मराठी

सामान्य काळातील तेरावा आठवडा

चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अनुक्रमणिका

निःस्वार्थ जीवन

सामान्य काळातील तेरावा रविवार (वर्ष अ)

“जो आपले जीवन मिळवतो तो ते गमावील, आणि जो माझ्यासाठी आपले जीवन गमावतो त्याला ते मिळेल.” मत्तय 10:39

या वचनातली शब्दांची गंमत तुम्हाला क्षणभर थांबून विचार करायला लावते, हे स्पष्ट आहे. हे जणू एक पवित्र कोडेच आहे. तुमचे लक्ष वेधून घेण्यासाठी आणि तुम्ही कसे जगावे याविषयीचे एक अतिशय गहन व मूलभूत सत्य सांगण्यासाठी येशूने हे वचन उच्चारले. या वचनाचा गाभा असा आहे की जे स्वार्थीपणे, फक्त स्वतःचाच विचार करत जगतात, त्यांचा हेतू साध्य होत नाही. स्वतःला इतरांपेक्षा वरचे स्थान मिळवून देण्यातच आपले भले आहे, असे त्यांना वाटते. पण येशू स्पष्टपणे दाखवून देतो की तुम्ही स्वार्थीपणे जगता आणि स्वतःला इतरांपेक्षा वरचे स्थान देऊ पाहता, तेव्हा जीवनातली सर्वांत महत्त्वाची गोष्ट गमावता. तुम्ही तुमचा आत्माच गमावता. याउलट, तुम्ही निःस्वार्थपणे जगलात आणि स्वतःपेक्षा इतरांना प्राधान्य दिलेत, तर नेमक्या याच कृतीत तुम्हाला तुमच्या जीवनाचा खरा उद्देश सापडतो आणि तुमच्या अंतरंगाला खऱ्या अर्थाने परिपूर्णता लाभते.

उदाहरणार्थ, येशूचा विचार करा. तो देव आहे, परमपवित्र त्रित्वातील दुसरी व्यक्ती आहे. तो अनंतकाळापासून पिता आणि पवित्र आत्मा यांच्याशी पूर्ण ऐक्यात आहे. त्याच्या आत्म्यातून निर्मळ प्रेम झळकते. म्हणूनच त्याने मानव होण्याचे, मोठे दुःख सोसण्याचे आणि मारले जाण्याचे निवडले. यात आपल्या प्रभूला परिपूर्णता लाभली का? नक्कीच. का? कारण त्याच्या बलिदानात तो मुळात कोण आहे हे प्रकट झाले. तो स्वतः प्रेम आहे. आणि प्रेम नेहमी स्वतःला अर्पण करते. ते नेहमी परिपूर्णता देते. ते नेहमी दुसऱ्याचे भले पाहते. प्रेम निर्मळ, पवित्र, निःस्वार्थ आणि संपूर्ण असते, तेव्हा ते प्रेम करणाऱ्याला परिपूर्णता देते. येशूच्या क्रूसावरील बलिदानमय मृत्यूने केवळ आपले तारण केले असे नाही, तर देवपुत्राला त्याच्या मानवी स्वभावात लाभलेली परिपूर्णता आणि पूर्ण समाधानही प्रकट केले, कारण त्याचा मृत्यू ही निर्मळ प्रेमाची कृती होती.

पाप आपल्याला गोंधळात टाकते. विशेषतः स्वार्थामुळे आपली विचारशक्ती धूसर होते. त्यामुळे जीवनात परिपूर्णता मिळवण्याचा मार्ग स्पष्टपणे दिसणे कठीण होते. तो मार्ग हा आहे: येशूच्या परिपूर्ण बलिदानाचे अनुकरण करत आणि त्याच्या बलिदानाशी एकरूप होऊन, आपले संपूर्ण जीवन अढळपणे इतरांसाठी अर्पण करणे. पापामुळे आपण स्वतःचाच विचार आधी करू लागतो, त्याच क्षणापासून आपण खरे कोण आहोत आणि कशामुळे आपल्याला खरी परिपूर्णता लाभते, हे आपल्याला दिसेनासे होऊ लागते.

आज तुम्हाला सोपवलेल्या या दैवी कार्यावर चिंतन करा: ख्रिस्तासाठी, म्हणजेच खऱ्या प्रेमासाठी, स्वतःला गमावणे. देवावर आणि इतरांवर असे निर्मळ, निःस्वार्थ प्रेम केल्याने तुम्ही खरे कोण आहात हे उमगते आणि जसे होण्यासाठी तुम्हाला घडवले गेले आहे, तसे तुम्ही होता. या जगात स्वतःला गमावण्याचे निवडता, तेव्हाच तुम्हाला तुमची खरी ओळख सापडते. या गहन रहस्यावर मनन करा आणि त्यावर विश्वास ठेवा. एकदा त्यावर विश्वास बसला की, सर्व शंका बाजूला सारून त्यागमय जीवन जगण्याचा निश्चय करा, म्हणजे स्वतःचा त्याग करून प्रत्येकावर प्रेम करण्यास तुम्ही कधीच कचरणार नाही. कारण निःस्वार्थ प्रेमाच्या त्या आमूलाग्र कृतीतून तुम्हाला तुमची खरी ओळख सापडेल आणि जसे होण्यासाठी तुम्हाला घडवले गेले आहे, तसे तुम्ही व्हाल.

हे स्वतःचे बलिदान देणाऱ्या माझ्या प्रभू, तू मानवी प्रेमाचा केवळ परिपूर्ण आदर्श नाहीस, तर तुझे त्यागमय प्रेम हे मानवी परिपूर्णतेचे मूळ आहे. सर्वांवर परिपूर्ण आणि निःस्वार्थ प्रेम करण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे. त्या प्रेमातून मला माझी खरी ओळख सापडू दे आणि जसे होण्यासाठी तू मला घडवले आहेस, तसे मला होऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


याईरचा विश्वास

सामान्य काळातील तेरावा रविवार (वर्ष ब)

त्याने त्या मुलीचा हात धरून तिला म्हटले, “तलिथा कूम,” म्हणजे, “मुली, मी तुला सांगतो, ऊठ!” ती बारा वर्षांची मुलगी लगेच उठली आणि इकडेतिकडे चालू लागली. ते पाहून ते थक्कच झाले. हे कोणालाही कळू नये, अशी त्याने त्यांना सक्त ताकीद दिली आणि तिला काहीतरी खायला द्यायला सांगितले. मार्क 5:41–43

याईर हा कफर्णहूम येथील सभास्थानाचा प्रमुख होता. त्या पदावर असल्यामुळे येशूला विरोध करण्यासाठी त्याच्यावर दबाव आला असणार. पण त्याची मुलगी आजारी होती आणि त्या काळच्या इतर धर्मनेत्यांच्या मतांपेक्षा त्याची मुलगी त्याच्यासाठी अधिक महत्त्वाची होती. म्हणून तो स्वतः नम्रपणे येशूकडे आला, त्याच्या पाया पडला आणि आपल्या मुलीला बरे करण्याची त्याला कळकळीने विनंती केली.

याईर दोन कृतींतून येशूवरील आपला विश्वास दाखवतो. पहिली कृती म्हणजे आपल्या आजारी मुलीला बरे करण्याची त्याने येशूला केलेली विनंती. पण दुसऱ्या कृतीसाठी त्याला त्याहूनही अधिक विश्वासाची गरज होती. मुलीला पाहण्यासाठी येशूबरोबर जात असताना, आपली मुलगी मरण पावली ही दुःखद बातमी त्याला मिळाली. तेव्हा येशू याईरकडे वळून म्हणाला, “भिऊ नकोस; फक्त विश्वास ठेव.” याईरने या प्रेमळ आज्ञेला विश्वासाने प्रतिसाद दिला, हे स्पष्ट आहे. येशू आपल्या मुलीला मृत्यूतूनही उठवू शकतो, असा त्याने भरवसा ठेवला.

याईरच्या विश्वासावर मनन करताना, त्याच्या मनात किती ओढाताण झाली असेल याचा विचार करा. येशूला विरोध करणाऱ्या शास्त्री व परुशी यांचा राजकीय दबाव आणि त्यांच्या गटातले इतर लोक काय म्हणतील याची चिंता यांमुळे त्या दबावापुढे झुकण्याचा मोह त्याला होत होता. मुलीची प्रकृती अधिकाधिक बिघडत असताना निराश होण्याचा मोह त्याला होत होता. आणि ती मरण पावल्याचे ऐकल्यावर, येशूला आता फार उशीर झाला आहे असे दिसत असताना, निराश होण्याचा मोह आणखी तीव्र झाला असणार. पण तो या मोहांना बळी पडला नाही. त्याने आशा सोडली नाही आणि येशूवरचा भरवसाही कायम ठेवला.

येशू याईराच्या घरी पोहोचला तेव्हा त्याने अनेक लोकांना “रडताना आणि मोठमोठ्याने विलाप करताना” पाहिले. त्यांच्या या निराशेच्या हावभावांबद्दल प्रश्न विचारताना येशू त्यांना म्हणाला, “मुलगी मेली नाही; ती झोपली आहे.” पण हे ऐकून त्यांनी त्याची थट्टा केली. याईराकडे जी आशा आणि श्रद्धा होती, ती तिथे जमलेल्या इतर लोकांकडे नव्हती, हे स्पष्ट आहे. म्हणून याईर आणि तिथे उपस्थित असलेले इतर लोक यांच्यातील फरकावर प्रार्थनापूर्वक मनन करणेही उपयुक्त ठरेल.

शेवटी येशू त्या मुलीला मृतांतून उठवतो. मग हा चमत्कार कोणालाही सांगू नका, असे तो तिथे उपस्थित असलेल्यांना सांगतो. येशूने प्रसिद्धी मिळवण्यासाठी तिला बरे केले नाही. निराश झालेल्या आणि श्रद्धा नसलेल्या लोकांना ते चुकीचे आहेत हे दाखवून देण्यासाठीही त्याने तिला बरे केले नाही. त्याने तिला बरे केले, ते मुख्यतः तिच्या वडिलांनी दाखवलेल्या श्रद्धेमुळे.

शेवटी, “तिला काहीतरी खायला द्या,” असे येशू म्हणतो, तेव्हा त्याच्या मानवतेतून त्याचे दैवी प्रेम कसे झळकते, हे स्पष्ट दिसते. तिथे उपस्थित असलेल्यांनी आपली प्रशंसा करावी, अशी अपेक्षा करत येशू उभा राहिला नाही. उलट, या लहान मुलीला भूक लागली असणार, अशी काळजी त्याने व्यक्त केली, आणि त्यातून त्याची प्रेमळ करुणा दिसून आली. प्रेमापोटी त्याने या छोट्याशा गोष्टीकडेही लक्ष दिले.

आज मनन करा: तुम्ही याईराच्या जागी असता, तर कसे वागला असता? आध्यात्मिक आणि नैतिक विरोधाला सामोरे जाताना तुम्ही काय केले असते? तुम्ही विश्वासाने आणि भरवशाने आपल्या प्रभूकडे वळला असता का? आणि मानवी दृष्टीने आशेला काहीच वाव उरला नाही असे वाटले असते, तरी आपल्या प्रभूवरचा विश्वास तुम्ही टिकवून ठेवला असता का? याईराची श्रद्धा आणि आशा तुम्हाला प्रेरणा देवोत अशी प्रार्थना करा आणि त्याच्या पवित्र आदर्शाचे अनुसरण करण्याचा निश्चय करा.

माझ्या करुणामय प्रभू, याईर या प्रेमळ पित्याच्या श्रद्धेला तू दयेने आणि करुणेने प्रतिसाद दिलास. तू त्याला तुझ्यावर विश्वास ठेवण्याचे धैर्य दिलेस आणि प्रत्येक गोष्टीकडे लक्ष दिलेस. मलाही अशीच श्रद्धा दे, म्हणजे जीवनात मी कधीही निराश होणार नाही आणि माझी आशा सदैव तुझ्यावर ठेवीन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


ख्रिस्तसभेतील ऐक्य

सामान्य काळातील तेरावा रविवार (वर्ष क)

वाटेत ते एका शोमरोनी गावात गेले, जेणेकरून तिथे त्याच्या स्वागताची तयारी करता येईल. पण त्याच्या प्रवासाचे ठिकाण यरुशलेम होते, म्हणून गावकऱ्यांनी त्याचे स्वागत करण्यास नकार दिला. हे पाहून याकोब आणि योहान या शिष्यांनी विचारले, “प्रभू, त्यांना भस्म करण्यासाठी आम्ही स्वर्गातून अग्नी खाली बोलवावा, अशी तुझी इच्छा आहे का?” येशूने वळून त्यांना खडसावले आणि ते दुसऱ्या गावाकडे निघाले. लूक 9:52–56

वरील उताऱ्याने लूकच्या शुभवर्तमानातील एका विभागाची सुरुवात होते. हा विभाग सामान्यतः “यरुशलेमकडे वाटचाल: लूकचे प्रवासवर्णन” (लूक 9:51–19:27) या नावाने ओळखला जातो. यरुशलेमकडे जाताना त्यांच्या या पहिल्या मुक्कामात, यहुदी आणि शोमरोनी यांच्यात टिकून असलेल्या कटुतेमुळे शोमरोनी लोकांनी येशू आणि त्याच्या शिष्यांचा पाहुणचार करण्यास नकार दिला. ही वैरभावना अनुभवून याकोब आणि योहान यांनी येशूला विचारले, “प्रभू, त्यांना भस्म करण्यासाठी आम्ही स्वर्गातून अग्नी खाली बोलवावा, अशी तुझी इच्छा आहे का?” शोमरोनी लोकांचा नकार त्यांनी स्वतःचा अपमान मानला आणि दुखावल्यामुळे व रागाच्या भरात त्यांना सूड घ्यावासा वाटला, हे स्पष्ट आहे.

इ.स.पू. आठव्या शतकात अश्शूरच्या बंदिवासाच्या काळात यहुदी आणि परराष्ट्रीय यांच्यात झालेल्या विवाहांचे वंशज म्हणजे शोमरोनी लोक. ते गालील आणि यरुशलेम यांच्या दरम्यानच्या प्रदेशात राहत होते. यरुशलेममधील यहुद्यांशी त्यांचे सामान्यतः वैर होते. याचे एक प्रमुख कारण असे की, बलिदान अर्पण करण्याचे एकमेव ठिकाण यरुशलेमचे मंदिर आहे, असे यहुदी मानत होते; तर शोमरोनी लोकांनी गरिझीम पर्वतावर स्वतःचे मंदिर बांधले होते. मोशेच्या नियमशास्त्राचे पालन करताना शोमरोनी लोकांनी त्यात इतर अनेक समजुतींचीही भर घातली होती. हे यहुद्यांच्या आचारपद्धतीच्या विरुद्ध होते. अशा रीतीने, दोन्ही गट एकाच देवाची उपासना करू पाहत असले, तरी त्यांच्यातील मतभेदांमुळे ते एकमेकांना नाकारत राहिले आणि त्यांच्यातील वैर टिकून राहिले.

या वैरभावनेत सामील होण्यास येशूला सुचवण्यात आले, तेव्हा त्याने नकार दिला. यहुद्यांची श्रद्धा योग्य आहे, असे येशू म्हणत नव्हता; तसेच शोमरोनी लोकांची बाजू योग्य आहे, असेही तो म्हणत नव्हता. त्यांच्यात चालत आलेल्या कटुतेत आपण सहभागी होणार नाही, एवढेच तो सांगत होता. योहानच्या शुभवर्तमानातील प्रसंगही आठवा: विहिरीजवळची स्त्री शोमरोनी होती आणि येशू तिच्याशी मोठ्या करुणेने वागला. शेवटी तिची आध्यात्मिक तहान भागवण्यासाठी त्याने तिला “जिवंत पाणी” दिले. याचे तिला आणि इतर शोमरोनी लोकांनाही फार आश्चर्य वाटले.

येशू समारी लोकांशी ज्या प्रकारे वागला, त्यातून आपल्याला एक महत्त्वाचा धडा मिळतो: मनात कटुता बाळगणे, इतरांवर रागावणे, सूड घेण्याची इच्छा करणे आणि त्यांच्याविषयी संताप बाळगणे हे त्याच्या इच्छेच्या पूर्णपणे विरुद्ध आहे. चर्चमध्ये फूट पडलेली दिसते, तेव्हा या धड्यावर विशेषतः चिंतन करावे. चर्चमध्ये कधीकधी वेगवेगळे गट पडतात, ही खरोखरच दुःखाची गोष्ट आहे. काही फूट एखाद्या गटाच्या चुकांमुळे पडली असेलही; तरी कटुता, हल्ले, राग आणि संताप नेहमीच टाळले पाहिजेत. आजच्या संपूर्ण चर्चकडे पाहिले, तर याकोब आणि योहान ज्या मोहाला बळी पडले, त्याच मोहाला आजही अनेक जण बळी पडतात, हे स्पष्ट दिसते. ‘स्वर्गातून अग्नी पाडून दुसऱ्यांचा नाश करावा,’ अशी इच्छा बाळगणारे अनेक जण आहेत. असे घडते तेव्हा खात्री बाळगा की स्वर्गातील आपल्या प्रभूचे उत्तर आजही तेच असेल, जे याकोब आणि योहान यांनी तसे करण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा होते. रागावून दुसऱ्यांवर टीका करणाऱ्यांना येशू खडसावेल. इतरांविषयीचा संताप, विशेषतः चर्चमधील लोकांविषयीचा संताप, देवाच्या प्रेरणेने येत नाही. म्हणून असा मोह होईल तेव्हा आपण या मूर्खपणापासून दूर राहिले पाहिजे.

आज चिंतन करा: चर्चच्या इतर सदस्यांशी कोणत्या प्रकारे तुमचा संघर्ष झाला आहे? तो संघर्ष केवळ मनातल्या रागापुरताच असला, तरी त्याचाही विचार करा. तुम्ही एखाद्या गटाची बाजू घेऊन दुसऱ्यांवर स्वर्गातून अग्नी पडावा अशी इच्छा केली आहे का? तसे असेल, तर येशूने त्या शिष्यांना दिलेल्या धड्यातून शिका. न्याय करण्याचे काम देवावर सोडा आणि इतरांशी केवळ करुणेने व प्रेमाने वागण्याचा प्रयत्न करा. ऐक्य घडवून आणणारी दया मिळावी म्हणून प्रयत्न करा. ऐक्याचा खोटा आभास निर्माण करण्यासाठी सत्याशी कधीही तडजोड करू नका; पण आपला अभिमान दुखावला म्हणून दुसऱ्याशी वैरही धरू नका. चर्चमधील ज्या व्यक्तीविषयी किंवा गटाविषयी तुम्हाला संताप वाटतो, त्यांचा विचार करा. प्रभू जसा त्यांच्याकडे पाहतो तसे तुम्हालाही पाहता यावे, म्हणून त्याचे मन आणि हृदय तुम्हाला लाभावे अशी प्रार्थना करा.

हे माझ्या प्रेमळ प्रभू, सर्व लोकांचा तुझ्याशी आणि तुझ्या पित्याशी समेट घडवून आणण्यासाठी तू सतत प्रयत्न केलास. अविवेकी रागामुळे फूट आणखी वाढू दिली नाहीस. तुझ्या करुणामय हृदयाचे अनुकरण करण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे, म्हणजे तुला हवे असलेले ऐक्य घडवून आणण्याचे साधन मला होता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


देव तुम्हाला जिथे कुठे नेईल तिथे

सामान्य काळातील तेराव्या आठवड्याचा सोमवार

“गुरुजी, तुम्ही जिथे कुठे जाल तिथे मी तुमच्यामागे येईन.” येशूने त्याला उत्तर दिले, “कोल्ह्यांना बिळे आहेत आणि आकाशातील पक्ष्यांना घरटी आहेत, पण मनुष्यपुत्राला डोके टेकायला जागा नाही.” मत्तय 8:19–20

येशूने या शास्त्र्याला असे उत्तर का दिले, हे केवळ या उताऱ्यावरून स्पष्ट होत नाही. प्रथमदर्शनी शास्त्र्याचे बोलणे फार भक्तिभावाचे वाटते: “गुरुजी, तुम्ही जिथे कुठे जाल तिथे मी तुमच्यामागे येईन.” पण येशू आणि शास्त्री यांच्यातील या संवादावर चिंतन करताना चर्चच्या अनेक धर्मपित्यांनी तो समजून घेण्यास मदत करणारे विचार मांडले आहेत.

सर्वप्रथम हे लक्षात घ्या की आपला अनुयायी होण्याचा शास्त्र्याचा प्रस्ताव येशू स्वीकारतही नाही आणि नाकारतही नाही. त्याऐवजी, आपला अनुयायी होण्यासाठी नेमके काय स्वीकारावे लागते, हे येशू स्पष्ट करतो. काही धर्मपित्यांच्या मते, येशूच्या मागे गेल्याने आपल्याला मोठे लाभ मिळतील, असे वाटल्यामुळे या शास्त्र्याला त्याचा अनुयायी व्हायचे होते. शेवटी, येशू चमत्कार करत होता, त्याची लोकप्रियता वाढत होती आणि त्याच्यात एक मोठा नेता होण्याची क्षमता दिसत होती. त्यामुळे येशू जिथे जाईल तिथे त्याच्या मागे जाण्याची इच्छा या शास्त्र्याच्या मनात नेमकी कोणत्या हेतूने निर्माण झाली, याबद्दल शंका वाटते. यात आपला काही सांसारिक फायदा होईल असे वाटल्यामुळे त्याला येशूच्या मागे जायचे होते का?

शास्त्र्याला दिलेल्या येशूच्या उत्तरातून दोन गोष्टी घडतात. पहिली म्हणजे, येशूच्या मागे जाणे म्हणजे काय, याबद्दलचे सर्व गैरसमज दूर होतात. शास्त्र्याला येशूच्या मागे जायचे असेल, तर धनसंपत्ती मिळवण्याऐवजी त्याच्यासोबत दारिद्र्य आणि बेघरपण स्वीकारण्याची तयारी त्याला ठेवावी लागणार होती. आपण नेमके काय निवडत आहोत, हे शास्त्र्याला स्पष्टपणे कळावे, अशी येशूची इच्छा होती. दुसरी गोष्ट म्हणजे, येशूच्या उत्तरात शास्त्र्याला त्याच्या मागे येण्याचे आमंत्रण नक्कीच होते, पण आता हे नव्याने समजलेले सत्य लक्षात घेऊनच त्याने यावे. दुसऱ्या शब्दांत, येशू म्हणत होता, “हो, माझ्यामागे ये. पण त्याचा अर्थ काय, हे लक्षात ठेव. माझ्यामागे आल्याने तुला या जगात धनसंपत्ती नव्हे, तर दारिद्र्य लाभेल.”

तुम्ही येशूचे अनुसरण का करता? त्यामागच्या कारणांचा अधूनमधून विचार करणे महत्त्वाचे आहे. लहानपणापासून तसेच संस्कार झाले म्हणून काही जण येशूचे अनुसरण करतात. इतर काही जण तसे केल्याने मनाला बरे वाटते म्हणून त्याचे अनुसरण करतात. तर आणखी काही जणांना वाटते की त्यामुळे त्यांचे जीवन अनेक प्रकारे सुधारेल. पण आपल्या प्रभूचे अनुसरण करण्यामागची आदर्श प्रेरणा कोणती? पूर्णपणे आणि न डगमगता येशूचे अनुसरण करण्याचे सर्वोत्तम कारण अगदी सोपे आहे: तो देवाचा पुत्र आणि जगाचा तारणारा आहे, म्हणून आपण त्याचे अनुसरण करतो. येशू आपल्याला स्वतःकडे बोलावण्यासाठी आला आणि श्रद्धेद्वारे त्याच्याशी एकरूप होऊन जगण्याचे आमंत्रण त्याने आपल्याला दिले आहे. म्हणून, येशूचे अनुसरण करणे हे योग्य आहे, एवढ्याच कारणासाठी खरे तर आपण त्याचे अनुसरण केले पाहिजे. त्यातून मिळणाऱ्या तथाकथित फायद्यांसाठी आपण ते करणार नाही. शुद्ध प्रेमात आपण दुसऱ्या व्यक्तीवर त्यातून आपल्याला काय मिळते म्हणून प्रेम करत नाही. ती व्यक्ती आपल्या प्रेमास पात्र आहे म्हणून आपण तिला प्रेमाची भेट देतो. येशू जो आहे, त्यामुळेच तो आपल्या प्रेमास आणि आराधनेस पात्र आहे.

आज यावर चिंतन करा: येशू तुम्हाला त्याच्या मागे येण्याचे आमंत्रण देत आहे—दारिद्र्य स्वीकारायला, सर्व गोष्टींची आसक्ती सोडायला, साधेपणाने जगायला आणि अखेरीस आपले संपूर्ण जीवन अर्पण करायला. ख्रिस्त येशूचा अनुयायी होणे म्हणजे काय, हे तुम्हाला समजते का? स्वार्थापोटी येशूचे अनुसरण करता येत नाही, हे तुम्हाला समजते का? आपल्या प्रभूला “हो” म्हणणे म्हणजे त्याच्या क्रुसालाही “हो” म्हणणे, याची तुम्हाला जाणीव आहे का? येशूच्या जीवनावर मनन करा आणि त्याच्या मागे क्रुसावरील दारिद्र्यापर्यंत जाण्याची तुमची तयारी आहे का, याचा विचार करा. आपण कशाला “हो” म्हणत आहोत हे पूर्णपणे जाणून तुम्ही आपल्या प्रभूच्या मागे जाण्याचा निर्णय घेतलात, तर शेवटी तुम्हालाही त्याच्या पुनरुत्थित जीवनात गौरवशाली सहभाग लाभेल.

हे माझ्या गौरवशाली प्रभू, या जगात वावरताना तू दारिद्र्य, अव्हेर आणि दुःख सहन केलेस. पृथ्वीवर तुझे स्वतःचे घर नव्हते, पण आता तू स्वर्गाच्या वैभवात राहतोस. हे प्रिय प्रभू, या जीवनात तू मला जिथे नेशील, तिथे तुझ्या मागे जाण्यास मला मदत कर. तू मला या जगात दारिद्र्य आणि दुःखाच्या वाटेवर नेलेस, तरी मी तुझे आभार मानतो. काहीही झाले तरी मी तुझे आभार मानतो आणि तुझे अनुसरण करण्याचे निवडतो. केवळ तुझ्यावरच्या प्रेमापोटी तुझे अनुसरण करण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे, कारण तूच देव आहेस आणि तू माझ्या सर्व स्तुतीस व आराधनेस पात्र आहेस. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


हे प्रभू, आम्हाला वाचव!

सामान्य काळातील तेराव्या आठवड्याचा मंगळवार

येशू नावेत चढला, तेव्हा त्याचे शिष्य त्याच्यामागोमाग नावेत चढले. अचानक समुद्रावर प्रचंड वादळ उठले. लाटांमुळे नावेत पाणी भरू लागले; पण येशू झोपला होता. मत्तय 8:23–24

या अनुभवाचा शिष्यांच्या मनावर खोल ठसा उमटला. तिन्ही समदर्शी शुभवर्तमानांत या प्रसंगाची नोंद आहे, यावरून ते दिसून येते. येशूने वादळ शांत केल्यानंतरच्या या प्रसंगाच्या शेवटच्या शब्दांतूनही हे दिसते: “ते लोक थक्क झाले आणि म्हणाले, ‘हा कसला मनुष्य आहे? वारे आणि समुद्रसुद्धा याचे ऐकतात!’”

परंपरेनुसार, या कथेकडे संपूर्ण ख्रिस्तसभेचे तसेच प्रत्येक व्यक्तीच्या आत्म्याचे रूपक म्हणून पाहिले गेले आहे. नाव ही ख्रिस्तसभेची प्रतिमा आहे: तिच्या आधाराने आपण ख्रिस्ती या जीवनातील संकटांतून वाट काढतो. या संकटांत टिकून राहण्यासाठी आपण ख्रिस्तसभेत राहिले पाहिजे. नावेतली प्रत्येक व्यक्ती आपल्यापैकी ख्रिस्तसभेच्या एका सदस्याचे प्रतिनिधित्व करते. भयंकर वादळ हे आपल्या जीवनात आपण सोसत असलेल्या अनेक वैयक्तिक संघर्षांचे प्रतीक आहे. तसेच ख्रिस्तसभेने आजवर सोसलेल्या आणि जगाच्या अंतापर्यंत तिला सोसाव्या लागणाऱ्या छळाचेही ते प्रतीक आहे.

वादळाने नावेला वेढले तेव्हा येशू झोपले होते. पण त्यांच्या झोपण्यामागे एक हेतू होता. मानवी इतिहासाकडे, विशेषतः ख्रिस्तसभेच्या इतिहासाकडे पाहिले, तर असे अनेक प्रसंग दिसतात की जेव्हा उलथापालथ, छळ आणि हालअपेष्टा सुरू झाल्या, तेव्हा देव जवळ नाही किंवा तो ‘झोपला’ आहे असे वाटले. सगळ्यांनाच नाही तरी अनेकांना आयुष्यात कधी ना कधी असाच अनुभव आला आहे. या वादळाला सामोरे जाताना शिष्य आपल्याला दाखवतात की जीवनात निराशेला शरण जाण्याचा मोह होतो तेव्हा प्रार्थना कशी करावी. ते येशूंना जागे करून म्हणतात, “प्रभू, आम्हाला वाचव! आम्ही बुडत आहोत!” त्यांचा विश्वास कमी पडला आणि ते घाबरले म्हणून येशू त्यांना खडसावतात; पण त्याचबरोबर त्यांच्या विनवणीलाही प्रतिसाद देतात आणि वादळ शांत करतात.

अशा वेळी शिष्यांनी काय करायला हवे होते? येशूंवर विश्वास ठेवून त्यांनी त्यांना झोपू द्यायला हवे होते का? विश्वास कमी पडल्याबद्दल आपल्या प्रभूंनी त्यांना खडसावले खरे; पण जेव्हा आपल्याला भीतीच्या आहारी जाण्याचा मोह होतो, तेव्हा देव आपल्यावर कशी दया करतो, हेच या कथेतून मुख्यतः उलगडते. कधी कधी संकटे आपल्या आवाक्याबाहेरची वाटतील आणि आपल्यापैकी प्रत्येकाला भीतीच्या आहारी जाण्याचा मोह होईल, हे देवाला माहीत आहे. आपला विश्वास परिपूर्ण नाही, हेही त्याला माहीत आहे. म्हणून त्याने शिष्यांना आपल्यासमोर हे उदाहरण ठेवू दिले. त्यामुळे जीवनात जेव्हा संकटांनी आपण गांगरून जातो आणि आपल्याला भीती वाटते, तेव्हा आपल्याला वाचवावे म्हणून आपण त्याचा धावा करावा. आपण त्याच्याकडे वळावे, अशी त्याची इच्छा आहे.

आज शिष्यांच्या या प्रार्थनेवर मनन करा. तुम्ही एखाद्या वैयक्तिक संकटाला सामोरे जात असाल, कुटुंबातील एखादी मोठी अडचण अजून सुटली नसेल, किंवा ख्रिस्तसभेला वा संपूर्ण समाजाला भेडसावणाऱ्या इतर समस्यांची तुम्हाला अधिकाधिक जाणीव होत असेल, तर शिष्यांप्रमाणे प्रार्थना करून पाहा: “प्रभू, आम्हाला वाचव! आम्ही बुडत आहोत!” पहिल्यांदा ऐकताना हे शब्द निराशेचे वाटू शकतात; पण प्रत्यक्षात ते आशेचे आणि भरवशाचे शब्द आहेत. आपल्या आत्म्यात, कुटुंबांत, ख्रिस्तसभेत आणि जगात जी शांती आपण शोधतो, तिचा एकमेव स्रोत जो प्रभू आहे, त्याच्याकडे हे शब्द आपल्याला वळवतात. तुम्हाला आणि इतरांना कोणकोणत्या प्रसंगी ‘आपण बुडत आहोत’ असे वाटते, याकडे लक्ष द्या. तुम्हाला आणि मदतीची गरज असलेल्या सर्वांना वाचवावे म्हणून आपल्या प्रभूचा मनापासून धावा करा.

हे सर्वसमर्थ प्रभू, तुझ्या लोकांना त्रस्त करणारी वादळे पूर्णपणे शांत करण्याचे तुझे दैवी सामर्थ्य पाहून मला विस्मय वाटतो. माझे मन आशेने आणि नम्रतेने भर, म्हणजे मला गरज असताना तुझ्याकडे वळायला मी कधीही कचरणार नाही. इतरांच्या जीवनातही तू सतत हस्तक्षेप करावा म्हणून मी तुझा धावा करीन. हे प्रभू, जागा हो आणि तुझ्या लोकांना वाचव, कारण तुझ्याशिवाय आमचा खरोखर नाश होईल! हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


इतरांच्या चांगुलपणात आनंद मानणे

सामान्य काळातील तेराव्या आठवड्याचा बुधवार

डुकरे राखणारे पळून गेले. नगरात पोहोचल्यावर त्यांनी सर्व काही सांगितले; भूतबाधा झालेल्या त्या दोघांचे काय झाले, हेही त्यांनी सांगितले. तेव्हा नगरातील सर्व लोक येशूला भेटायला बाहेर आले. त्याला पाहताच, आमच्या प्रदेशातून निघून जा, अशी त्यांनी त्याला विनंती केली. मत्तय 8:33–34

येशूने त्यांच्याच नगरातील दोघांना भुतांच्या तावडीतून सोडवले, तरी “नगरातील सर्व लोकांनी” त्याला आपला प्रदेश सोडून जाण्याची विनंती का केली असावी? ही घटना गालील समुद्राच्या ईशान्य किनाऱ्यावर, गदरेकरांच्या एका नगराजवळ घडली. गदरेकर यहुदी नव्हते, म्हणूनच तिथे डुकरांचा एवढा मोठा कळप होता (यहुदी लोक डुकराचे मांस खात नसत). गदरेकरांपैकी दोघांना भूतबाधा झाली होती. त्यांच्याविषयी पवित्र शास्त्र सांगते, “ते इतके हिंस्र होते की त्या रस्त्याने कोणालाही जाता येत नव्हते.” येशूने त्या दोघांना या भयंकर अवस्थेतून सोडवले, तेव्हा कृतज्ञतेने आनंद मानण्याऐवजी नगरातील लोकांनी येशूला निघून जाण्याची विनंती केली.

संत जेरोम म्हणतात की कदाचित ते लोक खरोखरच नम्रतेने वागले असतील. येशूसारख्या महान व्यक्तीच्या सान्निध्यात राहण्यास आपण पात्र नाही, असे त्यांना वाटले असावे. संत पेत्र येशूच्या पायांशी पडून उद्गारला, “हे प्रभू, माझ्यापासून दूर जा, कारण मी पापी मनुष्य आहे” (लूक 5:8). त्याचप्रमाणे, येशूने त्यांच्यासाठी जे केले ते पाहून नगरातील हे लोक इतके विस्मयचकित झाले असतील की त्याच्या सान्निध्यात राहण्यास आपण पात्र नाही, असे त्यांना वाटले असावे. मात्र, इतर धर्मपित्यांच्या मते, नगरातील हे लोक पापमय जीवनात अडकून राहिलेल्या आणि सुवार्तेला किंवा स्वतः येशूला सामोरे जाऊ इच्छित नसलेल्या लोकांचे प्रतीक असण्याची अधिक शक्यता आहे. सत्य ऐकण्याऐवजी त्याकडे कानाडोळा करून अज्ञानात आणि पापातच जगत राहणे त्यांना पसंत असते.

नगरातील लोकांचे आणि या दोन भूतबाधित पुरुषांचे संबंध कसे होते, यावरही चिंतन करणे उपयुक्त ठरेल. या दोघांना छळणाऱ्या भुतांपासून ते पूर्णपणे मुक्त झालेले पाहून नगरातील लोकांना खरे तर उधळ्या पुत्राच्या पित्याला आपला मुलगा परत आला तेव्हा झाला तसा आनंद व्हायला हवा होता. पण दुर्दैवाने, या दोघांना मिळालेल्या मुक्तीचा त्यांच्या नगरातील लोकांना फारसा आनंद झालेला दिसत नाही. नगरातील लोकांच्या मनात या दोघांबद्दल प्रेम किती कमी होते, हे यातून स्पष्ट होते. कदाचित अनेक नगरवासीयांना वर्षानुवर्षे या दोघांची टिंगल करण्यात एक विकृत आनंद मिळत असेल आणि ते किती वेड्यासारखे वागत असत, याच्या गोष्टी रंगवून सांगायला त्यांना आवडत असेल. आता तेच दोघे पूर्णपणे बदलून त्यांच्यासमोर उभे होते आणि कदाचित स्वतःच्या अहंकारामुळे त्यांच्याबद्दल चांगले बोलणे नगरवासीयांना कठीण गेले असेल.

नगरातील लोकांच्या या चुकीच्या वागणुकीमुळे आपल्याला स्वतःचे परीक्षण करण्याची संधी मिळते: ज्यांनी आपले वर्तन बदलले आहे आणि वाईटाचा त्याग करून चांगुलपणाची वाट धरली आहे, त्यांच्याबद्दल आपण काय विचार करतो आणि त्यांच्याशी कसे वागतो? कदाचित तुमच्या कुटुंबातील एखाद्या व्यक्तीने बदलण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न केला असेल. किंवा तुमच्या कामाच्या ठिकाणची एखादी व्यक्ती, एखादा शेजारी किंवा दुसरी एखादी ओळखीची व्यक्ती पापमय जीवन सोडून सद्गुण जोपासण्याचा प्रयत्न करत असेल. खरा विचार करण्यासारखा प्रश्न हा आहे: इतरांचा चांगुलपणा, त्यांच्या मनपरिवर्तनाची वाटचाल आणि पवित्र जीवन जगण्याची त्यांची धडपड पाहून तुम्हाला आनंद होतो का? की आपल्या ओळखीची माणसे चांगल्या दिशेने बदलताना पाहून मनापासून आनंद व्यक्त करणे तुम्हाला कठीण जाते? टीका करणे बहुतेकदा फार सोपे असते; पण दुसऱ्याच्या जीवनात घडणाऱ्या पवित्र परिवर्तनाचा आनंद मानणे त्याहून कितीतरी कठीण असते.

आज तुमच्या जीवनातील अशा व्यक्तींविषयी चिंतन करा—मग त्या तुमच्या जवळच्या असोत किंवा केवळ ओळखीच्या असोत—ज्यांना आपल्या प्रभूने कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे मुक्त केले आहे आणि ज्या पापमय जीवनातून सद्गुणी जीवनाकडे वळल्या आहेत. त्यांना पाहून तुमची प्रतिक्रिया काय असते? इतरांचा चांगुलपणा पाहून तुम्हाला मनापासून आनंद होतो का? की मत्सर, राग, हेवा अशा भावनांशी तुम्हाला झगडावे लागते? देवाचा चांगुलपणा इतरांच्या जीवनात कार्य करताना दिसतो, तेव्हा संत जेरोम यांनी वर सुचवलेली मनोवृत्ती अंगी बाणवण्याचा प्रयत्न करा. त्यांच्या जीवनात देव जे कार्य करतो, ते पाहून तुमचे मन विस्मयाने भरून जाऊ द्या. जीवन बदलून टाकणाऱ्या देवाच्या सामर्थ्यापुढे नम्र व्हा. त्या सामर्थ्याचे साक्षीदार होण्यास आपण पात्र नाही, हे मान्य करा आणि तरीही कृतज्ञ अंतःकरणाने आनंद माना.

हे माझ्या सर्वशक्तिमान प्रभू, तू सैतानाच्या सामर्थ्यावर विजय मिळवलास आणि अनेक वर्षे त्याच्या जाचाखाली असलेल्या या दोन पुरुषांमधून दुष्ट आत्म्यांना हाकलून दिलेस. आपल्या जगात तू कसे कार्य करतोस, हे पाहण्याची दृष्टी मला दे, म्हणजे इतरांच्या जीवनात तू घडवून आणत असलेल्या परिवर्तनाची साक्ष मी आनंदाने देईन. तुझे तारणदायी कार्य पाहून मी सदैव नम्र व्हावे आणि तू जे काही करतोस त्याबद्दल मनापासून कृतज्ञता व्यक्त करायला शिकावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


प्रार्थनेत कशाला प्राधान्य द्यावे?

सामान्य काळातील तेराव्या सप्ताहाचा गुरुवार

येशू नावेत चढले, सरोवर पार करून आपल्या नगरात आले. तेथे काही लोकांनी एका पक्षाघात झालेल्या मनुष्याला खाटेवर झोपवून त्यांच्याकडे आणले. त्यांचा विश्वास पाहून येशू त्या पक्षाघात झालेल्या मनुष्याला म्हणाले, “बाळा, धीर धर; तुझ्या पापांची क्षमा झाली आहे.” मत्तय 9:1–2

या उताऱ्याच्या अगोदरच्या प्रसंगात येशूंनी गदरेकरांच्या नगरातील दोन पुरुषांमधून भुते घालवली होती. त्यानंतर नगरातील लोकांनी येशूंना आपले नगर सोडून जाण्यास सांगितले. म्हणून ते नावेतून निघाले आणि कफर्णहूमला आले. नाझरेथ सोडल्यानंतर ते तेथेच राहत होते. नावेतून उतरल्यावर खाटेवर पडलेल्या त्या पक्षाघातग्रस्त मनुष्याशी त्यांची भेट झाली.

आठवा, येशू ज्या नाझरेथमध्ये लहानाचे मोठे झाले, तेथे ते परत आले तेव्हा लोकांच्या अविश्वासामुळे त्यांना तिथे एकही चमत्कार करता आला नाही. येशू त्यांच्या इतक्या परिचयाचे होते की ते कोणी विशेष आहेत, यावर विश्वास न ठेवण्याचा मोह त्या लोकांना झाला. पण आता येशू नुकतेच राहायला आलेल्या नव्या नगरात लोकांचा विश्वास स्पष्टपणे दिसून येत होता. त्यामुळे तेथे येशूंना महान चमत्कार करता आले. 

वरच्या उताऱ्यातील प्रसंगात आपण स्वतः आहोत अशी कल्पना करा. गदरेकरांनी नुकतेच येशूंना नाकारले होते. येशू नावेतून कफर्णहूमला आले आणि ते उतरताच काही लोक त्यांना भेटले. ते लोक त्यांची वाट पाहत होते, हे स्पष्ट होते. येशू सरोवराच्या पलीकडे असताना त्या लोकांमध्ये काय बोलणे झाले असेल, याची कल्पना करा. येशू आपल्या नव्या घरी परत येतील हे त्यांना माहीत होते. त्यांनी पक्षाघात झालेल्या मनुष्यासाठी खाट तयार ठेवली होती. येशू येऊन त्याला बरे करतील, अशी आशा बाळगून ते वाट पाहत होते आणि प्रार्थना करत होते. येशूंना त्यांचा विश्वास लगेच जाणवला आणि तो त्यांच्या अंतःकरणाला भिडला, हेही स्पष्ट आहे. या उताऱ्यातील एक अतिशय महत्त्वाची गोष्ट अशी की, येशूंनी त्या मनुष्याला शारीरिक व्याधीतून बरे करण्यास केवळ ‘हो’ म्हणून विषय तिथेच संपवला नाही. उलट, त्या पक्षाघात झालेल्या मनुष्याला प्रतिसाद देताना येशूंनी प्रथम त्याच्या पापांची क्षमा केली. यातून आपल्याला एक महत्त्वाचा धडा मिळतो, जो प्रार्थना कशी करावी हे समजून घेण्यास मदत करतो.

आपण प्रार्थना करतो तेव्हा अनेकदा आपल्या प्रभूकडे काही ना काही मागतो. येशूने आपल्याला जे द्यावे असे आपल्याला वाटते, तेच आपण त्याच्याकडे मागतो. पण या प्रसंगातून दिसते की येशूला आपल्यासाठी काही वेगळेच हवे आहे. सर्वप्रथम त्याला आपल्या पापांची क्षमा करायची आहे. त्याच्यासाठी ही सर्वांत महत्त्वाची गोष्ट आहे आणि आपल्यासाठीही ती तशीच असली पाहिजे. पक्षाघात झालेल्या त्या मनुष्याच्या पापांची क्षमा केल्यावर येशू त्याला बरेही करतो आणि अशा रीतीने पापांची क्षमा करण्याचा अधिकार आपल्याला आहे हे दाखवून देतो. या प्रसंगातून आपण शिकले पाहिजे की येशू ज्याला प्राधान्य देतो, त्यालाच आपल्या प्रार्थनेतही प्राधान्य द्यावे. आपल्या पापांबद्दल मनापासून खेद व्यक्त करण्याला आपण पहिले स्थान दिले, तर येशू आपल्या प्रार्थनेला उत्तर देईल याची खात्री बाळगू शकतो. आपल्या इतर सर्व गरजाही येशूला माहीत आहेत. पण आपल्या अंतःकरणात त्याच्याशी समेट झाल्यावरच आपण त्या गरजा त्याच्यासमोर मांडाव्यात.

आपण रोज कशी प्रार्थना करतो, यावर आज चिंतन करा. दररोज आपल्या पापांचे परीक्षण करणे का महत्त्वाचे आहे, हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. हा आपल्या रोजच्या प्रार्थनेचा पहिला आणि सर्वांत महत्त्वाचा भाग झाला पाहिजे. अनेकांना स्वतःच्या पापांकडे पाहायला आवडत नाही. पण पापांवरच लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी, ज्या दयेतून तुम्हाला क्षमा आणि आध्यात्मिक आरोग्य लाभते त्या दयेवर लक्ष दिले, तर हे परीक्षण करणे खूप सोपे होते. रोजच्या जीवनात तुम्ही करत असलेल्या पापांची जाणीव जितकी वाढेल, तितकी अधिक दया तुम्हाला लाभेल. आणि त्या दयेमुळे तुमच्या पापांची जितकी अधिक क्षमा तुम्हाला लाभेल, तितका अधिक विपुल आशीर्वाद आपला प्रभू तुम्हाला इतर मार्गांनी देऊ शकेल. दररोज आपल्या प्रभूच्या दयेचे आणि आपल्याला त्या दयेची किती गरज आहे याचे स्मरण करून प्रार्थनेला सुरुवात करा. बाकी सर्व गोष्टींची काळजी आपला प्रभू घेईल.

हे माझ्या दयाळू प्रभू, अंतःकरणाच्या गाभ्यात तुझ्याशी समेट साधण्याला मी माझ्या रोजच्या प्रार्थनेत पहिले स्थान द्यावे, अशी तुझी इच्छा आहे. मी तुझ्या अधिक जवळ यावे म्हणून मला क्षमा करावी आणि मला बरे करावे, अशी तुझी इच्छा आहे. हे प्रिय प्रभू, कृपा करून माझ्या पापांची मला क्षमा कर. दररोज कोणकोणत्या प्रकारे माझ्याकडून तुझ्याविरुद्ध आणि इतरांविरुद्ध पाप घडते, याची अधिक जाणीव मला होऊ दे. तुझ्या या तारणदायी कृपेबद्दल आणि दयेबद्दल मी आधीच तुझे आभार मानतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


पापी लोकांसोबत भोजन

सामान्य काळातील तेराव्या सप्ताहाचा शुक्रवार

“निरोगी लोकांना वैद्याची गरज नसते, तर आजारी लोकांना असते. जा आणि या शब्दांचा अर्थ समजून घ्या: मला दया हवी आहे, यज्ञबली नव्हे. मी नीतिमानांना नव्हे, तर पापी लोकांना बोलावण्यासाठी आलो आहे.” मत्तय 9:12–13

तुम्ही स्वतःला ‘निरोगी’ म्हणाल की ‘आजारी’? तुम्ही ‘नीतिमानांपैकी’ आहात की ‘पापी लोकांपैकी’? या प्रश्नाचे उत्तर विचारपूर्वक द्या. आपल्या पतित मानवी स्वभावातून येणारा गर्व आपल्याला अनेकदा ‘आपण निरोगी आणि नीतिमान आहोत’ असे म्हणण्यास प्रवृत्त करतो. पण आपण ‘आजारी’ आणि ‘पापी लोकांपैकी’ आहोत, हे सत्य नम्रतेनेच आपल्याला दिसेल.

हे येशूने परुश्यांना दिलेले उत्तर आहे. येशूने नुकतेच मत्तय या जकातदाराला आपल्या मागे येण्याचे आवाहन केले होते. त्याच मत्तयाच्या घरी येशू भोजन करत असल्याचे परुश्यांनी पाहिले. मत्तय खरोखरच सर्व काही सोडून येशूच्या मागे गेला आणि नंतर त्याने येशूला आपल्या घरी भोजन दिले. त्या भोजनाला ‘अनेक जकातदार आणि पापी लोक’ आले आणि येशू व त्याचे शिष्य यांच्यासोबत बसले. हे पाहून परुश्यांनी त्या सर्वांची टवाळी केली.

येशूचे हे उत्तर आपण नीट ऐकणे फार महत्त्वाचे आहे. तो निरोगी आणि नीतिमान लोकांसाठी नव्हे, तर आजारी आणि पापी लोकांसाठी आला, असे सांगून तो आपल्याला दोन महत्त्वाच्या गोष्टी शिकवतो. पहिली म्हणजे, आपण सर्व जण आध्यात्मिकदृष्ट्या आजारी आणि पापी आहोत. दुसरी म्हणजे, जर आपण हे नम्रपणे कबूल करू शकलो नाही आणि गर्वाने स्वतःला निरोगी व नीतिमान म्हणत राहिलो, तर प्रत्यक्षात आपण दैवी वैद्य येशूला आपल्या जीवनात नाकारतो. असे करणे म्हणजे, ‘प्रभू, मला तुझी गरज नाही,’ असे म्हणण्यासारखे आहे.

आणखी एक गोष्ट लक्षात घेण्यासारखी आहे: लोकांनी आपल्याला पापी लोकांसोबत पाहावे, याची येशूला लाज वाटली नाही. त्याने मुळीच संकोच केला नाही. उलट, आपण त्यांच्यासाठीच आलो आहोत, असे त्याने स्पष्टपणे सांगितले. म्हणून आपण पापी आहोत, आध्यात्मिकदृष्ट्या आजारी आहोत आणि आपल्याला आपल्या प्रभूची गरज आहे, हे कबूल करण्याची भीती किंवा लाज बाळगू नये. ही गोष्ट नाकारणे म्हणजे सत्य नाकारणे आणि जीवनात आपल्याला सतत ज्या आध्यात्मिक उपचारांची नक्कीच गरज आहे, त्यांचा मूळ स्रोतच नाकारणे. असे करणे म्हणजे आपल्याला खुद्द ख्रिस्त येशूची गरज आहे, हे नाकारणे.

तुम्हाला आपल्या प्रभूची गरज आहे का? तुमचे अंतःकरण शुद्ध व्हावे, तुम्हाला आध्यात्मिक आरोग्य लाभावे आणि तुमच्या पापांची क्षमा व्हावी, यांची तुम्हाला दररोज गरज आहे का? या प्रश्नाला मनापासून ‘हो’ म्हणणे तुम्हाला कठीण जात असेल, तर कदाचित परुश्यांसारख्या गर्वाशी तुमचा संघर्ष तुम्हाला वाटतो त्यापेक्षा अधिक असेल. तुम्ही कितीही पवित्र झालात, कितीही मन लावून प्रार्थना केलीत आणि कितीही परोपकारी असलात, तरी दैवी वैद्याकडून मिळणाऱ्या आध्यात्मिक आरोग्याची आणि क्षमेची गरज तुम्हाला प्रत्येक दिवशी भासेल.

आज तुमच्या जीवनात तुम्हाला क्षमेची किती गरज आहे, यावर चिंतन करा. कोणत्या पापाशी तुमचा सर्वांत जास्त संघर्ष होतो? विशेष म्हणजे, एखादी व्यक्ती पवित्रतेत जितकी वाढते, तितकी तिला रोजच्या जीवनातील स्वतःची पापे आणि क्षमेची व आध्यात्मिक आरोग्याची गरज अधिक स्पष्टपणे दिसू लागते. हे ओळखणे तुम्हाला कठीण जात असेल, तर सदसद्विवेकबुद्धीच्या प्रकाशात स्वतःचे परीक्षण करण्यासाठी वेळ द्या. हे परीक्षण अधिक बारकाईने आणि प्रामाणिकपणे कसे करता येईल, ते पाहा. असे केल्यास, आपला प्रभू, तो दैवी वैद्य, आज आणि सदैव तुमच्यासोबत भोजन करण्यास मनापासून इच्छुक असेल, याची खात्री बाळगा.

हे माझ्या क्षमाशील प्रभू, तू दैवी वैद्य आहेस. आम्हाला क्षमा करण्यासाठी आणि आमच्या सर्व व्याधी बऱ्या करण्यासाठी तू आला आहेस. माझा गर्व आणि मीच नीतिमान असल्याचा अभिमान दूर कर, म्हणजे माझे अंतःकरण नम्रतेने भरेल आणि माझ्या जीवनातील पाप मला स्पष्टपणे दिसेल. माझे पाप मला दिसू लागेल तेव्हा तुझ्याकडे वळायला आणि तुझ्या अपार दयेवर भरवसा ठेवायला मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, तू पाप्यांसाठी आलास, आणि तुझ्या मदतीची गरज असलेल्या त्या पाप्यांपैकी मीही एक आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


कृपेचे नावीन्य

सामान्य काळातील तेराव्या सप्ताहाचा शनिवार

“जुन्या अंगरख्याला न आटलेल्या कापडाचे ठिगळ कोणी लावत नाही. कारण ते कापड आटताना अंगरखा ओढला जातो आणि फाटलेली जागा आणखी मोठी होते. नवा द्राक्षारस जुन्या कातडी पखालींत कोणी भरत नाही. तसे केले तर पखाली फुटतात, द्राक्षारस सांडतो आणि पखाली निकामी होतात. उलट, नवा द्राक्षारस नव्या पखालींत भरतात आणि दोन्ही टिकून राहतात.” मत्तय 9:16–17

वरील दाखला आपल्याला शिकवतो की मोशे आणि संदेष्टे यांच्यामार्फत दिलेले मूळ नियमशास्त्र एखाद्याने निष्ठेने समजून घेतले आणि त्यानुसार जीवन जगले असते, तरी येशूची कृपेची नवी शिकवण, म्हणजेच नवा नियम, इतकी वेगळी होती की तिने जुन्या नियमशास्त्रात केवळ सुधारणा केली नाही, तर त्याची जागा पूर्णपणे घेतली. शिवाय, परुशी शिकवत असलेल्या अनेक प्रथा मोशेच्या नियमशास्त्राचा खरा आशय व्यक्त करत नव्हत्या. परुशी नियमशास्त्राच्या मूळ अर्थापासून दूर गेले होते आणि त्याऐवजी त्यांनी स्वतःच्या बाह्य आचारांची संख्या चुकीच्या रीतीने आणि अतिसूक्ष्म आग्रहाने वाढवली होती. म्हणून येशूच्या नव्या नियमाने त्या विपर्यस्त प्रथांपासून पूर्णपणे फारकत घेणे आवश्यक होते.

आजच्या काळातले एक उदाहरण घेऊया. तुमचा जुना फोन कालबाह्य झाला किंवा बंद पडला, तर तो दुरुस्त करण्यासाठी तुम्ही नवा फोन विकत घेऊन त्याचे सुटे भाग काढून जुन्या फोनमध्ये बसवण्याचा प्रयत्न करणार नाही. त्याऐवजी, तुम्ही जुन्या फोनच्या जागी नवा फोन वापराल.

कृपेच्या नव्या नियमाचे मुख्य वैशिष्ट्य असे आहे की तो पूर्णपणे नवा आहे आणि तो आपले रूपांतर घडवतो. म्हणून हा नवा नियम स्वीकारल्याने आपण ख्रिस्तामध्ये अगदी नवी सृष्टी बनतो. आपल्यातील दुर्बलता आणि पाप यांवर कृपा केवळ ठिगळ लावत नाही. ती आपले रूपांतर करते आणि आपल्या मानवी स्वभावाला एका अगदी नव्या अस्तित्वापर्यंत उन्नत करते. ही शिकवण केवळ परुश्यांनी वर्षानुवर्षे घडवलेल्या चुकीच्या शिकवणुकीला उद्देशून नव्हती; ती मानवी जीवनालाच उद्देशून होती. केवळ यहुदी प्रथांचेच नव्हे, तर खुद्द मानवजातीचे रूपांतर होणार होते. ख्रिस्तामध्ये सर्व काही नवे बनते.

ही शिकवण पूर्वीच्या यहुदी लोकांना जितकी लागू होती, तितकीच ती आज आपल्यालाही लागू आहे. आज बाप्तिस्म्यात आपल्याला कृपेचे नवे जीवन मिळते. पण एवढेच नव्हे: जेव्हा जेव्हा आपण कृपेला आपल्या अंतःकरणात अधिक खोलवर स्पर्श करू देतो आणि देवाला जसे आपण व्हावे असे वाटते तसे आपल्याला अधिक पूर्णपणे घडवू देतो, तेव्हा तेव्हा आपल्याला हे जीवन नव्याने मिळते आणि आपले रूपांतर घडवणाऱ्या या निरंतर नूतनीकरणात आपण सहभागी होतो. “नवे ठिगळ” आणि “नवा द्राक्षारस” सतत रूपांतर घडवतात. या नवलाईची आपण आयुष्यभर उत्सुकतेने वाट पाहिली पाहिजे.

दररोज कोणता आनंददायी शोध तुमची वाट पाहत आहे, यावर आज चिंतन करा. कृपेचा नवा नियम शोधणे, तो आपल्या जीवनात स्वीकारणे आणि त्याला आपले रूपांतर करू देणे यामुळे तुम्ही अशा शोधयात्रेला लागाल जी कधीच जुनी होणार नाही. हा अखंड शोध या जगात मिळू शकणाऱ्या कोणत्याही गोष्टीपेक्षा कितीतरी श्रेष्ठ आहे. आपल्या जीवनात देव जिवंतपणे उपस्थित असणे ही अशी देणगी आहे की तिची तुलना कशाशीही होऊ शकत नाही. ही देणगी कधीच जुनी होणार नाही. ती नेहमीच आपले रूपांतर घडवत राहील. आणि ती सदैव नवी राहील. देव आज तुम्हाला देऊ करत असलेल्या या देणगीवर मनन करा आणि तिला मनापासून “हो” म्हणा.

हे माझे रूपांतर करणाऱ्या प्रभू, तू मला सतत नव्याने घडवण्यास, माझे रूपांतर करण्यास आणि मला कृपेच्या जीवनापर्यंत उन्नत करण्यास तयार असतोस. या देणगीबद्दल मी तुझे आभार मानतो आणि ती मनापासून स्वीकारण्याची मला इच्छा आहे. तुझ्या कृपेचा हा सदैव नवा खजिना मला उलगडत असताना, तुला आणि माझी वाट पाहत असलेल्या रूपांतराला “हो” म्हणण्याची तयारी आणि इच्छा माझ्या ठायी सदैव असू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

अनुक्रमणिका


चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अ‍ॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल