
राष्ट्रीय कला संग्रहालय, सार्वजनिक मालकी, विकिमीडियामार्फत
14 डिसेंबर: क्रूसाचे संत योहान, याजक आणि चर्चचे धर्मपंडित—स्मृतिदिन
सु. 1542–1591
ध्यानशील जीवन जगणाऱ्यांचे, गूढानुभवाच्या धर्मशास्त्राचे आणि स्पॅनिश कवींचे आश्रयदाते संत
पोप बेनेडिक्ट तेरावे यांनी 27 डिसेंबर 1726 रोजी त्यांना संत घोषित केले
पोप पायस अकरावे यांनी 1926 मध्ये त्यांना चर्चचे धर्मपंडित घोषित केले
‘गूढानुभवाचे धर्मपंडित’ म्हणून ते ओळखले जातात
उपासनाविधीचा रंग: पांढरा
आवृत्ती: संपूर्ण – संक्षिप्त
पॉडकास्ट वाहिन्या:
ॲपल – स्पॉटिफाय – आयहर्ट – ऑडिबल
उद्धरण:
या जीवनात जितके शक्य आहे तितके देवाच्या प्रेमाशी पूर्णपणे एकरूप होण्याचा दैवी प्रकाश प्राप्त करण्यासाठी आत्म्याला ज्या अंधाऱ्या रात्रीतून जावे लागते, तिचा अर्थ उलगडून सांगण्यासाठी आणि तिचे वर्णन करण्यासाठी माझ्यापेक्षा वेगळ्या आणि कितीतरी अधिक सखोल ज्ञानाचा व अनुभवाचा प्रकाश आवश्यक आहे. कारण परिपूर्णतेच्या या उच्च अवस्थेला पोहोचण्यासाठी भाग्यवान आत्म्यांना ज्या अंधारातून आणि ज्या आध्यात्मिक व ऐहिक परीक्षांतून सहसा जावे लागते, त्या परीक्षा इतक्या असंख्य आणि इतक्या गहन आहेत की त्यांना समजून घेण्यास मानवी ज्ञान पुरेसे पडत नाही, आणि त्यांचे वर्णन करण्यास अनुभवही पुरेसा पडत नाही. जो स्वतः या वाटेने जातो, त्यालाच ती समजू शकते; पण त्यालाही तिचे वर्णन करता येत नाही. ~‘कार्मेल पर्वताची चढण’ या ग्रंथाची प्रस्तावना, क्रूसाचे संत योहान
चिंतन: हुआन दे येपेस ई आल्वारेस यांचा जन्म स्पेनमधील आविला प्रांताच्या फोंतिव्हेरोस या गावी झाला. फोंतिव्हेरोस येथे स्थायिक झालेले ख्रिस्ती धर्म स्वीकारणारे यहुदी त्यांच्या घराण्याचे पूर्वज होते. त्यांचे वडील गोंसालो हे हिशेबनीस होते. रेशमाचा व्यापार करणाऱ्या आपल्या नातेवाइकांकडे ते काम करत. 1529 मध्ये गोंसालो यांनी कातालिना या गरीब अनाथ मुलीशी विवाह केला. गोंसालो यांच्या श्रीमंत कुटुंबाला ही बातमी रुचली नाही. त्यामुळे नातेवाइकांनी त्यांना दूर लोटले आणि त्यांच्याकडील हिशेबनीसाची नोकरीही गमवावी लागली. म्हणून आपल्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करण्यासाठी गोंसालो आपल्या नवविवाहित पत्नीबरोबर विणकाम करू लागले. गोंसालो आणि कातालिना यांना फ्रान्सिस्को, लुईस आणि हुआन असे तीन मुलगे झाले.
1545 मध्ये, हुआन अवघे तीन वर्षांचे असताना, त्यांच्या वडिलांचे निधन झाले. मुलांचे संगोपन करण्याची आणि त्यांचा उदरनिर्वाह चालवण्याची जबाबदारी कातालिना यांच्यावर पडली. त्या काळी एका विधवेसाठी ही फार कठीण जबाबदारी होती. त्यांनी गोंसालो यांच्या कुटुंबाकडे मदत मागितली, पण त्यांनी ती नाकारली. त्यामुळे कातालिना आणि त्यांची मुले अत्यंत हलाखीत जगू लागली. गोंसालो यांच्या मृत्यूनंतर दोन वर्षांनी लुईस यांचा कुपोषणाने मृत्यू झाला. अखेर कातालिना फ्रान्सिस्को आणि हुआन यांना घेऊन मेदिना देल काम्पो या मोठ्या शहरात राहायला गेल्या आणि त्यांनी पुन्हा विणकाम सुरू केले.
मेदिना येथे हुआन यांना गरीब मुलांसाठीच्या निवासी शाळेत जाता आले. तिथे त्यांना प्राथमिक शिक्षण मिळाले आणि त्यांच्या राहण्याची व जेवणाचीही सोय झाली. हुआन अत्यंत हुशार विद्यार्थी ठरले. 1559 मध्ये, वयाच्या सतराव्या वर्षी, त्यांना जवळच नव्याने सुरू झालेल्या जेसुइट शाळेत शिकण्याचे निमंत्रण मिळाले. जेसुइटांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी मानवविद्या, व्याकरण, वक्तृत्वशास्त्र, लॅटिन आणि ग्रीक यांचा अभ्यास केला. चार वर्षांनी, 1563 मध्ये, त्यांनी कार्मेलाइट धर्मसंघात प्रवेश केला आणि ‘संत मत्तियाचे योहान’ हे नाव घेतले.
1564 मध्ये योहान यांनी कार्मेलाइट धर्मसंघात व्रतप्रतिज्ञा केल्या. त्यानंतर, वर्षानुवर्षे संघाच्या नियमावलीत झालेले विविध बदल स्वीकारण्याऐवजी मूळ कार्मेलाइट नियमावली अक्षरशः पाळण्याची विशेष परवानगी त्यांना वरिष्ठांकडून मिळाली. व्रतप्रतिज्ञांनंतर त्यांना धर्मशास्त्र आणि तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास करण्यासाठी सालामांका येथील प्रतिष्ठित विद्यापीठात पाठवण्यात आले. तिथे त्यांनी अभ्यासात प्रावीण्य मिळवले आणि आपल्या बुद्धिमत्तेसाठी व सखोल अंतर्दृष्टीसाठी ते ओळखले जाऊ लागले. अभ्यास पूर्ण होत आला तेव्हा आपल्या कार्मेलाइट जीवनपाचारणाचा त्यांनी फेरविचार केला, कारण त्यांना अधिक ध्यानशील जीवन जगण्याची इच्छा होती. म्हणून याजकदीक्षा मिळाल्यावर कार्थुशियन धर्मसंघात प्रवेश करायचे त्यांनी ठरवले. 1567 मध्ये योहान यांना याजकदीक्षा मिळाली.
फादर जॉन आपला पहिला मिस्सा अर्पण करण्यासाठी मेदिनाला परतले. मात्र, आविलाच्या कार्मेलाइट धर्मभगिनी तेरेसा यांची भेट झाल्यावर कार्थुशियन संघात प्रवेश करण्याचा त्यांचा विचार पूर्णपणे बदलला. मदर तेरेसा कार्मेलाइट संघात सुधारणा घडवत होत्या आणि धर्मभगिनींसाठी नवा मठ स्थापन करण्यासाठी मेदिनाला आल्या होत्या. तिथे त्यांना नुकतीच याजकदीक्षा मिळालेल्या फादर जॉन यांच्याविषयी कळले आणि त्या त्यांच्या पहिल्या मिस्साला उपस्थित राहिल्या. नंतर त्यांनी कार्मेलाइट संघाच्या सुधारणांविषयी आपल्या कल्पना फादर जॉन यांना सांगितल्या. सुधारणेच्या या कार्यात सामील होणारे ते पहिले धर्मबंधू व्हावेत, अशी त्यांची आशा होती. या विचारांत फादर जॉन यांना रस वाटला. कार्मेलाइट संघातच राहून संघाची जुनी नियमावली पुन्हा आचरणात आणण्याच्या या नव्या सुधारणांमध्ये मदत करण्याचे त्यांचे आमंत्रण त्यांनी स्वीकारले.
मदर तेरेसा यांच्यासोबत वायादोलीदला परतल्यावर फादर जॉन यांनी त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली काही काळ धार्मिक जीवनाचे प्रशिक्षण घेतले. त्यानंतर दोन कार्मेलाइट धर्मबंधूंसोबत त्यांनी धर्मबंधूंसाठी पहिले मठगृह स्थापन केले. २८ नोव्हेंबर १५६८ रोजी हे पहिले मठगृह औपचारिकरीत्या सुरू झाले. फादर जॉन यांनी आपले जुने नाव सोडून ‘क्रुसाचे फादर जॉन’ हे नवे नाव घेतले. आणखी धर्मबंधू त्यांच्यात सामील झाल्यावर, तोपर्यंत उपमठप्रमुख आणि नवदीक्षितांचे प्रशिक्षक झालेल्या फादर जॉन यांनी जवळच्या आल्काला येथील एका मोठ्या मठगृहात स्थलांतर केले. तिथे त्यांनी विद्यापीठाचे प्रमुखपदही स्वीकारले.
मे १५७२ मध्ये मदर तेरेसा यांनी फादर जॉन यांना आविला येथे जाऊन ‘देहधारणेचा मठ’ येथील धर्मभगिनींचे आध्यात्मिक मार्गदर्शक होण्यास सांगितले. ते तिथे पाच वर्षे राहिले. त्या काळात त्यांनी धर्मभगिनींसोबत जवळून काम केले आणि त्यांचे स्वतःचे आध्यात्मिक जीवनही अधिक सखोल झाले. मदर तेरेसा यांचे आध्यात्मिक मार्गदर्शक होण्याचे विशेष वरदान त्यांना लाभले. मदर तेरेसा यांनीही अनेक प्रकारे त्यांना आध्यात्मिक मार्गदर्शन केले. १५७२ मध्ये ते तिथे पोहोचल्यानंतर थोड्याच काळात, फादर जॉन यांच्या आध्यात्मिक मार्गदर्शनाखाली मदर तेरेसा यांनी परमेश्वराशी एकरूप होण्याचा, जीवन बदलून टाकणारा आध्यात्मिक अनुभव घेतला. पवित्र आत्मा त्यांच्या जीवनात आणि त्यांच्या आध्यात्मिक मैत्रीतून सामर्थ्याने कार्य करत होता; त्यामुळे त्यांच्या संवादांत कधीकधी ते दोघेही आध्यात्मिक परमानंदात लीन होत असत.
दुर्दैवाने, त्या काळी चर्चमध्येही राजकारण होते आणि कार्मेलाइट संघात सुधारणा करण्याची कल्पना काहींना पसंत नव्हती. जानेवारी १५७६ मध्ये त्या काळातील प्रचलित नियमपद्धती पाळणाऱ्या आणि संघात भक्कम स्थान असलेल्या कार्मेलाइट गटाने फादर जॉन यांना पहिल्यांदा अटक केली. फादर जॉन, मदर तेरेसा आणि त्यांच्या अनवाणी कार्मेलाइट शाखेच्या सुधारणा त्यांना थांबवायच्या होत्या. (‘अनवाणी’ म्हणजे बुटांऐवजी साधे पादत्राणे घालणारे.) पोपचे राजदूत निकोलास ओरमानेतो यांचा अनवाणी कार्मेलाइटांच्या सुधारणांना पाठिंबा होता. त्यांनी हस्तक्षेप केल्यामुळे फादर जॉन यांची लवकरच सुटका झाली. मात्र, पुढच्याच वर्षी, जून १५७७ मध्ये, ओरमानेतो यांचे निधन झाले. त्यांच्या जागी नेमलेल्या नव्या राजदूतांचा सुधारणांना पाठिंबा नव्हता. त्याच वर्षी डिसेंबरमध्ये प्रचलित नियमपद्धती पाळणाऱ्या कार्मेलाइटांनी फादर जॉन यांना पुन्हा अटक केली आणि तोलेदो येथील आपल्या मठात कैद केले. ते तिथे नऊ महिने कैदेत राहिले.
फादर जॉन यांना अटक झाल्यानंतर संघाच्या प्रांतप्रमुखांनी त्यांना आपल्या सुधारणांबद्दल ‘पश्चात्ताप’ करण्याचा आणि मेदिनाच्या मठात परतण्याचा आदेश दिला. फादर जॉन यांनी तो आदेश मानण्यास नकार दिला. पोपचे राजदूत ओरमानेतो यांनी हयात असतानाच सुधारणांचे कार्य करण्यास परवानगी दिली होती, त्यामुळे प्रांतप्रमुखांच्या आज्ञा पाळणे आपल्याला बंधनकारक नाही, असे त्यांनी सांगितले. परिणामी, फादर जॉन यांनी बंडखोरी केली आणि वरिष्ठांची आज्ञा जाणूनबुजून मोडली, असे ठरवण्यात आले. त्यांना सहा फूट रुंद आणि दहा फूट लांब अशा अंधारकोठडीत डांबण्यात आले.
नऊ महिन्यांच्या कैदेत फादर जॉन यांनी ‘पश्चात्ताप’ करावा म्हणून धर्मबंधू वारंवार त्यांचा छळ करत असत. त्यांना बदलायला कपडे दिले जात नव्हते, अन्न अगदी थोडे मिळत होते आणि उवांचा त्यांना फार त्रास होत होता. वाचायला त्यांच्याकडे फक्त दैनिक प्रार्थनांचे पुस्तक होते. त्या लहानशा अंधाऱ्या कोठडीत भिंतीवर उंचावर एकच छोटी खिडकी होती. तिथे त्यांनी हिवाळ्याची कडाक्याची थंडी आणि उन्हाळ्याचा उकाडा सहन केला. तरीही, छळाच्या याच काळात आपल्या चर्चला लाभलेल्या काही सर्वांत मौल्यवान आध्यात्मिक रचना जन्माला आल्या. त्या तुरुंगाच्या अंधारात फादर जॉन यांनी अनेक कविता रचल्या. त्यांत आत्म्याची अंधारी रात्र ही कविता आणि आध्यात्मिक गीत या रचनेचे काही भाग होते. देवाने हा छळ निष्फळ जाऊ दिला नाही. फादर जॉन यांचे आध्यात्मिक जीवन अधिक सखोल झाले आणि प्रार्थना व देवाला केलेल्या आत्मसमर्पणातून त्यांना अंतःकरणाचे स्वातंत्र्य लाभले.
असे सांगितले जाते की ऑगस्ट १५७८ मध्ये देवाने फादर जॉन यांना चमत्कारिक रीतीने सुटण्यास मदत केली. त्यांच्या कवितेत म्हटल्याप्रमाणे, ते रात्री ‘अंधारात’ निसटले आणि तोलेदो येथे मदर तेरेसा यांच्या धर्मभगिनींकडे त्यांनी आश्रय घेतला. अखेर ते सान्ता क्रूझला निसटून गेले. तिथे त्यांची गुप्तपणे काळजी घेण्यात आली आणि ते पुन्हा पूर्णपणे बरे झाले. पुढील वर्षांत कैदेचा अनुभव, त्यांनी रचलेल्या कविता, तसेच त्यांची गाढ प्रार्थना आणि अभ्यास यांमुळे चर्चच्या इतिहासातील गूढानुभवाच्या धर्मशास्त्रावरील चार सर्वश्रेष्ठ ग्रंथ लिहिण्यासाठी त्यांची तयारी झाली: कार्मेल पर्वताची चढण, आत्म्याची अंधारी रात्र, प्रेमाची जिवंत ज्योत आणि आध्यात्मिक गीते. प्रत्येक ग्रंथात त्यांनी स्वतः रचलेल्या गूढानुभवपर कवितांचे विवेचन केले. या कविता स्पॅनिश भाषेत लिहिलेल्या सर्वांत सुंदर कवितांपैकी मानल्या जातात.
फादर योहान तुरुंगातून सुटल्यानंतरच्या वर्षभरात, व्यापक कार्मेलाइट संघात आणि कॅथलिक चर्चमध्ये आपल्या शाखेला अधिकृत मान्यता मिळावी म्हणून अनवाणी कार्मेलाइटांनी सर्वतोपरी प्रयत्न केले. पोपच्या नव्या राजदूताने त्यांना रोखण्याचा प्रयत्न केला, पण राजाने हस्तक्षेप केला. एप्रिल 1579 मध्ये अनवाणी कार्मेलाइटांची देखरेख करण्यासाठी आणि त्यांच्या सुधारणांना मदत करण्यासाठी एका नव्या प्रांतप्रमुखाची नेमणूक झाली. 1580 मध्ये पवित्र आसनाने अनवाणी कार्मेलाइटांना पारंपरिक नियम पाळणाऱ्या कार्मेलाइट शाखेपासून स्वतंत्रपणे कार्य करण्याची परवानगी दिली. नव्या मठांपैकी एका मठाचे प्रमुख म्हणून फादर योहान यांची नेमणूक झाली. मदर तेरेसा यांचे 1582 मध्ये निधन झाले. 1585 मध्ये अनवाणी कार्मेलाइटांचा स्वतंत्र प्रांत स्थापन झाला. त्यामुळे त्यांना पारंपरिक नियम पाळणाऱ्या शाखेपासून आणखी स्वायत्तता मिळाली. फादर योहान यांची प्रांतीय प्रतिनिधी म्हणून निवड झाली.
फादर योहान आणि मदर तेरेसा यांचा ज्या सुधारणेत मोलाचा वाटा होता, त्या सुधारणेची विशेष आध्यात्मिक देणगी पुढील गोष्टींत दिसून आली: १) मरियामातेविषयी उत्कट भक्ती, २) अखंड प्रार्थनेचे जीवन जगण्यासाठी काळजीपूर्वक आखलेला दिनक्रम, आणि ३) मठाच्या परिसरातच राहण्याचा कडक नियम, ज्यात एकांताची साधना, अंगमेहनत, सततचा आहारसंयम, उपवास आणि बंधुप्रेम यांवर भर होता. या नव्या, शिस्तबद्ध कार्मेलाइट जीवनाकडे अनेक जण आकृष्ट झाले. त्यामुळे धर्मभगिनींसाठी आणि धर्मबंधूंसाठी नवनवे मठ स्थापन होत राहिले.
सप्टेंबर 1591 पर्यंत फादर योहान नवे मठ स्थापन करत राहिले आणि सुधारणेच्या कामावर देखरेख करत राहिले. त्या महिन्यात त्यांच्या पायाला गँगरीन झाले. उपचार घेण्यासाठी ते उबेदातील एका मठात गेले. पण मठप्रमुखांनी त्यांना थंडपणे वागवले आणि फादर योहान हे मठाला ओझे झाले आहेत, असे म्हटले. 13 डिसेंबरला, मृत्यूच्या अवघ्या काही तास आधी, फादर योहान यांनी मठप्रमुखांना आपल्या खोलीत बोलावले आणि आपल्यामुळे मठावर भार पडल्याबद्दल नम्रपणे क्षमा मागितली. फादर योहान यांचे पावित्र्य पाहून मठप्रमुख भारावून गेले; नम्रतेच्या या कृतीने त्यांच्या मनात आमूलाग्र बदल घडला. मध्यरात्री हे संत धर्मबंधू स्वर्गातील आपल्या घरी, आपल्या परमप्रिय प्रभूकडे गेले, देवदूतांसह प्रभातस्तोत्रे गाण्यासाठी. अशा रीतीने देवाशी ऐक्य साधण्याचा त्यांचा गूढ आध्यात्मिक प्रवास पूर्ण झाला.
क्रूसाचे संत योहान यांनी आयुष्यभर अनेक परीक्षा सोसल्या. पण देवाने याच परीक्षांचा पाया घालून, गूढ धर्मशास्त्राच्या त्यांच्या सखोल विवेचनाद्वारे त्यांच्याकडून चर्चला आध्यात्मिक घडण दिली. देवाशी ऐक्य आणि गूढ विवाह यांकडे आपल्याला नेणाऱ्या आध्यात्मिक जीवनाची खोली क्रूसाचे संत योहान यांच्याइतकी नेमकेपणाने इतर कुणीही उलगडली नाही, असे म्हणता येईल. पूर्ण स्वातंत्र्याकडे वाटचाल करताना आत्म्याला अंतःशुद्धीच्या कोणकोणत्या प्रक्रियांतून जावे लागते, याचे सविस्तर वर्णन करण्यास ते कचरले नाहीत.
या महान संताचा आणि चर्चच्या गूढ धर्माचार्याचा सन्मान करताना या गहन आध्यात्मिक सत्याचे चिंतन करा: देवाशी पूर्ण ऐक्य साधणे ही सतत चालणारी प्रक्रिया आहे. त्यासाठी संपूर्ण आत्मसमर्पण, इंद्रियांचे व आत्म्याचे आंतरिक शुद्धीकरण, आत्मसंयमाची तपश्चर्या आणि स्वत्वाचे गूढ विलयन आवश्यक आहे. या संकल्पना गहन आणि लौकिक अनुभवाच्या पूर्णपणे पलीकडच्या असल्या, तरी चर्च आजही जपत असलेली ही सुंदर सत्ये आहेत. संत योहान यांच्याकडून प्रेरणा घेऊन आपल्या श्रद्धेच्या प्रवासात अधिक खोलवर जा, म्हणजे देवाशी तुमचे ऐक्य अधिक दृढ होत जाईल आणि देवाला तुमच्यासाठी अभिप्रेत असलेल्या गौरवमय जीवनात ते बहरून येईल.
प्रार्थना: हे क्रूसाचे संत योहान, तारुण्यात आणि नंतर धर्मबंधू म्हणून तुम्ही सोसलेल्या दुःखांतून देवाने तुम्हाला शुद्ध केले आणि त्याच्याशी अधिक गाढ नाते जोडण्यास बोलावले. तुम्ही त्या हाकेला प्रतिसाद दिलात. तुमच्याद्वारे कार्मेलाइट संघात सुधारणा झाली आणि तुमच्या शिकवणीतून आम्हाला आध्यात्मिक संपत्तीचा खजिना मिळाला. कृपया माझ्यासाठी प्रार्थना करा, जेणेकरून मी क्रूसाच्या दुःखांपासून कधीही दूर पळणार नाही, तर आपल्या प्रेमळ देवाशी अधिक गाढ ऐक्य साधण्याचे साधन म्हणून त्या दुःखांकडे पाहीन. हे क्रूसाचे संत योहान, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
वरील चिंतन पुढील स्रोतातून घेतले आहे:
ॲमेझॉन.कॉम – गुगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल
अधिक वाचन:
संतांची वर्णानुक्रमे संपूर्ण यादी>>>
(संक्षिप्त आवृत्ती)
14 डिसेंबर: क्रूसाचे संत योहान, याजक आणि चर्चचे धर्मपंडित—स्मृतिदिन
सु. 1542–1591
चिंतनशील जीवन जगणाऱ्यांचे, गूढ धर्मशास्त्राचे आणि स्पॅनिश कवींचे आश्रयदाते संत
27 डिसेंबर 1726 रोजी पोप बेनेडिक्ट तेरावे यांनी त्यांना संत घोषित केले
1926 मध्ये पोप पायस अकरावे यांनी त्यांना चर्चचे धर्माचार्य घोषित केले
‘गूढ धर्माचार्य’ म्हणून ते सर्वपरिचित आहेत
हुआन दे येपेस ई आल्वारेस यांचा जन्म स्पेनमधील आविला प्रांताच्या फोंतिवेरोस या गावी झाला. ते तीन वर्षांचे असताना त्यांच्या वडिलांचे निधन झाले. वडिलांच्या श्रीमंत कुटुंबीयांनी मदत करण्यास नकार दिला, आणि त्यांच्या एका भावाचा कुपोषणाने मृत्यू झाला. त्यांच्या आईने मेदिना देल काम्पो येथे स्थलांतर केले आणि उरलेल्या दोन मुलांचा सांभाळ करण्यासाठी विणकाम केले. गरीब मुलांसाठीच्या निवासी शाळेत हुआन यांना उत्तम गुण मिळाले, त्यामुळे त्यांना जवळच्या येशूसंघाच्या शाळेत प्रवेश मिळाला. चार वर्षांनी, वयाच्या एकविसाव्या वर्षी, त्यांनी ‘संत मत्तियाचे योहान’ हे नाव घेऊन कार्मेलाइट संघात प्रवेश केला.
धार्मिक व्रते स्वीकारल्यानंतर जॉन यांना कार्मेलाइट संघाच्या प्राचीन, अधिक कठोर नियमावलीनुसार जगण्याची परवानगी मिळाली. 1567 मध्ये त्यांची आविलाच्या तेरेसांशी भेट झाली. कार्मेलाइट संघाच्या वरिष्ठ असलेल्या तेरेसांनी सुधारणांविषयीच्या आपल्या कल्पना जॉन यांना सांगितल्या. या सुधारणेत सहभागी होणारे पहिले धर्मबंधू जॉन असावेत, अशी त्यांची आशा होती. प्राचीन नियमावली पुन्हा आचरणात आणण्यासाठी मदत करण्याचे तेरेसांचे आमंत्रण फादर जॉन यांनी स्वीकारले. वायादोलीद येथे मदर तेरेसांच्या सहवासात फादर जॉन यांनी धार्मिक जीवनाचे प्रशिक्षण घेतले, धर्मबंधूंसाठी एक मठ स्थापन केला आणि ‘क्रूसाचे फादर जॉन’ हे नवे नाव धारण केले. मे 1572 मध्ये फादर जॉन आविला येथील प्रभूच्या देहधारणेच्या मठातील धर्मभगिनींचे आध्यात्मिक मार्गदर्शक झाले. पाच वर्षे त्यांनी धर्मभगिनींसोबत जवळून काम केले आणि त्यांचे स्वतःचे आध्यात्मिक जीवनही अधिक समृद्ध झाले. ते मदर तेरेसांचे आध्यात्मिक मार्गदर्शक होते; पण अनेक बाबतींत मदर तेरेसाही त्यांना आध्यात्मिक मार्गदर्शन करत होत्या. फादर जॉन त्यांचे आध्यात्मिक मार्गदर्शक झाल्यानंतर लवकरच मदर तेरेसांच्या जीवनात देवाशी ऐक्यातून घडणारे आध्यात्मिक रूपांतर सुरू झाले.
इतर कार्मेलाइट संघांनी या सुधारणांना विरोध केला आणि फादर जॉन यांना दोनदा कैद करण्यात आले. दुसऱ्यांदा त्यांना तोलेदो येथील नियमपालक कार्मेलाइटांच्या मठातील तुरुंगात नऊ महिने ठेवण्यात आले. त्यांना बदलायला कपडे मिळाले नाहीत, खायला अगदी थोडे मिळत असे आणि उवांचा प्रचंड त्रास सहन करावा लागला. वाचायला त्यांच्याकडे फक्त आपले दैनिक प्रार्थनापुस्तक होते. भिंतीत उंचावर एकच चिमुकली खिडकी असलेल्या लहानशा अंधाऱ्या कोठडीत त्यांनी हिवाळ्याची थंडी आणि उन्हाळ्याची उष्णता सोसली. तुरुंगाच्या अंधारात फादर जॉन यांनी काव्यरचना केल्या. त्यांत आत्म्याची अंधारी रात्र आणि पुढील काव्याचे काही भाग होते: आध्यात्मिक गीत. ऑगस्ट 1578 मध्ये फादर जॉन चमत्कारिक रीतीने कैदेतून सुटले. प्रथम त्यांना तोलेदोमध्ये मदर तेरेसांच्या धर्मभगिनींकडे आश्रय मिळाला. नंतर सांता क्रूझ येथे त्यांची शुश्रूषा करण्यात आली आणि त्यांची प्रकृती सुधारली. त्यांनी सोसलेले दुःख आणि त्यांची सखोल प्रार्थना यांतून गूढ धर्मशास्त्रावरील चर्चचे चार महान ग्रंथ साकारले: कार्मेल पर्वताची चढण, आत्म्याची अंधारी रात्र, प्रेमाची जिवंत ज्योत आणि आध्यात्मिक गीते.
1580 मध्ये मदर तेरेसांच्या अनवाणी कार्मेलाइट संघाला नियमपालक कार्मेलाइट संघापासून स्वायत्तता मिळाली. कार्मेलाइट सुधारणेच्या विशेष आध्यात्मिक देणग्यांकडे अनेक नव्या धर्मभगिनी व धर्मबंधू आकर्षित झाले: 1) माता मरियेविषयी गाढ भक्ती, 2) अखंड प्रार्थनेत जीवन व्यतीत करण्यासाठी आखलेला दिनक्रम आणि 3) एकांत, अंगमेहनत, कायमचा आहारसंयम, उपवास आणि बंधुप्रेम यांवर भर देणारा मठाच्या परिसरातच राहण्याचा कठोर नियम.
सप्टेंबर 1591 मध्ये फादर जॉन यांच्या पायाला गँग्रीन झाले. उपचारासाठी ते उबेदा येथील एका मठात गेले. तिथे मठप्रमुखांची तुटक वागणूक त्यांना सहन करावी लागली. मृत्यूच्या काही तास आधी, आपण भार झालो याबद्दल फादर जॉन यांनी मठप्रमुखांकडे नम्रपणे क्षमा मागितली. त्यांच्या या नम्रतेने मठप्रमुखांचे मन पूर्णपणे बदलले. मध्यरात्री या संत धर्मबंधूंचा देवाशी ऐक्याकडे नेणारा गूढ आध्यात्मिक प्रवास पूर्ण झाला.
हे क्रूसाचे संत जॉन, तुम्ही सोसलेल्या दुःखांतून देवाने तुम्हाला शुद्ध केले आणि आपल्या अधिक जवळ बोलावले. तुमच्याद्वारे कार्मेलाइट संघात सुधारणा घडली आणि तुमच्या शिकवणीतून आध्यात्मिक संपदेचा खजिना लाभला. आपल्या प्रेमळ देवाशी अधिक गाढ ऐक्य साधण्याचा मार्ग म्हणून मी क्रूसाची दुःखे स्वीकारावीत, यासाठी कृपया प्रार्थना करा. हे क्रूसाचे संत जॉन, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
पुढील ग्रंथातून घेतलेला उतारा: देवाशी ऐक्याकडे नेणारा गूढ प्रवास: क्रूसाचे संत जॉन यांची आध्यात्मिक शिकवण

