและญาติพี่น้อง ตลอดจนสังคมทั้งหมด ต้องพยายามอย่างเต็มที่ที่จะให้ความช่วยเหลือทุกอย่างที่จำเป็น ทั้งด้านจิตใจ จิตวิญญาณ และแม้แต่ด้านการเงิน เพื่อช่วยให้มารดาให้กำเนิดชีวิตใหม่นั้น และหลังจากเด็กเกิดมาแล้ว ต้องทำทุกวิถีทางเพื่อช่วยให้มารดาตัดสินใจอย่างถูกต้องว่าเด็กคนนี้จะได้รับการเลี้ยงดูอย่างไร ไม่ว่าจะโดยตัวเธอเอง ครอบครัวของเธอ หรือโดยการรับเป็นบุตรบุญธรรม
อีกประเด็นหนึ่งที่ต้องพิจารณาคือสุขภาพของมารดา ในบางกรณีที่พบได้น้อย มีการตั้งครรภ์ในท่อนำไข่ ตามวิทยาการแพทย์ในปัจจุบัน การตั้งครรภ์เช่นนี้มีโอกาสประสบความสำเร็จร้อยละศูนย์ ในกรณีนี้ และเฉพาะกรณีนี้เท่านั้น มีการนำหลักการที่ใช้สืบต่อกันมาซึ่งเรียกว่า “หลักผลสองประการ” มาใช้ ผลสองประการหมายความว่า แพทย์สามารถตัดท่อนำไข่ส่วนที่ใกล้จะแตกออกเพื่อรักษาชีวิตมารดาได้ แม้จะรู้ว่าการทำเช่นนี้หมายถึงการเสียชีวิตของเด็กในทันที อย่างไรก็ตาม ในกรณีนี้ เจตนาไม่ใช่การทำแท้ง ดังนั้นจึงไม่ได้มุ่งหมายให้เด็กเสียชีวิต แต่เป็นการรู้ล่วงหน้าว่าเด็กจะเสียชีวิต ทว่าไม่มีทางเลือกอื่น จึงเป็นสิ่งที่อนุญาตให้ทำได้ นอกจากนี้ หากมีวิธีใดที่แพทย์จะช่วยให้เด็กที่ฝังตัวอยู่ในท่อนำไข่ไปฝังตัวในมดลูกแทนได้ ก็ต้องทำเช่นนั้น หากเป็นไปไม่ได้ในทางการแพทย์ การตัดท่อนำไข่ส่วนนั้นออกก็เป็นทางเลือกเดียว ขอย้ำอีกครั้งว่า ในกรณีนี้ไม่ได้มุ่งหมายโดยตรงให้เด็กเสียชีวิต การเสียชีวิตนั้นเป็นเพียงผลที่น่าเศร้าและหลีกเลี่ยงไม่ได้ ซึ่งไม่ได้เกิดจากความตั้งใจ
ยังมีปัญหาสุขภาพอื่น ๆ อีกมากที่อาจเกิดขึ้นจากการตั้งครรภ์ ในกรณีเหล่านี้ ต้องดูแลอย่างเต็มที่เพื่อช่วยทั้งมารดาและเด็ก แต่การพรากชีวิตเด็กโดยเจตนาและโดยตรงเพื่อช่วยปกป้องสุขภาพของมารดานั้นผิดเสมอ เรื่องนี้ยากลำบากมาก ดังนั้น ขอย้ำอีกครั้งว่าต้องดูแลอย่างเต็มที่เพื่อช่วยให้ทั้งมารดาและเด็กมีชีวิตอยู่และมีสุขภาพดี
แนวปฏิบัติที่น่าเศร้าอย่างหนึ่งในช่วงไม่กี่ปีมานี้คือการเลือกทำแท้ง กรณีนี้เกิดขึ้นเมื่อบิดามารดาพยายามตรวจดูว่าบุตรที่ยังไม่เกิดมามีสุขภาพดี หรือมีความบกพร่องทางพันธุกรรมบางอย่างหรือความบกพร่องร้ายแรงอื่น ๆ หลายครั้งแพทย์จะแนะนำให้ทำแท้งเมื่อเด็กมี “ความบกพร่อง” ทางร่างกายที่เห็นได้ชัด การทำเช่นนี้ไม่มีวันเป็นสิ่งที่ชอบธรรมได้ การตรวจลักษณะนี้อย่างสมเหตุสมผลอาจเป็นสิ่งที่ยอมรับได้ หากมีเจตนาเพื่อเตรียมบิดามารดาให้พร้อมรับมือกับปัญหาสุขภาพที่อาจมี แต่การจงใจทำแท้งเด็กที่มีความบกพร่องไม่ว่าชนิดใดก็ยังคงเป็นการทำแท้ง และด้วยเหตุนี้จึงเป็นการฆาตกรรมเด็กพิการ
การฆ่าคนโดยอ้อม: บาปที่เกี่ยวข้องกับการฆ่าคนโดยเจตนา คือบาปที่ทำให้ผู้อื่นเสียชีวิตอันเป็นผลจากการละเลยหน้าที่ของตน ตัวอย่างเช่น การที่บิดาหรือมารดาละเลยบุตรจนเป็นเหตุให้บุตรเสียชีวิต ควรถือว่าเป็นบาปที่ร้ายแรงที่สุดในประเภทนี้
การละเลยอาจเกิดขึ้นจากผู้มีอำนาจปกครองบ้านเมืองที่ไม่เอาใจใส่ต่อความต้องการจำเป็นของประชาชนซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของตนด้วย ตัวอย่างเช่น หากสังคมหนึ่งมีความยากจนและความหิวโหยอย่างรุนแรง และผู้มีอำนาจปกครองบ้านเมืองสามารถช่วยแก้ไขได้ แต่กลับไม่ทำเพราะแรงจูงใจที่เห็นแก่ตัว นี่คือการละเลยอย่างร้ายแรงและเป็นบาป
ในระดับที่น้อยกว่านั้น เราทุกคนต่างได้รับเรียกให้เป็น “ผู้ดูแลพี่น้องของตน” ในระดับหนึ่ง นั่นหมายความว่าเราทุกคนได้รับเรียกให้ห่วงใยความดีงามของผู้อื่น หากเราละเลยหน้าที่ในการช่วยส่งเสริมประโยชน์สุขส่วนรวมของผู้อื่น เราก็มีส่วนรับผิดชอบต่อปัญหาที่เราสามารถช่วยแก้ไขได้ การละเลยนี้อาจไม่เพียงเป็นเหตุให้ผู้อื่นเสียชีวิตเท่านั้น แต่ยังอาจรวมถึงการละเลยที่ปล่อยให้ผู้อื่นตกอยู่ในความยากจน ความสิ้นหวัง ความโดดเดี่ยว และความเจ็บปวดด้วย เรื่องนี้อาจเกิดขึ้นได้หลายรูปแบบ ดังนั้น สำหรับสิ่งที่เรากำลังพิจารณาอยู่นี้ เราจะยึดหลักการทั่วไป และให้คุณนำหลักการเหล่านั้นไปประยุกต์ใช้โดยตรงยิ่งขึ้นในแต่ละสถานการณ์เฉพาะของชีวิตคุณ ลองคิดดูว่าคุณอาจมีหน้าที่ต้องทำสิ่งใดเพื่อช่วยดูแลและส่งเสริมความเป็นอยู่ที่ดีของผู้อื่น โดยเฉพาะผู้ที่ขัดสนที่สุด
การฆ่าตัวตาย: การฆ่าตัวตายคือการจงใจปลิดชีวิตตนเอง เรื่องนี้จำเป็นต้องกล่าวถึงอย่างตรงไปตรงมา แต่ขณะเดียวกันก็ต้องคำนึงถึงรายละเอียดอันซับซ้อนและใช้ความระมัดระวังอย่างยิ่ง ประการแรก การฆ่าตัวตายเป็นสิ่งผิดเสมอ พระเจ้าทรงเป็นผู้ประทานชีวิต และมีเพียงพระองค์เท่านั้นที่ทรงมีสิทธิ์เอาชีวิตของเราไป เราไม่ได้มีสิทธิ์อย่างเบ็ดเสร็จที่จะกำหนดว่าเราจะมีชีวิตอยู่หรือตาย
อย่างไรก็ตาม เราควรระมัดระวังอย่างยิ่งในการแยกแยะคำถามอื่น ๆ อีกมากมายที่เกี่ยวเนื่องกับการที่บุคคลหนึ่งเลือกปลิดชีวิตตนเอง บ่อยครั้ง เมื่อมีคนฆ่าตัวตาย ครอบครัวที่อยู่ข้างหลังต้องเผชิญกับความเจ็บปวด ความสับสน และความสูญเสียอย่างลึกซึ้ง หลายคนจะสงสัยว่า “ตอนนี้ลูก คู่สมรส เพื่อน หรือคนที่ฉันรักอยู่ในนรกหรือเปล่า? เขาได้ทำบาปหนัก และเพราะเหตุนั้นจึงอยู่ในนรกหรือ?” คำถามเช่นนี้ไม่ใช่คำถามที่ควรแม้แต่จะนำมาคิดเลย คำตอบที่เหมาะสมสำหรับคำถามนี้มีเพียงว่า อย่าปล่อยความคิดให้ไปถึงตรงนั้น!
นี่คือเหตุผลที่ควรหลีกเลี่ยงแม้แต่คำถามนั้น ใช่แล้ว เป็นความจริงที่ว่าการพรากชีวิตตนเองเป็นการกระทำที่ร้ายแรงในตัวมันเอง เป็นสิ่งที่ผิดอย่างร้ายแรง อย่างไรก็ตาม หากจะกล่าวอย่างตรงไปตรงมา ก็ต้องกล่าวต่อไปด้วยว่า แทบเป็นไปไม่ได้ และอาจเป็นไปไม่ได้เลย ที่คนคนหนึ่งจะฆ่าตัวตายโดยมีความรู้อย่างเต็มที่และความยินยอมอย่างสมบูรณ์ของเจตจำนง เพราะเหตุใดหรือ เพราะเกือบจะแน่นอนว่าผู้ที่ฆ่าตัวตายกำลังทุกข์ทรมานจากบาดแผลทางใจอย่างรุนแรง ภาวะซึมเศร้า ความสับสน หรือสิ่งอื่นในทำนองเดียวกัน เกือบทุกกรณีมีเหตุแวดล้อมบางอย่างที่ลดความรับผิดลงอย่างมาก ทำให้บุคคลนั้นมีความผิดจากการกระทำนี้น้อยกว่าความผิดเต็มที่อย่างมาก
การฆ่าตัวตายทิ้งบาดแผลลึกและคำถามไว้มากมาย ผู้เป็นที่รักซึ่งยังอยู่ข้างหลังมักจะสงสัยว่าตนได้ทำอะไรผิดไปหรือไม่ ตนน่าจะทำอะไรได้มากกว่านี้หรือไม่ หรือตนควรจะมองเห็นล่วงหน้าหรือไม่ว่าเรื่องนี้กำลังจะเกิดขึ้น สิ่งเหล่านี้คือความคิดทำนองว่า “ถ้าตอนนั้นทำอย่างนั้นก็คงจะ…” “น่าจะทำอย่างนั้น” “อาจทำอย่างนั้นได้” สมาชิกในครอบครัวควรระมัดระวังอย่างยิ่งที่จะไม่จมอยู่กับความเสียใจอย่างลึกซึ้งว่าตน “น่าจะ” ทำสิ่งนี้หรือสิ่งนั้น
แน่นอนว่า เมื่อเวลาผ่านไป การสูญเสียผู้เป็นที่รักอาจช่วยให้คุณห่วงใยและเห็นอกเห็นใจผู้อื่นมากขึ้น โดยเฉพาะสมาชิกคนอื่น ๆ ในครอบครัวที่กำลังเจ็บปวด แต่การหมกมุ่นอยู่กับความเสียใจและสิ่งที่ไม่อาจเปลี่ยนแปลงได้อีกแล้ว จะไม่ทำให้ผู้เป็นที่รักของคุณกลับมา จงพยายามมอบเรื่องนี้ไว้กับพระเจ้าต่อไป และปล่อยให้พระองค์ทรงจัดการ พระเจ้าทรงรักผู้ที่ฆ่าตัวตายมากกว่าใคร ๆ และพระเจ้าผู้ทรงเปี่ยมด้วยความรักและพระเมตตาพระองค์นี้จะทรงทำสิ่งที่ถูกต้อง
การุณยฆาต: การฆ่าตัวตายรูปแบบหนึ่งที่ควรได้รับความสนใจเป็นพิเศษคือการุณยฆาต หลายคนถือว่าการุณยฆาตคือ “การฆ่าด้วยความเมตตา” แต่ความจริงแล้ว การกระทำนี้ไม่มีสิ่งใดที่เป็นความเมตตาเลย แน่นอนว่า เมื่อใครสักคนกำลังทุกข์ทรมานอย่างหนัก เราก็มักอยากบรรเทาความทุกข์ทรมานของเขา ในบางกรณี ผู้คนจะสรุปว่าความทุกข์ทรมานนั้นรุนแรงมากพอที่จะปลิดชีวิตเขา เพื่อให้ความทุกข์ทรมานสิ้นสุดลง แต่นี่คือความเห็นอกเห็นใจที่เข้าใจผิดซึ่งกำลังผลักดันให้ทำเช่นนั้น
สิ่งที่ควรทำอย่างยิ่งเมื่อใครสักคนกำลังทุกข์ทรมาน คือการแสดงความเห็นอกเห็นใจให้มากเท่าที่เขาต้องการ ความหมายแท้จริงของคำว่า “ความเห็นอกเห็นใจ” คือ “การร่วมทุกข์” นั่นหมายถึงการที่เราเข้าไปมีส่วนร่วมอย่างลึกซึ้งในชีวิตของผู้อื่น และอยู่เคียงข้างเขาในความทุกข์ทรมาน หมายถึงการรักเขาท่ามกลางความทุกข์ทรมาน และช่วยเขาแบกรับภาระหนักที่เขากำลังแบกอยู่
ความเมตตาที่แท้จริงคือการรักผู้ที่ต้องการความรักอย่างยิ่ง ในแบบที่เขาต้องการ การพรากชีวิตเขาอาจเป็นทางออกจากความทุกข์ทรมานที่รวดเร็วและง่ายที่สุด แต่ไม่ใช่วิธีปฏิบัติต่อเขาด้วยความเห็นอกเห็นใจมากที่สุด ความเห็นอกเห็นใจที่แท้จริงหมายถึงการที่เราทำทุกอย่างที่ทำได้เพื่อช่วยให้เขามีชีวิตอย่างมีศักดิ์ศรี แม้ท่ามกลางความทุกข์ทรมานที่สาหัสที่สุด เราต้องช่วยให้เขาพบความหมายแม้ในความทุกข์ทรมานของตน และเรียนรู้ที่จะรวมความทุกข์ทรมานนั้นเป็นหนึ่งเดียวกับไม้กางเขนของพระคริสตเจ้า พระเยซูเจ้าทรงรู้จักความเจ็บปวดและความทุกข์ทรมาน พระองค์ทรงผ่านประสบการณ์นั้น ทรงร่วมรู้สึกกับผู้ที่ประสบสิ่งนั้น และทรงสามารถเปลี่ยนแปลงมันได้ ความเห็นอกเห็นใจที่แท้จริงมุ่งช่วยให้บุคคลนั้นถวายความทุกข์ทรมานของตนแด่พระคริสตเจ้า เพื่อให้พระเยซูเจ้าเองทรงนำความทุกข์ทรมานเหล่านั้นไปยังไม้กางเขนของพระองค์ และทรงบันดาลสันติสุขที่บุคคลนั้นจำเป็นต้องมี เพื่อดำเนินชีวิตอย่างมีศักดิ์ศรีและเข้มแข็งต่อไป
ดังนั้น การปลิดชีวิตโดยตรงจึงเป็นสิ่งผิดเสมอ แม้บุคคลนั้นจะต้องการตายก็ตาม พระเจ้าทรงเป็นผู้ประทานชีวิต และมีเพียงพระเจ้าเท่านั้นที่ทรงเอาชีวิตไปได้ เราไม่มีสิทธิ์ปลิดชีวิตตนเองหรือขอให้ผู้อื่นช่วยให้เราตาย ไม่ว่าในกรณีใด แม้สิ่งนั้นจะดูเหมือนเป็นทางออกจากความทุกข์ทรมานบางอย่างก็ตาม
ท้ายที่สุด ควรกล่าวไว้ว่า เมื่อบุคคลหนึ่งอยู่ในช่วงท้ายของชีวิต การได้รับยาระงับปวดอาจเป็นประโยชน์อย่างมากสำหรับเขา บางครั้งยาระงับปวดจะทำให้บุคคลนั้นเสียชีวิตเร็วขึ้น หลักการผลสองด้านก็นำมาใช้ในกรณีนี้ด้วย ในกรณีเช่นนี้ หากให้ยาระงับปวดเพื่อบรรเทาความทุกข์ทรมานที่กำลังเกิดขึ้น ก็สามารถทำได้ ตราบใดที่มีเจตนาเพียงเพื่อบรรเทาความเจ็บปวดเท่านั้น การทำเช่นนี้เป็นสิ่งที่ทำได้ และอาจเป็นสิ่งที่ดีด้วย แม้ผลที่ไม่ได้เจตนาจะเป็นการที่บุคคลนั้นเสียชีวิตเร็วขึ้นก็ตาม แต่เรื่องนี้อาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นที่นำไปสู่การกระทำผิดมากขึ้นเรื่อย ๆ จึงต้องใช้ความระมัดระวังอย่างยิ่ง บุคลากรทางการแพทย์ต้องแน่ใจว่าไม่ได้ให้ยาระงับปวดในปริมาณมากเกินไป เพื่อให้ ผู้ป่วยเสียชีวิตเร็วขึ้น เรื่องเช่นนี้เกิดขึ้นบ่อยเกินไป และต้องมีการตรวจสอบและถ่วงดุลอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้มีการให้ยาระงับปวดในปริมาณที่สมเหตุสมผลเท่านั้น
เท่านี้ก็เพียงพอสำหรับการพิจารณาเรื่องการุณยฆาตของเรา อย่างไรก็ตาม ในช่วงหลังของบทนี้ จะกล่าวเพิ่มเติมถึงคำถามอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับประเด็นและข้อพิจารณาเรื่อง “ช่วงท้ายของชีวิต”
ข้อพิจารณาอื่น ๆ: นอกจากนี้ คำพูดรุนแรง การใส่ร้าย การเยาะเย้ย การนินทา และการกระทำทำนองเดียวกัน ล้วนละเมิดพระบัญญัติข้อนี้ เพราะสิ่งเหล่านี้ “ฆ่า” คุณลักษณะและชื่อเสียงอันดีของผู้อื่น นี่เป็นการละเมิดศักดิ์ศรีพื้นฐานความเป็นมนุษย์ของเขา แม้แต่ความคิดโกรธแค้นก็อาจเป็นการละเมิดพระบัญญัติข้อนี้ภายในจิตใจได้ เราได้รับเรียกให้รักและให้อภัย และเมื่อเราไม่ยอมมอบความรักและการให้อภัย เราก็ละเมิดพระบัญญัติข้อนี้
การละเมิดอื่น ๆ ได้แก่ การใช้ยาเสพติดที่ผิดกฎหมายหรือการใช้ยาตามใบสั่งแพทย์อย่างผิดวิธี การละเลยการดูแลร่างกายของตนอย่างเหมาะสม การกินมากเกินไป การนอนมากเกินไป การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มากเกินควร การกังวลเรื่องสุขภาพหรือรูปลักษณ์ของตนมากเกินไป การเหยียดเชื้อชาติ การทารุณสัตว์ และการกระทำทำนองเดียวกัน
ต้องเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
การเคารพความรอดพ้นของผู้อื่น: เราทุกคนมีหน้าที่ช่วยส่งเสริมความดีของผู้อื่น เราต้องช่วยพวกเขาด้วยคำพูดและแบบอย่างของเรา ให้ทำความดีและหลีกเลี่ยงความชั่ว เมื่อใครทำให้ผู้อื่นทำบาป นั่นคือการเป็นเหตุให้ผู้อื่นทำบาป คำสอนพระศาสนจักรคาทอลิกให้นิยามเรื่องนี้ไว้ว่า “การเป็นเหตุให้ผู้อื่นทำบาปคือท่าทีหรือพฤติกรรมที่ชักนำผู้อื่นให้ทำความชั่ว ผู้ที่เป็นเหตุให้ผู้อื่นทำบาปย่อมกลายเป็นผู้ผจญเพื่อนมนุษย์ของตน” (#2284)
ในอีกด้านหนึ่ง เราควรมองเห็นว่าพระบัญญัติข้อนี้เรียกเราให้เสริมสร้างผู้อื่นและช่วยให้กำลังใจพวกเขาบนหนทางแห่งความศักดิ์สิทธิ์ เป้าหมายคือการเป็นพยานถึงความดีด้วยคำพูดและการกระทำของเรา
การเคารพสุขภาพและร่างกาย: ร่างกายของเราเป็นพระวิหารของพระจิตเจ้า และเราควรดูแลร่างกายโดยคำนึงถึงความจริงข้อนี้ ดังนั้น การทำร้ายร่างกายของเราด้วยการบริโภคอาหารหรือเครื่องดื่ม แอลกอฮอล์หรือยาเสพติดมากเกินควร จึงเป็นการละเมิดพระบัญญัติข้อนี้ เป้าหมายคือการดูแลสุขภาพของเราเองให้ดี และช่วยส่งเสริมให้ผู้อื่นมีสุขภาพดีด้วย
วิทยาศาสตร์เป็นพระพรอันยิ่งใหญ่ เพราะช่วยไขความลึกลับของโลกตามที่พระเจ้าทรงออกแบบและสร้างไว้ แต่วิทยาศาสตร์ก็มีขอบเขตทางศีลธรรม ตัวอย่างเฉพาะในเรื่องนี้จะอธิบายไว้ในหัวข้อ “จริยธรรมทางการแพทย์” ซึ่งอยู่ถัดไปในบทนี้
การทรมานอาจจัดอยู่ในหัวข้อนี้ได้ เพราะเกี่ยวข้องกับการทำร้ายร่างกายหรือจิตใจโดยตรงเพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูล การกระทำเช่นนี้ขัดต่อศักดิ์ศรีของบุคคลมนุษย์ และไม่ควรยอมรับ แม้จะประเมินว่าจะเป็นวิธีที่ได้ผลในการให้ได้มาซึ่งข้อมูลสำคัญก็ตาม ศักดิ์ศรีของบุคคล แม้แต่ผู้ที่เป็นอาชญากร ก็ต้องได้รับการเคารพเสมอ
ท้ายที่สุด การตัดหรือทำให้ส่วนต่าง ๆ ของร่างกายเสียหายโดยตรงไม่อาจทำได้เลย เว้นแต่จะทำเพื่อการรักษา เช่น การตัดอวัยวะเพื่อยับยั้งการติดเชื้อ
การเคารพผู้ล่วงลับ: ผู้ที่จากโลกนี้ไปแล้วไม่ได้อาศัยอยู่ในร่างกายของตนอีกต่อไป อย่างไรก็ตาม ร่างกายยังคงศักดิ์สิทธิ์ เพราะพระเจ้าทรงสร้างขึ้น และร่างกายจะกลับคืนชีพในวันสุดท้าย ดังนั้น เราจึงควรเอาใจใส่ฝังร่างของบุคคลอันเป็นที่รักอย่างเหมาะสม เพื่อแสดงความเชื่อของเราในการกลับคืนชีพของร่างกาย
เมื่อการฆ่าไม่ใช่การฆาตกรรม
การฆ่ากับการฆาตกรรมแตกต่างกันหรือไม่? แตกต่างกัน และเป็นความแตกต่างที่สำคัญ พระบัญญัติประการที่ห้าไม่ได้ห้ามเราฆ่า แต่ห้ามเราฆาตกรรม
ฆาตกรรมคือการพรากชีวิตผู้บริสุทธิ์โดยปราศจากเหตุอันชอบธรรม แน่นอนว่านิยามนี้แสดงอย่างชัดเจนว่า ในบางกรณีมีเหตุอันชอบธรรมที่จะพรากชีวิตได้ การกระทำเช่นนั้นเป็นการฆ่า แต่ไม่ใช่ฆาตกรรม ให้เรามาพิจารณาความแตกต่างนี้และตัวอย่างบางกรณีกัน
การป้องกันตนเองโดยชอบธรรม: การป้องกันตนเองเป็นสิทธิ และยังเป็นหน้าที่ที่เราทุกคนมีด้วย พระบัญญัติประการที่สองของพระเยซูเจ้า ซึ่งสรุปกฎศีลธรรมทั้งหมดไว้ กล่าวว่า “จงรักเพื่อนมนุษย์เหมือนรักตนเอง” แน่นอนว่าการรักตนเองหมายความว่าเราต้องปกป้องตนเองและคุ้มครองตนเองจากการรุกรานอันไม่ชอบธรรมของผู้อื่น ดังนั้น หากใครกำลังพยายามทำร้ายเราอย่างร้ายแรง สิทธิในการป้องกันตนเองย่อมเป็นสิทธิอันเด็ดขาด
อย่างไรก็ตาม เราต้องแยกแยะประเด็นสำคัญในเรื่องสิทธิในการป้องกันตนเองและการรักษาชีวิตของตน สมมุติว่ามีคนโกรธคุณและชกคุณ แต่ไม่ได้มีเจตนาจะทำให้คุณบาดเจ็บสาหัสแต่อย่างใด คุณมีสิทธิยิงเขาในทันทีตรงนั้นหรือไม่ ไม่ เพราะนั่นเป็นการกระทำที่เกินกว่าความจำเป็นในการปกป้องตนเอง สิทธิในการป้องกันตนเองอนุญาตให้คุณทำได้เพียงสิ่งที่จำเป็นเพื่อปกป้องตนเองเท่านั้น อย่างไรก็ตาม มีสถานการณ์หลายอย่างที่แม้จะเกิดขึ้นได้ยาก แต่ก็อาจเกิดขึ้นได้ ซึ่งการรักษาความปลอดภัยและการป้องกันตนเองของคุณลงเอยด้วยความจำเป็นที่จะต้องตอบโต้ผู้รุกรานถึงขั้นทำให้เขาเสียชีวิต ในกรณีนี้ สิ่งสำคัญคือเจตนาของคุณต้องเป็นการป้องกันตนเอง ไม่ใช่เจตนาที่จะฆ่า ทั้งสองอย่างนี้แตกต่างกัน การมีเพียงเจตนาป้องกันตนเองหมายความว่า คุณจะทำเฉพาะสิ่งที่จำเป็นเพื่อหยุดยั้งผู้รุกรานเท่านั้น หากทางเลือกที่ดีและสมเหตุสมผลเพียงทางเดียวคือการกระทำที่อาจทำให้ผู้นั้นเสียชีวิต ก็สามารถทำได้ ตราบใดที่เขากำลังเข้ามาทำร้ายคุณโดยมีเจตนาจะฆ่าคุณหรือทำให้คุณบาดเจ็บสาหัส ในกรณีนี้ คุณมีเจตนาป้องกันตนเอง แต่ตระหนักว่าผลรองที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่ได้ตั้งใจก็คือการพรากชีวิตของผู้นั้น
สิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งที่ควรสังเกตคือ บางคนได้รับเรียกให้ปกป้องสิทธิและชีวิตของผู้อื่น ตัวอย่างเช่น บิดามารดามีหน้าที่ปกป้องบุตรของตน หากมีผู้รุกรานอย่างไม่ชอบธรรมกำลังทำร้ายบุตร บิดามารดาต้องเข้าแทรกแซง และหากการเข้าแทรกแซงอย่างสมเหตุสมผลนั้นส่งผลให้ผู้รุกรานเสียชีวิตโดยไม่ได้ตั้งใจ (หมายความว่ามีเจตนาเพื่อปกป้องบุตร) การกระทำเช่นนั้นก็สามารถทำได้ หลักการเดียวกันนี้ใช้กับผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ปกป้องสังคม เช่น เจ้าหน้าที่ตำรวจและทหารด้วย เราจะกล่าวถึงเรื่องนี้เพิ่มเติมด้านล่าง
แน่นอนว่า ในตัวอย่างเหล่านี้เรากำลังพูดถึงความจำเป็นอย่างยิ่งยวดในการป้องกันตนเอง มีเพียงน้อยคนมากที่จะเผชิญกับความจำเป็นในการป้องกันตนเองถึงระดับนี้ในชีวิต ถึงกระนั้น การเข้าใจเรื่องนี้ในเชิงหลักการก็เป็นสิ่งสำคัญ แม้ในทางปฏิบัติจะไม่เคยเกิดความจำเป็นเช่นนี้ขึ้นเลยก็ตาม
การปกป้องสังคม: มีผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ปกป้องสังคม ในด้านการรักษาความสงบภายในประเทศ เจ้าหน้าที่ตำรวจเป็นแนวหน้าในการปกป้องและรักษาความปลอดภัยของชุมชน ส่วนในระดับประเทศ ทหารได้รับมอบหมายให้ปกป้องเรา หลักการข้างต้นใช้กับทั้งสองกลุ่มนี้ และอนุญาตให้ฆ่าได้เมื่อเป็นวิธีที่เหมาะสมเพียงทางเดียวในการปกป้องผู้อื่น
สำหรับเจ้าหน้าที่ตำรวจ (และผู้ที่ทำหน้าที่คล้ายกัน) พวกเขาได้รับมอบหมายความรับผิดชอบจากผู้มีอำนาจอันชอบธรรมในชุมชน รัฐบาลท้องถิ่น รัฐบาลระดับรัฐ หรือรัฐบาลกลางจะมอบหมายให้พวกเขาปฏิบัติตามแนวทางและขั้นตอนบางประการเพื่อรักษาความปลอดภัยของชุมชน บางครั้งแนวทางปฏิบัติเหล่านั้นอาจรวมถึงการใช้กำลังถึงขั้นทำให้เสียชีวิตเพื่อหยุดยั้งผู้รุกรานอย่างอยุติธรรม ควรมีระบบตรวจสอบและถ่วงดุลที่ดีอยู่เสมอ เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีการใช้กำลังเกินกว่าเหตุ แต่ตราบใดที่เจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่ภายในขอบเขตอำนาจอันชอบธรรมของตน ในบางครั้งการใช้กำลังถึงขั้นทำให้เสียชีวิตเพื่อปกป้องประชาชนที่ตนได้รับมอบหมายให้ดูแลนั้น ไม่เพียงเป็นสิทธิเท่านั้น แต่ยังเป็นหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ด้วย
ทหารต้องปฏิบัติตามหลักการป้องกันตนเองเช่นเดียวกัน การเข้าสู่สงครามเป็นสิ่งชอบธรรมเมื่อผู้มีอำนาจโดยชอบธรรม (เช่น ประธานาธิบดี) ประกาศสงครามเพื่อหยุดยั้งการรุกรานอย่างอยุติธรรมของกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งหรือของประเทศอื่น มีสองประการที่ควรสังเกตในที่นี้ ประการแรก ผู้บัญชาการทหารสูงสุดต้องใช้วิจารณญาณอย่างรอบคอบว่านี่เป็นสงครามที่ชอบธรรมหรือไม่ ประการที่สอง ทหารต้องใช้กำลังถึงขั้นทำให้เสียชีวิตเฉพาะเมื่อจำเป็น และเพื่อหยุดยั้งผู้รุกรานเท่านั้น โดยผู้มีอำนาจโดยชอบธรรม (ผู้บัญชาการทหารสูงสุด) ได้อนุญาตแล้ว เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ต่อไปนี้คือหลักพื้นฐานทางศีลธรรมที่รองรับ “ทฤษฎีสงครามที่ชอบธรรม”
ทฤษฎีสงครามที่ชอบธรรม: ต่อไปนี้คือเงื่อนไขที่กำหนดไว้ใน คำสอนพระศาสนจักรคาทอลิก (#2309) ซึ่งเป็นเหตุผลรองรับว่าสงครามนั้นชอบธรรม:
—ความเสียหายที่ผู้รุกรานก่อแก่ชาติหรือประชาคมนานาชาติต้องเป็นความเสียหายที่ยืดเยื้อ ร้ายแรง และแน่นอน;
—ต้องปรากฏแล้วว่าวิธีการอื่นทั้งหมดที่จะยุติความเสียหายนั้นไม่อาจนำมาใช้ได้จริงหรือไม่ได้ผล;
—ต้องมีโอกาสประสบความสำเร็จอย่างมีน้ำหนัก;
—การใช้อาวุธต้องไม่ก่อให้เกิดความชั่วร้ายและความวุ่นวายที่ร้ายแรงกว่าความชั่วร้ายที่ต้องการกำจัด อานุภาพของวิธีการทำลายล้างสมัยใหม่มีน้ำหนักอย่างยิ่งในการประเมินเงื่อนไขข้อนี้
โดยพื้นฐานแล้ว การเข้าสู่สงครามจะได้รับอนุญาตก็ต่อเมื่อจำเป็นต้องปกป้องชาติจากความเสียหายร้ายแรงและต่อเนื่องที่เกิดจากผู้รุกรานอย่างอยุติธรรม ได้ลองใช้วิธีการอื่นทั้งหมดเพื่อนำมาซึ่งสันติภาพแล้ว สงครามดูจะเป็นวิธีการอันชอบธรรมในการยุติการรุกรานอย่างอยุติธรรม และมีการวินิจฉัยว่าผลลัพธ์สุดท้ายจะดีกว่าสถานการณ์ปัจจุบัน เงื่อนไขเหล่านี้ต้องครบทุกข้อก่อนที่ผู้บัญชาการทหารสูงสุดของชาติใดจะประกาศสงคราม
แล้วหากไม่เป็นไปตามเงื่อนไขเหล่านี้เล่า? ผู้ที่รับราชการทหารยังคงมีหน้าที่ต้องไปรบหรือไม่? เรื่องนี้เข้าสู่พื้นที่ที่ยังไม่ชัดเจน แต่โดยหลักทั่วไป หากคำสั่งของผู้บัญชาการทหารสูงสุดไม่ได้ผิดศีลธรรมอย่างเห็นได้ชัด ผู้ที่รับราชการทหารก็ควรปฏิบัติตามคำสั่งได้อย่างสบายใจ เหตุผลก็คือ บ่อยครั้งประชาชนทั่วไปไม่ทราบรายละเอียดของการตัดสินใจเกี่ยวกับสงคราม มีปัจจัยหลายอย่างที่เป็น “ความลับสุดยอด” และมีเพียงผู้นำประเทศเท่านั้นที่เข้าถึงได้ ดังนั้น เมื่อผู้บัญชาการทหารสูงสุดกล่าวว่าสงครามนั้นชอบธรรม ก็ควรสันนิษฐานไว้ก่อนว่าชอบธรรม เว้นแต่จะทราบอย่างชัดเจนว่าไม่เป็นเช่นนั้น และหากทราบอย่างชัดเจนว่าสงครามนั้นไม่ชอบธรรม ผู้ที่รับราชการทหารต้องไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของผู้บัญชาการทหารสูงสุด อย่างไรก็ตาม หากเกิดเหตุการณ์เช่นนี้ขึ้น ผู้ที่รับราชการทหารควรหันไปหาพระศาสนจักรก่อน และขอคำแนะนำจากบรรดาพระสังฆราชเกี่ยวกับศีลธรรมของสงครามในสถานการณ์เฉพาะนั้น ๆ
โทษประหารชีวิต: ในบางกรณี รัฐมีความชอบธรรมที่จะประหารชีวิตบุคคลได้ แต่ในยุคสมัยของเรา กรณีเช่นนี้มีน้อยมาก มีเพียงกรณีเดียวที่โทษประหารชีวิตเป็นสิ่งที่ยอมรับได้ นั่นคือเมื่อรัฐได้วินิจฉัยว่าอาชญากรผู้มีความผิดในคดีที่มีโทษถึงประหารชีวิตเป็นภัยคุกคามร้ายแรงต่อสังคม และวิธีเดียวที่จะปกป้องสังคมให้ปลอดภัยได้คือการประหารชีวิตบุคคลนี้ อย่างไรก็ตาม ต้องพิจารณาเรื่องนี้ด้วยความระมัดระวัง ข้อเท็จจริงคือ ในยุคสมัยของเรา ประเทศส่วนใหญ่สามารถมีความมั่นใจอย่างสมเหตุสมผลได้อย่างเต็มที่ว่า อาชญากรที่เป็นอันตรายสามารถถูกคุมขังไปตลอดชีวิต และด้วยเหตุนี้จึงสามารถรักษาความปลอดภัยของสังคมได้โดยไม่จำเป็นต้องประหารชีวิตบุคคลนี้
ประเด็นสำคัญในที่นี้คือ รัฐไม่จำเป็นต้องมีความมั่นใจอย่างเด็ดขาดว่าบุคคลนั้นจะไม่มีวันหลบหนีได้ เพราะความมั่นใจในระดับนั้นเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ หลักการที่ใช้ในที่นี้คือการปกป้องสังคมอย่างสมเหตุสมผล พร้อมกับยอมรับศักดิ์ศรีของบุคคลผู้ก่ออาชญากรรมอันโหดร้ายด้วย ความหวังคือการที่เขาจะกลับใจและเป็นทุกข์ถึงบาป
เมื่อกล่าวเช่นนี้แล้ว ก็อาจเป็นไปได้ว่ามีบางวัฒนธรรมที่การคุมขังอาชญากรไว้ตลอดชีวิตแทบจะเป็นไปไม่ได้ ในกรณีนั้น หากรัฐวินิจฉัยอย่างสุจริตและสมเหตุสมผลว่า โทษประหารชีวิตเป็นหนทางเดียวที่จะปกป้องสังคมจากอาชญากรผู้นี้ได้ ก็อาจอนุญาตให้ทำได้
ในกรณีนี้ การกระทำดังกล่าวไม่ใช่การฆาตกรรม เพราะไม่ใช่การพรากชีวิตของผู้บริสุทธิ์ และเป็นการกระทำโดยผู้มีอำนาจโดยชอบธรรม
ข้อพิจารณาอื่น ๆ ด้าน “จริยธรรมทางการแพทย์”
เรื่องสำคัญด้านหนึ่งของการตัดสินใจทางศีลธรรมในยุคปัจจุบันคือจริยธรรมทางการแพทย์ ในสมัยของพระเยซูเจ้า เห็นได้ชัดว่าการแพทย์ไม่ได้เป็นอย่างที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน ด้วยเหตุนี้ วิทยาศาสตร์สมัยใหม่จึงก่อให้เกิดคำถามใหม่มากมายที่ต้องพิจารณา ต่อไปนี้คือประเด็นต่าง ๆ ที่ควรได้รับความสนใจเป็นพิเศษ อย่างไรก็ตาม รายการนี้ไม่ได้ครอบคลุมทุกประเด็นแต่อย่างใด ดังนั้น ความเข้าใจหลักศีลธรรมทั่วไปจึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้สามารถตัดสินใจได้อย่างถูกต้องทางศีลธรรมในปัญหาเฉพาะทุกเรื่องที่เกิดขึ้นในการแพทย์สมัยใหม่
การปฏิสนธินอกร่างกาย: การปฏิสนธินอกร่างกาย (IVF) เป็นกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่นำเซลล์ไข่ออกจากร่างกายของสตรี แล้วทำให้ปฏิสนธิกับอสุจิของบุรุษด้วยวิธีการทางการแพทย์ เมื่อเกิดการปฏิสนธิในห้องปฏิบัติการแล้ว ไข่ที่ได้รับการปฏิสนธิจะถูกนำเข้าสู่มดลูกของสตรี โดยหวังว่าอย่างน้อยหนึ่งในนั้นจะฝังตัวที่ผนังมดลูกและเกิดการตั้งครรภ์ กระบวนการนี้ผิดศีลธรรมด้วยเหตุผลพื้นฐานสองประการ
ประการแรก แม้การปฏิสนธิจะเกิดขึ้นได้ในสภาพแวดล้อมที่จัดทำขึ้นนี้ แต่ก็ขัดต่อกฎธรรมชาติที่พระเจ้าทรงวางไว้สำหรับการให้กำเนิดบุตร มีคู่สมรสมากมายที่ปรารถนาอย่างยิ่งจะมีบุตรแต่ไม่สามารถมีได้ เรื่องนี้อาจก่อให้เกิดความเศร้าโศกอย่างลึกซึ้ง และนำคู่สมรสให้แสวงหาทางเลือกอื่น ๆ ในกรณีนี้ สิ่งสำคัญที่ควรตระหนักคือ เพียงเพราะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์อาจได้ผล ก็ไม่ได้หมายความว่าการใช้กระบวนการนั้นจะเป็นสิ่งที่ยอมรับได้ทางศีลธรรมโดยอัตโนมัติ การปฏิสนธินอกร่างกาย (IVF) เปรียบเสมือนการนำกิจการแห่งการสร้างมาไว้ในมือของเราเอง พระเจ้าทรงเป็นผู้ให้กำเนิดชีวิต และทรงประทานวิถีทางตามธรรมชาติเพื่อให้ชีวิตเกิดขึ้น หากวิถีทางตามธรรมชาตินี้ไม่ทำให้เกิดการตั้งครรภ์ ก็ยังมีวิธีช่วยให้ตั้งครรภ์ที่ชอบด้วยศีลธรรม เช่น การใช้ยาช่วยการเจริญพันธุ์และการวางแผนครอบครัวตามธรรมชาติ IVF แยกแบบแผนตามธรรมชาติของการให้กำเนิดบุตรออกจากการตั้งครรภ์ โดยแยกการตั้งครรภ์ออกจากเพศสัมพันธ์ระหว่างสามีภรรยา ด้วยเหตุนี้ พระศาสนจักรจึงได้วินิจฉัยว่าเป็นการปฏิบัติที่ขัดต่อแผนการตามธรรมชาติของพระเจ้า และไม่ควรนำมาใช้
ประการที่สอง IVF นำมาซึ่งอันตรายร้ายแรงต่อการสูญเสียชีวิตมนุษย์ โดยส่วนใหญ่มักมีการปฏิสนธิไข่หลายใบแล้วนำไปฝังตัว ทั้งที่ทราบว่าชีวิตมนุษย์ที่เพิ่งเริ่มต้นเหล่านี้บางชีวิตหรือส่วนใหญ่จะไม่รอด ดังนั้น การใช้วิธีนี้จึงเป็นการไม่คำนึงถึงความศักดิ์สิทธิ์ของชีวิตมนุษย์ทุกชีวิตตั้งแต่ขณะปฏิสนธิ โดยทำให้ชีวิตมนุษย์เกิดขึ้นทั้งที่มีโอกาสรอดชีวิตน้อย เรื่องนี้เกี่ยวข้องโดยตรงกับหัวใจของคำถามที่ว่าชีวิตเริ่มต้นเมื่อใด เนื่องจากชีวิตเริ่มต้นตั้งแต่การปฏิสนธิ ตามที่พระศาสนจักรสอนและวิทยาศาสตร์ยืนยัน การสร้างชีวิตมนุษย์ขึ้นในสภาวะที่อันตรายอย่างยิ่ง โดยหวังว่าตัวอ่อนที่เพิ่งเกิดขึ้นเหล่านั้นอย่างน้อยหนึ่งชีวิตจะรอด จึงเป็นการกระทำที่ขาดความรับผิดชอบและผิดศีลธรรมอย่างร้ายแรง
อย่างไรก็ตาม หากเด็กคนหนึ่งปฏิสนธิและได้รับการฝังตัวด้วยวิธีนี้ แล้วเติบโตจนครบกำหนดและคลอดออกมา สิ่งสำคัญที่ต้องทราบคือ วิธีที่เด็กปฏิสนธิไม่ได้ทำให้เด็กคนนี้มีความศักดิ์สิทธิ์หรือศักดิ์ศรีน้อยลงแต่อย่างใด ชีวิตก็คือชีวิต และทุกชีวิตล้วนศักดิ์สิทธิ์และมีคุณค่า จุดหมายไม่ได้ทำให้วิธีการกลายเป็นสิ่งที่ชอบธรรม แต่ถึงกระนั้น เมื่อ “จุดหมาย” คือเด็กคนหนึ่ง เด็กคนนั้นก็ศักดิ์สิทธิ์และต้องได้รับการปฏิบัติด้วยความเคารพในศักดิ์ศรีอย่างสูงสุด
การโคลนนิ่ง: ความพยายามโคลนนิ่งมนุษย์เป็นสิ่งผิดศีลธรรมเสมอ เหตุผลคล้ายคลึงอย่างยิ่งกับประเด็นแรกเกี่ยวกับ IVF ที่กล่าวไว้ข้างต้น การโคลนนิ่งบ่อนทำลายแบบแผนตามธรรมชาติของพระเจ้าในการให้กำเนิดชีวิตใหม่ ดังนั้นจึงขัดต่อธรรมชาติและขัดต่อศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ขอย้ำอีกครั้งว่า เพียงเพราะวิทยาศาสตร์อาจมีความสามารถทำบางสิ่งได้ ก็ไม่ได้หมายความว่าการทำสิ่งนั้นเป็นสิ่งถูกต้อง ในกรณีนี้ การทดลองโคลนนิ่งมนุษย์เป็นสิ่งผิดศีลธรรมอย่างร้ายแรง และไม่ควรพยายามทำเป็นอันขาด
การปลูกถ่ายอวัยวะ: พระเยซูเจ้าตรัสว่า “ไม่มีใครมีความรักยิ่งใหญ่กว่านี้ คือการสละชีวิตของตนเพื่อมิตรสหาย” (ยน 15:13) เราสามารถตอบสนองกระแสเรียกอันสูงส่งนี้ได้หลายวิธี วิธีหนึ่งคือการยินยอมให้บริจาคอวัยวะอย่างชอบธรรม เพื่อชีวิตและสุขภาพของผู้อื่น
แน่นอนว่า หากการบริจาคอวัยวะจะทำให้บุคคลหนึ่งเสียชีวิตโดยตรง การกระทำนี้ย่อมผิดศีลธรรม เพราะเป็นการพรากชีวิตผู้บริสุทธิ์ แต่เมื่อบุคคลหนึ่งเสียชีวิตแล้ว หรือได้รับการประกาศว่าอยู่ในภาวะ “สมองตาย” ก็สามารถนำอวัยวะของเขามาใช้เพื่อประโยชน์ของผู้อื่นได้
อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญคือต้องมีความแน่ชัดทางการแพทย์ว่าเกิดภาวะสมองตายแล้ว ก่อนที่จะนำอวัยวะออกมา การวินิจฉัยทางการแพทย์นี้ต้องตั้งอยู่บนข้อสรุปที่มีเหตุผลและแน่นอนว่า หากถอดเครื่องพยุงชีพออก บุคคลนั้นจะเสียชีวิตทันที และนี่คือประเด็นสำคัญ เรื่องนี้อาจเข้าสู่พื้นที่ที่ไม่ชัดเจน จึงต้องใช้ความระมัดระวังอย่างยิ่ง เพราะอวัยวะส่วนใหญ่ต้องได้รับการ “นำออก” ขณะที่หัวใจยังสูบฉีดเลือดอยู่โดยอาศัยเครื่องพยุงชีพ จะดำเนินการต่อไปขณะที่บุคคลนั้นยังใช้เครื่องพยุงชีพอยู่ได้อย่างชอบด้วยศีลธรรม ก็ต่อเมื่อมีการวินิจฉัยว่าเกิดภาวะสมองตายแล้วเท่านั้น ในกรณีนี้ เป็นที่เข้าใจว่ามีเพียงร่างกายเท่านั้นที่ยังมีชีวิตอยู่ แต่บุคคลนั้นเสียชีวิตแล้วจริง ๆ
การตัดสินใจอื่น ๆ เกี่ยวกับ “วาระสุดท้ายของชีวิต”
วาระสุดท้ายของชีวิตจะมาถึงเราทุกคน และคนส่วนใหญ่จะต้องเผชิญกับการตัดสินใจทางศีลธรรมบางประการเกี่ยวกับวาระสุดท้ายของชีวิตคนที่ตนรัก เพื่อให้สามารถตัดสินใจได้อย่างถูกต้องตามศีลธรรมเกี่ยวกับวาระสุดท้ายของชีวิต รวมถึงควรให้การดูแลและการรักษาแบบใด หรือสามารถละเว้นแบบใดได้ สิ่งสำคัญคือการเข้าใจคำศัพท์พื้นฐาน
การดูแลกับการรักษา: ประการแรก สิ่งสำคัญคือต้องสังเกตความแตกต่างระหว่าง “การดูแล” กับ “การรักษา” ต้องให้การดูแลเสมอ นี่เป็นข้อเรียกร้องขั้นพื้นฐานของศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ การดูแลคืออะไร? การดูแลครอบคลุมความจำเป็นพื้นฐานทุกอย่างของมนุษย์ เช่น อาหาร น้ำ ความรัก ความสุขสบาย และยาพื้นฐาน ส่วนการรักษาครอบคลุมหัตถการทางการแพทย์หรือการใช้ยาทุกรูปแบบที่มีการแทรกแซงร่างกายมากกว่า
วิธีการปกติกับวิธีการพิเศษ: ความแตกต่างสำคัญอย่างยิ่งประการหนึ่งที่ต้องเข้าใจเมื่อตัดสินใจด้านศีลธรรมเกี่ยวกับการแพทย์ คือความแตกต่างระหว่างวิธีการปกติกับวิธีการพิเศษ การดูแลตามปกติเป็นสิ่งที่ต้องจัดให้เสมอ และครอบคลุมความต้องการพื้นฐานทั้งหมดที่เราต้องตอบสนองตามศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของเรา ตัวอย่างเช่น การให้อาหารและน้ำเกือบทุกกรณีจัดอยู่ในประเภทนี้ (จะกล่าวเพิ่มเติมต่อไป) การดูแลตามปกติยังรวมถึงการดูแลสุขอนามัยพื้นฐาน การเกื้อหนุนด้านอารมณ์และจิตวิญญาณ การดูแลเพื่อบรรเทาความไม่สบาย ตลอดจนหัตถการทางการแพทย์หรือยาที่ไม่ก่อให้เกิดภาระหนักเกินไป
การดูแลและการรักษาด้วยวิธีการพิเศษครอบคลุมหัตถการทางการแพทย์ส่วนใหญ่ที่ก่อให้เกิดภาระแก่บุคคลนั้นในทางใดทางหนึ่ง ประเด็นสำคัญคือตัวการรักษาเองเป็นภาระ ในหลายกรณี การจัดให้มีการดูแลด้วยวิธีการพิเศษเป็นสิ่งจำเป็นทางศีลธรรม แต่ในบางกรณีก็อาจปฏิเสธการดูแลด้วยวิธีการพิเศษได้ ตัวอย่างต่อไปนี้จะช่วยอธิบายให้เข้าใจ
สมมุติว่าบุคคลหนึ่งเป็นมะเร็งระยะที่สี่และจะเสียชีวิตอย่างแน่นอน มีทางเลือกที่จะใช้เคมีบำบัดขนาดสูงเพื่อชะลอการลุกลามของโรค แต่การรักษานี้มีแนวโน้มอย่างมากที่จะทำให้บุคคลนั้นมีอาการป่วยหนัก และจึงก่อให้เกิดภาระหนักแก่เขา สมมุติว่าบุคคลนี้อายุ 95 ปี และพร้อมทั้งด้านจิตใจและจิตวิญญาณที่จะไปพบพระเยซูเจ้า ในกรณีนี้ ย่อมเป็นที่เข้าใจได้หากบุคคลนั้นปฏิเสธการรักษาด้วยวิธีการพิเศษอย่างเคมีบำบัด ซึ่งรุกล้ำร่างกายและเป็นภาระหนัก เพื่อปล่อยให้ธรรมชาติดำเนินไปตามวิถีของมัน
ในทางกลับกัน สมมุติว่ามีบุคคลอายุ 35 ปีซึ่งมีลูกเล็กหลายคน เขาตรวจพบมะเร็งตั้งแต่ระยะแรก และเคมีบำบัดที่แพทย์แนะนำอาจมีโอกาสได้ผลดีพอสมควร แพทย์อธิบายว่าการรักษาจะเป็นภาระหนักมากและทำให้มีอาการป่วยรุนแรง แต่เป็นทางเลือกที่ดีที่สุด ในกรณีนี้ ควรเลือกการดูแลด้วยวิธีการพิเศษ
ปัจจัยหลักในการตัดสินคือการพิจารณาว่า ตัวการรักษาเองก่อให้เกิดภาระหนักเกินไปแก่บุคคลนั้นหรือไม่ ภาระในที่นี้อาจหมายถึงภาระทางร่างกาย ทางจิตใจ หรือแม้แต่ทางการเงิน กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ การขอให้รับการรักษานั้นเป็นการเรียกร้องมากเกินไปหรือไม่ หากการใช้ดุลยพินิจอย่างรอบคอบที่สุดชี้ว่าการรักษานั้นเกินกำลังและก่อให้เกิดภาระหนักเกินไป ก็สามารถปฏิเสธการรักษานั้นได้
อีกปัจจัยหนึ่งที่ต้องพิจารณาคือโอกาสที่จะประสบผลสำเร็จทางการแพทย์ หากการรักษาที่ให้มีโอกาสสำเร็จน้อยมากหรือไม่มีเลย และแพทย์ประเมินว่าไร้ผล ก็ควรนำเรื่องนี้มาพิจารณาอย่างจริงจังในการตัดสินใจขั้นสุดท้าย การรักษาที่ไร้ผลและก่อภาระหนักสามารถปฏิเสธได้
ในทางกลับกัน ไม่จำเป็นต้องปฏิเสธวิธีการพิเศษเสมอไป หากบุคคลนั้นรับไหว ต้องการรับการรักษา และเชื่อว่าประโยชน์ที่จะได้รับมีมากกว่าภาระที่ต้องแบกรับ ก็สามารถขอรับการรักษานั้นได้
ในการพิจารณาว่าสิ่งใดเป็นภาระหนักเกินไปหรือไม่ มีความแตกต่างสำคัญที่ต้องแยกให้ชัดเจน บางครั้งมีการตัดสินอย่างผิดพลาดว่า ชีวิตของฉันเองเป็นภาระหนักเกินไป จึงปฏิเสธการรักษาต่าง ๆ เพื่อเร่งให้เสียชีวิตเร็วขึ้น นี่เป็นปัญหา เพราะเราไม่ควรตัดสินใจโดยอาศัยสิ่งที่เรียกว่า “การตัดสินใจตามคุณภาพชีวิต” เลย กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ไม่ถูกต้องที่จะกล่าวว่า “คุณภาพชีวิต” ของฉันย่ำแย่มากจนฉันจะปฏิเสธแม้กระทั่งการรักษาตามปกติ เพื่อบรรเทาความทุกข์ทรมานของตนเอง หรือบรรเทา “ภาระ” ที่ชีวิตของฉันอาจก่อให้เกิดแก่คนที่ฉันรัก
สิ่งที่ต้องแยกให้ชัดเจนคือ การรักษาที่เสนอนั้นเป็นภาระหนักเกินไปหรือไม่ ซึ่งแตกต่างจากการกล่าวว่า ชีวิตของฉันเป็นภาระหนักเกินไป ตัวอย่างเช่น สมมุติว่าบุคคลหนึ่งป่วยเป็นโรคร้ายแรงที่ทำให้เจ็บปวดมาก มีการรักษาทางการแพทย์ (เช่น การให้ยา) ที่สามารถให้แก่เขาได้ และการรักษานั้นก่อให้เกิดภาระเพียงเล็กน้อยหรือไม่ก่อให้เกิดภาระเลย จะปฏิเสธการรักษาเพราะบุคคลนั้นต้องการตายและยุติความทุกข์ทรมานของตนได้หรือไม่ ไม่ได้ การทำเช่นนี้ไม่ถูกต้อง ในกรณีนี้ เป้าหมายคือให้การรักษาที่ไม่เป็นภาระนั้น และทำทุกสิ่งที่เป็นไปได้เพื่อช่วยบุคคลนั้นรับมือกับความทุกข์ทรมาน ต้องให้การดูแลด้านอารมณ์ จิตใจ จิตวิญญาณ และร่างกาย เพื่อช่วยผู้ที่กำลังทนทุกข์ แต่การปฏิเสธการรักษาขั้นพื้นฐานที่ก่อให้เกิดภาระเพียงเล็กน้อยหรือไม่ก่อให้เกิดภาระเลย เป็นรูปแบบหนึ่งของการุณยฆาตโดยการละเลย การรักษาตามปกติประเภทนี้จะปฏิเสธได้ก็ต่อเมื่อพิจารณาแล้วว่าไร้ผล (ไม่มีประสิทธิผล) เท่านั้น
การให้อาหารและน้ำ: เรื่องหนึ่งที่ต้องให้ความใส่ใจเป็นพิเศษคือการให้อาหารและน้ำ ควรจัดให้มีการให้อาหารและน้ำด้วยวิธีการปกติเสมอ นั่นหมายความว่า ตราบใดที่บุคคลนั้นยังสามารถกินและดื่มได้ ก็ควรให้อาหารและน้ำแก่เขา การปล่อยให้ใครสักคนอดอาหารย่อมเป็นสิ่งผิด การตัดสินใจเกี่ยวกับอาหารและโภชนาการที่ผู้คนมักรู้สึกลำบากใจมากที่สุดเกี่ยวข้องกับการให้อาหารและน้ำด้วยวิธีการทางการแพทย์ ซึ่งส่วนใหญ่มักเป็นการใส่สายให้อาหาร
สายให้อาหารเป็นวิธีหนึ่งที่ช่วยให้บุคคลได้รับการดูแลขั้นพื้นฐานที่จำเป็นต่อไป เมื่อเขาไม่สามารถกินหรือดื่มด้วยตนเองได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีของผู้ที่อยู่ในภาวะผักถาวร คำสอนที่ชัดเจนของพระศาสนจักรในเรื่องนี้คือ ควรถือว่าการใช้สายให้อาหารเป็นการดูแลตามปกติ เว้นแต่จะเข้าเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่งในสองข้อ
เงื่อนไขประการแรกที่อาจปฏิเสธการใช้สายให้อาหารได้ คือการที่การให้อาหารนั้นไร้ประโยชน์ ตัวอย่างเช่น การไร้ประโยชน์หมายถึงการที่ผู้ป่วยไม่สามารถรับสารอาหารจากอาหารได้ กรณีนี้อาจเกิดขึ้นหากผู้ป่วยเป็นมะเร็งกระเพาะอาหารชนิดรุนแรง ซึ่งทำให้ร่างกายไม่สามารถดูดซึมอาหารได้ ในกรณีเช่นนี้ การใช้สายให้อาหารจะไม่ช่วยอะไร จึงไม่จำเป็นต้องใช้ ที่จริงแล้ว การใช้สายให้อาหารอาจถึงกับเป็นอันตรายด้วยซ้ำ
กรณีที่สองที่อาจปฏิเสธการใช้สายให้อาหารได้ คือเมื่อบุคคลนั้นอ่อนแอหรือสูงวัยมากจนแม้แต่หัตถการใส่สายให้อาหารก็เป็นภาระหนักเกินไป ในกรณีนี้ เมื่อประเมินว่าหัตถการดังกล่าวเกินกำลังที่จะรับได้ ก็สามารถปฏิเสธได้ อย่างไรก็ตาม หากใส่สายให้อาหารไว้แล้ว และร่างกายของบุคคลนั้นได้รับประโยชน์จากสารอาหารที่ให้ผ่านสายนั้นจริง ก็ควรให้อาหารต่อไป
ดังที่อธิบายไว้ข้างต้น ควรหลีกเลี่ยงการตัดสินใจโดยอาศัย “คุณภาพชีวิต” ทุกกรณี ไม่ควรงดอาหารและน้ำจากบุคคลใด แม้จะเป็นการให้ด้วยวิธีประดิษฐ์ก็ตาม เพื่อปล่อยให้เขาอดอาหารจนเสียชีวิต
ในการตัดสินใจทั้งหมดข้างต้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องปรึกษาแพทย์อย่างรอบคอบ เพื่อให้ทราบข้อเท็จจริงทางการแพทย์ การรักษานั้นไร้ประโยชน์หรือไม่? การรักษานั้นก่อภาระมากเพียงใด? มีโอกาสประสบผลสำเร็จเพียงใด? เมื่อทราบข้อเท็จจริงเหล่านี้แล้ว จึงเป็นหน้าที่ของบรรดาผู้เป็นที่รักที่จะใช้วิจารณญาณอย่างดีที่สุด เพื่อตัดสินใจอย่างเหมาะสมตามหลักศีลธรรมของจริยธรรมทางการแพทย์ที่อธิบายไว้ข้างต้น
มาตรฐานสูงสุด
ความเคารพ: เป้าหมายสูงสุดที่เราได้รับเรียกให้มุ่งไปถึงในพระบัญญัติข้อนี้ คือการเคารพบุคคลมนุษย์ เราต้องเคารพทุกชีวิตตั้งแต่ขณะปฏิสนธิจนถึงขณะที่ตายตามธรรมชาติ การเคารพชีวิตหมายถึงการที่เรามองเห็นศักดิ์ศรีที่มีอยู่ในตัวของทุกคน เราดูแลทารกในครรภ์ ผู้ถูกกีดกันให้อยู่ชายขอบ คนยากจน ผู้หิวโหย ผู้สูงอายุ และผู้เจ็บป่วย เราเคารพและรักครอบครัว เพื่อนมนุษย์ และทุกคนในฐานะพระฉายาของพระเจ้า
การแสวงหาสันติภาพ: เป้าหมายขั้นสูงสุดสำหรับชุมชนหรือประเทศชาติคือการแสวงหาสันติภาพ ประการแรกและสำคัญที่สุด สันติภาพหมายถึงการปลอดจากความขัดแย้งที่ใช้อาวุธและการกดขี่ประชาชน แต่ยังหมายถึงการสร้างสภาพแวดล้อมและสังคมที่ส่งเสริมโอกาสให้พลเมืองทุกคนมีความเป็นอยู่ที่ดีร่วมกันด้วย ต้องส่งเสริมและสนับสนุนองค์กรการกุศลทั่วประเทศและแม้กระทั่งข้ามพรมแดน เพื่อมิใช่เพียงยุติความขัดแย้งเท่านั้น แต่ยังสร้างวัฒนธรรมแห่งความรักและความเป็นหนึ่งเดียวกันด้วย
ข้อพิจารณาในทางปฏิบัติ
บัดนี้ ให้เรามาพิจารณาเงื่อนไขสามประการของบาปหนักในส่วนที่เกี่ยวข้องกับพระบัญญัติประการที่ห้า:
เรื่องหนัก: ดังที่กล่าวไว้ข้างต้น มีหลายวิธีที่เป็นการละเมิดพระบัญญัติข้อนี้อย่างหนัก การฆ่าผู้บริสุทธิ์โดยตรงและโดยเจตนาทุกกรณีเป็นเรื่องหนัก นอกจากนี้ การใช้ความรุนแรง การแสดงความโกรธ หรือการละเลยอย่างร้ายแรง ก็เป็นการกระทำหรือการละเว้นที่เป็นเรื่องหนัก
การรู้ตัวอย่างเต็มที่: คนแทบทุกคนรู้ว่าการฆาตกรรม การใช้ความรุนแรงอย่างร้ายแรง หรือการละเลยอย่างร้ายแรง เป็นความผิดหนัก เรารู้อยู่แล้วว่าเราไม่ควรทำร้ายผู้อื่น ตัวอย่างหนึ่งของกรณีที่บุคคลอาจไม่รู้ตัวอย่างเต็มที่ ได้อธิบายไว้ในบทที่หนึ่ง ภายใต้หัวข้อ “มโนธรรมที่ผิดพลาด” แทนที่จะยกตัวอย่างนี้ซ้ำที่นี่ ท่านอาจกลับไปอ่านส่วนนั้นเพื่อทบทวนความจำ
การยินยอมอย่างเต็มใจ: บางทีองค์ประกอบข้อนี้ของบาปหนักอาจเข้าใจได้ง่ายที่สุด เมื่อมองว่าเป็นด้านที่มีแนวโน้มจะทำให้ความรับผิดในบาปลดลง บ่อยครั้งอย่างยิ่ง การใช้ความรุนแรงเกิดขึ้นในชั่วขณะที่โกรธจัดและมีอารมณ์รุนแรง นี่ไม่ใช่ข้ออ้างที่ทำให้การกระทำนั้นชอบธรรม เพราะเรามีหน้าที่ควบคุมอารมณ์และแรงปรารถนาของตน อย่างไรก็ตาม เราอาจนึกถึงสถานการณ์สะเทือนใจที่เกิดขึ้นฉับพลัน ซึ่งบุคคลหนึ่งกระทำสิ่งที่ก่ออันตรายอย่างร้ายแรงโดยไม่ได้คิดให้ถี่ถ้วนจริง ๆ
สมมุติว่ามีคนกลับบ้านแล้วพบคู่สมรสของตนกำลังล่วงประเวณี เหตุการณ์นี้น่าตกใจและกระตุ้นอารมณ์อย่างรุนแรง สมมุติว่าคู่สมรสที่ตกใจนั้นตอบโต้ด้วยความโกรธฉับพลัน โดยไม่ได้ไตร่ตรองไว้ล่วงหน้าแต่อย่างใด ในการกระทำด้วยความโกรธชั่ววูบนั้น ผู้ล่วงประเวณีถูกฆ่าตาย
เห็นได้ชัดว่านี่เป็นสถานการณ์ที่น่าเศร้าอย่างยิ่ง และการฆ่าในกรณีนี้ไม่ใช่สิ่งที่ชอบธรรม อย่างไรก็ตาม อารมณ์ที่รุนแรงนั้นอาจหมายความว่าบาปของบุคคลนั้นยังไม่ถึงขั้นเป็นบาปหนัก แม้แต่กฎหมายบ้านเมืองของประเทศส่วนใหญ่ก็ยังยอมรับความแตกต่างระหว่างการฆาตกรรมโดยไตร่ตรองไว้ก่อนกับ “ภาวะวิกลจริตชั่วคราว”
นอกจากนี้ ปัจจัยที่มีน้ำหนักร้ายแรงใด ๆ โดยเฉพาะปัจจัยด้านอารมณ์ อาจส่งผลให้ความรับผิดส่วนบุคคลต่อบาปของผู้ที่ละเมิดพระบัญญัติข้อนี้อย่างหนักลดลงได้ เช่นเดียวกับทุกกรณี สิ่งนี้ไม่ได้ทำให้การกระทำนั้นกลายเป็นสิ่งดี หรือแม้แต่เป็นกลางทางศีลธรรม แต่เพียงทำให้ความรับผิดส่วนบุคคลต่อบาปลดลงเท่านั้น
บาปเบา: พระบัญญัติประการที่ห้าอาจถูกละเมิดในลักษณะที่เป็นบาปเบาได้หลายทาง ตัวอย่างเช่น คำพูดที่รุนแรง ดูหมิ่น เหยียดหยาม หรือเสียดสี อาจ “ฆ่า” จิตใจของผู้อื่นได้ การทำร้ายด้วยวาจาก่อความเสียหายอย่างมากแก่ผู้อื่น โดยเฉพาะเมื่อเกิดขึ้นภายในครอบครัว
ความโกรธทุกรูปแบบ พฤติกรรมก้าวร้าวทางอ้อม หรือการกระทำที่มุ่งร้าย ล้วนละเมิดพระบัญญัติข้อนี้ เราต้องพยายามรักและเคารพบุคคลทั้งครบ ทั้งร่างกาย จิตใจ และจิตวิญญาณ เมื่อผู้ใดถูกทำร้ายทางจิตใจ จิตวิญญาณ หรือร่างกาย ก็เป็นการละเมิดพระบัญญัติข้อนี้ แน่นอนว่า การทำร้ายด้วยวาจา ทางอารมณ์ และทางจิตวิญญาณ อาจถึงขั้นเป็นเรื่องหนักได้เช่นกัน แต่บ่อยครั้งยังคงเป็นบาปเบาที่มีความร้ายแรงน้อยกว่า
ความริษยาก็เป็นการละเมิดพระบัญญัติข้อนี้เช่นกัน ความริษยาแตกต่างจากความอิจฉา กล่าวคือ ความอิจฉามีลักษณะเป็นความโลภอยากได้และความปรารถนาที่ไม่ดีต่อจิตใจที่จะมีสิ่งที่ผู้อื่นมี อาจเป็นการอิจฉาทรัพย์สิน คุณลักษณะส่วนตัว สถานะทางสังคม หรือสิ่งทำนองนั้นของผู้อื่น ความริษยามักเริ่มต้นจากความอิจฉาบางอย่าง แต่เพิ่มการแสดงออกที่เป็นอันตรายต่อผู้อื่นในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเข้าไปด้วย ความริษยาคือความทุกข์ใจอย่างลึกซึ้งเพราะสิ่งดีที่ผู้อื่นมี และส่งผลให้บุคคลพยายามทำร้ายผู้นั้น ความริษยามีความโกรธเกี่ยวข้องอยู่เสมอ แต่มักเป็นความโกรธที่เก็บอยู่ภายใน ทำให้ความก้าวร้าวแสดงออกอย่างไม่ตรงไปตรงมาและแนบเนียนยิ่งขึ้น
ท้ายที่สุด เรายังละเมิดพระบัญญัติข้อนี้ด้วย เมื่อเราประพฤติตนอย่างละเลยและไม่เสริมสร้างผู้อื่นอย่างเหมาะสม เรามีหน้าที่รักและเกื้อหนุนผู้อื่น เมื่อเราไม่ทำเช่นนั้น เราก็มีส่วนรับผิดชอบต่อผลเสียที่เกิดขึ้นกับเขา ดังนั้น เราจึงอาจทำร้ายผู้อื่นได้ด้วยการละเลยเขาและละเลยความรักที่เราเป็นหนี้เขา
บทถัดไป: บทที่ 6 – พรหมจรรย์ ความบริสุทธิ์ ความรักใคร่ และความรักในชีวิตสมรส
มีจำหน่ายในรูปแบบอีบุ๊ก & หนังสือปกอ่อนด้วย
Amazon.com – Google Play – iTunes – Barnes and Noble
