चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
छोटी कामेही नीट करणे
सामान्य काळातील तेहतिसावा रविवार (वर्ष अ)
येशूने आपल्या शिष्यांना हा दृष्टान्त सांगितला: “एक मनुष्य प्रवासाला निघाला होता. त्याने आपल्या सेवकांना बोलावून आपली मालमत्ता त्यांच्या स्वाधीन केली. एकाला त्याने पाच तालंत दिले, दुसऱ्याला दोन आणि तिसऱ्याला एक—प्रत्येकाला त्याच्या कुवतीप्रमाणे दिले. मग तो निघून गेला.” मत्तय 25:14–15
या जीवनात काहीतरी मोठे करून दाखवण्याचे स्वप्न अनेक जण पाहतात. खेळाडू विजेतेपद मिळवण्याचे स्वप्न पाहतात. व्यावसायिक आपला व्यवसाय वाढवण्याचे स्वप्न पाहतात. कलाकार आणि अभिनेते नाव कमावण्याचे स्वप्न पाहतात. आपण जे काही करतो, त्यात उत्तम कामगिरी करण्याचे स्वप्न आपण पाहतो. उत्तम कामगिरीची ही ओढ देवाने आपल्याला दिलेल्या स्वाभाविक इच्छांपैकी एक आहे.
आपल्या जीवनात जे सर्वांत महत्त्वाचे आहे, त्यातही उत्तम कामगिरी करण्यासाठी आपण झटले पाहिजे. आपल्या जीवनात सर्वांत महत्त्वाचे काय आहे? देवाची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी त्याची सेवा करावी, असे पाचारण आपल्याला मिळाले आहे. म्हणून उत्तम कामगिरी करण्याची आपली स्वाभाविक ओढ आणि आपला विश्वास यांची सांगड घालण्याचा आपण प्रयत्न केला पाहिजे. त्यातून देवाने आपल्यापैकी प्रत्येकावर सोपवलेले गौरवशाली कार्य पूर्ण करण्याची प्रेरणा आपल्याला मिळेल.
आपल्यातील प्रत्येक नैसर्गिक क्षमता ही देवाची देणगी आहे, असे आपण मानले पाहिजे. देवाचे गौरव व्हावे आणि पृथ्वीवर त्याच्या राज्याचा विस्तार व्हावा, यासाठी त्याने ती आपल्याला दिली आहे. आजच्या दृष्टान्तात, प्रवासाला निघालेल्या मनुष्याने आपल्या प्रत्येक सेवकाकडे मोठी रक्कम सोपवली. एकाकडे त्याने पाच तालंत, दुसऱ्याकडे दोन, तर तिसऱ्याकडे एक तालंत सोपवला. तालंत हे चांदी किंवा सोने यांसारख्या मौल्यवान धातूंचे वजन मोजण्याचे एकक होते. आजच्या हिशोबाने एक तालंत चांदीची किंमत सुमारे ३०,००० अमेरिकी डॉलर इतकी असेल. म्हणजे त्या प्रत्येक सेवकाकडे मोठी रक्कम सोपवली होती. तरीही, मालक परत आला तेव्हा त्याने सुरुवातीला प्रत्येकाकडे सोपवलेल्या रकमेचा उल्लेख ‘थोडी रक्कम’ असा केला. आणि ज्या दोन सेवकांनी तालंतांचा चांगला उपयोग केला, त्यांच्याकडे मोठी रक्कम सोपवण्याचे त्याने वचन दिले.
मानवी दृष्टीने पाहता, देवाने आपल्याला दिलेल्या नैसर्गिक देणग्या किती विपुल आहेत, हे आपण ओळखले पाहिजे. पण देवाच्या दृष्टीने पाहता, त्याच्याकडून मिळालेली प्रत्येक नैसर्गिक देणगी ही केवळ सुरुवात आहे, हे आपण लक्षात घेतले पाहिजे. देवाला आपल्याला याहून कितीतरी अधिक द्यायचे आहे. त्या कृपेचे वैभव प्राप्त होण्यासाठी, आपल्याला जे मिळाले आहे त्याचा प्रथम देवाच्या गौरवासाठी आणि त्याच्या राज्याच्या विस्तारासाठी आपण चांगला उपयोग केला पाहिजे.
आपल्या प्रभूने तुमच्याकडे काय सोपवले आहे? तुम्हाला कोणत्या देणग्या आणि गुण लाभले आहेत? आपल्या अंगभूत गुणांचा विचार करताना, देवाच्या सेवेसाठी तुम्ही त्यांचा किती चांगला उपयोग करता, हेही पाहा. आपल्या नैसर्गिक क्षमतांचा उपयोग केवळ स्वतःसाठी करणे म्हणजे देवासाठी त्यांचा उपयोग करण्यास नकार देण्यासारखेच आहे. ज्या सेवकाकडे एक तालंत सोपवले होते आणि ज्याने त्याचा काहीच उपयोग केला नाही, त्याला मालक म्हणाला, “अरे दुष्ट, आळशी सेवका!” मग मालकाने त्याच्याकडून ते एक तालंत काढून घेतले आणि ज्याच्याकडे दहा तालंत होते व ज्याने मालकाचा पैसा जबाबदारीने हाताळला होता, त्याला ते दिले. आपल्या जीवनातही, जर आपण आपल्या नैसर्गिक क्षमता देवाच्या सेवेला वाहिल्या नाहीत, तर आपल्याजवळ जे थोडे आहे तेही आपण गमावू. पण मोठे होण्याची आपली स्वाभाविक आकांक्षा देवाची इच्छा पूर्ण करण्याच्या पाचारणाशी जोडली, तर देव आपल्याला जी कृपासंपदा देईल तिला मर्यादा राहणार नाही.
आपल्या जीवनात देवाची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी तुम्ही किती तत्परतेने प्रयत्न करता, यावर आज चिंतन करा. आपल्या प्रयत्नांनी फारसा फरक पडणार नाही असे वाटत असेल, तर तो विचार मनातून दूर करण्याचा प्रयत्न करा. लहानसहान गोष्टी चांगल्या रीतीने करण्याचा प्रयत्न करा. रोजच्या जीवनात देवावर आणि शेजाऱ्यावर अधिक परिपूर्ण प्रेम करण्यासाठी झटा. दररोज प्रार्थना करण्याचा निश्चय करा. आपल्या जीवनातून सर्व पाप समूळ काढून टाकण्यासाठी झटा. लहानसहान गोष्टी चांगल्या रीतीने करा; देव ही छोटी अर्पणे प्रसन्नतेने स्वीकारेल आणि त्यांचे रूपांतर विपुल कृपेत करील.
हे परम उदार प्रभू, तू माझ्या जीवनात एक विशिष्ट कार्य माझ्यावर सोपवले आहेस. ते कार्य लहान आणि क्षुल्लक वाटले तरी ते उत्तम रीतीने पार पाडण्यासाठी मला झटू दे. हे कार्य करत असताना माझ्यावर तुझ्या कृपेचे आशीर्वाद विपुल प्रमाणात वर्षव, म्हणजे मला शक्य तितका अधिक गौरव तुला देता येईल आणि पृथ्वीवर तुझे राज्य येण्यासाठी मी तुझे अधिक प्रभावी साधन होईन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
येणारे क्लेश
सामान्य काळातील तेहतिसावा रविवार (वर्ष ब)
येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला: “त्या क्लेशानंतरच्या दिवसांत सूर्य अंधकारमय होईल, चंद्र आपला प्रकाश देणार नाही, आकाशातून तारे पडू लागतील आणि आकाशातील शक्ती हादरतील.” मार्क 13:24–25
आपला प्रभू ज्या “क्लेशाविषयी” बोलतो, तो म्हणजे ख्रिस्तसभेचा आणि श्रद्धावंतांचा मोठा छळ. या क्लेशाविषयी कॅथलिक ख्रिस्तसभेच्या धर्मशिक्षणग्रंथात असे म्हटले आहे:
ख्रिस्ताच्या दुसऱ्या आगमनापूर्वी ख्रिस्तसभेला एका अंतिम परीक्षेतून जावे लागेल. त्या परीक्षेमुळे अनेक श्रद्धावंतांची श्रद्धा हादरेल. पृथ्वीवरील तिच्या यात्रेत तिला जो छळ सोसावा लागेल, तो एका धार्मिक फसवणुकीच्या रूपाने “अधर्माचे रहस्य” उघड करील. ही फसवणूक लोकांना त्यांच्या समस्यांवर वरवरचा उपाय देऊ करील, पण त्यासाठी त्यांना सत्याचा त्याग करावा लागेल. (#675).
ही “अंतिम परीक्षा” आज सुरू आहे का? येशूची भविष्यवाणी आणि धर्मशिक्षणग्रंथातील शिकवण काळातील एखाद्या विशिष्ट क्षणाला लागू करणे शक्य नसले, तरी ही परीक्षा येईल आणि हे क्लेश भोगावे लागतील, ही वस्तुस्थिती आहे. हे निश्चित आहे. पण हे कसे आणि केव्हा घडेल, हे आपल्याला माहीत नाही. कदाचित हे आधीच घडून गेले असेल किंवा आत्ताच घडत असेल. या भविष्यसूचक शब्दांचा खरा अर्थ देवच उलगडू शकतो.
असे असले तरी, ही अंतिम परीक्षा आणि हे “अधर्माचे रहस्य” आपल्या प्रत्येकाच्या जीवनात निरनिराळ्या प्रकारे अनुभवास येते. जेव्हा आपण देवाच्या प्रेमाला आणि सेवेला स्वतःला वाहून घेतो, तेव्हा आपल्या श्रद्धेची परीक्षा होईल आणि कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे आपल्याला छळ सोसावा लागेल, हे निश्चित आहे. मात्र, हे जाणून आपण घाबरून जाऊ नये. उलट, आपली तयारी व्हावी आणि जीवनात येणाऱ्या कोणत्याही परीक्षा आपण धीराने सोसाव्यात, म्हणून आपल्या प्रभूने हे सांगितले. दुष्टाईमुळे होणारे दुःख सोसताना येशूच्या शब्दांनी आपल्या मनात आशा जागवली पाहिजे.
येशूने असेही सांगितले की, जेव्हा आपण छळ, परीक्षा आणि क्लेश पाहतो, तेव्हा “तो जवळ आला आहे, अगदी दाराशी आहे, हे जाणा.” दुसऱ्या शब्दांत, आपल्या श्रद्धेसाठी एखादी व्यक्ती जितके अधिक दुःख सोसते, तितका देव त्या व्यक्तीच्या अधिक जवळ असतो. तो तुमच्या हृदयाच्या दाराशी आहे. तुम्ही विश्वासाने आणि आशेने त्याच्याकडे धाव घ्यावी, याची तो वाट पाहत आहे.
आपले उपासनावर्ष संपत आले आहे. आता मिस्सातील बहुतेक वाचने अंतकाळाविषयी असतील. येशूचे वैभवशाली पुनरागमन, जगाचा अंत आणि स्वर्ग व पृथ्वी एक झाल्यावर त्याच्या कायमस्वरूपी राज्याची स्थापना यांविषयी आपण वाचू. हे आज घडू शकते, उद्याही घडू शकते, किंवा कदाचित हजारो वर्षे ते घडणार नाही. पण ते नक्की घडेल. त्या दिवशी, अंतिम न्यायाच्या दिवशी, देवाशी आपण किती एकनिष्ठ राहिलो, एवढ्यालाच महत्त्व असेल. म्हणून तो दिवस आजच आहे असे समजून जगण्याचा आपण रोज प्रयत्न केला पाहिजे. त्या दिवसासाठी आपण जाणीवपूर्वक तयारी केली पाहिजे आणि केवळ त्या वैभवशाली क्षणासाठी जगले पाहिजे. सध्या आपले जीवन सुरळीत असेल, तर त्या दिवसाच्या तयारीसाठी आपण अधिक निःस्वार्थी होण्याचा आणि अधिक त्याग करण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. सध्या आपले जीवन कठीण असेल, तर आपण आशेने आणि विश्वासाने त्या अडचणींना सामोरे गेले पाहिजे आणि आपले प्रत्येक दुःख ख्रिस्ताच्या दुःखाशी जोडून प्रेमाचे बलिदान म्हणून अर्पण केले पाहिजे.
आज येशूच्या या भविष्यवाणीवर मनन करा: “सूर्य अंधकारमय होईल, चंद्र आपला प्रकाश देणार नाही, तारे आकाशातून पडू लागतील आणि आकाशातील शक्ती हादरतील.” मनन करताना लक्षात ठेवा की हे शब्द केवळ संपूर्ण ख्रिस्तसभेला उद्देशून नाहीत, तर तुम्हालाही उद्देशून आहेत. तुम्ही सोसत असलेले प्रत्येक दुःख व संकट, तुमच्या जीवनात जेव्हा जेव्हा ‘सूर्य अंधारतो’ किंवा जेव्हा जेव्हा तुम्ही ‘हादरून’ जाता, तेव्हा ती देवाकडे विश्वासाने वळण्याची संधी आहे, हे तुम्हाला कळावे अशी येशूची इच्छा आहे. या अनुभवांत आपल्या प्रभूला आमंत्रित करा. हे अनुभव तो तुमच्या जवळ असल्याची चिन्हे आहेत, हे ओळखा. तुमचे शुद्धीकरण व्हावे आणि त्याच्या वैभवशाली पुनरागमनाच्या दिवसासाठी तुम्ही तयार व्हावे म्हणून तो तुम्हाला मदत करतो.
हे परमवैभवशाली न्यायाधीशा, जिवंतांचा आणि मृतांचा न्याय करण्यासाठी तू एके दिवशी वैभवाने पुन्हा येशील. तो दिवस येण्यापूर्वी तुझ्या ख्रिस्तसभेला खूप दुःख सोसावे लागेल, हे तू प्रकट केले आहेस. माझ्या जीवनातील अशा क्षणी मला आशा दे, म्हणजे मी सोसत असलेले प्रत्येक दुःख तुझ्या परिपूर्ण बलिदानाशी एकरूप करून प्रेमाचे बलिदान म्हणून तुला अर्पण करू शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
धैर्य आणि बळ
सामान्य काळातील तेहतिसावा रविवार (वर्ष क)
“पण हे सर्व घडण्यापूर्वी ते तुम्हाला पकडतील आणि तुमचा छळ करतील. ते तुम्हाला सभास्थानांच्या अधिकाऱ्यांच्या हवाली करतील आणि तुरुंगात टाकतील. माझ्या नावामुळे ते तुम्हाला राजांसमोर आणि राज्यपालांसमोर नेतील. त्यामुळे तुम्हाला साक्ष देण्याची संधी मिळेल. हे लक्षात ठेवा की तुम्ही आपल्या बचावाची आधीच तयारी करू नका. कारण मी स्वतः तुम्हाला बोलताना अशी सुज्ञता देईन की तुमच्या सर्व विरोधकांना तुमच्या बोलण्याला विरोध करता येणार नाही किंवा त्याचे खंडनही करता येणार नाही.” लूक 21:12–15
येशूने उच्चारलेल्या शब्दांपैकी सर्वांत कमी दिलासा देणारे शब्द हे असावेत, असे म्हणता येईल. हे ऐकून त्याच्या शिष्यांच्या मनात काय आले असेल, याची कल्पना करा. त्यांच्यापैकी काहींनी येशूच्या मागे जाण्याचा विचार सोडून दिला असता आणि ते निघून गेले असते. आपल्याला पकडावे, आपला छळ व्हावा किंवा आपल्याला तुरुंगात टाकावे, असे कोणाला वाटेल? येशूने तर पुढे असेही सांगितले की “ते तुमच्यापैकी काहींना ठार मारतील.”
हे शब्द प्रथमदर्शनी फारसे दिलासा देणारे वाटत नसले, तरी ते ईशप्रेरित आहेत; म्हणून त्यांत आपल्याला प्रेरणा देण्याचे सामर्थ्य आहे. एक उदाहरण घ्या. शत्रूच्या आक्रमणापासून आपल्या कुटुंबांचे आणि मातृभूमीचे रक्षण करणाऱ्या सैनिकांचे नेतृत्व एका सेनापतीकडे आहे, अशी कल्पना करा. तुमच्यापैकी काही जण पकडले जाल आणि काही जण मारलेही जाल, असे त्या सेनापतीने त्यांना स्पष्टपणे सांगितले, तर त्यांना परिस्थितीचे गांभीर्य नक्कीच कळेल. पण त्याच वेळी त्यांच्यात धैर्य आणि जिद्दही निर्माण होईल. पुढे उभ्या असलेल्या आव्हानाला सामोरे जाण्यासाठी त्या क्षणी सैनिकांना धैर्याची गरज असेल. म्हणून त्यांच्याशी प्रामाणिकपणे बोलून तो सेनापती त्यांचे धैर्य जागवेल आणि लढाईला सामोरे जाण्याचा त्यांचा निर्धार बळकट करेल.
आज येशूचे हे शब्द आपल्याला धीर देण्यासाठी त्याने केलेले लढाईचे आवाहन म्हणून आपण ऐकले पाहिजेत. ख्रिस्ताला न मानणारे लौकिक जग आपल्याशी वैरभावाने वागेल, असा इशारा तो आपल्याला देत आहे. अंधाराच्या राज्याचा अधिपती सैतान अतिशय सक्रिय आहे. तो आपल्या दुष्ट आत्म्यांच्या सैन्यासह आणि अनुयायांसह आपला नाश करण्याचा प्रयत्न करत आहे. आता आपण ठरवले पाहिजे: माघार घेऊन लपायचे, की आत्म्यांच्या तारणासाठीच्या लढाईत उतरायचे?
आपल्यापैकी बहुतेकांना आपल्या श्रद्धेसाठी प्राण द्यावे लागणार नाहीत, पण काहींना हौतात्म्य पत्करावे लागेल. मात्र आपल्यापैकी बहुतेकांना वेगळ्या प्रकारचा छळ सोसावा लागेल. समाजात रूढ असलेली अनैतिकता स्वीकारण्यास आपण नकार दिला, तर लोक आपली थट्टा करतील किंवा आपला द्वेषही करतील. गर्भपाताचा धोका असलेल्या अजन्म्या बालकाच्या प्रतिष्ठेसाठी आपण ठामपणे उभे राहिलो, तर लोक आपल्यालाच द्वेषभावनेने वागणारे म्हणतील. रविवारच्या उपासनेशी आणि रोजच्या प्रार्थनेशी आपण निष्ठावान राहिलो, तर लोक आपल्याला अंधश्रद्धाळू किंवा जुनाट समजतील. सध्या लोकप्रिय असलेल्या नव्या फॅशन आणि लौकिक मूल्ये स्वीकारण्यास आपण नकार दिला, तर लोकांना वाटेल की आपल्याला आजच्या जगाचे भान नाही किंवा आपण काळाच्या मागे पडलो आहोत. कधीकधी हे आपल्या कुटुंबातही घडते.
आपल्याला वेगवेगळ्या प्रकारच्या छळाला सामोरे जावे लागू शकते. अशा वेळी मागे हटण्याऐवजी, प्रेमातून बळ मिळणारे धैर्य आपल्या अंतःकरणात जागवू देण्यासाठी आपण प्रभूला वाव दिला पाहिजे. प्रत्येक आत्म्याचे तारण व्हावे, अशी आंतरिक तळमळ आपण बाळगली पाहिजे आणि ख्रिस्ताशी निष्ठावान राहणे हाच तारणाचा एकमेव मार्ग आहे, ही खात्री आपण दृढ ठेवली पाहिजे.
इतर लोकांकडून किंवा जगाकडून तुम्हाला आव्हान मिळते, तेव्हा तुम्ही येशूच्या वचनांवर विश्वास ठेवला पाहिजे. “तुम्हाला बोलताना मी स्वतः असे ज्ञान देईन की तुमच्या सर्व विरोधकांना तुमच्या बोलण्याला प्रतिकार करता येणार नाही किंवा त्याचे खंडनही करता येणार नाही.” आपल्या काळातील चुकीच्या धारणांना आपण विरोध करतो आणि त्यांचे खंडन करतो, तेव्हा काही लोक आपल्याशी वैर धरतील. पण आपण प्रभूशी निष्ठावान राहिलो आणि त्याच्या प्रेरणेने बोललो, तर त्याचा त्या विरोधकांवरही चांगला परिणाम होईल. येशूने सांगितले आहे की त्याच्या प्रेरणेने आपण जे बोलू, त्याला लोकांना “प्रतिकार करता येणार नाही किंवा त्याचे खंडनही करता येणार नाही.” म्हणून आत्म्यांच्या तारणासाठीच्या लढ्यात आपल्या शब्दांनी फरक पडू शकतो, हे आपण लक्षात ठेवले पाहिजे. आपण धैर्याने आणि प्रेमाने या लढ्यात उतरले पाहिजे आणि मार्गदर्शनासाठी आपल्या प्रभूवर विसंबून राहिले पाहिजे.
आज या गोष्टीवर चिंतन करा की आपण सर्व जण आत्म्यांच्या तारणासाठीच्या लढ्यात आहोत आणि या लढ्याची सुरुवात आपल्या स्वतःच्या आत्म्यापासून होते. आपण केवळ बघ्याची भूमिका घेऊ शकत नाही. आपण मोठ्या धैर्याने आणि सामर्थ्याने पुढे गेले पाहिजे. आपला प्रभू आपल्याला जे मार्गदर्शन करतो, त्यावर आपण विश्वास ठेवला पाहिजे. गरज पडेल तेव्हा तो जे शब्द बोलण्याची प्रेरणा देईल, ते बोलण्यास आपण तयार असले पाहिजे. या पवित्र लढ्यात आपल्या प्रभूच्या मागे जाण्याचा निश्चय करा; विजय मिळवण्यासाठी जे काही आवश्यक आहे ते सर्व तो तुम्हाला देईल.
हे माझ्या धैर्यवान प्रभू, तू जीवनात पुष्कळ दुःख सोसलेस आणि ते निर्मळ प्रेमाने स्वीकारलेस. तू मला जिथे नेशील तिथे तुझ्यामागे जाण्यासाठी आणि तुझ्या वाणीची गरज असलेल्या जगापर्यंत ती पोहोचवण्याचे साधन होण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
प्रार्थनेचा एक आदर्श
सामान्य काळातील तेहतिसाव्या आठवड्याचा सोमवार
येशू यरीहोजवळ येत असताना एक आंधळा मनुष्य रस्त्याच्या कडेला भिक मागत बसला होता. लोकांचा जमाव तिथून जात असल्याचे ऐकून त्याने काय घडत आहे, असे विचारले. ते त्याला म्हणाले, “नासरेथचा येशू इथून जात आहे.” तो ओरडून म्हणाला, “हे येशू, दाविदाच्या पुत्रा, माझ्यावर दया कर!” पुढे चालणाऱ्या लोकांनी त्याला दटावून गप्प बसायला सांगितले. पण तो आणखी मोठ्याने हाक मारत राहिला, “हे दाविदाच्या पुत्रा, माझ्यावर दया कर!” लूक 18:35–39
लूकच्या शुभवर्तमानात बार्तिमय नावाच्या अंध मनुष्याला दृष्टी मिळाल्याची ही सुंदर कथा, प्रार्थनेत आपण येशूकडे कसे यावे याचा आदर्श आपल्यासमोर ठेवते. बार्तिमय आणि त्याची ख्रिस्ताशी झालेली भेट हे चिंतन करण्यासारखे एक पवित्र चित्र आहे. आपणही त्याच्यासारखे आपले दुर्बलपण मान्य करावे आणि मोकळ्या मनाने, विश्वासाने व चिकाटीने येशूकडे यावे, यासाठी या भेटीवर चिंतन केले पाहिजे.
सर्वप्रथम, हा “आंधळा मनुष्य रस्त्याच्या कडेला भिक मागत बसला होता.” प्रार्थनेची सुरुवात कशी करावी, याचे हे आदर्श चित्र आहे. प्रार्थना सुरू करताना आपल्या आध्यात्मिक जीवनातील आपले लहानपण, दुर्बलता आणि अत्यंत दारिद्र्य आपण ओळखले पाहिजे. आपण देवाकडे रिकाम्या हातांनी येतो. आपल्याला दिसत नाही. आपण भिकारी आहोत आणि आपल्या आध्यात्मिक गरजाही आपण स्वतः भागवू शकत नाही. बार्तिमय असाच होता, आणि प्रार्थनेत आपणही आपल्या प्रभूकडे असेच आले पाहिजे. कधीकधी आपली प्रार्थना इतकी उदात्त आणि भक्तिपूर्ण आहे की देव नक्कीच भारावून जाईल, अशा भ्रमात आपण पडतो. आपल्यालाही असे वाटत असेल, तर आपली वृत्ती परुश्यांसारखी आहे. पण आपल्यासमोर आदर्श असायला हवा तो या आंधळ्या मनुष्याचा. म्हणून प्रार्थनेची सुरुवात करताना आध्यात्मिकदृष्ट्या गरीब आणि गरजू भिकाऱ्यासारखे आपल्या प्रभूकडे या.
अशा नम्र अवस्थेत, शुभवर्तमानातील या प्रसंगात घडले त्याप्रमाणे, “नासरेथचा येशू इथून जात आहे,” याची तुम्ही खात्री बाळगू शकता. म्हणून आपल्या गरजेची जाणीव ठेवून नम्रपणे बसा आणि येशू इथून जात असताना त्याच्याकडे लक्ष द्या. त्याच्या मृदू स्वराची, तो शांतपणे देत असलेल्या प्रेरणेची आणि मन शांत करणाऱ्या, स्पष्टपणे जाणवणाऱ्या त्याच्या उपस्थितीची वाट पाहा.
अशा प्रकारे नम्र झाल्यावर आपल्या प्रभूच्या दैवी उपस्थितीचा स्पर्श तुम्हाला कोणत्याही प्रकारे जाणवला, तर बार्तिमयाप्रमाणे अंतःकरणातून हाक मारा, “हे येशू, दाविदाच्या पुत्रा, माझ्यावर दया कर!” प्रार्थनेत तुमच्या हृदयाच्या गाभ्यातून उठणारी ही हाक येशू “इथून जात आहे” याची जाणीव झाल्यामुळे उमटली पाहिजे. तो स्वतःहून तुमच्याकडे येतो, त्याला दिलेला तो तुमचा प्रतिसाद असला पाहिजे. आध्यात्मिक अर्थाने, येशू तुमच्याजवळून जात असताना तुम्ही त्याला हाक मारावी म्हणून तो वाट पाहतो. तुम्ही त्याला हाक मारावी, अशी त्याची इच्छा आहे. आणि ती हाक तुम्ही दृढ विश्वासाने व चिकाटीने मारावी, अशीही त्याची इच्छा आहे.
लक्षात घ्या, हा आंधळा भिकारी हाक मारत असताना लोकांनी त्याच्या वाटेत अडथळे आणले. त्यांनी “त्याला दटावून गप्प बसायला सांगितले.” पण हेही एक वरदान ठरले, कारण त्यामुळे बार्तिमयाला आणखी मोठ्याने हाक मारता आली. आपलेही तसेच आहे. प्रार्थनेत लक्ष विचलित होणे, मोह येणे, आध्यात्मिक दिलासा न मिळणे किंवा इतर कोणतीही अडचण येणे, हे सारे अडथळे आपण पार केले पाहिजेत. असे केल्याने येशूशी असलेले आपले ऐक्य अधिक गहिरे होईल आणि जो अडथळा वाटत होता, तोच आशीर्वादाचा स्रोत बनेल.
या आंधळ्या भिकाऱ्याच्या साक्षीतून सखोल प्रार्थनाजीवनाचे चार पैलू आपल्यासमोर येतात. आज त्यांवर चिंतन करा. पहिले, प्रार्थनेत देवाकडे वळताना आपल्या दुर्बलतेचा आणि आध्यात्मिक दारिद्र्याचा विचार करा. दुसरे, देव तुमच्याजवळून जात असताना त्याच्या उपस्थितीकडे लक्ष द्या. तुम्ही त्याला हाक मारावी म्हणून तो वाट पाहत आहे. तिसरे, त्याला हाक मारा आणि आणखी जवळ येण्याची त्याला विनंती करा. आणि चौथे, प्रार्थनेतील प्रत्येक अडथळा पार करण्याचा प्रयत्न करा आणि त्या अडथळ्यांकडे देवाला अधिक आर्ततेने हाक मारण्याची संधी म्हणून पाहा.
हे माझ्या करुणामय प्रभू, माझ्या दुर्बलतेत आणि दारिद्र्यात मी तुझ्याकडे येतो. मला तुझ्या दैवी स्पर्शाची आणि आरोग्यदानाची गरज आहे. तू जवळून जात असताना तुझे सान्निध्य ओळखून मी तुला हाक मारतो. हे येशू, माझ्याजवळ ये, माझ्यावर दया कर. तुझ्या प्रेमाच्या आड येणाऱ्या प्रत्येक अडथळ्यावर मात करण्यास आणि तुझ्याशी असलेल्या माझ्या बांधिलकीत कधीही न डगमगता सदैव तुझ्यावर विश्वास ठेवण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
हृदयाची ओढ
सामान्य काळातील तेहतिसाव्या आठवड्याचा मंगळवार
त्या वेळी येशू यरीहोला आला आणि त्या नगरातून पुढे जाण्याचा त्याचा बेत होता. तिथे जक्कय नावाचा एक श्रीमंत मनुष्य होता. तो जकातदारांचा प्रमुख होता. येशू कोण आहे, हे त्याला पाहायचे होते. पण तो ठेंगणा असल्यामुळे गर्दीतून त्याला येशू दिसत नव्हता. म्हणून तो धावत पुढे गेला आणि येशूला पाहण्यासाठी उंबराच्या झाडावर चढला, कारण येशू त्याच वाटेने जाणार होता. लूक 19:1–3
आपल्या गरजेची जाणीव ठेवून नम्रपणे त्याच्याकडे येणाऱ्या एका व्यक्तीला आपला प्रभू पुन्हा एकदा जवळ करतो. जक्कय धनसंपत्तीच्या दृष्टीने श्रीमंत होता. पण अंतःकरणाने तो गरीब आणि गरजू होता. या आध्यात्मिक दारिद्र्याच्या जाणिवेमुळेच तो इतक्या निर्धाराने येशूचा शोध घेऊ लागला.
येशू स्वतः आपल्या घरी येण्याची तयारी दाखवेल, अशी कल्पनाही जक्कयाने त्या दिवशी केली नसेल. आपल्या प्रभूला जाणून घेण्याची तीव्र ओढ त्याला होती. म्हणूनच येशूचे ओझरते दर्शन तरी घडावे, यासाठी तो झाडावर चढला, हे स्पष्ट आहे. त्याच्याकडे धनसंपत्ती होती, पण केवळ सुखसोयींनी भरलेल्या जीवनात त्याला आता समाधान मिळत नव्हते, असे दिसते. जीवनात काहीतरी उणे होते, आणि त्या उणिवेचे उत्तर येशूकडेच आहे, याची त्याला जाणीव होती. म्हणून काहींना विचित्र वाटेल अशी कृती जक्कयाने केली. येशूला पाहता यावे म्हणून तो झाडावर चढला.
येशू का थांबले, त्यांनी वर जक्कयाकडे पाहून त्याला खाली का बोलावले आणि आपण त्याच्या घरी मुक्काम करणार आहोत असे का सांगितले? कारण जक्कयाच्या अंतःकरणातली गरज येशूंना जाणवली. जी अंतःकरणे दीन आहेत, ज्यांना आधाराची गरज आहे आणि जी खुली आहेत, त्यांच्याकडे येशू विशेषत्वाने ओढले जातात. अशा नम्र जीवांकडे येण्याची संधी ते कधीच दवडत नाहीत.
जक्कयाने पूर्वी केलेल्या अन्यायाची भरपाई करण्याचे वचन देऊन आपल्या प्रभूला लगेच प्रतिसाद दिला. तो आपली अर्धी संपत्ती वाटून देण्याचे आणि ज्यांच्याकडून त्याने अन्यायाने पैसे उकळले, त्यांना चौपट परत करण्याचे वचन देतो. यातून जक्कयाच्या अंतःकरणाचा प्रामाणिकपणा दिसून येतो.
येशू तुमच्याजवळून जातात तेव्हा त्यांना काय जाणवते? त्यांना तुमच्या अंतःकरणाकडे ओढ वाटते का? तुमच्या मनातली नम्रता आणि तुम्हाला त्यांची गरज आहे ही जाणीव यांमुळे ते तुमच्याकडे ओढले जातात का? आपले सगळे काही सुरळीत आहे अशा थाटात आयुष्य काढणे आपल्याला सहज जमते. आपण खंबीर आणि यशस्वी असल्याचा आव आणू शकतो. पण ज्या जीवाला आपली गरज आहे असे क्वचितच व्यक्त होते, त्याच्याकडे येशू सहसा येत नाहीत. येशूंनी आपल्याकडे यावे असे आपल्याला वाटत असेल, तर आपण भौतिकदृष्ट्या संपन्न आणि जगाच्या दृष्टीने यशस्वी असलो, तरी आपल्यातले आध्यात्मिक दारिद्र्य मान्य केले पाहिजे. जीवनाला एकमेव उत्तर येशूच आहेत हे ओळखून आपल्यापैकी प्रत्येकाने जक्कयासारखे नम्र व्हायला हवे.
येशूंना स्वतःकडे आकर्षित करणे तुमच्या आणि केवळ तुमच्याच हाती आहे, या गोष्टीवर आज चिंतन करा. तुम्हाला त्यांची किती गरज आहे हे पाहिल्याने तुम्ही हे करू शकता. ती गरज लपवू नका. जक्कयासारखे, रूपकाच्या अर्थाने, झाडावर चढा. तिथून तुम्हाला येशूंचा शोध घेता येईल आणि त्याहून महत्त्वाचे म्हणजे, त्यांच्यासाठीची तुमची उघड ओढ येशूंना दिसेल. तुम्ही त्यांची गरज व्यक्त करता तेव्हा हे लक्षात ठेवा: त्यांचे अढळ प्रेम आणि त्यांची दया त्यांना तुमच्याकडे यायला आणि तुमच्या आत्म्याच्या घरात तुमच्यासोबत राहायला प्रवृत्त करतीलच. ते आले की, यापूर्वी ख्रिस्ताशी तुमची भेट होण्याच्या आड जे काही आले, ते सर्व सोडून देण्याची तुमची तयारी आणि इच्छा असू द्या.
हे माझ्या प्रभू, तुझ्यासाठी आसुसलेल्या प्रत्येक अंतःकरणाची तुला नेहमी जाणीव असते. ज्यांना आपल्या जीवनात तू हवा आहेस, त्यांच्याकडे तू कधीही दुर्लक्ष करत नाहीस. माझ्या अंतःकरणातील गरजा आणि संघर्ष मला ओळखू दे आणि जीवनाला पूर्णता देणारा एकमेव स्रोत तूच आहेस, हे मला उमजू दे. हे प्रिय प्रभू, तुझा शोध घेण्याचा मी निश्चय करतो. आणि तू माझ्याकडे येत असताना, आजवर ज्या गोष्टींनी मला तुझ्यापासून दूर ठेवले, त्या सर्व सोडून देण्याचा मी निश्चय करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
प्रेषितकार्याचे तुम्हाला मिळालेले पाचारण
सामान्य काळातील तेहतिसाव्या आठवड्याचा बुधवार
“एक उमराव स्वतःसाठी राजपद मिळवून परत येण्याच्या हेतूने दूरच्या देशात गेला. त्याने आपल्या दहा सेवकांना बोलावले, त्यांना दहा सोन्याची नाणी दिली आणि सांगितले, ‘मी परत येईपर्यंत या नाण्यांनी व्यापार करा.’ पण त्याच्या देशबांधवांना त्याचा तिरस्कार होता. त्यांनी त्याच्यामागे एक शिष्टमंडळ पाठवून कळवले, ‘हा मनुष्य आमचा राजा व्हावा अशी आमची इच्छा नाही.’” लूक 19:12–14
या दाखल्यात तीन प्रकारची माणसे आहेत. पहिल्या गटात असे लोक आहेत ज्यांना एक सोन्याचे नाणे मिळाले आणि ज्यांनी धनी परत येईपर्यंत ‘व्यापार करा’ हे त्याचे सांगणे पाळले. दुसऱ्या गटात असे लोक आहेत ज्यांना तीच आज्ञा मिळाली, पण आळसामुळे आपल्या प्रभूने त्यांना जे दिले त्यातून त्यांना काहीही चांगले फळ मिळवता आले नाही. तिसऱ्या गटात असे लोक आहेत जे आपल्या प्रभूचा ‘तिरस्कार करतात’ आणि त्यांना आपला राजा मानू इच्छित नाहीत.
राजा परतल्यावर पहिल्या गटाचे प्रतिनिधित्व करणारे दोन सेवक दिसतात. त्यांनी सोन्याची नाणी घेऊन व्यापार केला आणि एकाने आणखी पाच, तर दुसऱ्याने आणखी दहा नाणी कमावली. अशा लोकांच्या मनात प्रेषितकार्याची मोठी तळमळ असते. आपल्याला मिळालेल्या देणग्यांचा उपयोग पृथ्वीवर त्याचे राज्य वाढवण्यासाठी करावा म्हणून देव आपल्याला केवळ पाचारण करत नाही, तर तशी अपेक्षाही करतो. त्याची ही अपेक्षा म्हणजे प्रेमाची आज्ञा आहे. ज्यांना ही आज्ञा समजते, त्यांना ती अनेकांच्या जीवनात चिरंतन बदल घडवून आणण्याचे गौरवशाली आमंत्रण वाटते. ज्या प्रेषितकार्याला त्यांना पाचारण केले आहे, ते त्यांना ओझे वाटत नाही. उलट, त्या कार्यात त्यांना आनंद मिळतो आणि तोच आनंद त्यांच्या प्रयत्नांना बळ देतो. त्यामुळे देवाच्या राज्यासाठी होणारे फळ अनेक पटींनी वाढेल.
दुसऱ्या गटाचे चित्र त्या सेवकातून दिसते, ज्याने भीतीपोटी आपले एकमेव सोन्याचे नाणे ‘रुमालात गुंडाळून ठेवले.’ या गटातले लोक भीतीमुळे सुवार्तेचा प्रसार करणे आणि देवाचे राज्य वाढवणे टाळतात. भीती आपल्याला निष्क्रिय करते. पण भीतीपुढे हार मानणे हे पाप आहे. त्यातून देवावरील श्रद्धा आणि त्याच्यावरचा भरवसा कमी पडतो हे दिसते. देवाची सेवा करण्यासाठी आपल्याला धैर्य दाखवावे लागेलच. आपल्या सवयीच्या चौकटीबाहेर पडून, सुरुवातीला जे करायला आपल्याला संकोच वाटेल तेही करावे लागेल. पण त्या दाखल्यातल्या सेवकाने आधीच म्हटल्याप्रमाणे, देव आपल्याकडून बरेच काही अपेक्षित ठेवतो. देवाचे राज्य उभारण्याच्या कार्यात आपण तळमळीने हातभार लावला नाही, तर त्यासाठी भीतीची सबब तो मान्य करणार नाही.
तिसऱ्या गटात मात्र तुम्हाला नक्कीच पडायचे नाही. या गटातले लोक देवाच्या राजसत्तेला सुरुंग लावण्याचा जाणीवपूर्वक प्रयत्न करतात आणि देव म्हणून त्याला नाकारतात. जगात असे लोक भरपूर आहेत. या गटातल्या लोकांबद्दल आपल्या प्रभूने जे म्हटले, तेवढेच सांगणे पुरेसे आहे: “आता माझ्या त्या शत्रूंचे म्हणाल, तर मी त्यांचा राजा व्हावे अशी ज्यांची इच्छा नव्हती, त्यांना येथे आणा आणि माझ्यासमोर ठार मारा.”
आज चिंतन करा: या गटांपैकी कोणत्या गटातील लोकांच्या जीवनाशी तुमचे जीवन सर्वाधिक जुळते? बहुधा तो पहिल्या दोन गटांपैकी एक असेल. देवाच्या राज्यासाठी तुमच्या मनात मोठी तळमळ आहे का? त्याचे राज्य उभारण्यास मदत करण्यासाठी तुमच्या परीने सर्व काही करण्यास तुम्ही तयार आहात का? त्यासाठी मोठा वैयक्तिक त्याग करावा लागला तरी तुम्ही तयार आहात का? तसे असेल तर आनंद करा आणि लक्षात ठेवा की भरघोस प्रतिफळ तुमची वाट पाहत आहे. पण जर तुम्हाला भीतीशी झगडावे लागत असेल, विशेषतः सुवार्तेची घोषणा करण्याची, ती इतरांना सांगण्याची आणि नम्रतेने व प्रेमाने आपली श्रद्धा उघडपणे जगण्याची भीती वाटत असेल, तर या दृष्टान्तावर आणि नाणे रुमालात लपवणाऱ्या त्या सेवकाच्या वाट्याला काय आले यावर आणखी वेळ देऊन चिंतन करा. प्रेषितकार्यात सहभागी व्हा. देवाच्या राज्याच्या प्रसारासाठी स्वतःला वाहून घ्या. सर्व भीती दूर करा आणि हे लक्षात ठेवा की देवाच्या सेवेत आणि त्याचे राज्य उभारण्यात तुम्ही आपले संपूर्ण हृदय आणि आत्मा लावलात, तर तुम्हाला त्याचा कधीही पश्चात्ताप होणार नाही.
हे माझ्याकडून खूप अपेक्षा ठेवणाऱ्या प्रभू, तू माझ्यावर विश्वास ठेवून माझ्याकडे बरेच काही सोपवले आहेस. तुझ्या कृपेचे राज्य उभारण्यास हातभार लावण्यासाठी तू मला दिलेल्या सर्व गोष्टींचा मी उपयोग करावा, अशी तुझी मागणी आहे. तू मला बोलावलेस आणि या प्रेषितीय कार्यासाठी माझा उपयोग करतोस, हा केवढा मोठा मान आहे! हे प्रिय प्रभू, मला सर्व भीतीतून मुक्त कर, म्हणजे ज्या प्रकारे तू मला तुझी सेवा करण्यास बोलावतोस, त्या प्रकारे सेवा करण्यास मी कधीही कचरणार नाही. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
पवित्र दुःख
सामान्य काळातील तेहतिसाव्या आठवड्याचा गुरुवार
“कारण तुझ्यावर असे दिवस येतील की तुझे शत्रू तुझ्याभोवती तटबंदी उभारतील; ते तुला वेढा घालतील आणि चहूबाजूंनी कोंडून टाकतील. ते तुला आणि तुझ्या आत असलेल्या तुझ्या लेकरांना जमिनीवर आपटून चिरडून टाकतील आणि तुझ्यात एकाही दगडावर दुसरा दगड राहू देणार नाहीत, कारण देव तुझ्या भेटीस आला ती वेळ तू ओळखली नाहीस.” लूक 19:43–44
आपल्या दुःखसहनाला आणि मृत्यूला सामोरे जाण्यापूर्वी त्या पवित्र नगरीत शेवटच्या वेळी प्रवेश करण्याच्या तयारीत असताना, येशूंनी दुरून यरुशलेमकडे पाहत हे शब्द उच्चारले. सुवार्तेत सांगितले आहे की हे शब्द बोलताना येशू त्या नगरीसाठी रडले. अर्थात, भविष्यात मंदिराचा होणारा विध्वंस आणि रोमन सैन्याचे आक्रमण ही त्यांच्या अश्रूंची मुख्य कारणे नव्हती. सर्वांत आधी आणि सर्वाधिक त्यांना दुःख झाले ते इतक्या लोकांमध्ये श्रद्धा नसल्याचे पाहून. त्यांना ज्याचे दुःख होते तो खरा विनाश हाच होता.
वर म्हटल्याप्रमाणे, इ.स. 70 मध्ये तीत या सेनापतीने यरुशलेम नगरीला खरोखरच वेढा घातला. आपला पिता, जो सम्राट होता, त्याच्या अधिकाराखाली काम करणाऱ्या तीतने केवळ मंदिरच नव्हे, तर खुद्द शहराचा बराचसा भागही उद्ध्वस्त केला आणि तेथील यहुदी रहिवाशांचाही संहार केला.
जगाच्या तारणासाठी अंतिम आणि निर्णायक बलिदानाचा कोकरा म्हणून आपले जीवन अर्पण करण्यासाठी येशू यरुशलेम नगरीजवळ आले. मंदिरात शेवटच्या वेळी प्रवेश करण्याच्या त्या प्रसंगी, या पवित्र नगरीतील अनेक जण आपले तारणदायी बलिदान स्वीकारणार नाहीत, हे त्यांना माहीत होते. त्या नगरीतील अनेक जण लवकरच आपल्या मृत्यूस कारणीभूत ठरतील आणि जगाच्या तारणाऱ्याला ठार मारल्याची खंतही त्यांना वाटणार नाही, हे येशूंना माहीत होते. इथे सहज दुर्लक्षित राहू शकणारी एक गोष्ट ठळकपणे लक्षात घ्यायला हवी: येशूंच्या मनात ना भीती होती, ना राग, ना किळस. त्याऐवजी त्यांना पवित्र दुःख झाले. त्यांच्यापैकी अनेक जण लवकरच आपल्याशी कसे वागणार आहेत हे माहीत असूनही, येशू त्या नगरीसाठी आणि तिच्या रहिवाशांसाठी रडले.
तुमच्यावर अन्याय होतो तेव्हा तुमची प्रतिक्रिया काय असते? तुम्ही संतापून दुसऱ्यावर तुटून पडता का? त्याला दोषी ठरवता का? स्वतःचा बचाव करू लागता का? की आपल्या प्रभूचे अनुकरण करून तुमचा आत्मा पवित्र दुःखाने भरू देता? पवित्र दुःख ही प्रेमाची कृती आहे आणि छळ व अन्याय यांना दिलेला तो उचित ख्रिस्ती प्रतिसाद आहे. पण पुष्कळदा आपण पवित्र दुःखाऐवजी रागाने प्रतिक्रिया देतो. अडचण अशी आहे की अपवित्र रागाने प्रतिक्रिया दिल्याने काहीही चांगले साधत नाही. त्याने आपल्याला येशूंचे अनुकरण करण्यास मदत होत नाही, आणि ज्यांच्यावर आपण रागावतो त्यांनाही त्याचा काही उपयोग होत नाही. रागाच्या भावनेचा कधी कधी चांगल्या कामासाठी उपयोग करता येतो; पण आपल्यावर झालेल्या अन्यायाला दिलेली ती स्वार्थी प्रतिक्रिया असेल, तेव्हा तो राग पाप ठरतो. अशा अपवित्र रागाऐवजी, येशूंचे अनुकरण करून आपल्या मनात पवित्र दुःख जोपासण्याचा प्रयत्न करा. या सद्गुणामुळे ज्यांनी तुम्हाला दुखावले त्यांच्यावरील तुमचे प्रेम वाढेल. तसेच आपण काय केले हे त्यांनाही अधिक स्पष्टपणे दिसेल आणि त्यामुळे त्यांना पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्यास मदत होईल.
आज चिंतन करा: जीवनात तुम्हाला ज्या वाईट गोष्टींना सामोरे जावे लागते, त्यांच्याकडे तुम्ही कसे पाहता? तुमच्या मनात काय घडते आणि ते तुमच्या वागण्यात कसे दिसते, याचा काळजीपूर्वक विचार करा. तुम्ही पाहता आणि अनुभवता त्या पापांबद्दल तुम्हाला प्रेमातून दुःख होते का? स्वतःच्या आणि इतरांच्या पापांबद्दल तुम्हाला पवित्र दुःख होते का? प्रेमाचे हे रूप आपल्या मनात जोपासण्याचा प्रयत्न करा. मग तुम्हाला दिसेल की हे प्रेम तुम्हाला स्वतःच्या पापी वर्तनात बदल घडवण्यास आणि ज्यांच्या पापांचे परिणाम तुम्हाला भोगावे लागतात, त्यांनाही बदलण्यास मदत करण्याची प्रेरणा देऊ शकते.
हे माझ्या दुःखित प्रभू, तू अनेकांच्या पापांचा भार सोसलास. लोक तुझ्याशी क्रूरपणे आणि अन्यायाने वागले. या सर्व पापांना, अगोदरच तुझ्या दृष्टीस पडलेल्या पापांसह, तू पवित्र दुःखातून उमटणाऱ्या प्रेमाने प्रतिसाद दिलास. त्या दुःखातून तुझ्या ठायी सर्वांविषयी खरी करुणा आणि कळकळ प्रकट झाली. तुझ्या याच प्रेमाचे अनुकरण करण्याची कृपा मला दे, म्हणजे मलाही तुझ्या दुःखित हृदयाच्या पवित्रतेत सहभागी होता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
तळमळीच्या उपदेशातून मिळणारे सांत्वन
सामान्य काळातील तेहतिसाव्या आठवड्याचा शुक्रवार
येशू दररोज मंदिराच्या परिसरात शिकवत असत. दरम्यान, मुख्य याजक, शास्त्री आणि लोकांचे नेते त्यांना ठार मारण्याचा मार्ग शोधत होते. पण आपला हेतू साधण्याचा कोणताही मार्ग त्यांना सापडत नव्हता, कारण सर्व लोक येशूंचा प्रत्येक शब्द अगदी लक्षपूर्वक ऐकत होते. लूक 19:47–48
वल्हांडणाचा सण जवळ आला होता आणि येशू नुकताच येरुशलेममध्ये आला होता. त्या पवित्र नगरीत आल्यावर दुसऱ्या दिवशी तो पुन्हा तेथे आला आणि मंदिराच्या प्रांगणात गेला. मंदिरातील यज्ञांसाठी जनावरे विकणाऱ्यांचा भ्रष्ट व्यवहार पाहून, तो भ्रष्टाचार दूर करून मंदिर शुद्ध करण्यासाठी येशूने आवेशाने उपदेश केला. यशया संदेष्ट्याचे शब्द उद्धृत करून तो मोठ्याने म्हणाला, “असे लिहिले आहे: माझे घर प्रार्थनेचे घर असेल, पण तुम्ही त्याची चोरांची गुहा केली आहे.” प्रमुख याजक, शास्त्री आणि लोकांचे पुढारी यांची प्रतिक्रिया लूकच्या शुभवर्तमानात सांगितली आहे. ते “त्याचा जीव घेण्याचा प्रयत्न करत होते.” पण शुभवर्तमानात पुढे म्हटले आहे, “आपला हेतू साध्य करण्याचा कोणताही मार्ग त्यांना सापडेना, कारण सर्व लोक त्याचा प्रत्येक शब्द कान देऊन ऐकत होते.”
हा उतारा त्याच्या संदर्भात समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. मंदिरातील भ्रष्टाचार दूर करण्यासाठी येशूने हे शब्द उच्चारले. मंदिराच्या करातून लाभ मिळवणाऱ्या याजकांच्या संमतीने अनेक जण देवाच्या उपासनेचा उपयोग स्वतःच्या फायद्यासाठी नफा कमावण्यास करत होते. अशा रीतीने त्यांनी मंदिराची बाजारपेठ केली होती. हे येशूला स्पष्ट दिसत होते आणि या व्यवहारांतील भ्रष्टाचार अनेक लोकांनाही जाणवला असावा. यज्ञविधींसाठी आणि वल्हांडणाच्या भोजनासाठी त्यांना जनावरे विकत घ्यावी लागत होती, तरी त्यांपैकी अनेक जण या गैरप्रकारामुळे अस्वस्थ झाले असावेत. म्हणून येशूने आवेशाने या गैरप्रकाराचा निषेध केला तेव्हा त्याला जबाबदार असलेले लोक संतापले, पण इतर लोकांना मात्र दिलासा मिळाला. म्हणूनच ते “त्याचा प्रत्येक शब्द कान देऊन ऐकत होते.”
शुभवर्तमान नेहमीच दिलासा देते. जे ते खुल्या अंतःकरणाने स्वीकारतात, ते उच्चारलेला प्रत्येक शब्द कान देऊन ऐकतात. शुभवर्तमान आपल्याला ताजेतवाने करते, नवे बळ देते, गोष्टी स्पष्ट करते आणि प्रेरणा देते. शुभवर्तमानाचा विचार केला की सहसा आपल्या मनात सौम्य आणि जवळ बोलावणारे शब्द येतात—पाप्याला दया दाखवणारे आणि संघर्ष करणाऱ्यांबद्दल करुणा व्यक्त करणारे शब्द. पण कधीकधी आपल्या प्रभूचा शुद्ध शुभवर्तमानाचा संदेश पापावर आणि दुष्टतेवर कठोर प्रहार करतो. दुष्कृत्ये करणाऱ्यांना याचा धक्का बसला, तरी ज्यांची श्रद्धा निर्मळ आहे, त्यांना या शब्दांनीही नवी उमेद आणि बळ मिळते.
आज आपल्याला शुभवर्तमानाच्या संपूर्ण संदेशाची गरज आहे. अनेकांना येशूचे मनपरिवर्तनाचे सौम्य आमंत्रण ऐकण्याची गरज आहे; ते स्वीकारल्याने त्यांच्या जड ओझ्यांतून त्यांना मुक्ती मिळते. पण इतर अनेकांना त्याचे निषेधाचे ठाम शब्द ऐकण्याची गरज आहे. आपल्या प्रभूच्या प्रेषितीय सेवाकार्यात आपण पूर्णपणे सहभागी व्हायचे असेल, तर संपूर्ण ख्रिस्तसभेत या दोन्ही संदेशांची घोषणा होणे आवश्यक आहे. निषेध करण्याचा, ताडन करण्याचा आणि इतरांना पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्यास बोलावण्याचा अधिकार केवळ आपल्या प्रभूलाच आहे. पण आपल्या प्रभूच्या या कार्यात सहभागी होण्यासाठी आपणा सर्वांना बोलावले आहे. इतरांच्या अंतःकरणाचा न्याय करण्याचा अधिकार आपल्याला नाही. तरीही आपल्या जगात, इतकेच नव्हे तर आपल्या ख्रिस्तसभेतही, जे खरोखरच वाईट आणि अव्यवस्थित आहे ते आपल्याला दिसते, तेव्हा आपल्या प्रभूबरोबर आपणही मोठ्याने म्हटले पाहिजे, “माझे घर प्रार्थनेचे घर असेल, पण तुम्ही त्याची चोरांची गुहा केली आहे.” देवाचे दूत जेव्हा निर्भयपणे आणि धैर्याने सत्याची घोषणा करतात आणि इतरांना पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्यास बोलावतात, तेव्हा त्यांचा प्रत्येक पवित्र, देवप्रेरित शब्द आपण कान देऊन ऐकावा आणि त्यातून आपल्याला प्रेरणा, नवे बळ आणि दिलासा मिळावा.
आज चिंतन करा: आपल्या काळात शुभवर्तमानातील कोणत्या संदेशांचा उपदेश होण्याची गरज आहे? हे संदेश देवाच्या प्रेरणेने दिलेले असतात आणि जगातील, इतकेच नव्हे तर आपल्या ख्रिस्तसभेतीलही भ्रष्टाचाराविरुद्ध आवेशाने बोलतात. अशा पवित्र उपदेशाला पाठिंबा द्या आणि त्यातून प्रेरणा घ्या. आज देवाच्या संदेष्ट्यांचे हे पवित्र शब्द कान देऊन ऐका. तुम्ही असे कराल तेव्हा देव त्यांचे रक्षण करील आणि शुद्धीकरणाचे आपले पवित्र कार्य पुढे चालू ठेवण्यासाठी त्यांना प्रेरणा देईल.
हे माझे शुद्धीकरण करणाऱ्या प्रभू, आपल्या जगात आणि कधीकधी आपल्या ख्रिस्तसभेतही शिरलेल्या भ्रष्टतेमुळे तुझ्या पवित्र उपदेशाची आणि शुद्ध करणाऱ्या कृतीची गरज आहे. तू मंदिर शुद्ध केलेस तसे सर्वांचे शुद्धीकरण व्हावे, म्हणून ज्यांना गरज आहे त्यांच्याकडे तुझे दूत पाठव. तू ज्या प्रकारे मला बोलावशील त्या प्रकारे या कार्यात मला सहभागी होऊ दे आणि तुझ्या दयाळू व उत्कट प्रेमाने भरलेल्या हृदयातून निघणारा प्रत्येक शब्द मी सदैव मन लावून ऐकावा, अशी कृपा कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
अनंत जीवनाची तयारी
सामान्य काळातील तेहतिसाव्या आठवड्याचा शनिवार
“मृत पुन्हा उठतील, हे मोशेनेही झुडपाच्या प्रसंगात स्पष्ट केले आहे. तेथे त्याने अब्राहामाचा देव, इसहाकाचा देव आणि याकोबाचा देव याला ‘प्रभू’ म्हटले. तो मृतांचा नव्हे तर जिवंतांचा देव आहे, कारण त्याच्यासाठी सर्व जिवंत आहेत.” लूक 20:37–38
मृतांच्या पुनरुत्थानाविषयी प्रश्न विचारणाऱ्या काही सदुकींना येशू हे उत्तर देतो. शरीराच्या पुनरुत्थानावर सदुकींचा विश्वास नव्हता, पण परुश्यांचा होता. म्हणून शरीराच्या पुनरुत्थानाविषयी येशूला प्रश्न विचारताना सदुकींनी जवळजवळ ऐकिवातही नसलेले एक उदाहरण दिले. त्यांनी अनुवाद 25:5ff मधील दीरविवाहाच्या नियमाचा दाखला दिला. या नियमानुसार, एखादा विवाहित पुरुष अपत्य होण्याआधी मरण पावला, तर त्याच्या भावाने त्या पुरुषाच्या पत्नीशी विवाह करून आपल्या भावाचा वंश चालवावा. त्यावरून सदुकींनी अशी परिस्थिती मांडली: सात भाऊ एकामागून एक मरण पावले आणि प्रत्येकाने आपल्या आधीच्या भावाच्या मृत्यूनंतर त्याच स्त्रीशी विवाह केला होता. त्यांनी विचारले, “मग पुनरुत्थानाच्या वेळी ती स्त्री कोणाची पत्नी असेल? कारण सातही जणांनी तिच्याशी विवाह केला होता.” येशूने स्पष्ट केले की विवाह या जीवनासाठी आहे, पुनरुत्थानानंतरच्या जीवनासाठी नाही. त्यामुळे ते पुन्हा उठतील तेव्हा ती त्यांच्यापैकी कोणाचीही पत्नी नसेल.
काही विवाहितांना ही शिकवण स्वीकारणे कठीण जाते. आपल्या जोडीदारावर त्यांचे प्रेम असते आणि स्वर्गात तसेच अंतिम पुनरुत्थानाच्या वेळीही आपले वैवाहिक नाते कायम राहावे, अशी त्यांची इच्छा असते. ज्यांना असे वाटते त्यांनी निश्चिंत असावे: पृथ्वीवर आपण जपलेली प्रेमाची नाती स्वर्गात टिकून राहतील, इतकेच नव्हे तर ती अधिक दृढ होतील. आणि जेव्हा जगाचा अंत होईल आणि आपल्या सर्वांची शरीरे पुन्हा उठून आपल्या आत्म्यांशी एकरूप होतील, तेव्हा ही प्रेमाची नाती पूर्वीपेक्षाही अधिक दृढ होतील. मात्र, पृथ्वीवरील अर्थाने विवाह यापुढे राहणार नाही. त्याची जागा येणाऱ्या नव्या जीवनातील निर्मळ प्रेम घेईल.
या शिकवणीमुळे आपल्या प्रभूच्या एका सुंदर शिकवणीवर अधिक चिंतन करण्याची संधी आपल्याला मिळते: प्रभू स्वतः वैभवाने पुन्हा येईल आणि, विश्वासघोषणेत आपण म्हणतो त्याप्रमाणे, ‘मृतांचे पुनरुत्थान आणि येणाऱ्या जगातील जीवन’ असेल. दर रविवारी मिस्साबलिदानात आपण हा विश्वास जाहीर करतो. पण अनेकांना तो समजून घेणे कठीण जाते. मग नेमका कशावर आपला विश्वास आहे?
सोप्या शब्दांत सांगायचे तर, आपला विश्वास असा आहे की मृत्यूनंतर आपले शरीर ‘विश्रांतीसाठी ठेवले जाते’, पण त्याच क्षणी आपल्या आत्म्याचा वैयक्तिक न्याय होतो. जे मर्त्य पापाच्या अवस्थेत राहतात, ते देवापासून कायमचे वेगळे होतात. पण जे कृपेच्या अवस्थेत मरण पावतात, ते देवासोबत सदैव राहतील. बहुतेक लोकांच्या आत्म्यावर मृत्यूच्या वेळी काही क्षम्य पापांचे डाग उरलेले असण्याची शक्यता असते. म्हणून शुद्धिस्थान म्हणजे मृत्यूनंतर मनुष्याच्या आत्म्याला लाभणारी अंतिम शुद्धीकरणाची कृपा. शुद्धिस्थान म्हणजे देवाचे शुद्ध करणारे प्रेम. हे प्रेम उरलेले प्रत्येक पाप, प्रत्येक अपूर्णता आणि पापाबद्दलची प्रत्येक आसक्ती दूर करते, जेणेकरून शुद्ध झालेला आत्मा स्वर्गात देवाला समोरासमोर पाहू शकेल. पण एवढ्यावरच सर्व संपत नाही. जगाच्या इतिहासातील एका निश्चित वेळी येशू पृथ्वीवर परत येईल आणि तिचे रूपांतर करील, असाही आपला विश्वास आहे. हाच त्याचा अंतिम न्याय. त्या वेळी प्रत्येकाचे शरीर पुन्हा उठेल आणि देवाच्या मूळ संकल्पाप्रमाणे शरीर व आत्मा एकरूप होऊन आपण अनंतकाळ जगू. मर्त्य पापाच्या अवस्थेत असलेले आत्मेही आपापल्या शरीरांशी पुन्हा एकरूप होतील; पण ते शरीर आणि आत्म्यासह देवापासून कायमचे वेगळे राहतील. दिलासादायक गोष्ट ही की, जे कृपेच्या अवस्थेत आहेत आणि ज्यांचे अंतिम शुद्धीकरण झाले आहे, त्यांचे पुनरुत्थान होईल. देवाच्या संकल्पाप्रमाणे ते शरीर आणि आत्म्यासह नवे आकाश व नवी पृथ्वी यांतील जीवनात सदैव सहभागी होतील.
आज आपल्या प्रभूच्या या गौरवशाली शिकवणीवर चिंतन करा. प्रत्येक वेळी विश्वासघोषणा म्हणताना तुम्ही या शिकवणीवरील आपला विश्वास व्यक्त करता. स्वर्गावर आणि विशेषतः नव्या आकाशात व नव्या पृथ्वीवर पुनरुत्थानानंतर तुम्हाला लाभणाऱ्या अंतिम, गौरवशाली जीवनावर आपले लक्ष केंद्रित करणे, हा तुमचा रोजचा सराव व्हायला हवा. ही पवित्र अपेक्षा मनात ठेवून आपण जितके अधिक जगू, तितकाच आपला आजचा काळ त्या अंतिम जीवनाच्या तयारीसाठी उपयोगात आणू. त्या गौरवशाली दिवसाची वाट पाहत आतापासूनच स्वर्गात धन साठवा आणि देवाने तुम्हाला त्याच अनंत जीवनासाठी बोलावले आहे, असा विश्वास ठेवा.
हे माझ्या पुनरुत्थित प्रभू, सर्व मृतांच्या अंतिम आणि गौरवशाली पुनरुत्थानाच्या प्रतीक्षेत, तू आता देह व आत्म्यासह स्वर्गात राज्य करतोस. मानवी जीवनाच्या या अंतिम ध्येयावर माझे लक्ष सदैव राहू दे. गौरव आणि प्रेमाने भरलेल्या त्या अनंत जीवनाची तयारी करण्यासाठी माझ्या हातून जे काही शक्य आहे ते सर्व मला करू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
अॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल

