मराठी

नववा दिवस: प्रायश्चित्त

प्रायश्चित्तकाळाच्या पहिल्या आठवड्यातील शुक्रवार

प्रायश्चित्तकाळातील शुक्रवार हे प्रायश्चित्ताचे दिवस असावेत. का? प्रायश्चित्त म्हणजे काय? त्याचे महत्त्व काय? सर्वप्रथम, शुक्रवार हा प्रायश्चित्ताचा दिवस आहे, कारण आपला प्रभू शुक्रवारी क्रूसावर मरण पावला. प्रत्येक शुक्रवारी आपण त्या तारणदायी बलिदानाचे स्मरण केले पाहिजे. शुक्रवारी प्रायश्चित्त करून आपण येशूने आपल्या दुःखसहनातून आणि मरणातून केलेल्या प्रायश्चित्तात स्वेच्छेने सहभागी होतो. म्हणून प्रत्येक शुक्रवारी आपण येशूच्या क्रूसात अधिक पूर्णपणे सहभागी झाले पाहिजे, जसे प्रत्येक रविवारी त्याच्या पुनरुत्थानाचा आनंद करत तो दिवस मोठ्या भक्तिभावाने साजरा केला पाहिजे.

प्रायश्चित्ताचा अर्थ समजून घेणे कधी कधी कठीण जाते. आपण स्वतःहून सुखांचा त्याग का करावा? या जीवनात मिळणाऱ्या सर्व गोष्टींचा आपण रोज आनंद घ्यावा, असे देवाला का वाटू नये? येशूने पाप आणि मरण यांचा आधीच नाश केला आहे. त्यामुळे आपले लक्ष नेहमी केवळ पुनरुत्थानाच्या आनंदावरच असावे, असे कोणाला वाटू शकते!

पण या विचारात एक अडचण आहे: येशूने स्वतः अनेकदा सांगितले की, त्याच्याबरोबर उठायचे असेल तर त्याच्याबरोबर मरावे लागेल. ख्रिस्तासाठी आपले जीवन गमावल्यानेच आपण ते वाचवू. आपण आपला क्रूस उचलून येशूच्या मागे गेले पाहिजे.

या जीवनात प्रायश्चित्त आवश्यक आहे, कारण आपला मानवी स्वभाव अजूनही आदिपापाच्या अवस्थेत आहे. त्यामुळे आपल्या इच्छा, भुका, तीव्र ओढी आणि भावना देवाच्या इच्छेशी सहज जुळत नाहीत. या चांगल्या मानवी प्रवृत्तींमध्ये गोंधळ निर्माण होऊ शकतो आणि त्या अतिरेकाला व पापाला बळी पडू शकतात. आपल्याला पापाकडे नेणाऱ्या अनियंत्रित प्रवृत्तींवर मात करून आपले संपूर्ण मानवी अस्तित्व देवाच्या इच्छेला अधीन करण्याचा एक मार्ग म्हणजे प्रायश्चित्त. प्रायश्चित्तामुळे आपल्यातील या विकृती नष्ट होण्यास मदत होते. अशा रीतीने आपले संपूर्ण मानवी अस्तित्व ख्रिस्ताबरोबर उठू शकते, त्याच्या मानवी स्वभावाशी अनुरूप होऊ शकते आणि आपल्याला जखडून ठेवणाऱ्या पापांपासून व मोहांपासून मुक्त होऊ शकते.

स्वतःच्या भुका, इच्छा आणि तीव्र ओढी आवरण्यासाठी येशूला वाळवंटात प्रायश्चित्तमय जीवन स्वीकारण्याची गरज नव्हती. त्याचा आत्मा आधीपासूनच सर्व बाबतींत परिपूर्ण होता. त्याच्या भावना आणि इच्छा नेहमी शाश्वत हिताकडेच वळलेल्या असत आणि त्याची निवडही नेहमी त्याचीच असे. वाळवंटातील प्रायश्चित्तमय जीवन त्याने स्वतःसाठी नव्हे, तर आपल्यासाठी स्वीकारले. वाळवंटात प्रायश्चित्त करून आणि आपल्या भुका व मानवी इच्छांच्या पूर्तीचा त्याग करून त्याने प्रायश्चित्ताच्या कृतींना सामर्थ्य दिले. म्हणून जेव्हा आपण वाळवंटातील येशूच्या प्रायश्चित्ताचे अनुकरण करायचे ठरवतो आणि त्याचा क्रूस आपला म्हणून स्वीकारतो, तेव्हा आपल्याला त्या कृतींमध्ये आता दडलेले सामर्थ्य आणि कृपा लाभतात. ती आपल्याला शोधायची आणि स्वीकारायची आहेत.

प्रायश्चित्ताकडे तुम्ही कोणत्या वृत्तीने पाहता आणि ते कसे करता, याचा विचार करा. आज मांसाहार टाळावा एवढेच कॅथलिक चर्च सांगते. पण ख्रिस्तासारखे होण्याची आपली इच्छा खरोखरच असेल, तर आपले प्रायश्चित्त तेवढ्यापुरते मर्यादित राहता कामा नये. आज तुम्ही कोणत्या गोष्टींचा त्याग करू शकता, याचा विचार करा. त्यासाठी ठोस निर्णय घ्या. ते आचरणात आणताना, वाळवंटातील येशूच्या प्रायश्चित्तमय जीवनाशी एकरूप होऊन तुमच्या त्यागाच्या कृती स्वर्गातील पित्याला अर्पण करा. या पवित्र कृतीत देवाच्या कृपेचे जे आशीर्वाद तुम्हाला लाभतील, त्यांची आशेने वाट पाहा.

हे माझ्या प्रायश्चित्त करणाऱ्या प्रभू, तू आपल्या मानवी स्वभावात प्रायश्चित्त करून प्रायश्चित्ताच्या कृतींना तुझी कृपा दिलीस. त्या कृपेची आणि ती ज्या मार्गाने मिळते त्या मार्गाने चालण्याची उत्कट ओढ माझ्या हृदयात निर्माण कर. प्रायश्चित्तमय जीवन जगण्याची इच्छा मला दे. प्रेमाच्या त्या कृतींमध्ये तू वसतोस; तिथे तुला शोधण्यास मला मदत कर, म्हणजे मला दररोज भेडसावणाऱ्या विकृतींवर आणि मोहांवर मात करण्याचे बळ मिळेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

हेही पाहा: नववे चिंतन – क्रूसाच्या पायथ्याशी ४० दिवस

अनुक्रमणिका

प्रायश्चित्तकाळासाठी आणखी साहित्य