चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

ॲमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल – आणि इतरही!
नैसर्गिक न्याय की दया?
सामान्य काळातील सातवा रविवार (वर्ष अ)
येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “ ‘डोळ्याबद्दल डोळा आणि दाताबद्दल दात,’ असे सांगितले होते, हे तुम्ही ऐकले आहे. पण मी तुम्हाला सांगतो, दुष्ट माणसाला प्रतिकार करू नका. कोणी तुमच्या उजव्या गालावर मारले, तर दुसराही गाल त्याच्याकडे वळवा.” मत्तय 5:38–39
देवाने इस्राएली लोकांना इजिप्तमधील गुलामगिरीतून मुक्त केल्यानंतर त्यांच्याशी करार केला. दहा आज्ञा या कराराच्या केंद्रस्थानी होत्या. इस्राएली लोक वाळवंटात असताना त्या चाळीस वर्षांत देव मोशेशी बोलत राहिला आणि ‘मोशेचे नियमशास्त्र’ म्हणून ओळखले जाणारे संपूर्ण नियमशास्त्र त्याने प्रकट केले. ते तोरामध्ये, म्हणजे जुन्या कराराच्या पहिल्या पाच ग्रंथांत, नोंदले आहे. येशूच्या काळापर्यंत यहुदी समाजात बरेच बदल झाले होते. मोशेचे नियमशास्त्र त्यांच्या श्रद्धेचा आणि शासनव्यवस्थेचा पाया राहिले, तरी परंपरा आणि नियमशास्त्राचे लावलेले अर्थ—त्यांपैकी काही चुकीचेही—त्यांच्या दैनंदिन जीवनात अधिकाधिक रूढ झाले होते. नियमशास्त्राचा अर्थ लावण्यात परुशींचे स्थान प्रमुख झाले होते. त्यातून उद्भवलेल्या परंपरा आणि शिकवणीही नियमशास्त्राइतक्याच बंधनकारक आहेत, असे ते अनेकदा मानत. आजच्या शुभवर्तमानात येशू अशा दोन शिकवणींविषयी बोलतो: “डोळ्याबद्दल डोळा आणि दाताबद्दल दात” आणि “तू आपल्या शेजाऱ्यावर प्रेम कर आणि आपल्या शत्रूचा द्वेष कर.”
“आपल्या शेजाऱ्यावर प्रेम कर” ही आज्ञा तोरामध्ये आहे (लेवीय 19:18), पण “आणि आपल्या शत्रूचा द्वेष कर” हे शब्द त्यात नाहीत. ही कल्पना बहुधा नंतरच्या काळात नियमशास्त्राच्या चुकीच्या अर्थांमधून उद्भवली असावी. पापी किंवा मूर्तिपूजक राष्ट्रांपासून वेगळे राहण्याच्या आज्ञांचाही त्यावर प्रभाव पडला असावा. अशा अर्थांमुळे करारबद्ध समुदायाबाहेरील लोकांविषयी वैरभाव वाढला असण्याची शक्यता आहे. ही पार्श्वभूमी लक्षात घेतली, तर या परंपरांचा उल्लेख करताना येशू “असे लिहिले आहे” याऐवजी “असे सांगितले होते, हे तुम्ही ऐकले आहे” असे का म्हणतो, हे समजते.
“डोळ्याबद्दल डोळा आणि दाताबद्दल दात” या पहिल्या परंपरेला तोरामध्ये स्पष्ट आधार आहे: “जो कोणी आपल्या शेजाऱ्याला कायमची इजा करील, त्यालाही तशीच इजा केली जावी: हाड मोडल्याबद्दल हाड मोडणे, डोळ्याबद्दल डोळा, दाताबद्दल दात” (लेवीय 24:19–20). अपराधाच्या प्रमाणात शिक्षा व्हावी आणि प्रत्युत्तरात अतिरेक होऊ नये, हा या तत्त्वाचा उद्देश होता. त्यामुळे सूडाचे चक्र अधिकाधिक तीव्र होत जाणे टळत असे. हे तत्त्व केवळ तोरापुरते मर्यादित नव्हते; बाबिलोनी लोकांसारख्या इतर प्राचीन समाजांतही ते पाळले जात असे. म्हणून हे तत्त्व नैसर्गिक नियमाचा भाग मानता येते. देवाने जगाच्या आरंभापासून हा नियम प्रस्थापित केला आहे. तो आपल्या सदसद्विवेकबुद्धीवर कोरलेला आहे आणि नैसर्गिक न्यायाचा नियम म्हणून तो मानवी बुद्धीला समजू शकतो.
नैसर्गिक न्यायाच्या या नियमाविषयी बोलताना येशू आपल्याला कृपेनुसार जगण्याचे आवाहन करतो आणि अशा रीतीने या नियमाला अधिक उंचीवर नेतो. कृपा आपल्या मानवी स्वभावाला परिपूर्ण करते आणि उन्नत करते. तिच्यामुळे आपल्याला दैवी दयेत रुजलेल्या न्यायाच्या नव्या नियमानुसार जगण्याचे सामर्थ्य मिळते. दैवी दया नैसर्गिक न्याय रद्द करत नाही, तर त्याच्या पलीकडे जाते. ती आपल्याला अन्यायाला अपराधाच्या प्रमाणात शिक्षा देऊन नव्हे, तर क्षमेने, उदारतेने आणि प्रेमाने उत्तर देण्यास बोलावते. शेवटी, जे जीवन बदलून टाकणारी कृपेची देणगी स्वीकारण्यास नकार देतात आणि दयेचा नवा नियम जाणीवपूर्वक नाकारतात, त्यांचा न्याय देव नैसर्गिक न्यायानुसार करील. आपण सर्वजण पाप करतो आणि देवाच्या गौरवाला उणे पडतो; म्हणून नैसर्गिक न्यायानुसार आपण सर्वजण शिक्षेस पात्र आहोत.
केवळ कृपेमुळेच आपल्याला दैवी दयेनुसार जगता येते. येशू जसे प्रेम करतो तसे प्रेम करण्यास, आपल्याला इजा करणाऱ्या प्रत्येकाला क्षमा करण्यास आणि अमर्याद उदारता दाखवण्यास तो आपल्याला बोलावतो. म्हणूनच आजच्या शुभवर्तमानाच्या शेवटी येशू म्हणतो, “म्हणून तुमचा स्वर्गीय पिता जसा परिपूर्ण आहे, तसे तुम्हीही परिपूर्ण व्हा” (मत्तय 5:48). येशूने स्वतः आपल्या दुःखसहनातून आणि मृत्यूतून कृपेचा हा नवा नियम पूर्णपणे दाखवून दिला. त्याने आपला छळ करणाऱ्यांना क्षमा केली आणि सर्वांसाठी परिपूर्ण प्रेमाची कृती म्हणून स्वतःचे जीवन अर्पण केले. आपल्या प्रभूप्रमाणे या अमर्याद दयेत पूर्णपणे जगणे आपल्याला तेव्हाच शक्य होते, जेव्हा आपण त्याचे अनुकरण करतो आणि त्याची दया इतरांनाही दाखवतो.
देवाची अमर्याद दैवी दया आणि नैसर्गिक न्यायाची आपल्यात उपजत असलेली जाणीव यांच्यात कधीकधी जो ताण आपल्याला जाणवतो, त्यावर आज चिंतन करा. चुकीच्या कृत्याला शास्ती झालीच पाहिजे, असा आग्रह धरताना अस्वस्थ वाटणे स्वाभाविक आहे. आपण कृपेकडे वळतो, तेव्हाच देवाच्या दयेची परिपूर्णता गाठण्याच्या प्रयत्नात आपल्याला खरे स्वातंत्र्य सापडते. कृपेच्या त्या नव्या नियमानुसार जगण्याचा निश्चय करा; त्यातून तुम्हाला विपुल फळ मिळेल.
हे परम उदार प्रभू, जे कृपेचा नवा नियम स्वीकारतात आणि त्यानुसार जगतात, त्यांच्यासाठी तुझ्या दयेला आणि क्षमेला सीमा नाही. माझ्यावर तुझी दैवी दया कर, म्हणजे तुझ्याशी पूर्ण समेट साधून जगता येईल आणि जगात तुझ्या कृपेचे प्रभावी साधनही होता येईल. कोणतीही मर्यादा न ठेवता प्रेम करण्यास, क्षमा करण्यास आणि देण्यास मला मदत कर, जेणेकरून तुझ्या अमूल्य रक्ताने प्रस्थापित केलेल्या नव्या करारात मला पूर्णपणे सहभागी होता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
यांपैकी श्रेष्ठ काय?
सामान्य काळातील सातवा रविवार (वर्ष ब)
ते मनात काय विचार करत होते, हे येशूला लगेच कळले. म्हणून तो त्यांना म्हणाला, “तुम्ही आपल्या मनात असे विचार का करता? पक्षाघात झालेल्या या माणसाला ‘तुझ्या पापांची क्षमा झाली आहे’ असे म्हणणे सोपे, की ‘ऊठ, आपली चटई उचल आणि चालू लाग’ असे म्हणणे सोपे? पण पृथ्वीवर पापांची क्षमा करण्याचा अधिकार मानवपुत्राला आहे, हे तुम्हाला कळावे म्हणून”—तो पक्षाघात झालेल्या माणसाला म्हणाला, “मी तुला सांगतो, ऊठ, आपली चटई उचल आणि घरी जा.” मार्क 2:8–11
या पक्षाघात झालेल्या माणसाला शारीरिक व्याधीतून बरे करणे ही येशूने त्याला दिलेली दुसरी अद्भुत देणगी होती. पहिली देणगी त्याने तेव्हा दिली, जेव्हा त्या माणसाची आणि त्याला चटईवरून छपरातून खाली उतरवणाऱ्या चौघांची श्रद्धा पाहून येशू क्षणाचाही संकोच न करता म्हणाला, “बाळा, तुझ्या पापांची क्षमा झाली आहे” (मार्क 2:5).
या दोन देणग्यांचा विचार करा: पापांची क्षमा आणि शरीराला मिळालेले आरोग्य. “बाळा, तुझ्या पापांची क्षमा झाली आहे,” असे येशूने म्हटल्यावर पुष्कळांना आश्चर्य वाटले असेल; काही जण तर बुचकळ्यातही पडले असतील. त्यांच्या मनात कदाचित असा विचार आला असेल: या माणसाला केवळ त्याच्या पापांची क्षमा व्हावी म्हणून छपरातून खाली उतरवले नव्हते; तो नक्कीच आपल्या शारीरिक व्याधीतून बरा होण्यासाठी आला होता!
क्षमादानाची ही पहिली देणगी देताना जे लोक तिथे होते, त्यांच्या मनात कोणकोणते विचार आले असतील, याचा आपण केवळ अंदाज लावू शकतो. पण अशा वेळी आपली प्रतिक्रिया काय असती, याचा विचार करणे उपयुक्त ठरेल. तुम्ही तिथे असता, त्या माणसाला खाली उतरवताना पाहिले असते, आणि येशू त्याला लगेच बरे करण्याऐवजी त्याच्या पापांची क्षमा करत आहे, असे ऐकले असते, तर तुमची प्रतिक्रिया काय असती? काहींना थोडा हेवा वाटला असता. इतरांनी रागाने प्रतिक्रिया दिली. येशू ज्या शास्त्र्यांशी बोलत होता, ते म्हणाले, “हा माणूस असा का बोलतो? हा देवाची निंदा करतो. एकट्या देवाशिवाय पापांची क्षमा कोण करू शकतो?” (मार्क 2:7). आणखी काहींनी, विशेषतः त्या माणसाला खाली उतरवणाऱ्या चौघांनी, येशूचे शब्द मोठ्या आनंदाने व कृतज्ञतेने स्वीकारले असतील. त्यांच्या दृढ श्रद्धेमुळे येशूच्या अधिकारावर त्यांचा भरवसा होता.
आता दुसऱ्या देणगीचा विचार करा: तो माणूस आपल्या शारीरिक व्याधीतून बरा झाला. पक्षाघातामुळे हालचालही करू न शकणारा हा माणूस येशूच्या आज्ञेने बरा होऊन चालू-फिरू लागला, असे तुम्ही पाहिले असते, तर तुमची प्रतिक्रिया काय असती? शुभवर्तमानानुसार, लोक थक्क झाले आणि “असे काही आम्ही कधीच पाहिले नाही,” असे म्हणत त्यांनी देवाचा गौरव केला (मार्क 2:12).
लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट अशी की, क्षमादानामुळे शास्त्री संतापले आणि त्यांनी येशूचा निषेध केला; पण तो माणूस शरीराने बरा झाला तेव्हा जमलेले लोक थक्क झाले आणि त्यांनी देवाची स्तुती केली. त्या माणसाच्या पापांची क्षमा झाली, तेव्हाही ते असेच थक्क झाले होते का? त्या क्षणी त्यांनी देवाचा गौरव केला का?
तो माणूस चमत्काराने बरा झाला, ही घटना निःसंशय आश्चर्य वाटण्यासारखी आणि देवाचा गौरव करण्यासारखी होती. या चमत्काराने त्या माणसाची त्याच्या भयावह अवस्थेतून सुटका झाली आणि त्याच्या शरीराला दिलासा मिळाला. इतकेच नव्हे, तर येशू देव आहे, हेही त्यातून प्रकट झाले. शास्त्र्यांनी म्हटले ते खरे होते: “एकट्या देवाशिवाय पापांची क्षमा कोण करू शकतो?” त्याचप्रमाणे, एकट्या देवाशिवाय चमत्काराने कोण बरे करू शकतो? देवाशिवाय कोणीही हे करू शकत नाही. त्या माणसाला बरे करण्यामागचा हा एक मुख्य हेतू होता. त्या माणसाची शारीरिक व्याधी पाहून येशूला त्याची दया आली, आणि त्याला बरे करण्यामागे ही करुणाही होती. पण त्याहून महत्त्वाचे म्हणजे, त्या माणसाला बरे करून येशूने तिथे जमलेल्या सर्वांना—त्याचा तिरस्कार करणाऱ्या शास्त्र्यांनाही—एक धडा दिला: पापक्षमादानाच्या कितीतरी श्रेष्ठ देणगीचे मोल त्यांनी जाणावे, हा त्यामागचा हेतू होता.
जर एकटा देवच चमत्कार करू शकतो आणि पापांची क्षमा करू शकतो, तर त्या माणसाला बरे करून येशूने एक गहन सत्य प्रकट केले: तो देव आहे आणि पापांची क्षमा करण्याचा अधिकार त्यालाच आहे.
दोन्ही देणग्यांपैकी पापांची क्षमा ही अनंत पटींनी श्रेष्ठ देणगी होती. मृत्यूबरोबर त्या माणसाच्या शारीरिक व्याधी संपल्या असत्या; पण पापांची क्षमा झाली नसती, तर तो देवापासून कायमचा दूर राहिला असता. हेच आपल्या प्रत्येकालाही लागू होते.
तुम्ही प्रार्थनेत सर्वांत जास्त काय मागता, यावर आज चिंतन करा. तुम्हाला हव्या असलेल्या गोष्टी मागण्यात तुम्ही अधिक वेळ घालवता, की देवाची दया आणि क्षमा मागण्यात? समेटाच्या संस्कारात तुम्ही ती क्षमा नियमितपणे स्वीकारता का? ही पहिली आणि सर्वश्रेष्ठ देणगी आपल्यापैकी प्रत्येकाला विनामूल्य देऊ केली जाते. आपण नम्र होऊन या देणगीच्या महानतेवर श्रद्धा ठेवतो आणि समेटाच्या संस्कारात आपल्या पापांची कबुली देतो, तेव्हा आपल्याला क्षमा मिळते. या जीवनात याहून श्रेष्ठ दुसरे काहीही नाही.
हे माझ्या क्षमाशील प्रभू, कितीतरी वेळा मी अशा गोष्टी मागतो, ज्या क्षणभंगुर आहेत आणि अनंतकाळाच्या दृष्टीने ज्यांचे मोल फार थोडे आहे. तू माझ्या जीवनाकडे जसे पाहतोस तसे मला पाहता यावे, आणि ज्या सर्वश्रेष्ठ देणग्या देण्यास तू आतुर आहेस—माझ्या पापांची क्षमा आणि तुझ्याशी एकरूपता—त्यांची आस मला इतर सर्व गोष्टींपेक्षा अधिक लागावी, अशी कृपा मला दे. या शाश्वत ठेवींना पहिले स्थान द्यायला आणि तू माझ्यावर तुझ्या दयेचा वर्षाव करतोस तेव्हा पवित्र विस्मयाने आनंदित व्हायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सुवर्ण नियम
सामान्य काळातील सातवा रविवार (वर्ष क)
येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “माझे ऐकणाऱ्या तुम्हाला मी सांगतो: आपल्या शत्रूंवर प्रेम करा, जे तुमचा द्वेष करतात त्यांचे भले करा, जे तुम्हाला शाप देतात त्यांना आशीर्वाद द्या आणि जे तुम्हाला वाईट वागणूक देतात त्यांच्यासाठी प्रार्थना करा.” लूक 6:27–28
हे करणे कठीण आहे. पण आजच्या शुभवर्तमानात दिसते तसे, चांगले ते करण्यासाठी अनेकदा कठीण वाटणारे काहीतरी करावे लागते. सपाट मैदानावरील या प्रवचनात, जे येशूच्या सर्वांत महत्त्वपूर्ण प्रवचनांपैकी एक आहे, येशू पुढे सांगतो की आपण जगाच्या तर्काला छेद देणारी, आमूलाग्र वेगळी जीवनपद्धती स्वीकारली पाहिजे: जो आपल्याला एका गालावर मारतो त्याच्यापुढे दुसरा गाल करावा, परतफेडीची अपेक्षा न करता उदारपणे द्यावे आणि केवळ आपल्यावर प्रेम करणाऱ्यांवरच नव्हे, तर आपल्याला विरोध करणाऱ्यांवरही प्रेम करावे.
स्वतःचे रक्षण करण्याकडे आपला स्वाभाविक कल असतो. कोणी आपल्याला मारले, फसवले किंवा आपला द्वेष केला, तर आपणही उलट वार करायला प्रवृत्त होतो. ही प्रतिक्रिया आपल्या पतित मानवी स्वभावातून येते. आदिपापामुळे हा स्वभाव दुर्बल झाला आहे आणि स्वार्थाकडे झुकतो. आजचे शुभवर्तमान आपल्याला या प्रवृत्तींवर मात करण्याचे आवाहन करते. आपण कृपेला आपल्या आत्म्यात इतके खोलवर झिरपू द्यावे की संताप किंवा स्वसंरक्षणाची चुकीची भावना यांच्याऐवजी देवाची दैवी दयाच आपली पहिली प्रतिक्रिया ठरावी. हे कठीण असले, तरी आपण करू शकतो ती ही सर्वोत्तम गोष्ट आहे, कारण त्यासाठी देवावर व इतरांवर खूप खोलवर प्रेम करावे लागते.
त्याग आणि आत्मसंयम यांचे चांगुलपण आपल्याला नेहमीच लगेच उमगत नाही. तरीही हे सद्गुण येशूच्या कार्याच्या आणि तो कोण आहे याच्या गाभ्याशी होते. त्याचे अनुकरण केले की त्याने शिकवलेले शहाणपण आपल्याला नक्कीच उमगू लागते. पण कृपेने आपली बुद्धी आणि इच्छाशक्ती उन्नत झाल्याशिवाय त्याची शिकवण स्वीकारणे आपल्याला शक्य नाही. म्हणून सुरुवात करण्यासाठी येशू दयाळूपणे आपल्याला एक नियम देतो, ज्याला अनेकदा ‘सुवर्ण नियम’ म्हटले जाते: “इतरांनी तुमच्याशी जसे वागावे असे तुम्हाला वाटते, तसे तुम्ही त्यांच्याशी वागा” (लूक 6:31). हा नियम आपल्याला मूलभूत मार्गदर्शन देतो: अगदी कठीण अन्यायालाही कसे सामोरे जावे, याची तो ठोस दिशा दाखवतो.
मुळापासून बदल घडवणारे येशूचे आवाहन तुमच्यासमोर कोणती आव्हाने उभी करते, याचा विचार करा. तुमच्याशी गैरवर्तन झालेले काही विशिष्ट प्रसंग तुम्हाला आठवतात का? असे प्रसंग आठवले की आपल्यापैकी बहुतेकांचे लक्ष आपल्याला झालेल्या हानीवर जाते आणि न्याय मिळवावासा वाटतो. जखम खोल असेल, तर सूड घेण्याचे विचार सहज मनात येतात. पण येशू आपल्याला दुसऱ्या वाटेचा विचार करायला सांगतो. राग आणि सूड यांमुळे क्षणभर दिलासा मिळेलही, पण खरे स्वातंत्र्य मिळत नाही. पापाचे रेंगाळणारे परिणाम आपल्याला जखडून ठेवतात; त्या बंधनातून केवळ दैवी दया, क्षमा आणि प्रेमच आपल्याला मुक्त करू शकतात.
आपल्या शत्रूंवर प्रेम करून, आपला द्वेष करणाऱ्यांचे भले करून, आपल्याला शाप देणाऱ्यांना आशीर्वाद देऊन आणि आपल्याशी गैरवर्तन करणाऱ्यांसाठी प्रार्थना करून आपण वाईटाचे समर्थन करत नाही. उलट, आपण वाईटाला विरोध करतो आणि त्याहीपलीकडे जाऊन चांगले करतो. दुसरा गाल पुढे करण्याची किंवा आपले अंगरखे देण्याची येशूची आज्ञा शब्दशः न घेता लाक्षणिक अर्थाने घ्यायची असली, तरी संदेश स्पष्ट आहे: आपल्याला सोसाव्या लागणाऱ्या प्रत्येक वाईटाला दया, क्षमा आणि मानवी स्वभावाच्या पलीकडे जाणारी उदारता हेच सर्वांत परिणामकारक उत्तर आहे.
शेवटी देवच दैवी न्याय करील. ते त्याचे काम आहे, आपले नाही. देवाचा गौरव करणे आणि आपल्या आत्म्यांचे तारण साधणे हे या जीवनातील आपले ध्येय आहे. येशूने क्रुसावर केली तशी प्रार्थना आपण करतो, तेव्हा देवाचा गौरव होतो: “हे पित्या, त्यांना क्षमा कर; ते काय करतात हे त्यांना माहीत नाही” (लूक 23:34). ही प्रार्थना करणे किंवा आपल्या कृतीतून दैवी दया दाखवणे कठीण वाटत असेल, तर पुन्हा सुवर्ण नियमाकडे वळा: “इतरांनी तुमच्याशी जसे वागावे असे तुम्हाला वाटते, तसे तुम्ही त्यांच्याशी वागा.”
आपण सर्वजण इतरांविरुद्ध पाप करतो. तुमच्याकडून पाप घडते, तेव्हा तुमच्या चुकांपेक्षाही तुमच्यावरचे ज्याचे प्रेम मोठे आहे, अशा व्यक्तीकडून क्षमा मिळाल्यावर होणारा आनंद आणि मिळणारा दिलासा यांचा विचार करा. केवढी मोठी कृपा ही! इतक्या खोल प्रेमात, आपल्याविरुद्ध झालेल्या पापाच्या जाचक ओझ्यातून आपल्याला मुक्त करण्याचेच नव्हे, तर इतरांनाही पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्यास प्रेरणा देण्याचे सामर्थ्य आहे.
येशूची शिकवण कोणकोणत्या ठोस प्रसंगांत तुमच्यासमोर आव्हान उभे करते, यावर आज चिंतन करा. अन्यायाला सामोरे जाताना तुम्ही कोणाशी दयाळूपणे वागण्याची गरज आहे? समोरची व्यक्ती कृतघ्न वाटली, तरी कोणाशी विलक्षण उदारतेने वागण्याचे आवाहन तुम्हाला केले जात आहे? अन्यायामुळे होणारा मनाचा गोंधळ आणि मनाला होणारी वेदना यांवर आपण मात केली पाहिजे. येशूने ज्या दैवी दयेची शिकवण दिली आणि जी स्वतःच्या जीवनात आचरली, तिच्याशी एकरूप होण्यातले शहाणपण आपण ओळखले पाहिजे. हा केवळ खऱ्या स्वातंत्र्याचा मार्ग नाही, तर आपल्या हातून घडू शकणाऱ्या प्रेमाच्या सर्वांत श्रेष्ठ कृतींपैकी एक आहे.
हे अगाध दयेच्या देवा, दैवी दयेची गरज तू आम्हाला केवळ शिकवली नाहीस, तर ती परिपूर्णपणे आचरणात आणलीस. आपल्या दुःखसहनातून आणि मरणातून तू ती प्रकट केलीस. माझ्या मनावर दडपण आणणाऱ्या रागाच्या आणि वेदनेच्या ओझ्यातून मला मुक्त कर, अशी मी प्रार्थना करतो. तुझ्यासारखे हृदय मला दे, आमूलाग्र बदल घडवणाऱ्या प्रेमाने आणि अमर्याद करुणेने भरलेले हृदय दे, म्हणजे जी दया आचरणात आणण्यास तू मला बोलावतोस, ती मी पूर्णपणे जगू शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
तेजोमय दर्शनापासून दुष्ट आत्म्याच्या विळख्यापर्यंत
सामान्य काळातील सातव्या आठवड्याचा सोमवार
“गुरुजी, एका मुक्या आत्म्याने पछाडलेल्या माझ्या मुलाला मी तुमच्याकडे आणले आहे. तो आत्मा जिथे कुठे त्याला झपाटतो, तिथे त्याला जमिनीवर आपटतो. मुलाच्या तोंडाला फेस येतो, तो दात खातो आणि त्याचे अंग ताठ होते. त्या आत्म्याला घालवून देण्यास मी तुमच्या शिष्यांना सांगितले, पण त्यांना ते जमले नाही.” त्यावर येशू त्यांना म्हणाला, “हे श्रद्धाहीन पिढी, मी आणखी किती काळ तुमच्याबरोबर राहू? किती काळ तुम्हाला सहन करू? त्याला माझ्याकडे आणा.” मार्क 9:17–19
हा प्रसंग घडत असताना त्या मुलाला येशूकडे आणण्यात आले. दुष्ट आत्म्याने लगेच त्या मुलाला असा झटका दिला की तो जमिनीवर पडला, गडाबडा लोळू लागला आणि त्याच्या तोंडातून फेस येऊ लागला. त्या क्षणी तिथे उपस्थित असलेल्या सर्वांना निखळ दुष्टतेचा प्रत्यक्ष सामना करावा लागला.
असा प्रसंग क्वचितच घडतो, पण दुष्ट आत्मे खरोखर अस्तित्वात आहेत. ते आपला द्वेष करतात, आपला नाश करू पाहतात आणि फसवणूक करण्यात पटाईत आहेत. देव अशा यातनेला परवानगी का देतो? अशा यातना का आहेत, हे एक गूढच आहे. चर्च याला मिस्तेरियम इनिक्वितातिस, म्हणजेच ‘दुष्टतेचे गूढ’ असे म्हणते. तरीही देव आपल्या दैवी व्यवस्थेच्या मर्यादेतच अशा यातनेला परवानगी देतो. देव दुष्टतेलाही वाव देतो, तो आपले गौरव प्रकट करण्यासाठी, श्रद्धा शुद्ध करण्यासाठी आणि आपला अधिकार दाखवण्यासाठी. आजच्या शुभवर्तमानात दुष्टतेचे गूढ दिसते, तरी त्यावरचा उपाय स्पष्ट आहे: येशूने त्या बहिऱ्या व मुक्या आत्म्याला दटावले आणि त्याला मुलातून बाहेर पडण्याची व पुन्हा कधीही त्याच्यात न शिरण्याची आज्ञा दिली. त्या दुष्ट आत्म्याने आज्ञा पाळली.
या मुक्ततेची पार्श्वभूमी महत्त्वाची आहे. येशू नुकताच पेत्र, याकोब आणि योहान यांच्यासोबत डोंगरावर होता. तिथे त्याचे रूपांतर झाले आणि मोशे व एलिया यांच्याशी बोलताना त्याच्यातून दैवी गौरव झळकत होता. ते तिन्ही प्रेषित आश्चर्याने आणि आदरयुक्त विस्मयाने भरून गेले. रूपांतराचा तो अनुभव त्यांच्या स्मरणात कायमचा कोरला गेला. आयुष्यभर चिंतन करावे आणि आशा बाळगावी असे बरेच काही त्यांना त्या अनुभवातून मिळाले.
येशू आणि ते तीन प्रेषित येशूच्या गौरवाच्या शिखराचा अनुभव घेतल्यानंतर दुष्ट आत्म्याच्या ताब्यात सापडलेल्या मुलाच्या दारुण अवस्थेला सामोरे गेले. डोंगर चढणे आणि उतरणे हे या बदलाचे प्रतीक आहे. त्यात देवाच्या देहधारणेचेही प्रतिबिंब दिसते: स्वर्गाच्या गौरवातून तो पृथ्वीच्या खोल तळापर्यंत उतरला आणि तिथे त्याने दुष्ट आत्म्यांवर, पापावर आणि मृत्यूवर विजय मिळवला.
मुलाला मुक्त करण्यापूर्वी येशूने जे म्हटले, त्यातून श्रद्धेची आपल्याला किती गरज आहे हे समजते. सुरुवातीला त्याने दुःखाने उद्गार काढले: ‘हे श्रद्धाहीन पिढी, मी किती काळ तुमच्याबरोबर राहू? किती काळ तुम्हाला सहन करू?’ या शब्दांत दुःखाने दिलेली तंबीही आहे आणि एक आव्हानही आहे. येशू दोष काढत नव्हता, तर जगातील दुष्टतेच्या मुळाकडे बोट दाखवत होता: देवावरील श्रद्धेचा अभाव. येशूच्या मानवी दुःखातून या शब्दांत दैवी सत्य व्यक्त झाले. देव या नात्याने, सर्व लोक दुष्टतेच्या जाचातून मुक्त व्हावेत अशी त्याची उत्कट इच्छा होती; पण शिष्यांच्या श्रद्धेच्या अभावामुळे त्या जाचावर मात करण्याची त्यांची क्षमता मर्यादित होती. म्हणून अशा वेळी देवपुत्राची उचित मानवी प्रतिक्रिया दुःखाची होती, आणि ते दुःख त्याने हृदयस्पर्शी व प्रभावी रीतीने व्यक्त केले.
हेच दुःख येशूच्या त्या मुलाच्या वडिलांशी झालेल्या संवादातही दिसते. वडिलांनी विनवणी केली, ‘पण तुम्हाला काही करता येत असेल, तर आमच्यावर दया करा आणि आम्हाला मदत करा.’ त्यावर येशूने ठामपणे उत्तर दिले, ‘“तुम्हाला करता येत असेल” म्हणता! जो श्रद्धा ठेवतो, त्याला सर्व काही शक्य आहे.’
बऱ्याचदा त्या वडिलांची विनवणी आपल्या स्वतःच्या प्रार्थनांसारखीच असते. आपण देवाकडे कृपेची याचना करतो, त्याच्यावर आपला विश्वास असल्याचे सांगतो; तरीही आपल्या शब्दांत एक दबकी कुजबुज दडलेली असते: ‘तुला करता येत असेल तर.’ त्या वडिलांची श्रद्धा डळमळीत होती, तरी येशूने त्यांच्या मुलाला मुक्त करण्यासाठी तेवढी श्रद्धा पुरेशी होती. आपली श्रद्धा पूर्ण नाही, हे त्यांच्या उत्तरातून दिसते: ‘माझी श्रद्धा आहे; माझ्या अश्रद्धेवर मात करायला मला मदत करा!’
आज या संपूर्ण प्रसंगावर चिंतन करा आणि त्याच्या प्रकाशात स्वतःची श्रद्धा तपासा; ती कुठे कमी पडते, हेही पाहा. येशू रूपांतराच्या डोंगरावरून खाली उतरला, तसाच परमश्रेष्ठ आणि गौरवशाली देव तुमच्यापर्यंत उतरून येतो, या विचाराने चिंतनाला सुरुवात करा. मग तुम्हाला जाच देणारी दुष्टता त्याच्यासमोर मांडा. त्या वडिलांबरोबर प्रार्थना करा: ‘माझी श्रद्धा आहे; माझ्या अश्रद्धेवर मात करायला मला मदत करा!’ येशूचे दुःखभरले उद्गार तुमच्या हृदयाला भिडू द्या आणि ते देत असलेले आव्हान स्वीकारा: अधिक दृढ श्रद्धा बाळगा. जेव्हा तो तुमच्या प्रार्थनेला उत्तर देऊन तुम्हाला दुष्टतेपासून मुक्त करेल, तेव्हा त्या अनुभवातून तुम्हाला आणखी मोठी देणगी लाभू द्या: देवावरील तुमची श्रद्धा आणि विश्वास वाढू द्या. श्रद्धेने देवाकडे वळल्यानेच आपण आपल्या जीवनातील दुष्टतेच्या गूढाला सामोरे जाऊ शकतो आणि त्यावर मात करू शकतो.
हे परमश्रेष्ठ आणि गौरवशाली देवा, आम्हा तुझ्या पापी जनांपर्यंत स्वर्गाचा गौरव आणण्यासाठी तू पृथ्वीच्या खोल तळापर्यंत उतरलास. मीही त्या पापी जनांपैकी एक आहे आणि तुला आर्त हाक देतो: ‘माझी श्रद्धा आहे; माझ्या अश्रद्धेवर मात करायला मला मदत कर!’ तुझ्यावरील माझी श्रद्धा वाढव आणि मला सर्व वाईटापासून सोडव, म्हणजे देवाचे लेकरू म्हणून मी स्वातंत्र्याने वाटचाल करू शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
महत्त्वाच्या बाबतीत ‘सर्वांत शेवटी’ येणे
सामान्य काळातील सातव्या आठवड्याचा मंगळवार
‘जर कोणाला पहिला व्हायचे असेल, तर त्याने सर्वांच्या शेवटी राहावे आणि सर्वांचा सेवक व्हावे.’ मग त्याने एका बालकाला घेऊन त्यांच्यामध्ये उभे केले आणि त्याला जवळ घेऊन तो त्यांना म्हणाला, ‘जो कोणी माझ्या नावाने अशा एखाद्या बालकाचा स्वीकार करतो, तो माझा स्वीकार करतो; आणि जो माझा स्वीकार करतो, तो माझा नव्हे, तर ज्याने मला पाठवले त्याचा स्वीकार करतो.’ मार्क 9:35–37
रूपांतरानंतर येशू, पेत्र, याकोब आणि योहान डोंगरावरून खाली उतरले. तिथे त्यांना एक जमाव आणि दुष्ट आत्म्याच्या ताब्यात असलेला एक मुलगा दिसला. येशूने ज्या प्रेषितांना आपल्याबरोबर डोंगरावर नेले नव्हते, त्यांनी प्रयत्न करूनही त्या दुष्ट आत्म्याला घालवू शकले नव्हते. येशूने त्या आत्म्याला घालवून दिल्यावर समजावून सांगितले की अशा प्रकारचा दुष्ट आत्मा केवळ प्रार्थनेनेच घालवता येतो. अशा प्रार्थनेत प्रेषित अजून पुरेसे पारंगत झाले नव्हते. त्यांचे अपयशच त्यांना शिकवण्याची संधी ठरले.
आजचे शुभवर्तमान त्या अनुभवानंतर लगेच सुरू होते. त्यात येशू प्रेषितांना आणखी काही गोष्टी शिकवतात. येशू त्यांना घेऊन गालीलमधून प्रवासाला निघाले. वाटेत त्यांनी प्रेषितांना सांगायला सुरुवात केली की लवकरच त्यांना दुःख सहन करावे लागेल आणि त्यांचा मृत्यू होईल. आपल्या प्रभूंनी हे अगदी स्पष्टपणे समजावून सांगितले, तरी प्रेषितांना त्यांचे म्हणणे समजले नाही आणि त्यांना प्रश्न विचारण्याचीही भीती वाटली.
दैवी सत्यांना सामोरे जाताना प्रेषितांना जी भीती वाटली, ती आपणा सर्वांनाच वाटते. देवाची सत्ये आपल्यासमोर किती मोठे आव्हान उभे करतात, हे कित्येकदा आपल्या लक्षातही येत नाही. प्रेषित येशूंना मशीहा म्हणून ओळखत होते, त्यांच्यावर प्रेम करत होते आणि त्यांचे अनुसरण करत होते. तरीही दुष्ट आत्म्यांशी सामना करण्यासाठी आवश्यक असलेली प्रार्थनेची सखोलता त्यांच्या मनात आणि अंतःकरणात अजून रुजली नव्हती. येशूंच्या दुःखसहनाचे अमोल महत्त्व यांसारखी दैवी रहस्ये समजून घेण्याइतके त्यांचे मन आणि अंतःकरण अजून खुले झाले नव्हते.
वाटेने चालताना त्यांच्या मर्यादा पुन्हा दिसून आल्या. आपल्यात सर्वांत मोठा कोण, यावर त्यांच्यापैकी काही जण दबक्या आवाजात वाद घालत होते. कदाचित पेत्र, याकोब आणि योहान यांनाच डोंगरावर नेले आणि आपल्याला नेले नाही, याचा बाकीच्या नऊ जणांना हेवा वाटला असेल. त्या तिघांनाही कदाचित प्रश्न पडला असेल की बाकीच्या नऊ जणांना दुष्ट आत्मा का घालवता आला नाही. पण येशूंनी वेळीच हस्तक्षेप केला. त्यांनी एका लहान मुलाला जवळ घेतले आणि प्रेमाने समजावून सांगितले की त्यांच्यात ज्याला पहिले व्हायचे आहे, त्याने सर्वांत शेवटचे आणि सर्वांचा सेवक झाले पाहिजे.
येशूंनी एका लहान मुलाला आपल्या कुशीत घेतल्याचे दृश्य मनाला फार भावते. आज अनेक देशांत मुलांना मायेने जपले जाते. मुले हा त्यांच्या आईवडिलांच्या जीवनातला सर्वांत मोठा आनंद असतो. प्रेमळ आईवडील आपल्या मुलांच्या भल्यासाठी काहीही करतील; प्रसंगी त्यांच्यासाठी स्वतःचा जीवही देतील. पण पूर्वी नेहमीच असे नव्हते.
प्राचीन जगाच्या बहुतांश भागांत, आणि आजही काही संस्कृतींमध्ये, मुलांना समाजात फारसे महत्त्व नव्हते; त्यांच्याकडे ना सत्ता होती, ना प्रतिष्ठा. अर्भकांच्या मृत्यूचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे अनेक संस्कृतींमध्ये मूल वयात येईपर्यंत त्याला पूर्ण मान दिला जात नसे किंवा त्याचे मोल मानले जात नसे. शिवाय, कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करण्यासाठी कष्ट करून उत्पन्न मिळवणे आवश्यक होते आणि मुले पूर्णपणे आईवडिलांवर अवलंबून होती. त्यामुळे त्यांना प्रौढांइतका आदर दिला जात नसे. ग्रीक-रोमन जगात तर जन्मताच मुलाला सोडून देण्याचा कायदेशीर हक्कही वडिलांना होता. मग ते मूल मरण पावो किंवा त्याला दुसरे कोणी घेऊन जावो. आज हे ऐकून धक्का बसतो, पण त्या काळच्या जीवनातले ते एक कठोर वास्तव होते.
ही सांस्कृतिक पार्श्वभूमी लक्षात घेतली तर आजचे शुभवर्तमान अधिक चांगले समजते. मोठेपणाविषयी खुद्द प्रेषितांच्या कल्पनांवर ज्या सामाजिक रूढींचा प्रभाव होता, त्यांनाच येशूंनी आपल्या कृतीतून उलथवून लावले. एका साध्या लहान मुलाला कुशीत घेऊन येशू आपल्या शिष्यांना आणि आपल्यालाही आव्हान देतात: मोठेपण सत्ता किंवा प्रतिष्ठेत नव्हे, तर नम्रतेत आणि देवावर अवलंबून राहण्यात पाहा. लहान मुलाची नम्रता, दुर्बलता, विश्वास आणि मनाचा खुलेपणा यांत शिष्यत्वाचे आवश्यक गुण दिसतात. देवाला स्वतःचे जीवन समर्पित करण्यात आणि प्रेमाने इतरांची सेवा करण्यातच खरे मोठेपण आहे, याची ते आपल्याला आठवण करून देतात.
येशू प्रेषितांना दैवी सत्ये उलगडून सांगत असताना त्यांना कोणत्या अडचणी आल्या, यावर आज चिंतन करा. येशूंचे म्हणणे त्यांना लगेच समजले नाही आणि भीतीमुळे ते त्यांचे शब्द खुल्या मनाने स्वीकारू शकले नाहीत. या अडचणी आपल्याही आहेत. आपल्या जीवनात ख्रिस्ताच्या दुःखसहनाला सामोरे जाण्यास तुम्ही किती तत्पर आहात, याचा विचार करा. स्वतःचा क्रूस उचलून त्यांच्यामागे जाण्याची तुमची तयारी आहे का? निःस्वार्थ त्यागाची हाक तुमच्या अंतःकरणाला भिडते का, की भीतीमुळे तुम्ही कचरता आणि गोंधळून जाता? लहान मुलासारखे नम्र व्हा, आपली दुर्बलता मान्य करा आणि त्याच्यासारखे देवावर अवलंबून राहायला व त्याच्यावर भरवसा ठेवायला शिका. असे केल्याने तुम्ही देवाची शिकवण खुल्या मनाने स्वीकाराल आणि देवाला तुमच्याद्वारे त्याचे मोठेपण प्रकट करू द्याल.
हे सर्व महानतेच्या प्रभू, माझ्या अंतःकरणातली सारी भीती दूर कर. तुझा क्रूस हाच माझ्या पवित्रीकरणाकडे आणि खऱ्या मोठेपणाकडे नेणारा गौरवशाली मार्ग आहे, हे मला पाहू दे. लहान मुलासारख्या विश्वासाने व नम्रतेने, तुझ्यावर विसंबून राहून, माझे स्वतःचे क्रूस स्वीकारण्याची कृपा मला दे. तुझे त्यागमय प्रेम माझ्यामध्ये आणि माझ्याद्वारे प्रकट होवो आणि मला तुझ्या अधिकाधिक जवळ नेवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सत्य आणि कृपेची परिपूर्णता
सामान्य काळातील सातव्या आठवड्याचा बुधवार
योहान येशूंना म्हणाला, “गुरुजी, एक जण तुमच्या नावाने दुष्ट आत्मे घालवत असल्याचे आम्ही पाहिले. तो आमचे अनुसरण करत नाही, म्हणून आम्ही त्याला थांबवण्याचा प्रयत्न केला.” येशूंनी उत्तर दिले, “त्याला थांबवू नका. माझ्या नावाने सामर्थ्याचे कृत्य करणारा कोणीही त्याच वेळी माझ्याविषयी वाईट बोलू शकत नाही. कारण जो आपल्या विरोधात नाही, तो आपल्या बाजूने आहे.” मार्क 9:38–40
‘कॅथलिक’ हा शब्द ग्रीक भाषेतील काथोलिकोस या शब्दापासून आला आहे. त्याचा अर्थ ‘सार्वत्रिक’, ‘व्यापक’ किंवा ‘सर्वसमावेशक’ असा होतो. ख्रिस्ती संदर्भात काथोलिकोस या शब्दाचा सर्वांत जुना ज्ञात वापर पहिल्या शतकाच्या अखेरीस अंत्युखियाचे संत इग्नेशियस यांच्या लिखाणात आढळतो. स्मुर्णा येथील ख्रिस्तसभाेला लिहिलेल्या पत्रात त्यांनी म्हटले, “जिथे येशू ख्रिस्त आहे, तिथे कॅथलिक ख्रिस्तसभा आहे.” ख्रिस्तसभा म्हणजे ख्रिस्ताचे सार्वत्रिक शरीर, हे सांगण्यासाठी इग्नेशियस यांनी ‘कॅथलिक’ हा शब्द वापरला. जिथे जिथे विश्वासू ख्रिस्तीजन बिशपांच्या अधिकाराखाली एकत्र येतात, तिथे तिथे ही ख्रिस्तसभा असते. त्या काळात उदयास येऊ लागलेल्या पाखंडी पंथांपासून खरी ख्रिस्तसभा वेगळी ओळखण्यासाठीही हा शब्द उपयोगी ठरला.
चर्चच्या प्रारंभकाळापासून आजपर्यंत ख्रिस्ताचे ध्येय हेच आहे की सर्व लोकांना सुवार्ता सांगावी आणि जिथे सत्याची परिपूर्णता आणि संस्कार लाभतात, त्या कॅथलिक चर्चच्या पूर्ण सहभागितेत त्यांना आणावे. तरीही, जे चर्चच्या पूर्ण सहभागितेत नाहीत, त्यांच्याशी आपण कसे वागावे याविषयी आजच्या सुवार्तेतून आपल्याला मोलाचे मार्गदर्शन मिळते. योहानाला दिलेल्या उत्तरातून येशू आपल्याला आठवण करून देतो की देवाची कृपा दृश्य सीमांच्या पलीकडेही कार्य करू शकते. जे त्याच्या नावाने कार्य करतात, ते चर्चशी पूर्णपणे एकरूप नसले तरी त्याच्या कार्यात सहभागी होऊ शकतात (पाहा: कॅथलिक चर्चची धर्मशिक्षणसंहिता 819, 1257). म्हणूनच सुवार्तेची परिपूर्णता जाहीर करण्याच्या पाचारणाशी निष्ठावान राहून आपण इतरांशी प्रेमाने, नम्रतेने आणि सहकार्याच्या भावनेने वागले पाहिजे.
योहानाने, म्हणजेच “प्रिय शिष्याने,” आपली चिंता व्यक्त केली: येशूचा शिष्य म्हणून ओळखला जात नसलेला एक मनुष्य येशूच्या नावाने दुष्टात्मे घालवत होता. यामुळे योहान आणि इतर शिष्य अस्वस्थ झाले आणि त्यांनी त्या मनुष्याला अडवण्याचा प्रयत्न केला. पण योहानाने नंतर ही गोष्ट येशूला सांगितली, यावरून असे दिसते की त्या मनुष्याने बहुधा त्यांच्या आक्षेपांकडे दुर्लक्ष केले आणि येशूच्या नावाने दुष्टात्मे घालवत आपले सेवाकार्य यशस्वीपणे सुरू ठेवले.
योहानाप्रमाणेच निष्ठावान कॅथलिकांनाही श्रद्धेची अखंडता आणि ऐक्य जपावेसे वाटते, आणि ही इच्छा चांगली आहे. पण तिचा चुकीच्या रीतीने अवलंब केला, तर कधीकधी विनाकारण फूट पडू शकते. हेतू बहुधा चांगला असला, तरी योहानाला वाटते तशी चिंता येशूला वाटत नाही. “कारण जो आपल्या विरोधात नाही, तो आपल्या बाजूने आहे,” या त्याच्या विधानाला “दैवी समावेशकतेची” शिकवण म्हणता येईल. या समावेशकतेची गल्लत तिच्या आजच्या लौकिक अर्थाशी करू नये. त्या अर्थाने श्रद्धाविरोधी किंवा अनैतिक मतांचा कोणताही आक्षेप न घेता स्वीकार केला जातो. उलट, दैवी समावेशकता हे मान्य करते की कॅथलिक चर्चच्या दृश्य सीमांबाहेर असलेल्यांपैकी काही जण कृपेच्या अवस्थेत असू शकतात आणि प्रेमाने, सुज्ञतेने व देवाकडून लाभलेल्या अधिकाराने केलेल्या कृतींद्वारे देवाच्या इच्छेला सहकार्य करू शकतात.
आज निष्ठावान कॅथलिकांसमोरचे आव्हान असे आहे: सुवार्ता सांगण्याचे आणि सर्वांना श्रद्धेच्या परिपूर्णतेत आणण्याचे अत्यावश्यक कर्तव्य पार पाडताना, चर्चबाहेरील लोकांना ख्रिस्तापासून पूर्णपणे तुटलेले मानून त्यांच्यापासून स्वतःला दूर ठेवण्याची वृत्ती टाळणे. खरे तर, कॅथलिक नसलेल्या अनेकांच्या जीवनात देवाच्या राज्यासाठी चांगली फळे दिसतात, हे नाकारता येत नाही. येशू आपल्याला आठवण करून देतो, “म्हणून त्यांच्या फळांवरून तुम्ही त्यांना ओळखाल” (मत्तय 7:16).
कॅथलिक चर्चचे सदस्य होण्याची किती विलक्षण कृपा तुम्हाला लाभली आहे, यावर आज मनन करा. चर्चच्या सदस्यांच्या जीवनात पापाचा प्रभाव स्पष्टपणे दिसत असला, तरी चर्च स्वतः ख्रिस्ताची निष्कलंक वधू आहे (पाहा: इफिसकरांस 5:27). चर्चवरील तुमचे प्रेम कॅथलिक चर्चच्या दृश्य सीमांबाहेर असलेल्यांपर्यंत, देवाच्या राज्यासाठी चांगली फळे देणाऱ्या सर्वांपर्यंत पोहोचू द्या. देवाच्या कृपेने जगणारे सर्व जण एके दिवशी चर्चमध्ये पूर्णपणे एकरूप व्हावेत म्हणून प्रार्थना करा. इतरांच्या जीवनात देवाच्या कार्याची फळे ओळखण्याची आणि त्यांचा आनंद मानण्याची सुज्ञता मागा. येशूचे शब्द सदैव लक्षात ठेवा: “जो आपल्या विरोधात नाही, तो आपल्या बाजूने आहे.”
हे माझ्या दैवी प्रभू, “सर्वांचे तारण व्हावे आणि त्यांना सत्याचे ज्ञान व्हावे” अशी तुझी इच्छा आहे (1 तिमथ्याला 2:4). तुझ्या पवित्र चर्चचा एक सदस्य म्हणून तुला ओळखण्याचे दान माझ्या कोणत्याही पात्रतेशिवाय मला लाभले आहे; त्याबद्दल माझे हृदय कृतज्ञतेने भरून टाक. इतरांना तुझ्या अधिक जवळ आणण्याचा प्रयत्न करताना, त्यांच्या जीवनातील तुझी चांगली कार्ये ओळखण्याची, त्यांत आनंद मानण्याची आणि तुझ्या चर्चमधील श्रद्धेच्या व कृपेच्या परिपूर्णतेत ते सहभागी व्हावेत म्हणून कळकळीने प्रार्थना करण्याची सुज्ञता मला दे. तुझ्या दैवी योजनेवरील माझा विश्वास दृढ कर आणि तुझी इच्छा काय आहे हे सदैव जाणून घेण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आधी पाया घालणे
सामान्य काळातील सातव्या आठवड्याचा गुरुवार
“जर तुझा हात तुला पाप करायला लावत असेल, तर तो तोडून टाक. दोन्ही हात असून गेहेन्नामधील न विझणाऱ्या अग्नीत जाण्यापेक्षा एक हात नसताना जीवनात प्रवेश करणे तुझ्यासाठी अधिक चांगले आहे. आणि जर तुझा पाय तुला पाप करायला लावत असेल, तर तो तोडून टाक…” मार्क 9:43–45
या उताऱ्याचा अर्थ लावताना बहुतेक सर्व चर्चपिते हात, पाय आणि डोळा यांना माणसाला पापाकडे नेऊ शकणाऱ्या जीवनातील विविध गोष्टींची प्रतीके मानतात—नातेसंबंध, कृती, इच्छा किंवा वैयक्तिक सवयी. या प्रतिमा आपल्याला हादरवून सोडतात आणि मरणपाप टाळण्याला आपण किती अग्रक्रम दिला पाहिजे, हे ठसवतात. संत बीड यांच्या मते, “हात” हे आपल्याला पापाकडे नेणाऱ्या जिवलग मित्राचे प्रतीक आहे. इतरांच्या मते, हात हे लौकिक मानमरातब मिळवण्यास प्रवृत्त करणाऱ्या अहंकाराचे, देवाला अप्रिय असलेल्या कृती व सवयींचे किंवा आध्यात्मिक अंधत्वाकडे नेणाऱ्या अनियंत्रित इच्छांचे प्रतीक आहे.
या सुवार्तेवर प्रार्थनापूर्वक मनन करणे अस्वस्थ करणारे ठरू शकते—आणि नेमका तोच तिचा हेतू आहे. हात किंवा पाय तोडण्याची किंवा डोळा काढून टाकण्याची कल्पना आपल्याला जितकी घृणास्पद वाटते, तितकेच या उताऱ्यात उल्लेख केलेले मरणपापही आपल्याला घृणास्पद वाटले पाहिजे. काही जण म्हणतील की अधिक सभ्य किंवा सुसंस्कृत लोकांनी अशा हिंसक प्रतिमांवर विचार करण्याची गरज नाही, पण ही भूमिका सुवार्तेच्या विरोधात आहे. येशूने वापरलेल्या या प्रतिमा अस्वस्थ करणाऱ्या असल्या तरी त्या आपल्याला पापाचे गांभीर्य आणि त्याचे शाश्वत परिणाम यांना सामोरे जाण्यास भाग पाडतात. ही शिकवण येशूनेच दिली आहे, म्हणून आपण तिच्यावर मनन केले पाहिजे.
हे धक्कादायक चित्रण पुढेही चालू राहते: “दोन डोळे असून गेहेन्नात फेकले जाण्यापेक्षा एका डोळ्याने देवाच्या राज्यात प्रवेश करणे तुझ्यासाठी अधिक चांगले आहे. ‘तेथे त्यांचा किडा मरत नाही आणि अग्नी विझत नाही’” (मार्क 9:47–48). येशूच्या काळापर्यंत ‘गेहेन्ना’ हा शब्द दुष्टांना मिळणाऱ्या अंतिम, शाश्वत शिक्षेचे प्रतीक बनला होता. यशया संदेष्ट्याच्या शिकवणीच्या शेवटच्या ओळींतील जिवंत चित्रणाचा प्रतिध्वनी त्यात ऐकू येतो: “ते बाहेर जातील आणि माझ्याविरुद्ध बंड केलेल्या लोकांची प्रेते पाहतील; कारण त्यांचा किडा मरणार नाही, त्यांचा अग्नी विझणार नाही, आणि सर्व मानवांना त्यांची किळस वाटेल” (यशया 66:24).
मुळात गेहेन्ना म्हणजे यरुशलेमजवळची बेन-हिन्नोम दरी. मूर्तिपूजेसाठी आणि मोलेख या मूर्तिपूजकांच्या देवतेला दिल्या जाणाऱ्या बालबलींसाठी ती कुप्रसिद्ध होती (पाहा: 2 राजे 23:10; यिर्मया 7:31). या घृणास्पद प्रथांमुळे ती दरी देवाच्या न्यायाचे आणि दोषींना ठोठावलेल्या शिक्षेचे प्रतीक बनली. येशूच्या काळापर्यंत गेहेन्नाचा संबंध कधीही न विझणाऱ्या अग्नीशी आणि न मरणाऱ्या किड्यांशी जोडला गेला होता. या प्रतिमा पापाचे आणि देवाविरुद्धच्या बंडाचे शाश्वत परिणाम डोळ्यांसमोर उभे करतात.
या भयावह चित्रणावर मनन करण्यास येशूसंघाचे सहसंस्थापक लोयोलाचे संत इग्नेशियस यांच्या शिकवणीचा ठोस आधार आहे. त्यांनी तीस दिवसांच्या आध्यात्मिक साधनाशिबिराची रूपरेषा तयार केली. ती आध्यात्मिक साधना या नावाने ओळखली जाते. शिबिराच्या पहिल्या आठवड्यात इग्नेशियस साधकाला पाप आणि मरणकारक पापाचा भयंकर परिणाम—नरक—यांवर क्रमाने मनन करण्यास सांगतात. या मननांचा उद्देश साधकाला खचवणे किंवा निराशेत लोटणे हा नाही, तर अगदी उलट आहे: पापाचे भयावह स्वरूप आणि त्याचे शाश्वत परिणाम यांची त्याला खोल जाणीव व्हावी आणि पापाविषयीच त्याच्या मनात योग्य ती घृणा निर्माण व्हावी. हा पहिला आठवडा ख्रिस्ताचे जीवन आणि आपल्याला ज्या कृपेसाठी पाचारण केले आहे, त्यांवर मनन करण्याची पूर्वतयारी करतो. मात्र, इग्नेशियस यांच्या मते, पश्चात्ताप आणि पापाचे गांभीर्य यांवर सुरुवातीला दिलेल्या भराकडे दुर्लक्ष करता कामा नये. कारण या पायाशिवाय देवाच्या दयेचे आणि कृपेचे जीवन बदलून टाकणारे सामर्थ्य स्वीकारण्यास आत्मा तयार होत नाही.
आज मनाला भिडणाऱ्या या चित्रणावर मनन करा. ते अप्रिय वाटले, तर स्वतःला आठवण करून द्या की कृपेच्या पूर्णतेकडे नेणाऱ्या पश्चात्तापासाठी असे मनन हा अत्यावश्यक पाया आहे. पाया दिसत नाही म्हणून तो अनावश्यक ठरवून कोणी घर बांधत नाही. त्याचप्रमाणे, भक्कम पाया घातल्याशिवाय ख्रिस्ती व्यक्तीने कृपेचे जीवन उभारण्याचा प्रयत्न करू नये. शुभवर्तमानाच्या प्रकाशात आपले संबंध, कृती, इच्छा आणि वैयक्तिक सवयी तपासण्याचे कठीण काम करा. पश्चात्ताप करून आपले जीवन बदला आणि तुम्हाला ख्रिस्तापासून दूर ठेवणाऱ्या गोष्टी ‘कापून टाका’ आणि ‘उपटून टाका’. तरच तुमची वाट पाहत असलेला आनंद आणि गौरव स्वीकारण्यास तुम्ही तयार व्हाल.
हे परम प्रेमळ देवा, तुझ्या कृपेने जगताना आमचे जीवन बदलावे आणि आम्ही स्वर्गाच्या गौरवात सहभागी व्हावे, असे आमंत्रण तू आम्हाला देतोस. माझ्या पापांना सामोरे जाऊन त्यांच्यापासून दूर फिरण्याचे धैर्य आणि सुज्ञता मला दे, म्हणजे मी पश्चात्तापाचा भक्कम पाया घालू शकेन. ज्या गौरवमय जीवनासाठी तू मला पाचारण करतोस, त्याची सुरुवात या पायावर होवो आणि प्रार्थना, त्याग, दया आणि कृपा यांद्वारे हा पाया अधिक भक्कम होवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
नवा करार
सामान्य काळातील सातव्या आठवड्याचा शुक्रवार
पण येशू त्यांना म्हणाला, “तुमच्या अंतःकरणाच्या कठोरपणामुळे त्याने तुमच्यासाठी ही आज्ञा लिहिली. पण सृष्टीच्या आरंभीच ‘देवाने त्यांना पुरुष आणि स्त्री असे निर्माण केले. म्हणून पुरुष आपल्या आईवडिलांना सोडून आपल्या पत्नीशी एकरूप होईल आणि ते दोघे एकदेह होतील.’ त्यामुळे ते यापुढे दोन नाहीत, तर एकदेह आहेत. म्हणून देवाने जे जोडले आहे ते कोणत्याही मनुष्याने तोडू नये.” मार्क 10:5–9
इस्राएलच्या इतिहासाच्या सुरुवातीच्या काळात, इजिप्तमधून निर्गमन झाल्यानंतर मोशेच्या काळात, घटस्फोटाची प्रथा सर्वसाधारण होती. त्यामुळे स्त्रिया अनेकदा सामाजिक आणि आर्थिक अडचणीत सापडत. अनुवाद 24:1–4 मध्ये मोशेने चालत आलेली घटस्फोटाची प्रथा खपवून घेतली, पण तिला मर्यादा घालण्याचा आणि ती नियमबद्ध करण्याचा प्रयत्न केला. स्त्रियांचे संरक्षण करण्यासाठी आणि घटस्फोटानंतर त्यांचे स्थान स्पष्ट करण्यासाठी त्याने काही तरतुदी केल्या. घटस्फोटाचे लेखी प्रमाणपत्र देणे बंधनकारक करून मोशेने स्त्रीच्या पुनर्विवाहाच्या स्वातंत्र्याला औपचारिक मान्यता मिळेल याची खात्री केली. त्यामुळे वाद किंवा गैरवर्तणुकीची शक्यता कमी झाली.
मोशेने घटस्फोट चांगला आहे किंवा तो विवाहाविषयीच्या देवाच्या शाश्वत योजनेचा भाग आहे, असे सांगितले नाही. उलट, आधीच मोठ्या प्रमाणावर स्वीकारल्या गेलेल्या या प्रथेचे दुष्परिणाम कमी करणे हा त्याचा हेतू होता. ‘अंतःकरणाच्या कठोरपणातून’ उद्भवणाऱ्या मानवी दुर्बलतेला आणि पापी वृत्तीला दिलेला हा व्यावहारिक प्रतिसाद होता. नियम आणि मर्यादा घालून, दुखावलेल्या मानवी नातेसंबंधांतही काही प्रमाणात न्याय आणि प्रतिष्ठा जपण्याचा मोशेचा प्रयत्न होता.
अखेरीस, विवाहाविषयी देवाचा मूळ हेतू काय होता, हे येशू पुन्हा स्पष्ट करतो: विवाह म्हणजे पती आणि पत्नी यांचे पवित्र आणि अतूट ऐक्य. मोशेच्या नियमशास्त्रात मानवी उणिवा लक्षात घेऊन तात्पुरती मुभा देण्यात आली होती. पण विवाहात देवाच्या करारनिष्ठ, विश्वासू आणि अतूट प्रेमाचे प्रतिबिंब दिसावे, हीच आरंभापासून देवाची योजना होती.
आजच्या शुभवर्तमानात परूश्यांनी येशूला विचारले, “पतीने आपल्या पत्नीला घटस्फोट देणे नियमशास्त्रानुसार योग्य आहे काय?” (मार्क 10:2). त्याची परीक्षा पाहण्यासाठी त्यांनी हा प्रश्न विचारला, असे मार्क सांगतो. त्या काळी घटस्फोट द्यायला परवानगी आहे की नाही आणि असल्यास कोणत्या कारणांसाठी, याविषयी परूश्यांच्या गटांत मोठे मतभेद होते. व्यभिचारासारख्या गंभीर कारणांसाठीच मोशेचे नियमशास्त्र घटस्फोटाला परवानगी देते, असे काहींचे मत होते; तर इतरांच्या मते जवळजवळ कोणत्याही कारणासाठी घटस्फोट देता येत होता. येशूला एका गटाची बाजू घेण्यास भाग पाडून दुसऱ्या गटाच्या टीकेचे लक्ष्य बनवावे, असा त्यांचा हेतू असावा.
आपल्या प्रभूचे उत्तर त्यांच्या वादाच्या पलीकडे जाऊन देवाच्या मूळ हेतूकडे लक्ष वेधते: “सृष्टीच्या आरंभापासूनच देवाने त्यांना नर व मादी असे निर्माण केले… म्हणून देवाने जे जोडले आहे, ते कोणत्याही मनुष्याने तोडू नये.” उत्पत्तीच्या ग्रंथातील हे वचन उद्धृत करून येशू विवाहाचे पावित्र्य आणि त्याचे कायमस्वरूपी स्वरूप पुन्हा अधोरेखित करतो. विवाह ही केवळ मानवी संस्था नसून तो एक दैवी करार आहे, असे तो शिकवतो. अशा रीतीने तो नियमांच्या चौकटीतच विचार करण्याच्या त्यांच्या वृत्तीला आव्हान देतो आणि दैवी नियमदाता म्हणून आपला अधिकारही स्पष्ट करतो. अशा प्रकारे तो विवाहाला त्याची मूळ प्रतिष्ठा आणि उद्देश पुन्हा प्राप्त करून देतो.
विवाहाविषयी देवाची मूळ योजना पुन्हा लक्षात आणून देतानाच येशूची शिकवण विवाह हा एक संस्कार आहे, या ख्रिस्ती समजुतीचीही पूर्वसूचना देते. विवाहसंस्कारात पती-पत्नी हे ख्रिस्ताच्या आपल्या ख्रिस्तसभेवरील निष्ठावान, चिरस्थायी आणि स्वतःला अर्पण करणाऱ्या प्रेमाचे जिवंत चिन्ह बनतात. या संस्काराच्या कृपेने ते केवळ एकमेकांशीच नव्हे, तर ख्रिस्ताशीही एकरूप होतात. वैवाहिक जीवनाचे पाचारण पवित्रतेने जगण्यासाठी ख्रिस्त त्यांना बळ देतो.
आज तुम्ही घेतलेल्या गंभीर प्रतिज्ञांवर आणि केलेल्या करारावर चिंतन करा. “म्हणून देवाने जे जोडले आहे, ते कोणत्याही मनुष्याने तोडू नये,” या येशूच्या वचनावर चिंतन करताना, त्यातून केवळ विवाहाचे पावित्र्य आणि त्याचे अतूट स्वरूप अधोरेखित होते असे नव्हे, तर देवाशी कराराने जोडलेल्या आपल्या नात्याविषयीही आपल्याला शिकवण मिळते, हे आपण लक्षात घेतले पाहिजे. पती-पत्नी जशा एकमेकांना गंभीर प्रतिज्ञा देतात आणि प्रेम व निष्ठेच्या आजीवन बंधनात प्रवेश करतात, तसेच आपल्यालाही देवासमोर प्रतिज्ञा करण्याचे आणि त्या प्रतिज्ञांचे नूतनीकरण करण्याचे पाचारण आहे. या दैवी ऐक्याची सुरुवात बाप्तिस्म्यात होते. तेव्हा आपण ख्रिस्ताशी एकरूप होतो आणि त्याच्या शरीराचे अवयव बनतो. दृढीकरण संस्कारात आपल्याला पवित्र आत्म्याची परिपूर्णता प्राप्त होते आणि हे ऐक्य अधिक दृढ होते. प्रत्येक वेळी आपण पवित्र युकरिस्तात सहभागी होतो, तेव्हा हे ऐक्य नवे होते आणि परिपूर्णतेकडे जाते. पवित्र युकरिस्त ही कृपेच्या नव्या कराराची सर्वोच्च अभिव्यक्ती आहे. ख्रिस्ताच्या बलिदानाने आणि आपल्या जीवनातील त्याच्या अखंड उपस्थितीने हा करार शिक्कामोर्तब झाला आहे.
हे नव्या कराराच्या प्रभू, तू आपल्या ख्रिस्तसभेशी जो पवित्र करार केला आहेस, त्यात सहभागी होण्यास आणि तो आपल्या जीवनातून प्रकट करण्यास तू पती-पत्नींना बोलावतोस. हा निष्ठेचा, कायमस्वरूपी बांधिलकीचा आणि स्वतःला अर्पण करणाऱ्या प्रेमाचा करार आहे. सर्व वैवाहिक बंध दृढ कर, तुझ्या कृपेने ते पवित्र कर आणि तुझे दैवी प्रेम आपल्या जीवनातून प्रकट करण्यास पती-पत्नींना साहाय्य कर. हे प्रभू, माझ्याशी केलेल्या तुझ्या कराराचे नूतनीकरण कर, विशेषतः प्रत्येक वेळी मी पवित्र युकरिस्तात तुझे पवित्र शरीर व रक्त ग्रहण करतो तेव्हा. या पवित्र ऐक्याने मी तुझ्या अधिक जवळ यावे आणि तुझ्या अढळ प्रेमावरील माझा विश्वास अधिक दृढ व्हावा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
पवित्र संतापामागचे प्रेम
सामान्य काळातील सातव्या आठवड्याचा शनिवार
येशूने मुलांना स्पर्श करावा म्हणून लोक त्यांना त्याच्याकडे आणत होते; पण शिष्यांनी त्या लोकांना दटावले. हे पाहून येशू संतापला आणि त्यांना म्हणाला, “मुलांना माझ्याकडे येऊ द्या; त्यांना अडवू नका, कारण देवाचे राज्य अशांसाठीच आहे. आमेन, मी तुम्हाला सांगतो, जो कोणी लहान मुलासारखा देवाच्या राज्याचा स्वीकार करणार नाही, तो त्यात प्रवेश करणार नाही.” मग त्याने मुलांना मिठीत घेतले आणि त्यांच्यावर हात ठेवून त्यांना आशीर्वाद दिला. मार्क 10:13–16
या आठवड्याच्या सुरुवातीला वाचलेल्या शुभवर्तमानातही येशूने मुलांवरील आपले प्रेम व्यक्त केले होते. गालीलमधून प्रवास करताना, वाटेत बोलता बोलता आपल्यापैकी सर्वांत मोठा कोण यावरून प्रेषकांमध्ये वाद झाला. येशूने त्यांना याबद्दल जाब विचारला. मग त्याने एका मुलाला जवळ बोलावले, त्याला मिठीत घेतले आणि म्हटले, “जो कोणी अशा एखाद्या मुलाचा माझ्या नावाने स्वीकार करतो, तो माझा स्वीकार करतो; आणि जो माझा स्वीकार करतो, तो माझा नव्हे, तर ज्याने मला पाठवले त्याचा स्वीकार करतो.” (मार्क 9:37)
प्राचीन जगाच्या अनेक भागांत मुलांना समाजात फारसे महत्त्व दिले जात नसे. आईवडिलांचे आपल्या मुलांवर स्वाभाविकपणे प्रेम असते. तरीही, अर्भकांच्या मृत्यूचे प्रमाण जास्त होते आणि अनेक समाजांत कामाला व उत्पादनक्षमतेला मोठे महत्त्व दिले जात होते. त्यामुळे मुले मोठी होऊन कामातून समाजाला हातभार लावू लागेपर्यंत त्यांना अनेकदा फारसा मान मिळत नसे.
येशूचे मुलांवरील प्रेम नुकतेच पाहून आणि त्यांचे महत्त्व सांगणारी त्याची शिकवण ऐकूनही, प्रेषक तो धडा लवकरच विसरले आणि समाजात रूढ असलेल्या पूर्वग्रहाप्रमाणे पुन्हा वागू लागले, असे दिसते. आजच्या शुभवर्तमानात आईवडिलांनी येशूच्या आशीर्वादावर विश्वास ठेवून आपल्या मुलांना त्याच्याकडे आणले, तेव्हा प्रेषकांनी त्यांचे स्वागत करण्याऐवजी त्यांना दटावले. येशूचे मुलांवर प्रेम आहे, तसेच लहान मुलांसारखे नम्र, देवावर अवलंबून राहणारे, भरवसा ठेवणारे आणि मनाने प्रामाणिक असणारे प्रौढही त्याला प्रिय आहेत, हे त्या आईवडिलांना उमगले होते, असे दिसते. समाजातील सर्वांत असुरक्षित आणि ‘सर्वांत कमी महत्त्वाच्या’ मानल्या जाणाऱ्या या मुलांवर त्याच्या केवळ स्पर्शानेही आशीर्वादांचा वर्षाव होईल, असा त्यांचा विश्वास असावा.
प्रेषितांना येशूने दिलेली प्रतिक्रिया नेहमीपेक्षा कितीतरी तीव्र होती: “तो संतप्त झाला.” देव ज्या मुलांवर परिपूर्ण प्रेम करतो, त्या अनमोल मुलांना प्रेषितांनी दूर लोटले, हे कदाचित त्याच्या संतापाचे एक कारण होते. खरे मोठेपण कशात आहे याविषयी त्याने नुकताच दिलेला धडा प्रेषित इतक्या लवकर विसरले, हेही कदाचित त्याचे एक कारण असावे.
इतरांवर रागावून आपण बहुतेकदा ज्या प्रतिक्रिया देतो, त्या अविवेकी असतात; पण आपल्याविषयीचा देवाचा संताप तसा अविवेकी नाही. राग ही मानवी भावना स्वतःत चांगलीही नाही आणि वाईटही नाही. नैतिक दृष्टीने ती तटस्थ आहे. राग अविवेकातून आणि प्रेमाच्या अभावातून उत्पन्न होतो, तेव्हा तो पाप ठरतो. पण तो खऱ्या प्रेमातून उत्पन्न होतो आणि देवाच्या कृपेने विवेकाने व आत्मसंयमाने व्यक्त केला जातो, तेव्हा तो इतरांना बदलण्यास मदत करणारे प्रभावी साधन ठरतो.
प्रेषितांवर येशू संतप्त झाला, ती केवळ भावनिक प्रतिक्रिया नव्हती, तर जाणीवपूर्वक केलेली प्रेमाची कृती होती. त्याच्या न्याय्य संतापाने प्रेषितांची चूक त्यांच्या लक्षात आणून दिली आणि त्यांना व आपल्यालाही आठवण करून दिली की देवाच्या राज्यात नम्र, विश्वास ठेवणाऱ्या आणि असुरक्षित लोकांचे मोल अनंत आहे. यातून आपल्याला स्वतःचे परीक्षण करण्याचे आमंत्रण मिळते: लहान मुलांसारखे हे गुण आपण आपल्या आध्यात्मिक जीवनात खरोखर आचरणात आणतो का? येशू ज्या मोकळ्या मनाने प्रेम करतो, त्याच प्रेमाने आपण इतरांचे, विशेषतः सर्वांत लहान मानले जाणाऱ्यांचे, स्वागत करतो का?
येशूचा संताप आपल्याला याचीही आठवण करून देतो की आपण पाप करतो आणि त्या पापांचे परिणाम भोगतो, तेव्हा देव आपल्याला आकसापोटी शिक्षा करत नसतो. उलट, आपण बदलले पाहिजे याची जाणीव करून देण्यासाठी तो आपल्याला प्रेमाने खडसावतो. कधी सदसद्विवेकबुद्धी आपल्याला टोचते, कधी आध्यात्मिक अस्वस्थता जाणवते, तर कधी आपल्या कृतींच्या परिणामांतूनही देव आपल्याला अशी समज देतो. अशा प्रत्येक क्षणी नम्रतेने आणि विश्वासाने त्याच्याकडे परत वळण्याची संधी आपल्याला मिळते.
आज येशूला आपल्या प्रेषितांविषयी वाटलेल्या प्रेमपूर्ण संतापावर चिंतन करा. तो तुमच्याशीही अशाच प्रकारे कसा वागतो, याचा विचार करा. तुम्ही वारंवार करत असलेल्या काही पापांकडे दुर्लक्ष करता का? त्याबद्दल देवाने तुम्हाला प्रेमाने खडसावण्याची गरज आहे का? कधी तुम्ही उदासीन राहता का, ऐकून प्रतिसाद देण्यास उशीर करता का, किंवा आत्मसंतुष्ट राहता का? देवाचे प्रेम प्रखर आहे आणि ते आपले संपूर्ण जीवन व्यापून टाकते. त्याला तुमच्यावर असे प्रेम करू द्या की तुम्ही त्याच्या अधिक जवळ याल, मग ते प्रेम तुमच्या अंतःकरणाला बदलासाठी प्रवृत्त करणाऱ्या पवित्र संतापाच्या रूपाने प्रकट झाले तरीही.
हे परम न्यायी प्रभू, माझ्यावरचे तुझे प्रेम कधी कोमल असते आणि मला तुझ्याकडे बोलावते, तर कधी ते ठाम असते आणि माझ्यासमोर आव्हान ठेवते. तुझे ऐकण्यास आणि तुझ्या शुभवर्तमानाला प्रतिसाद देण्यास मला मदत कर. विशेषतः, तू मला प्रेमाने दिलेली समज मी मनावर घ्यावी, जेणेकरून मी माझे आचरण सतत सुधारत राहीन आणि तुझ्या पवित्र इच्छेनुसार सेवा करीन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चारही खंड पेपरबॅक & ई-पुस्तक स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

ॲमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल – आणि इतरही!
