मार्ग तयार झाला आहे… तुम्ही तयार आहात का?
2 जानेवारी, प्रभूच्या प्रकटीकरणाच्या सणापूर्वी येत असल्यास
योहान म्हणाला, “यशया संदेष्ट्याने म्हटल्याप्रमाणे, मी ‘प्रभूचा मार्ग सरळ करा,’ असे वाळवंटात पुकारणाऱ्याची वाणी आहे.” योहान 1:23
बाप्तिस्मा देणारा योहान जिवंत आहे! होय, तो स्वर्गात जिवंत आहे आणि त्याला त्याचे शाश्वत प्रतिफळ मिळत आहे. पण आणखी एका अर्थानेही तो जिवंत आहे. त्याची घोषणा आजही जिवंत आहे: ती आपल्याला पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्यास आणि आपल्या जीवनात प्रभूसाठी मार्ग तयार करण्यास बोलावते.
सुमारे 2,000 वर्षांपूर्वी त्याचा संदेश जितका समर्पक होता, तितकाच तो आजही आपल्यासाठी समर्पक आहे. तो या पृथ्वीवर असताना, ख्रिस्ताच्या अगदी जवळ आलेल्या आगमनासाठी मार्ग तयार व्हावा म्हणून त्याने उपदेश केला. मशीहाने देहधारी होऊन आपल्या जगात यावे आणि आपल्याला शाश्वत तारणाचे दान द्यावे, यासाठी त्याने मार्ग तयार केला. पण आपण ऐकायला तयार असलो, तर संत योहान आजही प्रभूसाठी मार्ग तयार करतो.
‘प्रभूचा मार्ग सरळ करणे’ ही पवित्र जीवनाकडे जाणारी पहिली पायरी आहे, हे आपण संत योहानाकडून शिकतो. हे आपण कसे करायचे? प्रभूचा मार्ग आपण कसा सरळ करायचा? येशूने आपल्याकडे यावे आणि आपले जीवन बदलावे, याच्या आड येणारी पापे नम्रपणे कबूल करून आपण तो मार्ग सरळ करतो.
आज सरलेल्या वर्षावर आणि येणाऱ्या वर्षावर चिंतन करा. भूतकाळातले काय मागे सोडण्याची गरज आहे? येणाऱ्या वर्षात कशावर लक्ष केंद्रित करण्याची गरज आहे? ख्रिस्ताच्या तुमच्या हृदयातील आगमनाच्या आड येणारे अडथळे ओळखण्याचा ठाम संकल्प करा आणि येणाऱ्या वर्षात तुमची वाट पाहणारे नवे जीवन शोधण्यासाठी स्वतःला खुले ठेवा.
हे प्रभू, माझ्यावरच्या परिपूर्ण प्रेमापोटी तू या जगात आलास. सर्व पापांपासून माझे तारण करण्यासाठी आणि सर्व वाईटापासून मला मुक्त करण्यासाठी तू आलास. गेल्या वर्षभरात ज्या गोष्टींनी मला तुझ्यापासून दूर ठेवले, त्या ओळखायला आणि तुझ्या हाती सोपवायला मला मदत कर. पुढे माझ्यासाठी जे काही आहे आणि ज्या सर्व गोष्टींसाठी तू मला बोलावत आहेस, त्यांकडे आशेने आणि दूरदृष्टीने पाहायला मला मदत कर. बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाचे शब्द मनावर घेऊन मी माझ्यापुढचा मार्ग सरळ करावा, जेणेकरून मला तुझ्या परिपूर्ण इच्छेप्रमाणे वागता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
पाहा, देवाचे कोकरू
3 जानेवारी (प्रभुप्रकटीकरणाच्या महासणापूर्वी येत असल्यास)
“पाहा, जगाचे पाप दूर करणारे देवाचे कोकरू.” योहान 1:29b
बाप्तिस्मा देणाऱ्या संत योहानाचे हे परिचित शब्द आपल्याला चिंतनाचा एक सुंदर विषय देतात. प्रत्येक मिस्साबलिदानात, धर्मगुरू पवित्र होस्टिया उंचावतात तेव्हा हे शब्द उच्चारले जातात. येशू बाप्तिस्मा घेण्यासाठी संत योहानाकडे आला, तेव्हा योहानाने हे शब्द प्रथम उच्चारले. या शब्दांवर आपण आयुष्यभर प्रार्थनापूर्वक चिंतन करू शकतो.
“पाहा, देवाचे कोकरू…” या शब्दांवर विचार करा. योहान येशूविषयी हे शब्द उच्चारत आहे, अशी कल्पना करून सुरुवात करा. मग त्या शब्दांच्या प्रकाशात पवित्र युकारिस्त आणि आपल्या दैनंदिन जीवनातले असंख्य इतर प्रसंग पाहा.
योहानाने प्रथम हे शब्द उच्चारले तेव्हा “देवाचे कोकरू” अगदी साध्या रूपात दिसले. तिथे उपस्थित असलेल्या सर्वांना एक साधा मनुष्य जवळ येताना दिसला. पण श्रद्धेच्या डोळ्यांना त्याच्यात जगाच्या तारणासाठी स्वतःचे जीवन अर्पण करणारे बलिदानाचे कोकरू दिसले.
मिस्साबलीत सर्वांना दिसावी म्हणून पवित्र युकारिस्तीय भाकर उंचावली जाते, तेव्हा बलिदानाचे कोकरू असलेला येशू आपल्याला आणखी गुप्त रूपात दिसतो. आपल्या डोळ्यांना भाकरीचा एक तुकडा दिसतो. पण श्रद्धेच्या डोळ्यांनी आपण पुन्हा एकदा तारणाऱ्याला पाहतो.
देवाचे बलिदानाचे कोकरू दिवसभर सतत आपल्याकडे येत असते. तो आपल्या सभोवताली आहे. तो गुप्त रूपात आपल्याकडे येतो आणि श्रद्धेतून स्वतःला प्रकट करतो. तुम्हाला तो दिसतो का? त्याची दैवी आणि बलिदानमय उपस्थिती पाहण्यासाठी आज तुम्हाला कोणत्या प्रकारे बोलावले जात आहे? निःस्वार्थ प्रेमाच्या कृतींमध्ये तो कसा उपस्थित असतो? दररोज तो तुमच्याकडे कसा येतो आणि तुम्ही दररोज त्याला इतरांपर्यंत कसे घेऊन जावे, अशी त्याची इच्छा आहे?
आज त्या पवित्र शब्दांवर चिंतन करा: “पाहा, देवाचे कोकरू.” त्याची दैवी उपस्थिती गुप्त असली तरी खरी आहे, या जाणिवेने त्याचा शोध घ्या. श्रद्धेच्या डोळ्यांनी त्याला पाहा आणि तो जवळ येत असताना आनंद करा.
हे प्रभू, आज आणि दररोज मी तुझी दैवी उपस्थिती पाहतो. मी तुझा शोध घेतो आणि तुझ्यावर प्रेम करतो. तुझी खरी पण गुप्त उपस्थिती प्रत्येक क्षणी ओळखता यावी म्हणून मला श्रद्धेचे डोळे दे. दररोज तू माझ्या सभोवताली असतोस. तू सदैव माझ्या इतका जवळ असतोस, याचा आनंद मानण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
इतरांचे लक्ष येशूकडे वळवणे
4 जानेवारी (प्रभुप्रकटीकरणाच्या महासणापूर्वी येत असल्यास)
योहान आपल्या दोन शिष्यांबरोबर उभा होता. येशू तेथून जात असताना त्याच्याकडे पाहून योहान म्हणाला, “पाहा, देवाचे कोकरू.” त्या दोघा शिष्यांनी त्याचे शब्द ऐकले आणि ते येशूच्या मागे गेले. योहान 1:35–37
कल्पना करा, सगळ्यांकडून मिळणारे लक्ष योहानाला इतके आवडले असते की ते आपल्यावरच राहावे असे त्याने ठरवले असते. योग्य डावपेच वापरले तर आपण ‘राजा’ होऊ शकतो, असे त्याला वाटले असते तर? कल्पना करा, तो स्वतःच्या लोकप्रियतेत इतका गुंतला असता की लोकांना येशूकडे नेण्याची त्याची इच्छा झाली नसती, कारण ते आपल्याला सोडून येशूच्या मागे जातील अशी त्याला भीती वाटली असती. अर्थात, असे काही घडले नाही. उलट, योहानाने आपली भूमिका अतिशय सुंदर रीतीने पार पाडली. त्याने येशूसाठी मार्ग तयार केला आणि योग्य वेळ आली तेव्हा लोकांना त्याच्याकडे नेले.
वरील उताऱ्यात योहान आपल्या दोन अनुयायांचे लक्ष आपल्या प्रभूकडे वळवतो. तो त्यांना म्हणतो, “पाहा, देवाचे कोकरू…” ते येशूला पाहतात आणि योहानाला सोडून जातात.
कदाचित योहानासाठी तो अनुभव गोड-कडू होता. आपले शिष्य आपल्याला सोडून गेले, याची खंत त्याला काही प्रमाणात वाटली असेल. पण इतरांना ख्रिस्ताकडे नेऊन आपण आपल्या जीवनाचा उद्देश पूर्ण करत आहोत, या जाणिवेच्या आनंदाने त्या दुःखाचे स्वरूप पालटले असेल आणि त्याची तीव्रताही कमी झाली असेल.
आपणही असेच वागले पाहिजे. जीवनात स्वतःतच गुरफटून जाणे सोपे असते. सगळ्यांचे लक्ष आपल्याकडे असावे असे सहज वाटते; आणि ते मिळाले की त्याचा मोह सोडणे कठीण जाते. पण खरे ख्रिस्ती प्रेम नेहमी निःस्वार्थ असते. त्या प्रेमाच्या केंद्रस्थानी नेहमी आपला प्रभू असतो आणि ते इतरांना येशूकडे नेते. असे सद्गुणी जीवन कसे जगावे याचा सुंदर आदर्श योहानाने घालून दिला. आपल्यालाही तसेच जगण्याचे आवाहन आहे.
आज तुमच्या जीवनातील लोकांविषयी चिंतन करा. केवळ स्वतःच्या स्वार्थासाठी त्यांचे लक्ष वेधून घेण्याचा तुम्ही प्रयत्न करता का? की त्यांना येशूकडे नेण्याच्या अनेक संधी मिळतात, याचा तुम्हाला आनंद होतो? इतरांना आपल्या प्रभूकडे नेल्याने तुम्हाला स्वार्थातून मिळणाऱ्या समाधानापेक्षा कितीतरी अधिक समाधान लाभेल आणि अपार प्रतिफळ मिळेल.
हे प्रभू, माझ्या जीवनातील लोकांना तुझ्याकडे नेण्याचे मार्ग मी सतत शोधत राहावे, यासाठी मला मदत कर. नेहमी निःस्वार्थ वृत्तीने वागण्यास आणि त्याग करण्यास मला मदत कर. प्रेमाच्या केंद्रस्थानी तूच आहेस आणि इतरांनी तुला ओळखावे व तुझ्या मागे चालावे यासाठी त्यांना मदत करणे, हेच प्रेम आहे, हे मला उमगू दे. यासाठी मला त्याग करावा लागेल तेव्हा तो मनापासून, आनंदाने आणि उत्साहाने स्वीकारण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आपण जसे आहोत तसे राहणे
5 जानेवारी — प्रभुप्रकटीकरणाच्या सणापूर्वी येत असल्यास
नाथानाएल आपल्याकडे येत आहे हे पाहून येशू त्याच्याविषयी म्हणाला, “पाहा, हा इस्राएलचा खरा पुत्र आहे. त्याच्यात कपट नाही.” नाथानाएलने त्याला विचारले, “तुम्ही मला कसे ओळखता?” येशूने त्याला उत्तर दिले, “फिलिपने तुला बोलावण्यापूर्वी मी तुला अंजिराच्या झाडाखाली पाहिले.” नाथानाएल त्याला म्हणाला, “गुरुजी, तुम्ही देवाचे पुत्र आहात; तुम्ही इस्राएलचे राजे आहात.” योहान 1:47–49
येशूने नाथानाएलला अंजिराच्या झाडाखाली पाहिल्याचे सांगितले, एवढ्यावरूनच नाथानाएलने ख्रिस्ताला देवाचा पुत्र आणि इस्राएलचा राजा म्हणून खरोखर ओळखले आणि तसे जाहीरपणे मान्य केले का? तसे दिसते. पण या प्रसंगात त्यापेक्षा कितीतरी अधिक घडत आहे, हे उघड आहे.
सर्वप्रथम, येशूने नाथानाएलविषयी सुरुवातीला काय म्हटले, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. येशू म्हणतो, “त्याच्यात कपट नाही.” म्हणजेच नाथानाएल प्रामाणिक, सत्य बोलणारा, मनापासून वागणारा आणि सरळ स्वभावाचा माणूस होता. तो जसा दिसत होता, तसाच तो खरोखर होता. किती सुंदर गुण!
दुसरे म्हणजे, या सरळपणामुळे नाथानाएलने जवळजवळ लगेचच ख्रिस्तावरील आपली श्रद्धा व्यक्त केली, असे आपल्याला दिसते. हे कसे घडले? येशूच्या एखाद्या शब्दामुळे असे झाले का? नाथानाएलला ख्रिस्तावरील आपली श्रद्धा व्यक्त करण्यास प्रवृत्त करणारी गोष्ट याहून कितीतरी खोल होती. श्रद्धेच्या आध्यात्मिक देणगीद्वारे पवित्र आत्म्याने त्याला हे सत्य उलगडून दाखवले. विशेष म्हणजे, नाथानाएलच्या मनात कपट नव्हते. म्हणून पवित्र आत्मा त्याच्या हृदयाशी बोलला तेव्हा त्याने ऐकले आणि आपली खात्री उघडपणे, काहीही न लपवता व्यक्त केली. सत्य स्वीकारण्याची तयारी असताना असा सरळपणा असणे, ही किती सुंदर गोष्ट आहे!
आपल्या जीवनातही आपण नाथानाएलच्या या गुणाचे अनुकरण केले पाहिजे. पवित्र आत्मा आपल्याशी बोलतो तेव्हा ते ऐकण्यास आपण तयार असले पाहिजे. त्याने आपल्या अंतःकरणात रुजवलेल्या दृढ धारणांशी आपण प्रामाणिक राहिले पाहिजे आणि त्या आत्मविश्वासाने व मोकळेपणाने इतरांसमोर व्यक्त केल्या पाहिजेत. हे गुण जोपासल्याने, आपल्याला भेटणाऱ्या प्रत्येकासाठी आपणही आपल्या प्रभूचे साधन बनू शकू.
आज येशू आणि नाथानाएल यांच्या या विलक्षण भेटीवर चिंतन करा. तुमच्या सदसद्विवेकबुद्धीतून देव तुमच्याशी बोलतो, तेव्हा त्याचा आवाज ऐकण्यास तुम्ही कितपत तयार असता? तुम्हाला मिळालेली श्रद्धेची देणगी इतरांशी मोकळेपणाने आणि प्रामाणिकपणे वाटून घेण्यास तुम्ही कितपत तयार आहात? या महान प्रेषिताचे अनुकरण करून, देवाचा आवाज या जगापर्यंत पोहोचवणारे खुले साधन बनण्याचा निश्चय करा.
हे प्रभू, माझ्या सदसद्विवेकबुद्धीतून तू माझ्याशी बोलतोस, तो तुझा आवाज ऐकण्याची आणि ओळखण्याची माझी इच्छा आहे. तुझा आवाज ऐकताना इतरांना तुझी ओळख करून देण्याची इच्छा आणि तयारी माझ्यात असू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
देवाचे मूल असण्याची प्रतिष्ठा
6 जानेवारी — प्रभुप्रकटीकरणाच्या सणापूर्वी येत असल्यास
“तू माझा प्रिय पुत्र आहेस; तुझ्यावर मी फार प्रसन्न आहे.” मार्क 1:11b
येशूच्या बाप्तिस्म्याच्या वेळी स्वर्गीय पित्याने उच्चारलेले हे शब्द केवळ देवपुत्राची प्रतिष्ठा प्रकट करत नाहीत, तर आपल्याविषयीही बरेच काही सांगतात. बाप्तिस्म्याद्वारे आपण ख्रिस्ताशी एकरूप झालो आहोत; म्हणून हे शब्द आपल्यापैकी प्रत्येकाविषयी उच्चारलेले आहेत.
तुम्ही कोण आहात? हा एक महत्त्वाचा प्रश्न आहे. अनेकदा आपण सत्याऐवजी इतर कशावर तरी आपली ओळख आधारतो. आपण काय साध्य केले किंवा काय साध्य करू शकलो नाही, यावरून आपण अनेकदा आपली ओळख ठरवतो. असे करताना आपण आपल्या कृतींवरच आपली प्रतिष्ठा अवलंबून आहे असे मानू लागतो.
आपल्या कृती आपल्या प्रतिष्ठेला साजेशा किंवा तिच्या विरुद्ध असू शकतात, हे खरे आहे. पण आपल्या कृतींवरून आपली प्रतिष्ठा ठरत नाही. आपली प्रतिष्ठा एका गोष्टीमुळे ठरते: बाप्तिस्मा. बाप्तिस्म्याद्वारे आपण स्वर्गातील पित्याचे पुत्र आणि कन्या होतो. म्हणून पिता आपल्याला आपली प्रिय मुले मानतो आणि मोठ्या आनंदाने आपल्याकडे पाहतो. आपण काय करतो किंवा करत नाही म्हणून नव्हे, तर आपण कोण आहोत म्हणून.
आज पित्याने उच्चारलेल्या या शब्दांवर मनन करा आणि ते शब्द तो तुम्हालाच म्हणत आहे असे ऐका. स्वर्गीय पिता म्हणतो, “तूच माझे लाडके लेकरू आहेस. मला तुझ्यात खूप आनंद आहे.” तुम्ही त्याचे लेकरू आहात, एवढ्यानेच पित्याला आनंद होतो; तो तुमच्यावर प्रसन्न आहे. प्रभूच्या बाप्तिस्म्याचा आगामी सण साजरा करण्याची तयारी करताना या सत्यावर मनन करा आणि ते मनात खोलवर रुजू द्या.
हे प्रभू, तुझे लेकरू म्हणून मला लाभलेली प्रतिष्ठा नेहमी ओळखायला मला मदत कर. माझ्या कोणत्याही कृतीने तुझे माझ्यावरचे प्रेम वाढू किंवा कमी होऊ शकत नाही आणि म्हणूनच तुझ्या प्रेमातून मला लाभलेली प्रतिष्ठाही वाढू किंवा कमी होऊ शकत नाही, हे मला समजू दे आणि त्यावर विश्वास ठेवायला मदत कर. मी काय करतो किंवा करत नाही यामुळे नव्हे, तर मी कोण आहे यामुळे माझे जीवन तुला गाढ आनंद देते, याची मला नेहमी जाणीव असू दे. एक परिपूर्ण पिता म्हणून तू माझ्यावर प्रेम करतोस, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. हे परिपूर्ण प्रेम नेहमी ओळखायला आणि स्वीकारायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आनंदाचे प्रकटीकरण
7 जानेवारी, प्रभूच्या प्रकटीकरणाच्या सणापूर्वी येत असेल तेव्हा
मेजवानीच्या कारभाऱ्याने वराला बोलावून म्हटले, “सगळे जण आधी चांगला द्राक्षारस वाढतात आणि पाहुणे भरपूर प्यायल्यावर हलक्या प्रतीचा वाढतात; पण तुम्ही तर चांगला द्राक्षारस आतापर्यंत राखून ठेवला आहे.” गालीलमधील काना येथे येशूने केलेले हे त्याचे पहिले चिन्ह होते. अशा रीतीने त्याने आपले गौरव प्रकट केले आणि त्याचे शिष्य त्याच्यावर विश्वास ठेवू लागले. योहान 2:9c–11
योहानाच्या शुभवर्तमानात येशूने केलेली सात “चिन्हे” आहेत. ती त्याचे सामर्थ्य आणि वैभव प्रकट करतात. त्याचे हे पहिले चिन्ह आपल्याला बरेच काही सांगते. या प्रसंगात, काना येथील लग्नात द्राक्षारस कमी पडतो. येशूची आई त्याच्याकडे विनंती करते. तो सेवकांना सहा दगडी रांजण पाण्याने भरायला सांगतो आणि त्या पाण्याचे लगेच द्राक्षारसात रूपांतर होते. तो काही साधासुधा द्राक्षारस नव्हता! तो अगदी उत्तम प्रतीचा होता.
द्राक्षारस हे देवाच्या विपुलतेचे प्रतीक आहे. तो खऱ्या उत्सवाचा आणि आनंदाचा प्रत्यय देतो. उत्तम प्रतीचा द्राक्षारस भरपूर प्रमाणात देऊन येशू दाखवतो की तो आपल्याला परिपूर्ण आनंदाने भरून टाकण्यासाठी आला आहे.
पुढे, पापांच्या क्षमेसाठी येशू जे आपले अमूल्य रक्त सांडणार होता, ते देण्यासाठीही द्राक्षारसाचा उपयोग झाला. प्रत्येक वेळी आपण पवित्र कम्युनियन स्वीकारतो, तेव्हा ही विपुल देणगी आपल्याला मिळते.
ख्रिस्तजन्माचा काळ संपत आला आहे आणि सामान्य काळ सुरू होणार आहे. अशा वेळी येशूचे हे पहिले चमत्कारिक चिन्ह तुम्हाला काय सांगते ते ऐका. तुमचा आत्मा विपुल आनंदाने भरून टाकण्यासाठी तो आला आहे, हे त्यालाच तुम्हाला सांगू द्या. आणि हे लक्षात ठेवा की तो तुमच्यासाठी जे काही घेऊन येतो, ते सर्व तुम्हाला महान देवमातेच्या गौरवशाली मध्यस्थीद्वारे मिळते.
हे प्रभू, तू मला देऊ केलेल्या कृपापूर्ण जीवनाच्या विपुलतेबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुझ्या या पहिल्या चमत्काराबद्दल आणि त्याद्वारे मला व तुझ्या सर्व अनुयायांना तू दिलेल्या संदेशाबद्दल मी तुझे आभार मानतो. स्वर्गाकडे आणि तिथे माझी वाट पाहत असलेल्या, आनंदाने ओसंडून वाहणाऱ्या जीवनाकडे माझी दृष्टी लावायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
शब्द देह झाला
नाताळनंतरचा दुसरा रविवार
(प्रभुप्रकटीकरणाचा सण 1 जानेवारीनंतरच्या रविवारी हलवला जात नाही तेव्हा)
आणि शब्द देहधारी झाला व त्याने आमच्यामध्ये वस्ती केली. आम्ही त्याचे वैभव पाहिले—ते पित्याच्या एकुलत्या पुत्राला साजेसे वैभव होते. तो कृपेने व सत्याने परिपूर्ण होता. योहान 1:14
योहानच्या शुभवर्तमानातील हा उतारा नाताळचे रहस्य आपल्यासमोर उलगडतो. पित्याचा सनातन शब्द, देवाचा पुत्र, याने मानवी देह धारण केला आणि आपल्यामध्ये वस्ती केली. पित्याचा एकुलता एक पुत्र “कृपेने व सत्याने परिपूर्ण” आहे; म्हणून त्याच्या आपल्यामधील उपस्थितीतून पित्याचे गौरव प्रकट होते.
ख्रिस्तजन्माचे थोर महत्त्व सहजपणे आपल्या लक्षात येत नाही. फार पूर्वी घडलेली एका बालकाच्या जन्माची ही केवळ एक सुंदर कथा आहे, असे मानून आपण देहधारणेचे महान रहस्य समजून घेण्यास मुकू शकतो.
आपल्यासारखा देह धारण करून देव आपल्या मानवी अवस्थेशी स्वतःला एकरूप करतो. त्याचे देहधारण देव आणि मानव यांच्यात पूल उभा करते, जेणेकरून मानवजातीला देवाचे गौरव पाहता येते. पण देहधारणाच्या रहस्यातून प्रकट होणारे देवाचे गौरव केवळ आपल्या डोळ्यांनी दिसत नाही. देहधारणाचे हे महान रहस्य आपण श्रद्धेच्या डोळ्यांनी पाहिले पाहिजे.
देहधारणेचे रहस्य श्रद्धेच्या डोळ्यांनी पाहणे म्हणजे आपल्या स्वतःच्या जीवनात देवाच्या वैभवाचा प्रत्यक्ष अनुभव घेणे. देव आपल्यापैकी एक झाला, ही विस्मयकारक गोष्ट ओळखल्यावर मानव असण्याची प्रतिष्ठा आपल्याला उमगते. देव आपल्या किती जवळ आहे, याचा आनंद साजरा करताना आपण विस्मयाने भरून गेले पाहिजे.
ख्रिस्तजन्माचा उत्सव साजरा करत असताना आज या साध्या शब्दांवर चिंतन करा: “आणि शब्द देह झाला.” या शब्दांचा विचार करा, त्यांवर मनन करा आणि ते प्रार्थनेत घेऊन या. ख्रिस्तजन्मात उलगडणारे देवाच्या देहधारणेचे रहस्य तुमच्या जीवनात अधिकाधिक खोलवर रुजू द्या.
हे प्रभू, तू देह धारण केलास म्हणून मी तुझे आभार मानतो. तू आपल्यापैकी एक झालास, याबद्दल मी मनःपूर्वक कृतज्ञ आहे. आता तू मानवी स्वभावात उपस्थित आहेस; तुझे वैभव मला पाहू दे. आमच्यासारखाच देह धारण करून तू आम्हा सर्वांना जी मानवी प्रतिष्ठा दाखवून दिलीस, ती मला ओळखू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
ज्ञानी पुरुषांनी केलेली आराधना
प्रभुप्रकटीकरणाचा सण
6 जानेवारी किंवा 1 जानेवारीनंतरचा पहिला रविवार
घरात शिरल्यावर त्यांनी बाळाला त्याची आई मरिया हिच्यासोबत पाहिले. त्यांनी साष्टांग दंडवत घालून त्याची आराधना केली. मग त्यांनी आपापले खजिने उघडले आणि त्याला सोने, ऊद आणि गंधरस अर्पण केले. मत्तय 2:11
‘एपिफनी’ म्हणजे प्रगटीकरण. ‘प्रभूचे प्रगटीकरण’ म्हणजे येशूने केवळ पूर्वेकडून आलेल्या या तीन ज्ञानी पुरुषांना दर्शन दिले, एवढेच नव्हे. हे ख्रिस्ताचे संपूर्ण जगाला झालेले प्रगटीकरण आहे; ते प्रतीकात्मक असले तरी खरे आहे. परदेशातील एका बिगरयहुदी राष्ट्रातून आलेले हे ज्ञानी पुरुष दाखवून देतात की येशू सर्व लोकांसाठी आला आणि सर्वांना त्याची आराधना करण्याचे पाचारण आहे.
हे ‘ज्ञानी पुरुष’ ताऱ्यांचा अभ्यास करत असत. मशीहा येणार आहे, या यहुदी श्रद्धेची त्यांना माहिती होती. त्या काळातील बऱ्याच ज्ञानपरंपरांची त्यांना चांगली जाण असावी आणि मशीहाविषयीच्या यहुदी श्रद्धेने त्यांचे कुतूहल जागवले असावे.
ख्रिस्ताची आराधना करण्यासाठी त्यांना बोलावताना देवाने त्यांच्या परिचयाच्याच गोष्टीचा उपयोग केला. त्याने एका ताऱ्याचा उपयोग केला. त्यांना ताऱ्यांची जाण होती. बेथलेहेमच्या वर आकाशात हा नवा, विलक्षण तारा दिसला, तेव्हा काहीतरी विशेष घडत आहे हे त्यांना समजले. यातून आपल्या जीवनासाठी पहिला धडा असा मिळतो: देव आपल्याला स्वतःकडे बोलावण्यासाठी आपल्या परिचयाच्याच गोष्टींचा उपयोग करतो. तुम्हाला बोलावण्यासाठी देव ज्या ‘ताऱ्याचा’ उपयोग करत आहे, तो शोधा. तुम्हाला वाटते त्यापेक्षा तो जवळ आहे.
दुसरी लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट म्हणजे त्या ज्ञानी पुरुषांनी बालख्रिस्तासमोर साष्टांग दंडवत घातला. त्यांनी पूर्ण शरणागतीने त्याची आराधना केली आणि आपले जीवन त्याच्यापुढे अर्पण केले. त्यांनी आपल्यासमोर एक उत्तम आदर्श ठेवला. परदेशातून आलेले हे ज्योतिषी इतक्या अंतःकरणपूर्वक ख्रिस्ताची आराधना करू शकले, तर आपणही तसेच केले पाहिजे. आज त्या ज्ञानी पुरुषांचे अनुकरण करून प्रत्यक्ष साष्टांग दंडवत घालून प्रार्थना करून पाहा; किंवा निदान प्रार्थनेत मनोमन तरी त्याच्यापुढे नतमस्तक व्हा. आपले संपूर्ण जीवन त्याला समर्पित करून त्याची आराधना करा.
शेवटी, ते ज्ञानी पुरुष सोने, ऊद आणि गंधरस घेऊन येतात. आपल्या प्रभूला अर्पण केलेल्या या तीन भेटींवरून दिसते की त्यांनी या बालकाला दैवी राजा म्हणून ओळखले, जो आपल्याला पापापासून वाचवण्यासाठी मरणार होता. सोने राजासाठी असते, ऊद देवाला जाळून अर्पण केला जातो, आणि गंधरस मरण पावणाऱ्यासाठी वापरला जातो. अशा रीतीने, हे बालक कोण आहे याविषयीच्या सत्यांवर त्यांची आराधना आधारलेली होती. ख्रिस्ताची योग्य रीतीने आराधना करायची असेल, तर आपणही या तिन्ही प्रकारे त्याचा सन्मान केला पाहिजे.
आज या ज्ञानी पुरुषांवर चिंतन करा आणि तुम्हाला जे करण्याचे पाचारण आहे, त्याचे प्रतीक त्यांच्यात पाहा. या जगाच्या परक्या भूमीतून मशीहाचा शोध घेण्यासाठी तुम्हाला बोलावले आहे. तुम्हाला स्वतःकडे बोलावण्यासाठी देव कशाचा उपयोग करत आहे? तो तुम्हाला सापडल्यावर, तो खरोखर कोण आहे हे पूर्णपणे मान्य करण्यास कचरू नका. पूर्ण आणि नम्र शरणागतीने त्याच्यासमोर साष्टांग दंडवत घाला.
हे प्रभू, मी तुझ्यावर प्रेम करतो आणि तुझी आराधना करतो. माझे जीवन मी तुझ्या चरणी ठेवतो आणि माझे सर्वस्व तुला अर्पण करतो. तू माझा दैवी राजा आणि तारणारा आहेस. माझे जीवन तुझे आहे. (ही प्रार्थना तीनदा करा आणि मग प्रभूसमोर साष्टांग दंडवत घाला.) हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
गरजूंचा शोध घेणे
प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा नाताळकाळातील पहिला वार
प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा सोमवार (किंवा 7 जानेवारी)
नाना प्रकारच्या रोगांनी आजारी असलेल्या आणि वेदनांनी तळमळणाऱ्या सर्वांना, तसेच दुष्टात्म्यांनी पछाडलेल्यांना, मानसिक विकारांनी ग्रस्त असलेल्यांना आणि पक्षाघात झालेल्यांना त्यांनी येशूकडे आणले; आणि त्याने त्यांना बरे केले. मत्तय 4:24b
नाताळचा अष्टदिवसीय उत्सव पूर्ण झाला आहे आणि प्रभूच्या प्रकटीकरणाचा सणही आपण साजरा केला आहे. आता आपण येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याकडे लक्ष देऊ लागतो. बाप्तिस्मा करणाऱ्या योहानाला अटक झाल्यानंतर येशूच्या सेवाकार्याची सुरुवात कशी झाली, हे आजचे शुभवर्तमान आपल्याला दाखवते. या शुभवर्तमानात अनेक गरजू लोकांना येशूकडे आणण्यात आले.
या उताऱ्याकडे आपण वेगवेगळ्या दृष्टिकोनांतून पाहू शकतो. येशूच्या सेवाकार्याच्या दृष्टीने, जे बरे झाले त्यांच्या दृष्टीने, तसेच ज्यांनी इतरांना येशूकडे आणले त्यांच्या दृष्टीनेही आपण याकडे पाहू शकतो. आज आपण या शेवटच्या दृष्टिकोनातून चिंतन करूया.
कल्पना करा की “नाना प्रकारच्या रोगांनी ग्रस्त असलेल्यांना,” “वेदनांनी विव्हळणाऱ्यांना,” तसेच “भूतबाधा झालेल्यांना, अपस्माराने ग्रस्त असलेल्यांना आणि पक्षाघात झालेल्यांना” येशूकडे घेऊन येणाऱ्यांपैकी तुम्ही एक आहात. या लोकांना येशूकडे घेऊन जाण्यासाठी लागणारे प्रेम, कळकळ आणि करुणा तुमच्यात आहे का?
दुःख भोगणारे किंवा समाजाने “झिडकारलेले” लोक जेव्हा आपल्याला भेटतात, तेव्हा अनेकदा आपण त्यांना कमी लेखतो. या लोकांची प्रतिष्ठा ओळखण्यासाठी आणि त्यांना बरे होण्यास व देवाच्या प्रेमाचा अनुभव घेण्यास मदत करण्यासाठी मनात खूप दया आणि करुणा असावी लागते. ज्यांना मदतीची फार गरज आहे, त्यांच्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी आपण फार नम्र असले पाहिजे आणि त्यांना दोष न लावता मनापासून स्वीकारले पाहिजे. देवाचा पुत्र सर्व लोकांना आरोग्य आणि तारण देण्यासाठी आपल्या जगात आला. लोकांची परिस्थिती, त्यांच्या गरजेची तीव्रता किंवा समाजातील त्यांचे स्थान काहीही असो, त्या सर्वांना येशूकडे आणण्यास मदत करणे हे आपले कर्तव्य आहे.
आज तुमच्या स्वतःच्या जीवनात अशा परिस्थितीत कोण आहे, यावर चिंतन करा. कोण दुःखात आहे आणि कोणाला मदतीची गरज आहे? कोणाला दोष द्यावासा वाटतो किंवा कोणावर टीका करण्याचा मोह तुम्हाला होतो? कोण खचले आहे, दुःखी आहे, गोंधळले आहे, चुकीच्या मार्गाला लागले आहे किंवा आध्यात्मिकदृष्ट्या आजारी आहे? कदाचित काही जण शारीरिकदृष्ट्या आजारी असतील आणि देव तुम्हाला त्यांच्यापर्यंत पोहोचण्यास बोलावत असेल. किंवा एखादी व्यक्ती मानसिक, नैतिक किंवा आध्यात्मिकदृष्ट्या कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे आजारी असेल. तुम्ही त्यांच्याशी कसे वागता? आजचे शुभवर्तमान आपल्याला येशूच्या त्या पहिल्या शिष्यांचे उदाहरण पाळण्यास बोलावते: गरजू लोकांचा शोध घ्यावा आणि त्यांना आरोग्य देणाऱ्या दैवी वैद्याकडे, येशूकडे, आणण्याचे मार्ग शोधावेत. करुणेची ही कृती करण्याचा निश्चय करा, आणि तुमच्या चांगुलपणाबद्दल तुम्हाला आशीर्वाद मिळेल.
हे प्रभू, मला दयाळू आणि करुणामय हृदय दे. तू सर्व लोकांसाठी, विशेषतः ज्यांना मदतीची फार गरज आहे त्यांच्यासाठी, आलास, याची जाणीव मला होऊ दे. सर्वांना आरोग्य देणाऱ्या तुझ्या सान्निध्यात येता यावे, यासाठी माझ्या वाट्याचे काम करण्याची कृपा मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सर्व बाबतींत येशूवर भरवसा ठेवणे
प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा नाताळकाळातील दुसरा वार
प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा मंगळवार (किंवा 8 जानेवारी)
आता बराच उशीर झाला होता. येशूचे शिष्य त्याच्याकडे येऊन म्हणाले, “ही जागा निर्जन आहे आणि आता फार उशीर झाला आहे. लोकांना निरोप द्या, म्हणजे ते आसपासच्या शेतवस्त्यांत आणि गावांत जाऊन स्वतःसाठी काहीतरी खायला विकत घेऊ शकतील.” मार्क 6:35–36
तुमचा येशूवर विश्वास आहे का? अनेक बाबतींत आपल्याला त्याच्यावर विश्वास ठेवावा लागतो. केवळ प्रत्येक दिवस निभावून नेण्यासाठी नव्हे, तर जीवनाच्या अनेक अंगांनी बहरण्यासाठीही आपल्याला जे आध्यात्मिक, भावनिक आणि मानसिक बळ आवश्यक आहे, ते त्याच्याकडून मिळेल असा विश्वास ठेवावा लागतो. अन्न, निवारा आणि वस्त्र यांसारख्या आपल्या दैनंदिन मूलभूत गरजांची तरतूद देव करील, असाही विश्वास ठेवावा लागतो. बहुतेकांना या बाबतींत विश्वास ठेवणे कठीण जात नाही, पण काहींना त्यासाठी मोठ्या प्रमाणात स्वतःला देवाच्या हाती सोपवावे लागते.
शुभवर्तमानातील या प्रसंगात येशूला आपल्या शिष्यांच्या विश्वासाची परीक्षा घेण्याची संधी मिळते. सुरुवातीला ते घाबरून जातात आणि अन्न मिळवण्यासाठी लोकांना पाठवून द्यावे, अशी विनंती येशूला करतात. अशा रीतीने ते परीक्षेत कमी पडतात. पण शेवटी देवाची काळजी प्रत्यक्ष कृतीत दिसते, तेव्हा ते थक्क होतात. येशू पाच भाकरी आणि दोन मासे इतके वाढवतो की पाच हजारांहून अधिक लोकांना जेवायला मिळते.
सर्वप्रथम, स्वतःच्या गरजा भागवण्याकडे आपण बेजबाबदारपणे दुर्लक्ष करावे आणि येशू प्रत्येक वेळी चमत्कार करून आपली सोय करेल असा भरवसा ठेवावा, असे हे शुभवर्तमान आपल्याला सांगत नाही. काम करून स्वतःच्या आणि आपल्या कुटुंबाच्या गरजा भागवण्याचे कर्तव्य सोडून द्यावे, असा याचा अर्थ नाही.
हे शुभवर्तमान येशूवर विश्वास ठेवण्याविषयी आहे. या प्रसंगी येशूच्या अनुयायांना आपले लक्ष प्रभूवर केंद्रित करून त्याच्या सहवासात राहण्याची ओढ लागत होती. त्या क्षणी जीवनातील सर्व चिंता बाजूला ठेवून आध्यात्मिक पोषण घ्यावे, अशी ओढ त्यांना अंतःकरणात जाणवत होती. श्रद्धेची कृती करण्याचे हे आमंत्रण होते, आणि लोकांनी या अंतःकरणातील आमंत्रणाला खरोखरच विश्वासाने प्रतिसाद दिला, हे स्पष्ट आहे. त्यांना भूक लागली होती हे उघड असूनही ते येशूबरोबरच राहिले, यावरून ते दिसून येते.
म्हणून यातला एक महत्त्वाचा संदेश असा आहे की, देव कधीकधी आपल्याला अशा प्रकारे त्याच्यावर भरवसा ठेवायला बोलावतो, जे प्रथमदर्शनी व्यवहार्य किंवा तर्कसंगत वाटत नाही. तिथून निघून स्वतःसाठी अन्न मिळवणे ही व्यवहार्य गोष्ट ठरली असती. पण त्या क्षणी देवाच्या कृपेने त्या पाच हजार जणांना एक अलौकिक हाक दिली: येशूबरोबर राहा आणि सर्व काही नीट होईल असा भरवसा ठेवा. त्यांनी तसेच केले आणि खरोखर सर्व काही नीट झाले.
देव कधीकधी तुम्हाला अशा मार्गांनी त्याच्यामागे येण्यास बोलावतो, ज्यांचा अर्थ तुम्हाला लगेच उमगत नाही. आज यावर चिंतन करा. कधी तुम्हाला असे जाणवेल की, आपल्या मानवी तर्कबुद्धीने काढलेल्या निष्कर्षांपेक्षा ‘मी तुमची काळजी घेईन’ या त्याच्या अभिवचनाकडे अधिक लक्ष द्यावे, असे देव तुम्हाला सांगत आहे. असे झाले तर आश्चर्य मानू नका. देवाचे मार्ग आपल्या मार्गांपेक्षा कितीतरी उच्च आहेत. कधीकधी त्याचे बोलावणे आमूलाग्र बदलाची मागणी करते. देव तुम्हाला त्याच्यावर भरवसा ठेवण्यास बोलावत आहे, अशी श्रद्धेने तुमच्या अंतःकरणात दृढ खात्री झाली, तर त्याच्यावर भरवसा ठेवा. सर्व बाबतींत त्याच्यावर भरवसा ठेवा; तो नेहमी तुमची काळजी घेईल.
हे प्रभू, कधीकधी तुझ्यावरचा माझा भरवसा डळमळतो. तू किती चांगला आहेस आणि माझ्या जीवनाची काळजी घेतोस, याबद्दलही कधीकधी माझ्या मनात शंका येते. माझ्या स्वतःच्या निष्कर्षांपेक्षा तुझ्या सौम्य आमंत्रणावर नेहमी अधिक भरवसा ठेवायला मला मदत कर. तुझ्या परिपूर्ण योजनेनुसार मला रोज जगता यावे म्हणून तूच मला सदैव मार्ग दाखव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
कृपेच्या अनुभवावर चिंतन
प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा नाताळकाळातील तिसरा वार
प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा बुधवार (किंवा 9 जानेवारी)
पाच हजार लोक जेवून तृप्त झाल्यावर येशूने आपल्या शिष्यांना नावेत बसवले आणि आपण लोकांना निरोप देत असताना त्यांना आपल्या आधी पलीकडच्या तीरावर बेथसैदाकडे जायला सांगितले. लोकांचा निरोप घेतल्यावर तो प्रार्थना करण्यासाठी डोंगरावर गेला. मार्क 6:45–46
येशू त्यांच्यापासून निघून गेला, तेव्हा लोकांच्या मनात काय चालले असेल? ते काही दिवस अन्नाविना त्याच्याबरोबर होते. येशूने पाच भाकरी आणि दोन मासे वाढवून त्या सर्वांना खाऊ घातले. अशा चमत्काराने आपल्याला अन्न मिळाले, याचे त्यांना फार आश्चर्य वाटले. मग येशू त्यांचा निरोप घेऊन एकटाच प्रार्थना करण्यासाठी निघून गेला. या अनुभवामुळे त्यांच्या मनात कोणते विचार आले असतील आणि ते एकमेकांशी काय बोलले असतील, याची कल्पना करा!
अन्न इतके कसे वाढले, याचे तर्कसंगत स्पष्टीकरण शोधण्याचा प्रयत्न कदाचित काहींनी केला असेल. काहींनी हा चमत्कार होता, असे मनापासून मानले असेल, तर आणखी काहींना काय समजावे हेच कळले नसेल. आपल्या जीवनात देवाच्या सामर्थ्याचा आणि कृपेचा प्रत्यय येतो, तेव्हा अनेकदा आपलाही असाच अनुभव असतो.
प्रत्यक्ष भौतिक चमत्कार आपल्याला दररोज दिसतीलच असे नाही. कदाचित आपल्या आयुष्यात एकदाही असा चमत्कार पाहायला मिळणार नाही. पण आपण अंतःकरण उघडे ठेवले, तर देवाचे सामर्थ्य आपल्या जीवनात कार्यरत असल्याचा अनुभव आपल्याला नियमितपणे येईल. बहुतेक वेळा हे कार्य सूक्ष्मपणे आणि नकळत घडेल; पण कधी ते स्पष्टपणे जाणवेल आणि आपल्यात बदल घडवेल. पहिला प्रश्न असा आहे की, देवाचे कार्य पाहण्यासाठी आपल्याकडे श्रद्धेचे डोळे आहेत का? आणि दुसरा प्रश्न असा आहे की, त्याच्या कार्याने आपल्यात परिवर्तन घडू द्यायला आपण तयार आहोत का?
लोकसमुदाय पांगत असताना देवाने त्यांच्या अंतःकरणात हा दुसरा प्रश्न विचारला असेल. त्यांनी नुकतेच देवाचे सामर्थ्य पाहिले होते. आता या अनुभवाने स्वतःचे जीवन बदलू द्यावे, असे आवाहन त्यांच्यापैकी प्रत्येकाला होते. तेथून निघाल्यावर घडलेली घटना मनात पुन्हा अनुभवावी, तिच्यावर विश्वास ठेवावा आणि ती अंतःकरणात खोलवर रुजू द्यावी, असे त्यांना आवाहन होते.
आज आपल्या जीवनातील देवाच्या उपस्थितीवर चिंतन करा. देव तुमच्याशी कसा बोलला, त्याने तुम्हाला कशी मदत केली आणि गरजेच्या वेळी तो तुमच्या पाठीशी कसा उभा राहिला, हे आठवा. देव जे करतो ते आपण सहज विसरून जातो. त्याने केलेले सर्व मनात जपून ठेवणे आणि त्या कार्याचा आपल्या अंतःकरणावर परिणाम होत राहू देणे, हे आपले ध्येय आहे. देवाने पूर्वी केलेल्या कार्याचे आज चिंतन करा, म्हणजे त्याच्या प्रेमाच्या त्या कृतींना तुमच्या आजच्या जीवनातही फळ येत राहील.
हे प्रभू, माझ्या जीवनात तू जिवंतपणे आणि असंख्य प्रकारे कार्य केले आहेस, हे मला माहीत आहे. तुझ्या कृपेची ती दाने मला नेहमी जपता येऊ दे. माझ्या जीवनातील तुझ्या उपस्थितीमुळे तुझ्या परिपूर्ण योजनेवरचा माझा भरवसा सतत वाढत राहू दे. तू मला सोडून गेला आहेस असे वाटते, तेव्हाही तू सदैव माझ्या जवळ आहेस आणि माझ्या जीवनात कार्य करत आहेस, याची जाणीव मला होऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
संदेष्टा म्हणून ख्रिस्ताची भूमिका
नाताळ काळातील प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा चौथा सप्ताहदिवस
प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा गुरुवार (किंवा 10 जानेवारी)
येशू त्यांना म्हणाला, “पवित्र शास्त्रातील हा उतारा आज तुम्ही ऐकत असतानाच पूर्ण झाला आहे.” सर्वांनी त्याची प्रशंसा केली आणि त्याच्या मुखातून निघालेल्या कृपापूर्ण शब्दांनी ते आश्चर्यचकित झाले. लूक 4:21–22a
येशू नुकताच नाझरेथला आला होता. तिथेच तो लहानाचा मोठा झाला होता. पवित्र शास्त्राचे वाचन करण्यासाठी तो मंदिराच्या परिसरात गेला. त्याने यशयाच्या ग्रंथातील हा उतारा वाचला: “प्रभूचा आत्मा माझ्यावर आहे, कारण गरिबांना शुभवार्ता सांगण्यासाठी त्याने मला अभिषिक्त केले आहे. बंदिवानांना मुक्तीची आणि अंधांना पुन्हा दृष्टी मिळण्याची घोषणा करण्यासाठी, पीडितांना मोकळे करण्यासाठी आणि प्रभूला मान्य असलेले वर्ष जाहीर करण्यासाठी त्याने मला पाठवले आहे.” हे वाचून झाल्यावर येशू खाली बसला आणि यशयाची ही भविष्यवाणी पूर्ण झाली आहे, असे त्याने जाहीर केले.
येशूच्या गावातील लोकांची प्रतिक्रिया लक्षवेधी आहे. “सर्वांनी त्याच्याविषयी चांगले उद्गार काढले आणि त्याच्या मुखातून निघालेल्या कृपापूर्ण वचनांनी ते थक्क झाले.” निदान सुरुवातीला तरी त्यांची प्रतिक्रिया अशी होती. पण पुढे वाचल्यावर दिसते की येशूने त्यांच्या धारणांना आव्हान दिले. त्यामुळे ते संतापाने भरून गेले आणि त्यांनी त्याला तिथल्या तिथे ठार मारण्याचा प्रयत्न केला.
अनेकदा येशूबद्दल आपली प्रतिक्रियाही अशीच असते. सुरुवातीला आपण त्याच्याविषयी चांगले बोलतो आणि मनापासून त्याचे स्वागत करतो. उदाहरणार्थ, नाताळात आपण नाताळगीते गातो आणि त्याचा जन्मोत्सव आनंदाने व उत्साहाने साजरा करतो. आपण चर्चमध्ये जातो आणि लोकांना नाताळच्या शुभेच्छा देतो. आपण गोठ्याचा देखावा उभारतो आणि आपल्या ख्रिस्ती श्रद्धेच्या चिन्हांनी सजावट करतो. पण हे सारे आपल्या अंतःकरणात किती खोलवर रुजले आहे? कधीकधी नाताळचे उत्सव आणि परंपरा वरवरच्याच राहतात; त्यांतून आपल्या ख्रिस्ती निष्ठेची किंवा श्रद्धेची खरी खोली दिसून येत नाही. हा लाडका बाळ ख्रिस्त जेव्हा सत्य सांगतो आणि आपल्या विवेकाला साद घालतो, तेव्हा काय होते? शुभवर्तमान आपल्याला पश्चात्ताप करण्यास आणि जीवन बदलून देवाकडे वळण्यास बोलावते, तेव्हा काय होते? अशा वेळी ख्रिस्ताला आपला प्रतिसाद काय असतो?
नाताळकाळाचा शेवटचा आठवडा चालू असताना आज या गोष्टीवर चिंतन करा: नाताळात ज्या लहान बाळाचा आपण सन्मान करतो, ते आता मोठे झाले आहे आणि आपल्याला सत्याची वचने सांगत आहे. केवळ एक लहान बाळ म्हणून नव्हे, तर संपूर्ण सत्याचा संदेष्टा म्हणूनही त्याचा सन्मान करण्यास तुम्ही तयार आहात का, याचा विचार करा. त्याचा संपूर्ण संदेश ऐकून त्याचे आनंदाने स्वागत करण्यास तुम्ही तयार आहात का? त्याची सत्यवचने तुमच्या अंतःकरणात खोलवर उतरू द्यायला आणि त्यांना तुमचे जीवन बदलू द्यायला तुम्ही तयार आहात का?
हे प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. तू जे काही सांगितले आहेस ते माझ्या अंतःकरणात खोलवर उतरावे आणि मला संपूर्ण सत्याकडे घेऊन जावे, अशी माझी इच्छा आहे. बेथलेहेमात जन्मलेले लहान बाळ म्हणूनच नव्हे, तर सत्याचा महान संदेष्टा म्हणूनही तुला स्वीकारण्यास मला मदत कर. तुझ्या वचनांचा मला कधीही राग येऊ नये आणि माझ्या जीवनातील तुझ्या संदेष्ट्याच्या कार्याला मी सदैव खुल्या मनाने प्रतिसाद द्यावा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
येशूपुढे साष्टांग दंडवत
नाताळ काळातील प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा पाचवा सप्ताहदिवस
प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा शुक्रवार (किंवा 11 जानेवारी)
येशू ज्या नगरात होता, तेथे एक मनुष्य होता. त्याच्या अंगभर कुष्ठरोग पसरला होता. येशूला पाहताच त्याने त्याच्यापुढे साष्टांग दंडवत घातला आणि विनवणी केली, “प्रभू, तुझी इच्छा असेल तर तू मला शुद्ध करू शकतोस.” येशूने हात पुढे केला, त्याला स्पर्श केला आणि म्हटले, “माझी इच्छा आहे. शुद्ध हो.” लूक 5:12–13a
आपल्या प्रभूसमोर साष्टांग पडल्याचे दृश्य पुन्हा एकदा आपल्यासमोर येते. या वेळी एक कुष्ठरोगी त्याच्यासमोर साष्टांग पडतो. गेल्याच आठवड्यात प्रभुप्रकटीकरणाचा सण साजरा करताना आपल्याला पूर्वेकडून आलेल्या तीन ज्ञानी पुरुषांची आठवण झाली. तेही ख्रिस्ताची आराधना करण्यासाठी आले आणि त्याच्यासमोर साष्टांग पडले.
कदाचित आपल्या सर्वांनाच त्या ज्ञानी पुरुषांच्या जागी स्वतःला पाहायला आवडेल: समाजात प्रतिष्ठा आणि लोकांचा आदर लाभलेल्या व्यक्ती म्हणून आपण ख्रिस्ताचा शोध घेत येत आहोत, अशी कल्पना करायला आपल्याला आवडेल. त्या ज्ञानी पुरुषांकडे लोक नक्कीच अशाच नजरेने पाहत असतील. पण त्या कुष्ठरोग्यासारखेही आपण आहोत, हे विसरू नये. तो आपल्या दुर्बल आणि असहाय अवस्थेत येशूकडे आला, आपल्या प्रभूसमोर साष्टांग पडला आणि त्याने दयेची याचना केली. आपल्याला प्रत्यक्षात कुष्ठरोग नसला, तरी आपण सर्व जण आपापल्या व्याधी घेऊन येशूकडे येतो. आपल्याला त्याच्या दयेची आणि आपल्याला बरे करणाऱ्या त्याच्या स्पर्शाची गरज आहे.
येशूने काय केले ते पाहा. त्याने “हात पुढे केला, त्याला स्पर्श केला” आणि मग त्याला बरे केले. येशू क्षणभरही कचरला नाही. त्याने त्या कुष्ठरोग्याशी तुच्छतेने वागणूक केली नाही आणि त्याच्याबद्दलच्या करुणेतही काही कमी पडू दिले नाही. येशूने त्या कुष्ठरोग्याच्या जीवनात त्याला बरे करणारी कृपा तत्क्षणी ओतली.
प्रभूच्या बाप्तिस्म्याचा सण जवळ येत आहे आणि त्याबरोबर नाताळकाळही संपत आला आहे. या वेळी आपण आठवण ठेवावी की बाप्तिस्म्यात ख्रिस्ताने आपल्या सर्वांना स्पर्श केला आहे. हा “स्पर्श” आपल्याला आयुष्यभर लाभत राहतो. हा स्पर्श आपल्याला पवित्र करतो आणि बदलतो. तो आपल्याला बरे करतो आणि सांत्वन देतो. आपल्याला कृपेची गरज आहे हे मान्य करून नम्रतेने येशूकडे या आणि त्याच्या दयेचा अनुभव घ्या. स्वतःला त्याच्या स्वाधीन करण्यास भिऊ नका. तो क्षणाचाही विलंब न करता तुमच्याकडे हात पुढे करील आणि तुम्हाला आपली विपुल दया देईल, याची खात्री बाळगा.
हे प्रभू, तुझी इच्छा असेल तर तू मला शुद्ध करू शकतोस. तुझी इच्छा असेल तर तू मला बरे करू शकतोस, मला क्षमा करू शकतोस, मला बळ देऊ शकतोस आणि माझ्यावर प्रेम करू शकतोस. मी आधीच तुझे आभार मानतो, कारण मला ठाऊक आहे की या सर्व प्रकारे आणि मला गरज आहे त्या इतर प्रत्येक प्रकारे मला आशीर्वाद देण्याची तुझी इच्छा आहे आणि तसे करण्याचे तू ठरवतोस. तुझ्या दयेबद्दल आणि कृपेबद्दल, तसेच माझ्या दुर्बलतेतही तू माझा स्वीकार करतोस याबद्दल तुझे आभार. हे माझ्या प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. प्रेमाने आणि आराधनेने तुझ्यासमोर साष्टांग दंडवत घालण्याचे मी ठरवतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
तुमच्या जीवनाचे मार्गदर्शक तत्त्व
नाताळ काळातील प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा सहावा सप्ताहदिवस
प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा शनिवार (किंवा 12 जानेवारी)
“तो वाढला पाहिजे; मी कमी झालो पाहिजे.” योहान 3:30
बाप्तिस्मा देणाऱ्या संत योहानाचे हे प्रभावी आणि संदेष्ट्याचे शब्द दररोज आपल्या अंतःकरणात घुमत राहिले पाहिजेत. आज आपण जे आहोत आणि उद्या आपण जे व्हायला हवे, त्या दोन्हींना हे शब्द दिशा देतात. या शब्दांचा अर्थ काय? योहान येथे दोन गोष्टी स्पष्टपणे सांगतो: १) येशूने वाढले पाहिजे, २) आपण कमी झाले पाहिजे.
सर्वप्रथम, आपल्या जीवनात येशूचे स्थान वाढत जावे, हे आपले मुख्य ध्येय असले पाहिजे. याचा नेमका अर्थ काय? याचा अर्थ असा की आपल्या मनावर आणि इच्छाशक्तीवर त्याचे अधिकाधिक अधिपत्य असावे. आपण त्याचे व्हावे आणि तो आपला व्हावा. सर्व बाबतींत त्याची पवित्र इच्छा पूर्ण करणे, हे आपल्या जीवनातील सर्वांत महत्त्वाचे ध्येय आणि सर्वांत मोठी इच्छा असावी. भीती बाजूला सारून देवावर आणि शेजाऱ्यावर प्रेम करणे, हीच आपल्या जगण्याची प्रेरणा व्हावी. आपल्या जीवनात प्रभूचे स्थान वाढू दिल्याने आपल्याला खरे स्वातंत्र्य मिळते. कारण मग सगळे काही स्वतःच्या बळावर सांभाळण्याची धडपड आपल्याला करावी लागत नाही. आता येशू आपल्यामध्ये आणि आपल्याद्वारे जगतो.
दुसरे म्हणजे, ‘मी कमी झाले पाहिजे’ असे योहान म्हणतो, तेव्हा त्याचा अर्थ असा की येशू आपल्या जीवनाची सूत्रे हाती घेत असताना स्वतःची मर्जी, इच्छा, महत्त्वाकांक्षा, आशा वगैरे विरून गेल्या पाहिजेत. म्हणजेच सर्व स्वार्थ सोडला पाहिजे आणि निःस्वार्थपणे जगणे हा आपल्या जीवनाचा पाया झाला पाहिजे. देवासमोर ‘कमी होणे’ म्हणजे नम्र होणे. जे देवाकडून नाही ते सारे सोडून देणे आणि आपल्यातून केवळ देवाचेच तेज प्रकट होऊ देणे, ही नम्रता आहे.
बाप्तिस्मा देणाऱ्या संत योहानाच्या या सुंदर उद्गारांवर आज चिंतन करा. हे शब्द प्रार्थना म्हणून पुन्हा पुन्हा म्हणा. ते तुमच्या जीवनाचे मार्गदर्शक तत्त्व होऊ द्या.
हे प्रभू, तू वाढले पाहिजेस आणि मी कमी झाले पाहिजे. कृपा करून ये आणि माझा आत्मा पूर्णपणे आपल्या अधीन घे. माझे मन आणि अंतःकरण बदल; माझी इच्छाशक्ती, भावना आणि इच्छा यांना दिशा दे. तुझ्या दैवी जीवनाचे पवित्र साधन मला होऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
“तुझ्यावर मी अत्यंत प्रसन्न आहे”
प्रभूचा बाप्तिस्मा
6 जानेवारीनंतरचा रविवार
सर्व लोकांचा बाप्तिस्मा झाल्यावर येशूनेही बाप्तिस्मा घेतला. तो प्रार्थना करत असताना स्वर्ग उघडला आणि पवित्र आत्मा कबुतरासारख्या देहधारी रूपात त्याच्यावर उतरला. स्वर्गातून वाणी झाली, “तू माझा प्रिय पुत्र आहेस; तुझ्यावर मी अत्यंत प्रसन्न आहे.” लूक 3:21–22 (वर्ष क मधील शुभवर्तमान)
आजच्या सणाने नाताळ काळाची सांगता होते आणि उपासनावर्षातील सामान्य काळाला सुरुवात होते. हा सण येशूच्या गुप्त जीवनातून त्याच्या सार्वजनिक सेवाकार्यात झालेला प्रवेश दर्शवतो. प्रभुप्रकटीकरणाचा विषयही या सणात पुन्हा उमटतो. कारण प्रभूच्या बाप्तिस्म्यातून येशूचे देवत्व त्याच्या सर्व पहिल्या अनुयायांना आणि बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाच्या शिष्यांना पुन्हा एका नव्या प्रकारे प्रकट झाले.
सर्वप्रथम हे लक्षात घेतले पाहिजे की येशूला योहानाकडून बाप्तिस्मा घेण्याची गरज नव्हती. योहान देत असलेला बाप्तिस्मा हा मनापासून पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्याचे आवाहन आणि त्याचे चिन्ह होता. येशूला पश्चात्ताप करण्याची गरज नव्हती. तरीही तो योहानाकडे येतो. सुरुवातीला योहान नकार देतो, पण येशू आग्रह धरतो. त्याने बाप्तिस्मा का घेतला?
पहिली गोष्ट अशी की, योहानाकडून बाप्तिस्मा स्वीकारून येशूने योहानाने जे काही सांगितले आणि केले त्याला पुष्टी दिली. येशूसाठी आणि कृपेच्या नव्या युगासाठी मार्ग तयार करण्याची योहानाची पवित्र भूमिकाही त्याने मान्य केली. अशा प्रकारे येशूचा बाप्तिस्मा हा जुन्या करारातील संदेष्टे (ज्यांच्यापैकी योहान शेवटचा होता) आणि नव्या करारातील कृपेचे व सत्याचे युग यांना जोडणारा दुवा ठरतो.
दुसरी गोष्ट अशी की, येशू बाप्तिस्म्याच्या पाण्यात उतरला, तेव्हा पाण्याने त्याचा बाप्तिस्मा केला नाही, असे म्हटले जाते. उलट, त्याच्या बाप्तिस्म्यात या जगात निर्माण केलेल्या सर्व जलाचा एका अर्थी त्याच्याकडूनच “बाप्तिस्मा” झाला. पाण्यात उतरून येशूने पाणी पवित्र केले आणि आपली कृपा ओतली. अशा रीतीने सर्व पाणी पुढे तारणाचा स्रोत बनले.
तिसरी गोष्ट अशी की, येशूचा बाप्तिस्मा हे एक प्रभुप्रकटीकरण होते. तो प्रकटीकरणाचा क्षण होता. तो पाण्यातून वर आला तेव्हा, “स्वर्ग उघडला आणि पवित्र आत्मा कबुतरासारख्या देहधारी रूपात त्याच्यावर उतरला. स्वर्गातून वाणी झाली, ‘तू माझा प्रिय पुत्र आहेस; तुझ्यावर मी अत्यंत प्रसन्न आहे.’” येशूचे पुत्रत्व आणि देवत्व अशा प्रत्यक्ष स्वरूपात प्रकट झाले की ते पाहता आणि ऐकता आले. त्यामुळे येशू हा पित्याचा पुत्र आहे, हे तेथे उपस्थित असलेल्या सर्वांना निःसंशयपणे कळले. अशा रीतीने पित्याने येशूच्या बाप्तिस्म्याद्वारे आपल्या पुत्राची आणि त्याच्या कार्याची ओळख जगाला करून दिली.
सामान्य काळाच्या प्रारंभाची तयारी करताना, येशूच्या बाप्तिस्म्याच्या वेळी पित्याने उच्चारलेल्या या शब्दांवर आज चिंतन करा. पिता आपल्या पुत्राच्या देवत्वाविषयी तुम्हाला काय सांगतो, ते ऐका. येशूकडे आपली दृष्टी वळवा. त्याचे अनुसरण करण्यास आणि त्याचा प्रत्येक शब्द मनावर घेण्यास तयार व्हा. आपल्याला पित्याकडे आणण्यासाठी त्याला या जगात पाठवण्यात आले. तुमच्या स्वतःच्या जीवनात त्याला हे कार्य पूर्ण करू द्या.
हे प्रभू, तू सनातन पित्याचा पुत्र आणि जगाचा तारणहार आहेस, असा माझा विश्वास आहे. तू कृपेचे आणि सत्याचे नवे युग आणले आहेस आणि तू जिथे नेशील तिथे तुझ्यामागे जाण्यासाठी तू मला बोलावले आहेस, असा माझा विश्वास आहे. उपासनेच्या वर्षातील हा सामान्य काळ सुरू होत असताना, तो माझ्यासाठी असामान्य कृपेचा काळ ठरो आणि मी दररोज तुझ्या वाणीकडे लक्ष देऊन त्याप्रमाणे वागावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
मऊ बांधणीच्या पुस्तकाच्या स्वरूपात & ई-पुस्तक म्हणूनही उपलब्ध
ॲमेझॉन.कॉम – गुगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल

