स्टोरी बुक, CC BY-SA 4.0, विकिमीडिया कॉमन्समार्फत
11 जून: संत बर्णबा प्रेषित — स्मृतिदिन
पहिल्या शतकाचा प्रारंभ–सु. 61
आश्रयदाता संत: सायप्रस, अंत्युखिया आणि शांतता राखण्याच्या मोहिमा
गारपिटीपासून संरक्षणासाठी त्यांचा धावा केला जातो
संतपदाच्या प्रक्रियेसाठी धर्मसंघ स्थापन होण्यापूर्वी संत म्हणून मान्यता
उपासनाविधीचा रंग: लाल
आवृत्ती: संपूर्ण – संक्षिप्त
पॉडकास्ट वाहिन्या:
ॲपल – स्पॉटिफाय – आयहर्ट – ऑडिबल
उद्धरण:
त्यांच्याविषयीची बातमी यरुशलेमच्या ख्रिस्तसभेच्या कानावर आली आणि त्यांनी बर्णबाला अंत्युखियाला पाठवले. तिथे पोहोचल्यावर देवाची कृपा पाहून त्याला आनंद झाला. खंबीर मनाने प्रभूशी एकनिष्ठ राहण्यास त्याने त्या सर्वांना प्रोत्साहन दिले, कारण तो चांगला मनुष्य होता, पवित्र आत्म्याने आणि श्रद्धेने परिपूर्ण होता. पुष्कळ लोक प्रभूला येऊन मिळाले. मग तो शौलाचा शोध घेण्यासाठी तार्सुसला गेला आणि तो सापडल्यावर त्याला अंत्युखियाला घेऊन आला. वर्षभर ते ख्रिस्तसभेबरोबर एकत्र जमत असत आणि अनेक लोकांना शिकवत असत. अंत्युखियातच शिष्यांना प्रथम ‘ख्रिस्ती’ असे म्हटले गेले. ~प्रेषितांची कृत्ये 11:22–26
चिंतन: संत बर्णबा यांचे मूळ नाव योसेफ होते. त्यांचा जन्म सायप्रस बेटावर झाला आणि ते लेवी वंशातील यहुदी होते (पाहा प्रेषितांची कृत्ये 4:36). त्यांच्या आरंभीच्या जीवनाविषयी यापलीकडे काहीही माहीत नाही. येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या काळात योसेफ त्यांचे निष्ठावान अनुयायी बनले. येशूने सेवाकार्यासाठी पाठवलेल्या बहात्तर शिष्यांपैकी ते एक असावेत (पाहा लूक 10:1–24). पेन्टेकॉस्टनंतर यरुशलेमची ख्रिस्तसभा वाढू लागली तेव्हा प्रेषितांनी योसेफचे नाव बदलून बर्णबा असे ठेवले. त्याचा अर्थ ‘प्रोत्साहनाचा पुत्र’ असा होतो. बर्णबा यांनी ख्रिस्तसभेला आधार दिल्यामुळे कदाचित त्यांचे नाव बदलले गेले असावे: “त्यांनी आपल्या मालकीची जमीन विकली, मग पैसे आणून प्रेषितांच्या चरणांशी ठेवले” (प्रेषितांची कृत्ये 4:37). नव्या करारात बर्णबा यांचा हा पहिलाच उल्लेख आहे.
तीन वर्षांनंतर, ख्रिस्ती श्रद्धेचा स्वीकार करून आणि अरबस्तानात उपवास व प्रार्थनेत तीन वर्षे घालवून, संत पौल प्रेषितांशी सल्लामसलत करण्यासाठी यरुशलेमला गेले. त्यांनी ख्रिस्तसभेचा केलेला छळ माहीत असल्याने प्रेषित आणि ख्रिस्ती समुदाय सुरुवातीला त्यांना स्वीकारण्यास कचरत होते. पण बर्णबा यांनी “त्यांना प्रेषितांकडे आणले आणि वाटेत पौलांनी प्रभूला कसे पाहिले, प्रभू त्यांच्याशी कसा बोलला आणि दमास्कसमध्ये पौल येशूच्या नावाने किती धैर्याने बोलले, हे प्रेषितांना सांगितले” (प्रेषितांची कृत्ये 9:27). यरुशलेममध्ये थोडा काळ राहिल्यानंतर संत पौल छळ टाळण्यासाठी आपल्या तार्सुस या गावी परतले. पुढील काही वर्षे ते तार्सुसमध्येच राहिले.
त्या काळात संत स्तेफन यांच्या हौतात्म्यानंतर यरुशलेम सोडून गेलेल्या ख्रिस्तीजनांपैकी काही जण उत्तरेकडे, सिरियातील अंत्युखिया येथे गेले. तेथे अनेक यहुदीतर ग्रीक लोक राहत होते. अंत्युखियात ग्रीक भाषा बोलणाऱ्या ख्रिस्तीजनांनी यहुदीतरांना देवाचे वचन सांगण्यास सुरुवात केली. त्यामुळे अनेक यहुदीतरांनी ख्रिस्ती श्रद्धा स्वीकारली. यरुशलेममधील प्रेषितांना हे कळल्यावर त्यांनी या नवविश्वासूंची सेवा करण्यासाठी बर्णबा यांना पाठवले. तेथील कार्य पाहून बर्णबा इतके प्रभावित झाले की ते संत पौल यांना शोधण्यासाठी तार्ससला गेले आणि सुवार्ता सांगण्याच्या कार्यात मदत करण्यासाठी त्यांना अंत्युखियाला घेऊन आले. याच अंत्युखियात ‘ख्रिस्ती’ हा शब्द प्रथम वापरला गेला. कदाचित याचे कारण असे की या यहुदीतर नवविश्वासूंनी यहुदी धर्म न स्वीकारता थेट ख्रिस्ताचा स्वीकार केला होता.
अंत्युखियात एक वर्ष राहिल्यानंतर पौल आणि बर्णबा दुष्काळाने पीडित झालेल्यांना मदत करण्यासाठी यरुशलेमला परतले. अंत्युखियातील ख्रिस्तीजनांकडून गोळा केलेली रक्कम त्यांनी सोबत नेली. ते अंत्युखियाला परतल्यावर पवित्र आत्म्याने ख्रिस्ती समुदायाला प्रकट केले की पौल आणि बर्णबा यांना एका विशेष कार्यासाठी ‘वेगळे करावे’. मग त्या दोघांना बिशपपदाची दीक्षा देऊन सुवार्तेच्या कार्यासाठी पाठवण्यात आले. बर्णबा यांचे नातेवाईक आणि सुवार्तालेखक योहान मार्क यांना त्यांनी सोबत घेतले. पुढील वर्षभरात त्यांनी सेलुकिया, सायप्रस, सलामीस, पाफोस, पंफुलियातील पर्गा, पिसिदियातील अंत्युखिया, लुस्त्र, दर्बे आणि इकोनियम येथे प्रवास केला आणि मग ते सिरियातील अंत्युखियाला परतले. या प्रवासात त्यांच्या प्रचारामुळे अनेकांनी ख्रिस्ती श्रद्धा स्वीकारली. काही ग्रीक लोकांनी तर त्या दोघांना देव समजून त्यांची उपासना करण्याचा प्रयत्न केला. त्यांना विरोधालाही तोंड द्यावे लागले. पौल यांना दगडमार करून ठार मारण्याचा प्रयत्न झाला, पण तो फसला. यहुदीतर नवविश्वासूंविषयीचे वाद मिटवण्यास मदत करण्यासाठी ते दोघे नंतर यरुशलेमला परतले. त्यानंतर त्यांना पुन्हा सुवार्तेच्या कार्यासाठी पाठवण्यात आले. दुसऱ्या प्रवासाला निघण्यापूर्वी योहान मार्क यांना सोबत घ्यावे की नाही, यावरून बर्णबा आणि पौल यांच्यात मतभेद झाला. कारण यापूर्वी पंफुलियात असताना योहान मार्क काही अज्ञात कारणाने त्यांना सोडून गेले होते. हा मतभेद इतका तीव्र होता की पौल आणि बर्णबा वेगवेगळ्या मार्गांनी गेले. बर्णबा योहान मार्क यांना घेऊन सायप्रसला गेले, तर पौल सीला यांना घेऊन सिरिया आणि किलिकिया येथे गेले.
बर्णबा यांनी योहान मार्क यांच्यासोबत सायप्रसमध्ये केलेल्या सुवार्ताप्रसाराच्या कार्याबद्दल यापलीकडे निश्चितपणे काहीही माहीत नाही. पौल यांच्या करिंथकरांना लिहिलेल्या पहिल्या पत्रावरून आणि कलस्सैकरांना लिहिलेल्या पत्रावरून असे दिसते की योहान मार्क यांच्याविषयी पौल आणि बर्णबा यांच्यात झालेल्या मतभेदाचा त्यांच्या मैत्रीवर कायमस्वरूपी परिणाम झाला नाही. पुढे पौल योहान मार्क यांचाही आपुलकीने उल्लेख करतात.
बर्णबा यांच्या हौतात्म्याचा तपशील देणारा आपल्याकडे असलेला एकमेव स्रोत पाचव्या शतकातील आहे. त्यामुळे त्या वृत्तांताची ऐतिहासिक सत्यता निश्चित नाही. त्या परंपरेनुसार, इ.स. 61 च्या सुमारास बर्णबा सुवार्ता सांगत असताना त्यांना अटक करण्यात आली, शहराबाहेर फरफटत नेण्यात आले आणि जाळून किंवा दगडमार करून ठार मारण्यात आले. एका परंपरेनुसार, योहान मार्क यांनी त्यांचे अवशेष शोधून पुरले.
दुसऱ्या एका आख्यायिकेनुसार, इ.स. 478 मध्ये संत बर्णबा यांनी सायप्रसच्या आर्चबिशपांना दर्शन देऊन आपल्याला कोठे पुरले होते ते सांगितले. तेव्हा आर्चबिशप अँथेमिओस यांना संत बर्णबा यांचा देह अविकृत अवस्थेत आढळला. त्यांच्या हातात मत्तयाची सुवार्ता होती. त्यानंतर रोमन सम्राटाने त्या ठिकाणी एक चर्च उभारले आणि संत बर्णबा यांना तेथे दफन केले. कालांतराने त्या चर्चचा मागमूस नाहीसा झाला, तरी त्या जागेच्या उत्खननात एक थडगे सापडले. ते संत बर्णबा यांचे असावे, असे मानले जाते. त्या बेटावर सुवार्ता सांगणारे ते पहिले बिशप होते, म्हणून संत बर्णबा हे सायप्रसचे आश्रयदाते संत आहेत.
या महान प्रेषित आणि बिशपाचा सन्मान करताना, त्यांच्या सेवाकार्याचा काळाच्या ओघात किती मोठा परिणाम झाला यावर चिंतन करा. त्यांच्या हयातीत श्रद्धा स्वीकारणाऱ्यांची संख्या कदाचित काही शेकड्यांत किंवा हजारांतच असेल; पण त्या नवविश्वासूंचा पुढच्या पिढ्यांवर झालेला प्रभाव अनेक पटींनी वाढत गेला. संत बर्णबा यांनी प्रवास केला, सुवार्ता सांगितली, बाप्तिस्मा दिला, पवित्र संस्कार साजरे केले आणि अनेक ख्रिस्ती समुदाय स्थापन केले. त्यांना नकार, हालअपेष्टा, हिंसा आणि अखेर हौतात्म्यही सोसावे लागले; तरीही ते आपल्या कार्यात पुढे जात राहिले. आपल्या प्रभूशी असलेल्या ओळखीतून त्यांचा उत्साह उगम पावला. येशूच्या सेवाकार्याचे ते प्रत्यक्ष साक्षीदार होतेच; पण प्रार्थनामय जीवनातून आणि पवित्र आत्म्याचा स्वीकार केल्यानेही त्यांना प्रभूची ओळख झाली. त्यांच्या कार्यात आणि तुमच्यावर सोपवलेल्या कार्यात असलेले साम्य पाहण्याचा प्रयत्न करा. इतरांना आवेशाने सुवार्ता सांगण्यासाठी तुम्हालाही पाचारण करण्यात आले आहे. त्यासाठी कोणतीही किंमत मोजावी लागली तरी संकोच करू नका. देवाने त्याच्या इच्छेनुसार तुमच्याकडून कार्य करून घ्यावे अशी प्रार्थना करा आणि या पवित्र प्रेषिताच्या उदाहरणाचे अनुसरण करून स्वतःला देवाच्या सेवेस अर्पण करा.
प्रार्थना: संत बर्णबा, तुम्ही स्वतः ख्रिस्ताच्या मुखातून सुवार्ता ऐकली, त्याचे चमत्कार पाहिले आणि त्याच्या तारणदायी संदेशाला तुमचे जीवन बदलू दिले. त्यामुळे तुम्ही आपले उर्वरित आयुष्य सुवार्ता सांगण्यात आणि अनेक आत्म्यांच्या तारणासाठी खर्च केले. मलाही तुमच्या उदाहरणाचे अनुसरण करता यावे आणि ज्या कार्यासाठी मला पाचारण झाले आहे त्यासाठी माझे जीवन अर्पण करता यावे, म्हणून माझ्यासाठी प्रार्थना करा. संत बर्णबा, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
हे चिंतन या ग्रंथातून घेतले आहे:
उपासना वर्षातील संत आणि सण
खंड १ ते ४
अधिक वाचन:
(संक्षिप्त आवृत्ती)
11 जून: संत बर्णबा प्रेषित — स्मृतिदिन
पहिल्या शतकाची सुरुवात–इ.स. 61 च्या सुमारास
सायप्रस, अंत्युखिया आणि शांततारक्षण मोहिमांचे आश्रयदाते संत
गारपिटीपासून संरक्षणासाठी त्यांची मध्यस्थी मागितली जाते
संतपदविषयक मंडळ स्थापन होण्यापूर्वी संत म्हणून मान्यता
संत बर्णबाचे मूळ नाव योसेफ होते. तो लेवी वंशातला यहुदी होता आणि त्याचा जन्म सायप्रस बेटावर झाला (प्रेषितांची कृत्ये 4:36 पाहा). येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या काळात योसेफ त्याचा अनुयायी झाला. येशूने कार्यासाठी पाठवलेल्या बहात्तर शिष्यांपैकी तो एक असावा (लूक 10:1–24 पाहा). नव्या करारात बर्णबाचा पहिला उल्लेख असा येतो: त्याने “आपल्या मालकीचा एक जमिनीचा तुकडा विकला आणि त्याचे पैसे आणून प्रेषितांच्या चरणांशी ठेवले” (प्रेषितांची कृत्ये 4:37). प्रेषितांनी योसेफाचे नाव बदलून बर्णबा ठेवले. या नावाचा अर्थ “प्रोत्साहनाचा पुत्र” असा आहे.
ख्रिस्ती धर्म स्वीकारल्यानंतर संत पौलाने अरबस्तानात उपवास आणि प्रार्थना करण्यात तीन वर्षे घालवली. त्यानंतर तो यरुशलेमला गेला. प्रेषित त्याचा स्वीकार करण्यास कचरत होते, पण बर्णबाने पौलाला त्यांच्याकडे नेले. पौलाने आपली कहाणी त्यांना सांगितली आणि मग तो आपल्या तार्सुस या गावी परतला. त्या काळात सिरियातील अंत्युखिया येथे यहुदीतर लोकांमध्ये एक ख्रिस्ती समुदाय वाढू लागला. प्रेषितांनी बर्णबाला अंत्युखियाला पाठवले. तेथून तो तार्सुसला गेला, संत पौलाला भेटला आणि त्याला अंत्युखियाला घेऊन आला, जेणेकरून शुभवर्तमानाच्या प्रसारात त्याची मदत होईल.
अंत्युखियात एक वर्ष घालवल्यानंतर पौल आणि बर्णबा यरुशलेमला परतले. दुष्काळाने त्रस्त झालेल्या लोकांच्या मदतीसाठी त्यांनी अंत्युखियातील ख्रिस्ती बांधवांकडून पैसे आणले. ते अंत्युखियाला परतल्यावर पवित्र आत्म्याने ख्रिस्ती समुदायाला प्रकट केले की पौल आणि बर्णबा यांना एका विशेष कार्यासाठी “वेगळे ठेवावे.” दोघांना बिशप म्हणून अभिषिक्त करून या कार्यासाठी पाठवण्यात आले. शुभवर्तमानाचा लेखक योहान मार्क हा बर्णबाचा नातेवाईकही त्यांच्यासोबत गेला. पुढील वर्षभरात त्यांनी सलूकिया, सायप्रस, सलमीस, पाफोस, पंफुलियातील पिर्गा, पिसिदियातील अंत्युखिया, लुस्त्र, दिर्बे आणि इकुनियम येथे प्रवास केला. मग ते सिरियातील अंत्युखियाला परतले. त्यांच्या प्रचारामुळे अनेकांनी ख्रिस्ती विश्वास स्वीकारला, पण त्यांना विरोधही सहन करावा लागला. पौलाला दगडमार करण्याचा प्रयत्नही झाला, पण तो फसला. दुसऱ्या कार्यासाठी पाठवले जाण्यापूर्वी, ख्रिस्ती विश्वास स्वीकारलेल्या यहुदीतर लोकांविषयीचे वाद मिटवण्यास मदत करण्यासाठी दोघे यरुशलेमला परतले. दुसऱ्या प्रवासाला निघण्यापूर्वी योहान मार्कला सोबत घ्यावे की नाही, यावरून बर्णबा आणि पौल यांच्यात मतभेद झाला. पंफुलियात असताना योहान मार्क त्यांना सोडून गेला होता. दोघांचे एकमत न झाल्याने बर्णबा योहान मार्कसोबत सायप्रसला गेला, तर पौल सीलाला घेऊन सिरिया आणि किलिकिया येथे गेला.
सायप्रसमध्ये बर्णबाने योहान मार्कसोबत केलेल्या धर्मप्रसाराच्या कार्याविषयी आणखी काही निश्चितपणे माहीत नाही. पौलाच्या करिंथकरांस पहिले पत्र आणि कलस्सैकरांस पत्र यांवरून पौल आणि बर्णबा यांची मैत्री टिकून राहिली असे दिसते. इतकेच नव्हे, तर पौलाने नंतरच्या एका पत्रात योहान मार्कचा आपुलकीने उल्लेख केला.
पाचव्या शतकातील एका परंपरेनुसार, इ.स. 61 च्या सुमारास बर्णबा शुभवर्तमानाचा प्रचार करत असताना त्याला अटक करण्यात आली. त्याला शहराबाहेर फरफटत नेऊन जाळण्यात आले किंवा दगडमार करून ठार मारण्यात आले. दुसऱ्या एका आख्यायिकेनुसार, इ.स. 478 मध्ये संत बर्णबाने सायप्रसच्या महाधर्माध्यक्षांना दर्शन दिले आणि आपले दफनस्थान त्यांना दाखवले. महाधर्माध्यक्ष अँथेमिओस यांना संत बर्णबाचा देह अविकृत अवस्थेत सापडला. त्याच्या हातात मत्तयचे शुभवर्तमान होते. रोमन सम्राटाने त्या ठिकाणी एक चर्च बांधले आणि संत बर्णबाचा देह तेथे दफन केला. कालांतराने त्या चर्चचा मागमूस राहिला नाही. मात्र उत्खननात एक थडगे सापडले, जे संत बर्णबाचे असावे अशी लोकांची समजूत होती. त्या बेटावर शुभवर्तमानाचा प्रसार करणारे ते पहिले बिशप होते, म्हणून संत बर्णबा हे सायप्रसचे आश्रयदाता संत आहेत.
हे संत बर्णबा, तुम्ही स्वतः ख्रिस्ताच्या मुखातून शुभवर्तमान ऐकले, त्याचे चमत्कार पाहिले आणि त्याच्या तारणदायी संदेशाने तुमचे जीवन बदलू दिले. तुम्ही तुमचे उर्वरित आयुष्य शुभवर्तमानाचा प्रचार करण्यात आणि अनेक आत्म्यांच्या तारणासाठी कार्य करण्यात घालवले. ज्या कार्यासाठी मला पाचारण झाले आहे, त्या कार्याला मी माझे जीवन अर्पण करावे म्हणून कृपया प्रार्थना करा. हे संत बर्णबा, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
