Pagpatay, Kasuko, ug Tawhanong Dignidad
I-download ang sesyon: PDF – Ma-edit
Pagpangandam sa Dili Pa ang Panagtigom
Ang mga partisipante kinahanglang hangyoon sa pagbasa sa Kapitulo Lima sa basahong Ang Akong Katolikong Moralidad! sa dili pa kini nga panagtigom.
5 ka minuto – Pagtigom
Pamahaw ug dili pormal nga panag-uban samtang nangabot ang mga tawo. Paningkamoti nga magsugod sa hustong oras ug tigoma ang tanan sulod sa dili molapas sa 5 ka minuto human sa gitakdang oras sa pagsugod.
5-10 minutos – Pangbukas nga pag-ampo ug Balaang Kasulatan
Ang tanan maglingkod nga hilom samtang ang tigdumala magsugod sa Timaan sa Krus ug dayon magdapit sa usa ka panahon sa kahilom sa mosunod nga paagi:
Magpakahilom kita samtang dungan natong sugdan kining pagtuon sa atong mahimayaong Katolikong moralidad. “Ginoo, samtang naglingkod kami dinhi sa kahilom sulod sa usa ka minuto, tabangi ang matag usa kanamo sa pagdala sa among kaugalingong mga pangutana, kabalaka, kahadlok, ug kalipay ngadto Kanimo. Tabangi kami, niining taknaa sa kahilom, nga mamati pag-ayo sa Imong malumong tingog nga nakigsulti kanamo, naggiya kanamo, ug nagtawag kanamo ngadto sa mas lawom nga pagtuo.”
Paggahin og mga usa ka minuto sa kahilom nga piyong ang mga mata aron ang matag usa makasulti sa atong Ginoo bahin sa iyang kaugalingong mga kabalaka ug gikabalak-an.
Basahon sa pangulo ang mosunod nga pagdapit:
Pamalandongan nato ang Pulong sa Dios. Mamalandong kita sa atong kaugalingong panaw sa pagtuo pinaagi sa mosunod nga mga pangutana: Nagtuo ba ako?ย Unsa kalawom ang akong pagtuo?ย Bukas ba ako sa pagtugot nga ang Dios makigsulti kanako?ย Bukas ba ako sa Pulong sa Dios ug andam nga tugotan ang kamatuoran sa Dios nga mas lawom nga motuhop kanako?ย Andam ba ako nga tugotan kining bag-ong pagtuo nga mousab sa akong kinabuhi?
Ang pangulo sa sesyon magbasa uban sa diwa sa pag-ampo sa mosunod nga mga teksto sa Balaang Kasulatan, usa matag higayon, nga mohunong og mga 30 segundos tali sa matag bersikulo:
Exodo 20:13: Ayaw pagpatay.
Mateo 5:21-22: Nakadungog kamo nga giingon ngadto sa inyong mga katigulangan, โAyaw pagpatay; ug bisan kinsa nga mopatay manubag sa hukmanan.โ Apan Ako nagaingon kaninyo, bisan kinsa nga masuko sa iyang igsoon manubag sa hukmanan.
1 Pedro 3:8-11: Sa kataposan, kamong tanan, paghiusa sa hunahuna, pagmasinabtanon, paghigugmaay sa usag usa, pagmaluluy-on, ug pagmapainubsanon. Ayaw balosi ang daotan og daotan, o ang insulto og insulto; kondili, sa kasukwahi, balosi kini og panalangin, kay alang niini gitawag kamo, aron makapanunod kamo og panalangin. Kay: โBisan kinsa nga buot mohigugma sa kinabuhi ug makakita og maayong mga adlaw kinahanglang magpugong sa iyang dila gikan sa daotan ug sa iyang mga ngabil gikan sa pagsulti og limbong, kinahanglang motalikod sa daotan ug mobuhat sa maayo, mangita sa kalinaw ug maningkamot sa pagkab-ot niini.
Mateo 7:1-5: โHunong kamo sa paghukom, aron dili kamo hukman. Kay sumala sa inyong paghukom, mao usab ang paghukom kaninyo, ug ang taksanan nga inyong gigamit mao usab ang gamiton sa pagtakos kaninyo. Nganong makita man nimo ang puling sa mata sa imong igsoon, apan dili nimo mamatikdan ang dakong kahoy sa imong kaugalingong mata? Unsaon man nimo pag-ingon sa imong igsoon, โTugoti ako nga kuhaon kana nga puling sa imong mata,โ samtang anaa ang dakong kahoy sa imong mata? Ikaw nga tigpakaaron-ingnon, kuhaa una ang dakong kahoy sa imong mata; unya makakita ka na og tin-aw aron makuha ang puling sa mata sa imong igsoon.โ
Unya moingon ang pangulo: Maghilom kita sa makadiyot aron mamalandong niining mga pulonga. (usa ka minuto nga kahilom)ย ย
Dapiton sa Pangulo ang tanan sa pagpaminaw nga hilom samtang litokon ang mosunod nga pag-ampo:
Ginoo sa tanang Kalooy, nagpasalamat kami Kanimo tungod sa Imong hingpit nga gugma alang kanamo ug sa Imong nagdilaab nga Kasingkasing sa Kalooy. Tabangi kami, una sa tanan, nga mahimong bukas sa gugma nga anaa sa Imong Kasingkasing aron kini makausab sa among kinabuhi. Tabangi usab kami nga mahimong instrumento nianang gugma alang sa uban.
Ginoo, palihog kuhaa ang tanang kasuko, kabangis, ug kapungot sa among mga kasingkasing. Palihog pasayloa kami ug tabangi kami sa pagpasaylo sa uban nga nakapasakit kanamo. Hinaot nga ang Kalooy sa Imong Kasingkasing motuhop sa among tibuok pagkatawo aron dali ug sayon kaming makahatag og kalooy ug pagpasaylo sa uban.
Ginoo, tabangi usab kami nga makita ang talagsaong dignidad nga buhi diha sa matag tawo nga among mahimamat. Tabangi kami nga magsugod pinaagi sa pagtan-aw sa dignidad sa among kaugalingong mga kasingkasing ug dayon makita Ka nga anaa sa matag usa ka tawo. Hinaot nga adunay lawom nga pagtahod kami alang sa matag tawo ug higugmaon sila sama sa among paghigugma Kanimo.
Jesus, nagsalig kami Kanimo.
Ang panahon sa pag-ampo tapuson pinaagi sa pagdungan sa tanan sa pagpahayag sa Simbolo sa mga Apostoles:
Nagatuo ako sa Dios, Amang Makagagahum sa tanan, Magbubuhat sa langit ug sa yuta; ug kang Jesucristo, Iyang bugtong Anak, atong Ginoo: nga gipanamkon pinaagi sa Espiritu Santo, natawo ni Birhen Maria; nag-antos ubos ni Poncio Pilato, gilansang sa krus, namatay ug gilubong. Mikanaog Siya sa dapit sa mga minatay; sa ikatulong adlaw nabanhaw Siya gikan sa mga minatay; mikayab Siya sa langit, nagalingkod sa tuo sa Dios Amang Makagagahum sa tanan; gikan didto moanhi Siya aron paghukom sa mga buhi ug sa mga minatay. Nagatuo ako sa Espiritu Santo, sa Santa Iglesya Katolika, sa panag-ambitay sa mga Santos, sa kapasayloan sa mga sala, sa pagkabanhaw sa lawas, ug sa kinabuhing walay kataposan. Amen.
45-50 ka minuto – Mga pangutana alang sa panaghisgot
Ang matag usa kinahanglang dapiton sa pagpaambit o pagpangutana, kon buot niya, mahitungod sa mga pangutana o mga pasiunang hisgotanan sa ubos. Hisgoti ang usa ka pangutana matag higayon, ug hatagi ang matag usa og higayon sa pagsulti kon buot niya. Likayi nga usa o duha lamang ka tawo ang mopatigbabaw sa panaghisgot. Hatagi og turno ang matag usa diha sa lingin ug ayaw kahadlok sa pagpaambit! Ang inyong mga pagsabot mahimong makatabang sa uban sa ilang pagsabot sa mga hilisgutan. Ang inyong pangutana lagmit mao usab ang pangutana sa uban. Ang pipila sa mga pangutana sa ubos magdapit kaninyo sa personal nga pagpaambit; ang ubang mga pangutana magdapit kaninyo sa pagpaambit sa uban sa inyong nabasa sa Kapitulo Lima. Ang tumong mao ang personal nga pagpaambit ug ang pagsiguro nga ang pagtuo sa atong Simbahan klarong mapahayag ug masabtan sa tanan.
- Direkta ug tinuyong pagpatay sa tawo – Sugdi sa usa ka sayon nga panaghisgot. Nganong sayop man ang tinuyong pagpatay? Unsa ang mga hinungdan nga nagpalihok sa usa ka tawo sa pagbuhat sa maong pagpatay?
- Bisan tuod kanunayng sayop ang dili makiangayong pagkalas sa kinabuhi sa uban, adunay pipila ka hinungdan nga mahimong makapamenos sa pagkasad-an sa usa ka tawo sa iyang mga binuhatan. Hisgoti kini nga mga hinungdan ug kon sa unsang paagi kini makapamenos sa pagkasad-an. Ilabina, paningkamoti nga mahisgotan ang kalainan tali sa buhat nga hilabihan kabug-at ang pagkasayop ug sa subhetibong pagkasad-an nga mahimong mamenosan sa samang higayon.
- Pagpakuha sa Gisabak – Kini usa ka hilisgutan nga hilabihang gilantugian sa atong panahon, apan angay unta kining klaro kaayo. Ang pagpakuha sa gisabak kanunayng supak sa Kabubut-on sa Dios tungod kay kini mao ang tinuyong pagkalas sa laing inosenteng tawhanong kinabuhi sa yugto nga kini labing walay panalipod. Bisan pa niini, adunay daghang butang nga angayng tagdon mahitungod sa pagpakuha sa gisabak. Labaw sa tanan, kinahanglan natong tan-awon kon unsaon nato pagtabang niadtong nalambigit sa pagpakuha sa gisabak aron maulian sila gikan sa ilang gibuhat. Hisgoti ang pagpakuha sa gisabak sa dayag ug matinud-anong paagi, ug ilha ang daghang mga hinungdan nga nakapalisod sa paghisgot niini nga hilisgutan.
- Paghikog – Usa sa labing masakit nga mga bahin sa tawhanong kinabuhi mao ang paghikog. Bisan tuod obhetibong sayop ang pagkitil sa kaugalingong kinabuhi, sagad adunay daghang sikolohikal ug emosyonal nga mga hinungdan nga mosangpot niini. Hisgoti kadtong mga hinungdan nga mahimong mosangpot sa kawalay paglaom, ilabina pinaagi sa pagpaambit og mga hunahuna kon unsaon pagduol ug pagtabang niadtong nahulog sa kawalay paglaom.
- Eutanasya – Sa makausa pa, kanunayng sayop ang pagkitil sa kinabuhi sa laing tawo, bisan pa kon ipasangil nga kini pagpatay tungod sa kaluoy. Mahimong lisod kini dawaton sa daghan kay daw, sa pipila ka kahimtang sa grabeng pag-antos, mas maayo pang taposon ang kinabuhi sa usa ka tawo kaysa magpadayon sa pagkinabuhi nga hilabihan ka โubos ang kalidad.โ Hisgoti ilabina ang bili sa kinabuhi sa usa ka tawo, bisan pa kon adunay dakong pag-antos.
- May kalabotan sa eutanasya ang daghang pangutana nga motungha sa kataposang bahin sa kinabuhi. Ania ang duha ka hilisgotan nga angay hisgotan: ordinaryong pag-atiman kon itandi sa pagtambal, ug ang paghatag og pagkaon ug likido.
- Makataronganong pagpatay – Adunay mga higayon nga makataronganon ang pagkitil sa kinabuhi sa laing tawo. Ang pipila niini mao ang lehitimong pagpanalipod sa kaugalingon, pagpanalipod sa laing tawo, makataronganong gubat, ug pagpanalipod sa katilingban. Hisgoti kining nagkalainlaing mga hinungdan nga nagtugot, sa pipila ka higayon, sa pagkitil sa kinabuhi sa laing tawo.
- Kon aduna kamoy panahon, hisgoti kining mga hilisgotan gamit ang pagtulon-an nga gilatid sa libro: inseminasyon in vitro, pagklon, ug pagbalhin og organo.
20 minutos – Kataposang mga Pamalandong ug Pagpaambit
Hatagi og higayon ang matag usa, tagsa-tagsa, sa pagpaambit kon unsa ang labing nakapasantop kanila gikan sa panaghisgot o unsa ang labing nakapalibog kanila, aron makabaton og dugang katin-awan o pagsabot gikan sa uban.
5 minutos – Panapos nga pag-ampo
Ang pangulo magsugod sa Timaan sa Krus ug modapit sa tanan nga mopiyong ug maghilom sulod sa usa ka minuto. Ang matag usa kinahanglan mamalandong sa gihisgotan, ilabina sa labing nakatandog kaniya.
Dayon iampo sa tigdumala ang mosunod nga pag-ampo:
Ginoo nga among Dios, nagpasalamat ako Kanimo tungod sa lawom Mong gugma alang kanako ug sa Imong paghigugma kanako sa tanang butang. Nagpasalamat ako Kanimo tungod sa Imong pagkaandam sa pagpasaylo ug sa pag-ayo sa mga samad nga gipahinabo sa akong sala. Tabangi ako, minahal nga Jesus, sa pagpasaylo sama sa Imong pagpasaylo ug sa pagbiya sa tanang matang sa kasuko sa akong kinabuhi.
Jesus, tabangi ako sa paghigugma ilabina sa akong pamilya ug niadtong suod kanako. Diin adunay kasakit, dad-a ang kaayohan. Diin adunay pagkabahinbahin, palihog dad-a ang panaghiusa.
Ginoo, palihog dad-a ang Imong Kaluoy ngadto sa kinabuhi niadtong labing nanlimbasog batok sa kasuko ug pagdumot. Palihog pasayloa kadtong mikitil sa kinabuhi sa laing tawo ug tabangi sila nga tinuod nga maghinulsol aron madawat nila ang Imong pagpasaylo ug pag-ayo. Ubanan Mo ang mga inahan nga naghunahuna sa pagpa-abort ug ang mga anak nga nag-atiman sa ilang tigulang ug masakiton nga mga ginikanan. Tabangi ako nga makita ang bili ug dignidad sa matag tawhanong kinabuhi ug tagdon ang tanang tawo uban sa gugma ug pagtahod nga angay kanila.
Hesus, misalig ako Kanimo.
Dayon ang pangulo magdapit sa tanang anaa sa paghalad sa ilang kaugalingong pag-ampo sa mosunod nga paagi (Pahinumdom: Mahimo kining ipahayag og kusog, apan mahimong mas maayo nga buhaton kini sa hilom sumala sa paghukom sa pangulo):ย
Dad-on nato karon ang tagsa-tagsa natong personal nga mga kabalaka ngadto sa atong Ginoo, nga nagsalig nga Siya naminaw kanato ug nahibalo sa tanan natong gikinahanglan.ย Itugyan nato Kaniya kining mga pag-ampo uban ang bug-os nga pagsalig nga buot Niyang Siya ang magdumala.
(Paghilom sulod sa usa ka minuto aron ang matag usa makigsulti sa Dios bahin sa iyang kaugalingong personal nga mga panginahanglan).
Dayon dapiton sa tigpangulo ang tanan sa pagtapos pinaagi sa pag-ampo sa Amahan Namo, Aba Ginoong Maria, ug Himaya sa Amahan.
Talaan sa mga Sulod sa mga Sesyon sa Pagtuon