चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
आनंद आणि न्यायनिवाडा
सामान्य काळातील सतरावा रविवार (वर्ष अ)
“आणखी एक दाखला असा: स्वर्गाचे राज्य समुद्रात टाकलेल्या जाळ्यासारखे आहे. त्या जाळ्यात सर्व प्रकारचे मासे सापडतात. जाळे भरल्यावर ते किनाऱ्यावर ओढतात आणि बसून चांगले मासे बादल्यांत ठेवतात. खराब मासे फेकून देतात. युगाच्या शेवटी असेच होईल. देवदूत येतील, नीतिमानांमधून दुष्टांना वेगळे करतील आणि त्यांना धगधगत्या भट्टीत टाकतील. तेथे आक्रोश होईल आणि लोक दात खातील.” मत्तय 13:47–50
येशूने एकापाठोपाठ सांगितलेल्या तीन दाखल्यांपैकी हा तिसरा दाखला आहे. पहिल्या दाखल्यात स्वर्गाचे राज्य “शेतात पुरून ठेवलेल्या खजिन्यासारखे” आहे. तो खजिना सापडल्यावर ती व्यक्ती ते शेत विकत घेण्यासाठी आपले सर्वस्व विकते. दुसऱ्या दाखल्यात स्वर्गाचे राज्य उत्तम मोत्यांच्या शोधात असलेल्या एका व्यापाऱ्यासारखे आहे. “अतिशय मौल्यवान मोती सापडल्यावर तो जातो, आपले सर्वस्व विकतो आणि तो मोती विकत घेतो.” या दोन्ही दाखल्यांत स्वर्गाचे राज्य सापडण्यात मोठा आनंद आहे. खजिना किंवा मोती सापडल्याचा इतका आनंद होतो की तो मिळवण्यासाठी आपल्याजवळचे सर्व काही देण्याची त्या व्यक्तीची तयारी असते.
मात्र या तीन दाखल्यांपैकी तिसरा अगदी वेगळा आहे. या दाखल्यात स्वर्गाचे राज्य अशा जाळ्यासारखे आहे, जे युगाच्या शेवटी सर्व लोकांना एकत्र आणते आणि चांगल्यांना वाईटांपासून वेगळे करते. दाखल्याचा शेवट एका भयावह चित्राने होतो. दुष्टांना “धगधगत्या भट्टीत टाकतील. तेथे आक्रोश होईल आणि लोक दात खातील.”
अखेरीस, स्वर्गाच्या वैभवात प्रवेश करणाऱ्यांना कधीही न संपणारा आनंद लाभेल. हे सत्य उमगले, तरच कृपेच्या त्या समृद्धीकडे आपण ओढले जाऊ. अशा देणगीची आशा आपल्याला आपला प्रभू देऊ इच्छित असलेल्या अनेक कृपादानांचा लगनपूर्वक शोध घेण्यास प्रवृत्त करायला हवी. पण कधीकधी आपल्याला आणखी थोडी चालना लागते. आपल्या श्रद्धेच्या जीवनात आणि देवाची इच्छा जाणून घेण्याच्या प्रयत्नांत आपण सहजच आत्मसंतुष्ट होऊ शकतो. म्हणूनच येशू तिसरा दाखला सांगतो. काळाच्या शेवटी काही जणांना कोणते परिणाम भोगावे लागतील, हे तो त्यात दाखवतो. हा विचार आनंददायी नसला, तरी तो पवित्र आहे, कारण काळाच्या शेवटी देवाचा न्याय कसा प्रकट होईल आणि त्याचा अंतिम न्यायनिवाडा कसा असेल, हे त्यातून दिसते.
देवाच्या न्यायावर तुमचा विश्वास आहे का? या जीवनात जे त्याची पवित्र इच्छा नाकारतात, त्यांचा तो अंतिम न्यायनिवाडा करील, यावर तुमचा विश्वास आहे का? नरक खरोखर आहे आणि आपल्यापैकी कोणीही तिथे जाऊ शकतो, यावर तुमचा विश्वास आहे का? हा विचार स्वीकारणे कठीण वाटत असेल, तर या तिसऱ्या दाखल्यावर पुन्हा प्रार्थनापूर्वक मनन करणे योग्य ठरेल. देवाचा न्याय आणि न्यायनिवाडा ही वास्तव आहेत. स्वर्गाच्या राज्याचे वैभव मिळवण्यासाठी मन लावून प्रयत्न करण्याची पुरेशी प्रेरणा आपल्याला वाटत नसेल, तर निदान आपल्यापुढे कोणते परिणाम असू शकतात, या वास्तवाला आपण प्रामाणिकपणे सामोरे जावे.
आज देवाचे गौरव, सौंदर्य आणि वैभव यांवर मनन करा. श्रद्धेच्या नजरेने स्वर्गाच्या राज्याच्या खजिन्याकडे पाहण्याचा प्रयत्न करा. या प्रार्थनापूर्ण मननातून स्वर्गाचे राज्य प्राप्त करणे हेच आपल्या जीवनाचे एकमेव ध्येय बनवण्याची प्रेरणा घ्या. पण हा खजिना सापडण्याचा आनंद अनुभवणे तुम्हाला कठीण जात असेल, तर संभाव्य परिणामांवर मनन करण्यास संकोच करू नका. देवाच्या न्यायाचे आणि न्यायनिवाड्याचे हे परिणाम आपल्याला भोगावे लागू नयेत, म्हणून प्रभू आपल्या भल्यासाठी त्यांच्याविषयी सांगतो.
हे माझ्या न्यायी न्यायाधीशा, तू सर्व काही पाहतोस आणि तुला सर्व काही माहीत आहे. तू माझे अंतःकरण पूर्णपणे जाणतोस. कृपा करून माझ्या सर्व पापांपासून आणि जीवनातील सर्व आत्मसंतुष्ट वृत्तीपासून मला शुद्ध कर. तुझ्या राज्यासाठी माझे अंतःकरण पवित्र उत्साहाने भरून टाक. तू मला सापडलास, या आनंदातून माझ्या स्वर्गाकडे चाललेल्या वाटचालीत सदैव तत्पर राहण्याची प्रेरणा मला मिळो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
श्रद्धेत आणि प्रार्थनेत वाटचाल
सामान्य liturgical काळातील सतरावा रविवार (वर्ष ब)
मग येशूने भाकरी घेतल्या, देवाचे आभार मानले आणि भोजनासाठी बसलेल्या लोकांना त्या वाटल्या. तसेच त्यांना हवे तितके मासेही दिले. ते पोटभर जेवल्यावर त्याने आपल्या शिष्यांना सांगितले, “उरलेले तुकडे गोळा करा, म्हणजे काहीही वाया जाणार नाही.” योहान 6:11–12
भाकरी आणि मासे वाढवण्याच्या या चमत्काराच्या वेळी जे लोक उपस्थित होते, त्यांना तिथे पोहोचण्यासाठी प्रवास करावा लागला. आधी ते येशूच्या मागोमाग गालील समुद्राच्या पलीकडे गेले आणि मग एका दुर्गम भागात त्याच्यामागून डोंगरावर चढले. ही गोष्ट महत्त्वाची आहे, कारण एवढा मोठा चमत्कार केवळ ज्यांची श्रद्धा होती आणि ज्यांनी त्या श्रद्धेनुसार कृती केली, अशा लोकांसाठीच घडू शकत होता, हे त्यावरून आपल्याला कळते. येशूला हा चमत्कार यरुशलेमच्या मंदिरात किंवा जिथे लोक त्याच्याविषयी शंका घेत होते अशा एखाद्या सभास्थानात सहज करता आला असता. त्याने तसे केले असते, तर त्याच्यावर शंका घेणाऱ्या आणि त्याच्यावर टीका करणाऱ्या अनेकांनी त्याचे सर्वसामर्थ्य आपल्या डोळ्यांनी पाहिले असते. येशूला आपल्या नाझरेथ गावीही आपल्या नातेवाइकांसमोर आणि मित्रांसमोर हा चमत्कार करता आला असता. कदाचित त्याने तसे केले असते, तर त्यांनाही त्याच्यावर विश्वास बसला असता. पण जिथे श्रद्धेचा अभाव होता, अशा ठिकाणी येशूने हा अद्भुत चमत्कार केला नाही. त्याऐवजी तो एका दुर्गम ठिकाणी गेला, जिथे खरोखर त्याच्या सहवासात राहू इच्छिणारे लोकच उपस्थित होते.
येशूने हा चमत्कार करताना जे केले, त्यात आणि शेवटच्या भोजनाच्या वेळी त्याने ज्या प्रकारे पवित्र युखरिस्ताची स्थापना केली, त्यात साम्य आहे, हे लक्षात घ्या. वर आपण वाचतो की येशूने “भाकरी घेतल्या, आभार मानले आणि त्या वाटल्या…” चारही शुभवर्तमानांत या चमत्काराची नोंद आहे. पण योहानच्या शुभवर्तमानात हा चमत्कार जीवनाच्या भाकरीविषयी येशूने केलेल्या उपदेशाची प्रस्तावना आहे. त्या उपदेशात येशू शिकवतो, “मी जीवनाची भाकर आहे; जो माझ्याकडे येतो त्याला कधीही भूक लागणार नाही आणि जो माझ्यावर विश्वास ठेवतो त्याला कधीही तहान लागणार नाही.” म्हणून भाकरी आणि मासे वाढवण्याचा हा चमत्कार युखरिस्ताविषयीची शिकवण म्हणून पाहिला पाहिजे. युखरिस्तातच येशू आपल्याला विपुलतेने पोसतो. युखरिस्त ही त्याच्या स्वतःच्या जीवनाची देणगी आहे आणि आपल्याला अनंत जीवनाकडे नेणारे अन्न आहे.
दुर्दैवाने, युखरिस्ताच्या देणगीची खरी ओळख फार थोड्या लोकांना होते, असे दिसते. पुष्कळ जण मिस्सामध्ये सहभागी होण्याकडे जीवनाच्या विपुलतेत सहभागी होण्याचे आमंत्रण म्हणून पाहत नाहीत; ते केवळ पार पाडायचे कर्तव्य आहे, असे त्यांना वाटते. युखरिस्ताद्वारे आपल्याला लाभणाऱ्या विपुल जीवनाचा अनुभव घेण्याचा एकच मार्ग आहे: त्या डोंगरावर येशूने ज्यांना भोजन दिले, त्यांच्या श्रद्धेचे अनुकरण करण्याचा प्रयत्न करणे. लक्षात घ्या, या चमत्काराचा लाभ ज्यांना झाला, त्यांना समुद्राला वळसा घालून किंवा तो ओलांडून जावे लागले आणि मग डोंगर चढावा लागला. आपल्यालाही युखरिस्तातील सहभाग फलदायी व्हावा यासाठी जाणीवपूर्वक प्रयत्न करावे लागतात. आपला प्रवास श्रद्धेचा आहे आणि आपण चढतो तो डोंगर प्रार्थनेचा आहे. आपल्या प्रभूवर आपली दृढ श्रद्धा असेल, युखरिस्ताच्या विपुल आणि परिवर्तन घडवणाऱ्या सामर्थ्यावर आपला विश्वास असेल आणि दर आठवड्याला आपण निष्ठेने व प्रार्थनापूर्वक युखरिस्ताकडे वळू, तरच आपल्याला असे विपुल पोषण लाभेल.
हा विलक्षण चमत्कार करण्यासाठी येशू त्या दुर्गम ठिकाणी गेला, या प्रवासाच्या प्रतीकात्मक अर्थावर आज मनन करा. तुम्हाला ज्या प्रवासाचे आमंत्रण आहे, तो परमपवित्र युखरिस्ताद्वारे तुम्हाला बहाल केलेल्या विपुल कृपेचा शोध घेण्याचा प्रवास आहे, असे पाहा. श्रद्धा आणि प्रार्थनेच्या या प्रवासाला स्वतःला वाहून घेतल्यानेच तुम्हाला ही कृपा लाभेल. ही संधी दवडू नका. या देणगीच्या अमोल मूल्याकडे दुर्लक्ष करू नका. आपल्या प्रभूचा शोध घ्या आणि पवित्र मिस्सातील तुमच्या फलदायी सहभागातून त्याच्या विपुल कृपेची देणगी अनुभवा.
हे युखरिस्तातील माझ्या प्रभू, प्रार्थना आणि दृढ निश्चय यांच्या बळावर परमपवित्र युखरिस्तावरील श्रद्धेचा डोंगर चढण्यास तू मला बोलावतोस. पवित्र मिस्साचे महान मूल्य मला अधिक खोलवर कळो आणि तुझ्याकडून असे विपुल पोषण मिळावे, यासाठी मी प्रयत्नशील राहावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
प्रार्थना करायला शिकणे
सामान्य काळातील सतरावा रविवार (वर्ष क)
येशू एका ठिकाणी प्रार्थना करत होता. त्याची प्रार्थना संपल्यावर त्याच्या शिष्यांपैकी एक जण त्याला म्हणाला, “प्रभू, योहानाने आपल्या शिष्यांना प्रार्थना करायला शिकवले, तसे आम्हालाही प्रार्थना करायला शिकव.” लूक 11:1
आजच्या शुभवर्तमानात आपल्याला प्रार्थनेविषयी तीन शिकवणी मिळतात. प्रथम, येशू आपल्या शिष्यांना आज “प्रभूची प्रार्थना” म्हणून ओळखली जाणारी प्रार्थना शिकवतो. दुसरे म्हणजे, तो प्रार्थनेतील चिकाटीचे महत्त्व सांगतो. तिसरे म्हणजे, योग्य रीतीने आणि चिकाटीने केलेल्या प्रार्थनेतून कोणते फळ मिळते, हे तो शिकवतो.
ख्रिस्तसभेचे धर्मपिता तेर्तुलियन म्हणाले की प्रभूची प्रार्थना “खरोखरच संपूर्ण शुभवर्तमानाचा सारांश आहे.” संत ऑगस्टीन म्हणाले, “पवित्र प्रार्थनांतील [पवित्र शास्त्रातील] सर्व शब्द वाचून पाहा. प्रभूच्या प्रार्थनेत समाविष्ट नाही असे काही तुम्हाला त्यांत सापडेल, असे मला वाटत नाही.” संत थॉमस अक्विनास म्हणाले, “प्रभूची प्रार्थना ही सर्व प्रार्थनांमध्ये सर्वांत परिपूर्ण आहे…. ज्या सर्व गोष्टींची इच्छा करणे योग्य आहे, त्या सर्व आपण या प्रार्थनेत मागतो; इतकेच नव्हे, तर ज्या क्रमाने त्यांची इच्छा केली पाहिजे, त्याच क्रमाने त्या मागतो” (पाहा कॅथलिक ख्रिस्तसभेची धर्मशिक्षा #2761–2763).
विश्वासाच्या या थोर शिक्षकांनी या छोट्याशा प्रार्थनेविषयी जे सांगितले आहे, ते विचारात घेतले की आश्चर्य वाटते. कदाचित ही प्रार्थना आपल्या इतकी परिचयाची झाली आहे की तिच्या अर्थाची खोली आपल्या सहज लक्षात येत नाही. आपल्या सर्व प्रार्थनांचा आधार आणि आदर्श म्हणून तिचा उपयोग करण्याचेही आपल्या हातून राहून जाऊ शकते. ही सवय बदलण्याचा एक मार्ग म्हणजे काही काळ ‘हे आमच्या पित्या’ ही प्रभूची प्रार्थना म्हणताना तिच्या प्रत्येक शब्दावर घाई न करता प्रार्थनापूर्वक मनन करणे. असे केल्याने आपण कशी प्रार्थना करावी याविषयीच्या या परिपूर्ण ‘सूचना’ स्वीकारण्यास आपले मन खुले होईल.
ही छोटीशी प्रार्थना शिकवल्यानंतर लगेचच येशूने प्रार्थनेत सातत्य ठेवण्याचा धडा दिला. केवळ काही प्रार्थना म्हणून थांबू नये आणि त्यांना उत्तर मिळत नाही असे वाटले तरी प्रार्थना सोडून देऊ नये, असे त्याने शिकवले. उलट, देव आपल्याला त्याची कृपा परिपूर्णतेने देईपर्यंत आपण ती त्याच्याकडे कळकळीने मागत राहिले पाहिजे.
सातत्याने प्रार्थना केल्याने आपल्याला काय मिळेल? हा एक महत्त्वाचा मुद्दा आहे. आपण आपल्या मागण्या आणि इच्छा घेऊन देवाकडे जाऊ नये. त्याच्या परिपूर्ण इच्छेशी जुळत नाहीत अशा गोष्टींसाठी आपण त्याच्याकडे विनवणी करू नये. उलट, प्रभूची प्रार्थना आदर्श मानून आपण दृढ विश्वासाने प्रार्थना करत राहिलो, तर पिता आपल्याला जे देतो तेच आपण मागू, म्हणजे केवळ त्याची इच्छा पूर्ण व्हावी असे मागू. त्याचे राज्य यावे म्हणून आपण प्रार्थना केली पाहिजे. तो आपल्या गरजा भागवील असा आपण भरवसा ठेवला पाहिजे. आपण आपल्या पापांबद्दल त्याच्याकडे क्षमा मागितली पाहिजे आणि त्या दुष्टापासून तो आपले रक्षण करो अशी प्रार्थना केली पाहिजे.
आज ‘हे आमच्या पित्या’ या प्रभूच्या परिपूर्ण प्रार्थनेवर मनन करा. ती समजून घेण्यासाठी वेळ द्या. तिच्यातील प्रत्येक विनंतीचा, येशूने त्या ज्या क्रमाने मांडल्या आहेत त्या क्रमाचा, तसेच प्रार्थनेच्या साधेपणाचा आणि स्पष्टतेचा विचार करा. प्रभूची ही प्रार्थना आपण इतक्या वेळा म्हणतो की कधीकधी तिचा खरा अर्थ आणि सौंदर्य आपल्या लक्षात येत नाही, हे मान्य करा. आपल्या प्रभूने ही प्रार्थना आपल्याला एका हेतूने दिली आहे. तिचा अर्थ उलगडून घेण्यासाठी आणि तिची शिकवण आचरणात आणण्यासाठी शक्य ते सर्व करा.
हे आमच्या स्वर्गातील पित्या, तुझे नाव पवित्र मानले जावो. तुझे राज्य येवो. जशी स्वर्गात तशी पृथ्वीवरही तुझी इच्छा पूर्ण होवो. आमची रोजची भाकर आज आम्हाला दे आणि जसे आम्ही आमच्याविरुद्ध अपराध करणाऱ्यांना क्षमा करतो, तसे तू आमच्या अपराधांची आम्हाला क्षमा कर. आम्हाला मोहात पडू देऊ नकोस, तर वाईटापासून आमची सुटका कर. आमेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
कृपेने घडणारे परिवर्तन
सामान्य काळातील सतराव्या आठवड्याचा सोमवार
त्याने त्यांना आणखी एक दाखला सांगितला: “स्वर्गाचे राज्य खमिरासारखे आहे. एका स्त्रीने ते घेऊन तीन मापे गव्हाच्या पिठात मिसळले, आणि शेवटी सर्व पीठ फुगून आले.” मत्तय 13:33
खमिराची ताकद मोठी असते. पावात खमीर बहुतेकदा जेमतेम 1% असते, तरी त्याच्यामुळे पावाचा आकार दुपटीहून अधिक होतो. शिवाय, पीठ फुगत असताना ते मऊ आणि लवचीक बनवण्याचे अद्भुत कामही खमीर करते. खमीर नसते तर मळलेले पीठ घट्ट राहिले असते आणि फारसे फुगले नसते. त्या पिठापासून जसा पाव व्हायला हवा, तसा तो झाला नसता.
एका वाक्याच्या या छोट्याशा दाखल्याचे अनेक अर्थ चर्चच्या आद्य धर्मपित्यांनी सांगितले आहेत. काहींच्या मते, तीन मापे पीठ म्हणजे मनुष्याचा आत्मा, जीव आणि शरीर; या तिन्हींमध्ये सुवार्ता मिसळली जाते. इतरांच्या मते, ती तीन मापे म्हणजे तीन वेगवेगळ्या प्रकारच्या व्यक्ती किंवा आपल्या जीवनात फळ येण्याच्या तीन पातळ्या. काही जण खमीर म्हणजे पवित्र शास्त्रातील सुवार्तेचा संदेश असे मानतात, तर इतरांच्या मते ते ईश्वरावरील आणि शेजाऱ्यावरील प्रेम आहे, जे आपले संपूर्ण जीवन आणि सारे जग व्यापून राहिले पाहिजे. येशूच्या दाखल्यांमध्ये, तसेच पवित्र शास्त्रातील प्रत्येक शिकवणीत, आकलनाचे आणि अर्थाचे अनेक स्तर आहेत. ते सर्व योग्य आहेत आणि एकमेकांशी सुसंगत आहेत. त्यावर चिंतन करताना सर्वांत महत्त्वाच्या प्रश्नांपैकी एक असा आहे: या दाखल्यातून देव तुम्हाला काय सांगू इच्छितो?
तीन मापे पीठ म्हणजे तुम्ही स्वतः, आणि खमीर म्हणजे देव, त्याचे पवित्र वचन आणि तुमच्याशी बोलणारा त्याचा सौम्य पण स्पष्ट स्वर, असे मानले, तर त्याचा थेट परिणाम म्हणून तुमचे जीवन कोणकोणत्या ठोस प्रकारे बहरताना तुम्हाला दिसते? देव तुमच्या जीवनात येतो तेव्हा, तुम्ही जसे घडावे अशी त्याची इच्छा आहे, तसे स्वतःला घडताना तुम्ही कसे पाहता? आणि त्याचा परिणाम खरोखर परिवर्तन घडवणारा, इतकेच नव्हे तर अनेक पटींनी वाढत जाणारा आहे, असे तुम्हाला दिसते का?
कधीकधी देवाच्या वचनाचा आपल्या जीवनावर फारसा परिणाम होत नाही, किंवा मुळीच होत नाही. अर्थात, यात देवाच्या वचनाचा दोष नाही; आपणच देवाला आपल्यात परिवर्तन घडवू देत नाही. खमीर काम करावे यासाठी मळलेले पीठ काही वेळ न हलवता ठेवावे लागते. तसेच, देवाला आपल्या जीवनात त्याचे कार्य करता यावे म्हणून आपण त्याला सौम्यपणे आणि सामर्थ्याने कार्य करू दिले पाहिजे. त्यासाठी देव आपल्याला जे काही सांगतो ते सर्व आपण अंतःकरणात रुजवले पाहिजे. मग प्रार्थनापूर्वक त्याला आपल्या अंतःकरणात कार्य करू दिले पाहिजे आणि त्याच्या दैवी योजनेनुसार बदल हळूहळू पण निश्चितपणे घडू दिला पाहिजे.
देवाचे कार्य होत असताना कधीकधी आपण अधीरही होतो. खमिराला काम करण्यासाठी वेळ लागतो, हे पुन्हा लक्षात घेऊया. देवाच्या कृपेचे कार्य होण्याची वाट पाहताना आपण अधीर झालो, तर खमिराला काम करण्याची संधी मिळण्याआधीच पीठ पुन्हा पुन्हा मळत राहण्यासारखे ते होईल. पण आपण प्रार्थनेत धीर धरला आणि देवाला त्याच्या इच्छेनुसार व त्याच्या वेळेनुसार आपल्या जीवनात कार्य करू दिले, तर त्याने सुरू केलेले परिवर्तन आपण हळूहळू अनुभवू.
आज या छोट्याशा पण प्रभावी दाखल्यावर मनन करा. स्वतःची कल्पना त्या मळलेल्या पिठाच्या रूपात करा आणि देव व तुमच्या जीवनातील त्याचे कार्य यांची कल्पना पिठात मिसळलेल्या खमिराच्या रूपात करा. हे चित्र डोळ्यांसमोर ठेवून प्रार्थना करताना, देवाला तुमच्या अंतरंगात कसे कार्य करायचे आहे आणि तुमच्यात कसे परिवर्तन घडवायचे आहे, हे त्याला तुम्हाला दाखवू द्या. धीरासाठी प्रार्थना करा. परिवर्तन घडवणारे त्याचे वचन तुम्ही आपल्या आत्म्यात स्वीकारले, तर तो त्याला जे करायचे आहे ते करील, असा भरवसा ठेवा. आणि असे घडले, तर तुम्ही जसे व्हावे अशी देवाची इच्छा आहे, तसे तुम्ही खरोखर व्हाल, यावरही भरवसा ठेवा.
हे माझ्या जीवनाचे परिवर्तन करणाऱ्या प्रभू, माझ्या जीवनाच्या गाभ्यात प्रवेश करून माझे संपूर्ण अस्तित्व व्यापून टाकावे, अशी तुझी इच्छा आहे. मला हळूहळू बदलून, मी जसे व्हावे अशी तुझी इच्छा आहे, तसे तू मला घडवू इच्छितोस. माझ्यात तुला जे काही करायचे आहे त्याकडे लक्ष देण्यास आणि तू आधीच सुरू केलेल्या परिवर्तनाची धीराने वाट पाहण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आपले अंतिम भवितव्य
सामान्य काळातील सतराव्या आठवड्याचा मंगळवार
“तेव्हा नीतिमान आपल्या पित्याच्या राज्यात सूर्यासारखे तेजाने चमकतील. ज्याला कान आहेत त्याने ऐकावे.” मत्तय 13:43
शेतातील तणाच्या दाखल्याचे येशूने दिलेले स्पष्टीकरण या उताऱ्याने संपते. आठवा, या दाखल्यात एका शेतात चांगले बी पेरले होते. पेरणारा हा मनुष्यपुत्र येशू आहे आणि त्याने पेरलेले बी म्हणजे राज्याची मुले. कृपेच्या अवस्थेत असलेले सर्व जण त्यांच्यात येतात. शेत म्हणजे संपूर्ण जग. अशा प्रकारे येशू सांगतो की त्याने आपल्या अनुयायांना, म्हणजेच आपल्यापैकी प्रत्येकाला, त्याचे राज्य उभारण्यासाठी जगात पाठवले आहे. पण दुष्टही आपली “मुले” पेरतो; म्हणजे देवाच्या इच्छेविरुद्ध दुष्ट जीवन जगणारे सर्व जण. वरच्या उताऱ्यात राज्याच्या मुलांना मिळणाऱ्या प्रतिफळाचा उल्लेख आहे, तर त्याच्या अगोदरच्या उताऱ्यात सांगितले आहे की युगाच्या अखेरीस दुष्टाच्या मुलांना दोषी ठरवून “धगधगत्या भट्टीत टाकले जाईल; तेथे रडणे आणि दात खाणे होईल.”
राज्याची मुले म्हणून शेवटी आपल्याला जे लाभणार आहे ते फार आशादायक आहे. “तेव्हा नीतिमान आपल्या पित्याच्या राज्यात सूर्यासारखे तेजाने चमकतील.” आपल्या प्रभूने दिलेल्या या वचनावर आपण चिंतन केले पाहिजे, त्यावर विश्वास ठेवला पाहिजे आणि तेच आपल्या जीवनातील आशेला चालना देणारे बळ बनले पाहिजे.
आशा हा एक अत्यावश्यक सद्गुण आहे, पण अनेकदा आपण त्याविषयी पुरेसे बोलत नाही. आशेचे वरदान म्हणजे लॉटरी लागावी अशी आशा बाळगण्यासारखी निव्वळ इच्छापूर्तीची कल्पना नव्हे. आशा हा ईश्वरदत्त सद्गुण आहे आणि त्याचा आधार सत्य आहे. ते सत्य म्हणजे हे अभिवचन: देव आपल्याला जे काही सांगतो ते सर्व आपण स्वीकारले आणि त्याची गौरवशाली इच्छा आपल्या जीवनात पूर्ण केली, तर आपल्याला स्वर्गात अनंत जीवन लाभेल.
एक उदाहरण घेऊया. समजा, तुमच्या घरावर मोठे कर्ज आहे. बँकेने एक खास योजना जाहीर केली आहे, ज्याअंतर्गत ती एका भाग्यवान कुटुंबाचे गृहकर्ज पूर्णपणे फेडणार आहे. आणि त्यासाठी तुमच्याच कुटुंबाची निवड झाली आहे. बँक तुमच्याशी संपर्क साधून सांगते की ही मदत मिळवण्यासाठी तुम्हाला फक्त एक अर्ज भरायचा आहे; त्यानंतर ती मदत तुम्हाला दिली जाईल. तुम्ही काय कराल? अर्थात, तुम्ही जाऊन तो अर्ज भराल. बँक विश्वासार्ह आहे. तिने सांगितलेले अर्ज भरण्याचे छोटेसे काम तुम्ही केले, तर ती तुमचे गृहकर्ज फेडण्याचे आपले वचन नक्की पाळेल, याची तुम्हाला खात्री आहे. या योजनेबद्दल कळताच तुमच्या मनात एक आशा निर्माण होते. बँकेच्या खऱ्या वचनावर आधारलेली ही आशाच तुम्हाला अर्ज भरण्याचे छोटेसे काम करण्यास प्रवृत्त करते.
देवाच्या बाबतीतही असेच आहे. तो फेडण्याचे वचन देतो ते ‘गृहकर्ज’ म्हणजे आपल्या सर्व पापांचे ऋण. हे वचन आपल्यासाठी पूर्ण व्हावे, यासाठी आपल्या भल्याकरिता देवाने दिलेल्या सर्व आज्ञा आपण निष्ठेने पाळल्या पाहिजेत. अडचण अशी आहे की आपल्याला ज्या प्रतिफळाचे वचन दिले आहे, ते किती मोठे आहे हे अनेकदा आपल्याला पूर्णपणे उमगत नाही. ते प्रतिफळ म्हणजे आपल्या स्वर्गीय पित्याच्या राज्यात ‘सूर्यासारखे तेजाने झळकणे’. बँकेने आपले गृहकर्ज फेडणे ही ठोस, सहज समजणारी आणि आपल्याला हवीहवीशी वाटणारी गोष्ट आहे. पण देवाच्या राज्यात सूर्यासारखे झळकण्याचे प्रतिफळ त्याहून अनंतपटीने मोलाचे आहे. यावर तुमचा विश्वास आहे का?
आपल्या जीवनात आशा हा ईश्वरी सद्गुण दृढ करण्याचा सर्वोत्तम मार्ग म्हणजे आपल्या प्रभूचे वचन खरे आहे, याची अधिकाधिक खात्री बाळगणे. स्वर्ग म्हणजे काय आणि तो प्राप्त होणे किती अनंत मोलाचे आहे, हे आपण समजून घेतले पाहिजे. येशू आपल्याला कशाचे वचन देत आहे, हे खरोखर उमगले, तर त्याच्या सर्व आज्ञा पाळण्याची इतकी तीव्र ओढ आपल्याला लागेल की तेच आपल्या जीवनाचे एकमेव ध्येय बनेल. ही आशा आपल्याला इतके बळ देईल की असे प्रतिफळ मिळवण्यासाठी जे जे आवश्यक आहे ते सर्व करण्याचा ध्यास आपण घेऊ.
आज तुमच्या जीवनातील आशा किती खोलवर रुजली आहे, यावर मनन करा. आपल्या प्रभूने दिलेली अभिवचने तुम्हाला कितपत प्रेरणा देतात? ती अभिवचने तुम्हाला किती स्पष्टपणे समजली आहेत? आशा धरून ठेवणे तुम्हाला कठीण जात असेल, तर येशूने तुम्हाला देऊ केलेल्या अंतिम प्रतिफळावर मनन करण्यासाठी अधिक वेळ द्या. त्याच्या वचनावर विश्वास ठेवा आणि ते अंतिम ध्येय तुमच्या जीवनाच्या केंद्रस्थानी ठेवा.
हे माझ्या गौरवशाली राजा, स्वर्गाच्या गौरवात सहभागी होण्यासाठी तू सर्वांना आमंत्रण देतोस. आम्ही विश्वासू राहिलो तर अनंतकाळ सूर्याप्रमाणे तेजाने झळकू, असे अभिवचन तू आम्हाला देतोस. या गौरवशाली देणगीचे मोल समजून घेण्यास मला मदत कर, जेणेकरून माझी सारी आशा याच देणगीवर राहील आणि जीवनात मी जे काही करीन त्यासाठी तीच माझी प्रेरणा ठरेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
स्वर्गातील संपत्तीचा शोध
सामान्य काळातील सतराव्या आठवड्याचा बुधवार
येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “स्वर्गाचे राज्य शेतात पुरलेल्या खजिन्यासारखे आहे. एका माणसाला तो खजिना सापडतो आणि तो पुन्हा लपवून ठेवतो. मग आनंदाने जाऊन आपले सर्वस्व विकतो आणि ते शेत विकत घेतो.” मत्तय 13:44
आजच्या शुभवर्तमानात आपल्याला दोन अतिशय छोटे आणि एकमेकांसारखे दाखले दिले आहेत. वर दिलेल्या पहिल्या दाखल्यात स्वर्गाच्या राज्याची तुलना एका ‘खजिन्याशी’ केली आहे. दुसऱ्या दाखल्यात स्वर्गाच्या राज्याची तुलना एका ‘बहुमोल मोत्याशी’ केली आहे. हे दाखले एकमेकांसारखे असले, तरी त्यांच्यातील सूक्ष्म फरकही चिंतन करण्यासारखे आहेत. पहिल्या दाखल्यातील खजिना त्या माणसाला जवळजवळ योगायोगानेच सापडतो, असे दिसते. तो त्याला सहज ‘सापडतो’. याउलट, दुसऱ्या दाखल्यातील व्यापाऱ्याला ते बहुमोल मोती ‘शोध घेतल्यावर’ सापडते.
शुभवर्तमानाचा खजिना अनेकदा आपण शोधत नसतानाही आपल्याला सापडतो. आपण देवाला विनंती केली नसतानाही तो आपल्या जीवनात हस्तक्षेप करतो, तेव्हा असे घडते. उदाहरणार्थ, तुम्ही काहीही मागितले नसताना कोणी तुमच्यासाठी प्रेमाने एखादी चांगली कृती केली, तर देव आपल्या राज्यातील एक खजिना तुम्हाला देत असतो. किंवा कोणी तुम्हाला आपल्या श्रद्धेविषयी सांगितले, अथवा आपल्याला मिळालेली एखादी प्रेरणा तुमच्याशी वाटून घेतली, तर तो खरोखरच देवाने तुम्हाला दिलेला खजिना आहे. अडचण अशी की, शुभवर्तमानाचे असे खजिने आपल्याला मिळतात, तेव्हा ते खजिने आहेत हे अनेकदा आपल्या लक्षात येत नाही. उदाहरणार्थ, या दाखल्यातील व्यक्तीला शेतात तो खजिना योगायोगाने सापडला, पण उदासीनतेपोटी तिने तो उघडलाच नाही, अशी कल्पना करा. ती व्यक्ती दुरून पेटी पाहते, आत काय असेल याची तिला थोडी उत्सुकताही वाटते; पण पेटी उघडून आत पाहण्याची तसदी ती घेत नाही. अशा वेळी, ज्या शेतात खजिना सापडला ते शेत विकत घेण्यासाठी आपले सर्वस्व विकण्याचे काहीच कारण त्या व्यक्तीला वाटणार नाही.
पहिल्या दाखल्याचा एक स्पष्ट संदेश असा आहे की देव दररोज आपल्याला देत असलेल्या कृपेच्या अगणित ठेव्यांकडे आपण जागरूकपणे लक्ष दिले पाहिजे. देव आपल्याला इतक्या उदारपणे कृपा देतो की ती आपल्याला पदोपदी, अगदी अनपेक्षितपणेही लाभते. म्हणून त्याची कृती ओळखणारे डोळे आणि त्याचा आवाज ऐकणारे कान असणे आवश्यक आहे.
या दोन्ही दाखल्यांतून दुसराही एक संदेश स्पष्ट होतो. देव आपल्याला दररोज देत असलेल्या कृपादानांची जाणीव झाल्यावर, ती प्राप्त करण्यासाठी जे काही आवश्यक असेल ते करण्याइतकी प्रबळ इच्छा आपण मनात जोपासली पाहिजे. श्रद्धेच्या देणगीमुळे ही कृपादाने आपल्याला ओळखता येतात. पण श्रद्धेतून झालेली ही ओळख तिथेच थांबता कामा नये. त्या ओळखीनुसार आपली इच्छाशक्ती घडवण्याची प्रेरणा देणारा उत्कट उत्साहही आपल्यात हवा.
आज दोन गोष्टींवर चिंतन करा. पहिली, देवाने तुम्हाला दिलेले खजिने तुम्हाला सापडले आहेत का? या प्रश्नाचे उत्तर देताना तुम्ही अडखळत असाल, तर अजूनही बरेच काही तुम्हाला सापडायचे आहे, असे बहुधा म्हणता येईल. दुसरी, श्रद्धेच्या देणगीतून लाभणारी संपत्ती तुम्हाला उमगू लागते, तेव्हा देवाने तुम्हाला जे सांगितले आहे त्याने तुम्ही इतके भारावून जाता का की आपले सर्वस्व विकायलाही तयार होता? म्हणजेच, देव तुम्हाला जे काही देऊ इच्छितो ते अधिक पूर्णपणे स्वीकारण्यासाठी जे काही करावे लागेल ते करण्याची तुमची तयारी आहे का? या पवित्र शोधात पुढे जाण्याचा दृढ निश्चय करा. मग तुम्हाला उमगेल की तुम्हाला लाभणारी कृपेची संपत्ती अनंत मोलाची आहे.
हे माझ्या प्रभू, सर्व संपत्तीचा स्वामी, तू मला आणि तुझ्या सर्व लेकरांना दररोज अगणित कृपा देतोस. तुझ्या दयेच्या खजिन्यांचे मोल अनंत आहे. तुला जे काही द्यायचे आहे ते मला उमगावे म्हणून माझे डोळे उघड, म्हणजे मला दिसेल; माझे कान उघड, म्हणजे मला ऐकू येईल. तू आणि तुझ्या राज्याची संपत्ती हेच माझ्या संपूर्ण जीवनाचे एकमेव ध्येय होवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
देवाची वाणी समजून घेणे
सामान्य काळातील सतराव्या आठवड्याचा गुरुवार
“या सर्व गोष्टी तुम्हाला समजल्या का?” त्यांनी उत्तर दिले, “होय.” तेव्हा तो त्यांना म्हणाला, “मग स्वर्गराज्याचे शिक्षण घेतलेला प्रत्येक शास्त्री त्या गृहस्थासारखा आहे, जो आपल्या कोठारातून नव्या आणि जुन्या अशा दोन्ही वस्तू बाहेर काढतो.” मत्तय 13:51–52
कधीकधी येशूचे शब्द समजायला कठीण वाटतात. तो तुम्हाला जे शिकवतो ते तुम्हाला कितपत समजते? तो अनेकदा रूपकांचा आणि दाखल्यांचा उपयोग करून शिकवतो. वर उद्धृत केलेल्या उताऱ्याने येशूने एकापाठोपाठ सांगितलेल्या तीन दाखल्यांचा भाग संपतो. त्यांपैकी तिसरा, माशांच्या जाळ्याचा दाखला, आजच्या शुभवर्तमानाच्या उताऱ्याच्या सुरुवातीला येतो. त्याच्या अगदी आधी बहुमोल मोत्याचा आणि शेतात पुरलेल्या खजिन्याचा असे दोन दाखले येतात. हे तीन दाखले सांगून झाल्यावर येशूने आपल्या शिष्यांना विचारले, “या सर्व गोष्टी तुम्हाला समजल्या का?” त्यांना त्या समजल्या आहेत असे त्यांनी सांगितल्यावर, येशूने त्यांच्यावर सोपवलेल्या कार्याचे थोडक्यात स्वरूप सांगितले. लवकरच बिशप होणारे हे शिष्य स्वर्गराज्याचे शिक्षण घेतलेले नवे शास्त्री बनणार होते. “नवे आणि जुने” असे दोन्ही लोकांसमोर आणणे हे त्यांचे कार्य असणार होते.
“नवे आणि जुने” हे शब्द नव्या कराराला आणि जुन्या कराराला उद्देशून आहेत, असे अनेक चर्चपिते मानतात. म्हणजेच, आज आपल्याकडे ज्या स्वरूपात संपूर्ण बायबल आहे, त्यात सामावलेल्या देवाच्या पूर्ण प्रकटीकरणाचे शास्त्री होण्याची जबाबदारी त्या बारा प्रेषितांवर सोपवली जात आहे. इतर काही भाष्यकारांच्या मते, “जुने” म्हणजे पापाचे जुने जीवन आणि “नवे” म्हणजे कृपेचे नवे जीवन. लोकांना शुभवर्तमानाचा संपूर्ण संदेश शिकवून त्यांना पापाच्या जुन्या जीवनातून कृपेच्या नव्या जीवनाकडे आणणे, हे त्या बारा प्रेषितांचे कार्य असेल.
बायबलच्या अभ्यासकाच्या दृष्टीने येशूचे शब्द समजायला कठीण असू शकतात, तरी वर उद्धृत केलेले त्याचे सुरुवातीचे शब्द अगदी सरळ आहेत. “या सर्व गोष्टी तुम्हाला समजल्या का?” विशेषतः या प्रश्नावर मनन करताना, आपला प्रभू हाच प्रश्न तुम्हाला विचारत आहे, असे ऐकण्याचा प्रयत्न करा. पूर्वीच्या अनेक विद्वानांनी आणि संतांनी येशूच्या शिकवणुकीचा नेमका अर्थ पुष्कळ स्पष्ट केला आहे. तरी येशूने त्या बारा प्रेषितांना विचारलेल्या प्रश्नाचे उत्तर आपल्यापैकी प्रत्येकाने अधिक वैयक्तिक रीतीने द्यायला हवे. या गोष्टी तुम्हाला समजल्या का, असे येशू तुम्हाला विचारत आहे, तेव्हा तुमचे उत्तर मुख्यतः या गोष्टीवर अवलंबून नाही की तुम्ही त्याच्या शिकवणुकीचा मजकूर पुरेसा अभ्यासला आहे की नाही, किंवा एखाद्या विद्वानाप्रमाणे त्याचा अर्थ तर्कशुद्ध रीतीने स्पष्ट करू शकता की नाही. त्याऐवजी, तुम्ही श्रद्धेने उत्तर देऊ शकता का, हे त्याला जाणून घ्यायचे आहे. आपण असे म्हणावे, अशी त्याची इच्छा आहे: “होय, प्रभू, तू माझ्याशी बोलत आहेस, हे मला ऐकू येते. होय, तू उच्चारलेल्या शब्दांची सत्यता माझ्या अंतःकरणाला पटली आहे. होय, मला काय करायला हवे ते मला समजते. होय, प्रभू, माझी श्रद्धा आहे.” देवाचे वचन जिवंत आहे. त्याचे पवित्र वचन ऐकताना आपण आपल्या जिवंत प्रभूला आपल्यापैकी प्रत्येकाशी वैयक्तिकरीत्या बोलू देतो, तेव्हाच ते वचन खऱ्या अर्थाने आपल्याला “समजते”.
येशूने आपल्या बारा प्रेषितांना विचारलेल्या या प्रश्नावर आज चिंतन करा. चिंतन करताना, तोच प्रश्न येशू तुम्हाला विचारत आहे, असे ऐका. तुमच्या जीवनाच्या या क्षणी देव तुम्हाला जे सांगत आहे, ते तुम्हाला कितपत समजते? पवित्र शास्त्र वाचताना देव स्वतःची ओळख तुम्हाला करून देत आहे, असे तुम्हाला जाणवते का? त्याला तुमच्याकडून काय हवे आहे, हे तुम्हाला समजते का? देवाची वाणी ऐकणे कधीकधी कठीण वाटत असेल, तर त्याच्या पवित्र वचनावर प्रार्थनापूर्वक चिंतन करण्यासाठी अधिक वेळ द्या, म्हणजे त्याची जिवंत वाणी तुमच्या आत्म्यात अधिक स्पष्टपणे निनादेल.
हे माझ्या प्रभू, तू रात्रंदिवस माझ्याशी बोलतोस आणि तुझे प्रेम व दया मला सतत प्रकट करतोस. माझ्या आत्म्याच्या गाभ्यात ऐकू येणाऱ्या तुझ्या वाणीकडे अधिक लक्ष द्यायला मला शिकू दे. तुझी वाणी ऐकताना तुझी इच्छा काय आहे हे समजून घेण्याची आणि ती मनापासून स्वीकारण्याची देणगी मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
ख्रिस्ताचे महानत्व ओळखणे
सामान्य liturgical काळातील सतराव्या आठवड्याचा शुक्रवार
येशू आपल्या गावी आला आणि तेथील लोकांना त्यांच्या सभास्थानात शिकवू लागला. ते थक्क होऊन म्हणाले, “या माणसाला असे ज्ञान आणि अशी सामर्थ्याची कृत्ये करण्याची शक्ती कोठून मिळाली?” मत्तय 13:54
आजच्या शुभवर्तमानात पुढे सांगितले आहे की, येशूंच्या नाझरेथ गावातील लोकांना त्यांच्यामुळे ठेच लागली. म्हणून येशू म्हणाले, “संदेष्ट्याचा सन्मान होत नाही असे नाही; मात्र त्याच्या स्वतःच्या गावी आणि स्वतःच्या घरात त्याचा सन्मान होत नाही.” येशूंचे ज्ञान आणि सामर्थ्यशाली कृत्ये पाहूनही गावकऱ्यांना त्यांच्यामुळे ठेच लागली, हे काहीसे आश्चर्यकारक आहे. गावकऱ्यांना येशूंची अगदी जवळून ओळख होती. याच परिचयामुळे येशू खरोखर कोणी विशेष आहेत का, अशी शंका त्यांना वाटली असावी.
एक गोष्ट लक्षात घ्यायला हवी: येशूला अनेक वर्षे ओळखणाऱ्या लोकांनाच त्याचे मोठेपण सर्वप्रथम दिसायला हवे होते, आणि त्यासाठी अनेक कारणे होती. त्याच्या गावातल्या काही लोकांना ते दिसलेही असण्याची दाट शक्यता आहे. ते येशूची आई, धन्य कुमारी मरिया, हिला ओळखत असतील आणि तिच्या विलक्षण सद्गुणांची साक्ष त्यांना रोज मिळत असेल. योसेफ खरोखर नीतिमान आणि न्यायी होता, हेही त्यांना माहीत असेल. येशू लहानाचा मोठा होत असताना त्याच्या जीवनात प्रत्येक मानवी सद्गुण परिपूर्णपणे दिसत असेल. हेही त्यांच्या सहज लक्षात यायला हवे होते. तरीही अनेकांना येशूचे आणि पवित्र कुटुंबाचे पावित्र्य दिसले नाही.
आपल्या प्रभूंच्या या अनुभवातून आपण हे लक्षात घेतले पाहिजे की, आपल्या भोवताली असलेली देवाची उपस्थिती आपल्या सहज नजरेआड होऊ शकते. येशूंच्या सर्वांत जवळच्या लोकांनाही त्यांचे असामान्य सद्गुण आणि पावित्र्य ओळखता आले नाही, तर रोज भेटणाऱ्या लोकांच्या जीवनातील देवाची उपस्थिती ओळखण्यात आपण किती अधिक कमी पडू शकतो! काही कारणाने, कदाचित स्वतःच्या अहंकाराशी आणि रागाशी आपण झगडत असल्यामुळे, दुसऱ्याच्या सद्गुणांपेक्षा त्याचे दोष पाहणे आपल्याला सोपे जाते. त्यांच्यावर टीका करणे आणि आपल्याला दिसणाऱ्या त्यांच्या उणिवांचा व पापांचा सतत विचार करत राहणेही सोपे जाते. पण शुभवर्तमानातील या प्रसंगाने आपल्याला वरवर दिसणाऱ्या गोष्टींपलीकडे पाहण्याची आणि भेटणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीच्या जीवनात देवाची उपस्थिती ओळखण्यासाठी शक्य ते सर्व करण्याची प्रेरणा मिळाली पाहिजे.
सर्वांत मूलभूत सत्य हे आहे की, देवाने निर्माण केलेल्या प्रत्येक व्यक्तीत तो वास करतो. जे प्राणघातक पापाच्या अवस्थेत सतत राहतात, तेही देवाच्या प्रतिमेनुसार घडवलेले आहेत आणि त्यांच्या मानवी स्वभावातच देवाचे प्रतिबिंब दिसते. हे आपण ओळखले पाहिजे. जे कृपेच्या अवस्थेत आहेत, त्यांच्यात देव केवळ त्यांच्या मानवी स्वभावामुळेच उपस्थित असतो असे नाही, तर त्यांच्या जीवनात तो जे कार्य करतो त्याद्वारेही उपस्थित असतो. कोणत्याही व्यक्तीत जो जो सद्गुण आहे, तो तिच्यात देव कार्य करत असल्यामुळेच आहे. त्यांच्या जीवनातील हे दैवी कार्य ओळखण्यासाठी आपण प्रयत्न केले पाहिजेत.
सुरुवात तुमच्या सर्वांत जवळच्या व्यक्तींचा विचार करण्यापासून करा. त्यांचा विचार करताना तुमच्या मनात काय येते? वर्षानुवर्षे इतरांच्या दोषांवरच विचार करत राहण्याची सवय आपल्याला लागू शकते. अशा सवयी मोडणे कठीण असते. पण त्या मोडण्याचा एकच मार्ग आहे: त्यांच्या जीवनात देवाची उपस्थिती जाणीवपूर्वक शोधणे. आधी पाहिल्याप्रमाणे, येशू परिपूर्ण असूनही त्यांच्या स्वतःच्या गावातील लोकांना त्यांच्यात देवाची उपस्थिती ओळखणे कठीण गेले. यावरून आपण समजून घेतले पाहिजे की, जे परिपूर्ण नाहीत त्यांच्यात देवाची उपस्थिती ओळखणे आपल्याला आणखी कठीण जाईल. तरीही आपण हा प्रयत्न केलाच पाहिजे, कारण तो अत्यंत पवित्र आहे.
तुमच्या सभोवतालच्या लोकांच्या जीवनात देवाची उपस्थिती ओळखण्याचे जे महत्त्वाचे कार्य तुम्हाला सोपवले आहे, त्यावर आज चिंतन करा. येशू तुमच्या गावात लहानाचे मोठे झाले असते तर? ते तुमचे शेजारी असते तर? देहधारी देवपुत्र नाझरेथमध्ये जसे शेजारी राहत होते, तसे आज तुमच्या शेजारी राहत नसले, तरी तुम्हाला रोज भेटणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीत ते वास करतात. तुम्ही त्यांना कितपत ओळखता, याचा प्रामाणिकपणे विचार करा. त्यांना अधिक स्पष्टपणे ओळखण्याच्या या पवित्र कार्याला स्वतःला वाहून घ्या, म्हणजे तुमच्या सभोवताली खरोखर प्रकट होणाऱ्या त्यांच्या महानतेत तुम्हाला आनंद मानता येईल.
हे माझ्या प्रभू, खरे मोठेपण तुझेच आहे. तू खरोखर माझ्या सभोवती उपस्थित आहेस. तू जिवंत आहेस आणि मला रोज भेटणाऱ्या लोकांच्या जीवनात वावरतोस. तुला पाहण्यासाठी मला श्रद्धेची दृष्टी दे आणि तुझ्यावर प्रेम करणारे हृदय दे. इतरांचे दोष आणि कमतरता यांकडे दुर्लक्ष करायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
पश्चात्तापावर मात करणे
सर्वसाधारण काळातील सतराव्या आठवड्याचा शनिवार
चतुर्थांश प्रदेशाचा शासक हेरोद याने येशूंची कीर्ती ऐकली आणि आपल्या सेवकांना म्हटले, “हा बाप्तिस्मा देणारा योहान आहे. तो मेलेल्यांतून उठवला गेला आहे; म्हणूनच त्याच्यामध्ये अद्भुत शक्ती कार्य करत आहेत.” मत्तय 14:1–2
चतुर्थांश प्रदेशाचा शासक हेरोद हा तीन भाऊ आणि एक बहीण अशा चार भावंडांपैकी एक होता. त्यांचे वडील हेरोद महान यांचा इ.स.पू. 4 मध्ये मृत्यू झाल्यावर ही भावंडे त्यांचे उत्तराधिकारी म्हणून पहिल्या शतकात सत्तेवर आली. गालिल समुद्राच्या पश्चिमेकडील प्रदेशाचा बराचसा भाग हेरोदाच्या अधिपत्याखाली होता. येशूंनी आपल्या सार्वजनिक सेवाकार्याचा बहुतेक काळ याच प्रदेशात घालवला. मृत समुद्राच्या लगेच पूर्वेला असलेल्या एका प्रदेशावरही हेरोदाचे राज्य होते. तिथेच त्याने बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाला तुरुंगात टाकले आणि अखेर त्याला ठार मारले. हेरोद अनेक बांधकामे हाती घेण्यासाठी ओळखला जात असे; विशेषतः बाप्तिस्मा देणाऱ्या संत योहानाच्या आणि येशूंच्या मृत्यूतील त्याच्या भूमिकेसाठी तो ओळखला जातो.
आठवा की हेरोदाने आपला भाऊ याची पत्नी हेरोदिया हिला स्वतःची पत्नी केले होते आणि बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाने याला जाहीर विरोध केला होता. त्यामुळे हेरोदाने योहानाला अटक करवली. योहानाने केलेली टीका हेरोदियाच्या फार जिव्हारी लागली होती. अखेर तिच्या विनंतीवरून हेरोदाने योहानाचा शिरच्छेद करवला. दुसरीकडे, हेरोदाला मात्र बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाबद्दल एक प्रकारचा विचित्र आदर वाटत असे.
वर उद्धृत केलेल्या शुभवर्तमानातील उताऱ्यात हेरोदाचे एक काहीसे विलक्षण विधान दिसते. बाप्तिस्मा देणाऱ्या संत योहानाला ठार मारल्यानंतर हेरोदाच्या कानावर येशूंची कीर्ती आली. येशू हेरोदाच्या प्रदेशात ठिकठिकाणी फिरून उपदेश करत होते आणि अनेक सामर्थ्यशाली कृत्ये करत होते. येशूंबद्दलची बातमी झपाट्याने पसरली आणि लवकरच ती हेरोदाच्याही कानावर पोहोचली. मग येशू म्हणजे मेलेल्यांतून उठवला गेलेला बाप्तिस्मा देणारा योहानच असला पाहिजे, असा विचित्र विचार हेरोदाच्या मनात का आला? याचे निश्चित उत्तर आपल्याला माहीत नसले, तरी आपण काही अंदाज नक्कीच बांधू शकतो.
मार्कच्या शुभवर्तमानात या प्रसंगाचे वर्णन असे आहे: “योहान नीतिमान आणि पवित्र मनुष्य आहे हे हेरोदाला माहीत असल्यामुळे तो त्याला भीत असे आणि त्याला कैदेत ठेवत असे. योहानाचे बोलणे ऐकून तो फार गोंधळून जाई, तरीही त्याला त्याचे बोलणे ऐकायला आवडत असे” (मार्क 6:20). हेरोदाच्या मनात कदाचित श्रद्धेची ठिणगी होती, पण शेवटी त्याच्या वासनांचे आणि सत्तेच्या लालसेचेच त्याच्यावर वर्चस्व होते. कदाचित म्हणूनच त्याने सुरुवातीला बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाला आपल्या तुरुंगात जिवंत ठेवले. योहानाचा शिरच्छेद केल्याबद्दल हेरोदाला काहीसा पश्चात्ताप झाला असावा किंवा त्याच्या मनात भीती निर्माण झाली असावी, असेही दिसते. बहुधा याच कारणामुळे येशूविषयी आणि त्याच्यामध्ये कार्यरत असलेल्या “अद्भुत सामर्थ्यांविषयी” प्रथम ऐकताच हेरोदाला लगेच योहानाची आठवण झाली.
विवेकबुद्धीत संघर्ष असतो तेव्हा खंत, भीती आणि अपराधीपणाची भावना अनेकदा सतावतात. आपल्या मनातला हा संघर्ष आपण मिटवला नाही तर काय होते, याचे हेरोद हा मांडलिक राजा एक चांगले उदाहरण आहे. विवेकबुद्धीतील संघर्षामुळे मनात निर्माण झालेला गोंधळ दूर करण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे नम्रपणे सत्याचा स्वीकार करणे. हेरोदने पश्चात्ताप करून देवाकडे वळले असते तर? त्याने येशूचा शोध घेतला असता, आपल्या पापांची कबुली दिली असती आणि क्षमेची याचना केली असती तर? किती गौरवशाली कथा ठरली असती ती! पण त्याऐवजी आपल्यासमोर एका अशा माणसाचे उदाहरण आहे, जो भरकटला आणि हट्टाने आपल्या पापातच राहिला.
हेरोदच्या या अपवित्र उदाहरणावर आज चिंतन करा. देव सर्व गोष्टींचा उपयोग आपल्या गौरवासाठी करू शकतो. हेरोदच्या उदाहरणातूनही तो आपल्यात अशीच काही प्रवृत्ती आहे का, हे दाखवून देऊ शकतो. खंत, भीती आणि अपराधीपणाची भावना तुम्हाला सतावतात का? त्यामुळे तुमच्या मनात संघर्ष निर्माण होतो का? दिलासादायक गोष्ट अशी की, नम्र अंतःकरणाने सत्याचा शोध घेतल्यास हा संघर्ष सहज मिटू शकतो. ज्या पापातून बाहेर पडण्याची गरज आहे, पण जे तुम्हाला बराच काळ जखडून ठेवत आहे, ते मान्य करून सत्याचा शोध घ्या. देवाच्या दयेला आपल्या अंतःकरणात जागा द्या, म्हणजे ती तुम्हाला मुक्त करील.
हे माझ्या दयाळू येशू, भूतकाळातील पापांपासून मुक्तीचा अनुभव सर्वांना यावा, अशी तुझी इच्छा आहे. आमच्या अंतःकरणाच्या गाभ्यापर्यंत पोहोचून तिथला संघर्ष मिटवावा आणि शांती आणावी, अशी तुझी इच्छा आहे. ज्या गोष्टींमुळे मला अजूनही वेदना होतात आणि खंत वाटते, त्या तुझ्यासमोर मोकळेपणाने मांडायला आणि माझे मन व हृदय तुझ्यासाठी खुले करायला मला मदत कर. तुझ्या असीम दयेने मला मुक्त होऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
अॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल

