Cebuano

San Beda nga Halangdon


Publikong dominyo, pinaagi sa Wikimedia Commons

Mayo 25: San Beda nga Halangdon, Pari ug Doktor sa Simbahan—Dili Obligadong Paghandom

mga 673–735
Patron sa mga lektor, mga maalamon, mga Ingles nga magsusulat, ug mga historyador
Kanonisasyon sa wala pa matukod ang Kongregasyon
Ang iyang kanonisasyon gipamatud-an ug siya giproklamar nga Doktor sa Simbahan ni Papa Leon XIII niadtong 1899
Kolor sa Liturhiya: Puti
Bersiyon: Kompleto – Mubo

Paminaw sa Iningles

Mga channel sa podcast:
Apple – Spotify – iHeart – Audible

Kinutlo:
Ngadto sa labing mahimayaong Hari Ceolwulf. Si Beda, ang alagad ni Kristo ug Pari. Kaniadto, sumala sa imong hangyo, kinasingkasing kong gipadala kanimo ang Kasaysayan sa Simbahan sa Nasod nga Ingles, nga bag-o pa nakong gipatik, aron imong basahon ug timbang-timbangon; ug karon gipadala ko kini pag-usab aron makopya ug matun-an pa sa mas bug-os sa imong bakanteng panahon. Ug dako kaayo ang akong kalipay sa pagkasinsero ug kadasig nga imong gipakita, kay dili ka lamang matinagdanong namati sa mga pulong sa Balaang Kasulatan, kondili makugihon ka usab nga naningkamot nga mahibalo sa mga buhat ug mga panultihon sa bantogang mga tawo sa nangagi, ilabina niadtong gikan sa atong kaugalingong nasod… ~Pasiuna sa Kasaysayan sa Simbahan sa Inglaterra ni Beda

Pamalandong: Sa ikaupat nga siglo, daghan sa mga tawo sa Britanya nga nailalom sa pagmando sa Roma mga Katoliko. Apan, human sa pagkapukan sa Kasadpang Imperyo sa Roma sa ikalimang siglo ug sa pagkuha sa mga tropang Romano gikan sa Britanya aron depensahan ang ilang yutang natawhan, ang Britanya misugod sa pag-atubang sa mga hulga gikan sa mga taga-Eskosya ug Irlanda. Ang mga Angles ug mga Saxon gikan sa sentral nga Uropa miabot aron motabang sa Britanya, apan sa ulahi sila mismo ang misakop niini. Pag-abot sa ikaunom nga siglo, ang Britanya nailhan na nga Anglo-Saxon nga Inglaterra ug nabahin ngadto sa siyam ka mas gagmay nga gingharian. Gidala sa mga katawhang Anglo-Saxon ang ilang paganong pinulongan ug kultura. Sa hinayhinay, ilang giwagtang ang Kristiyanismo gikan sa ilang bag-ong yuta, gawas sa habagatan-sidlakang bahin diin daghang taga-Britanya ang mikalagiw. Aron matubag kining pagkahimong pagano, gipadala ni Papa San Gregorio nga Bantogan si San Agustin sa Canterbury aron isangyaw ang Ebanghelyo ngadto sa mga ginghariang Anglo-Saxon. Sulod sa misunod nga siglo, ang tanang haring Anglo-Saxon nakabig ug misunod ang ilang mga sakop. Niining kahimtang sa kasaysayan natawo ug nangalagad ang santos nga atong gisaulog karon, si San Beda, usa ka balaang monghe, lawom og kahibalo sa Kasulatan, ug maalamong historyador.

Si Beda natawo duol sa usa ka monasteryo sa mga Benediktino sa Wearmouth ug Jarrow, ang gitawag karon og Tyne and Wear, sa amihanan-sidlakang bahin sa United Kingdom. Sama sa naandan niadtong panahona, si Beda gitugyan ngadto sa pag-atiman sa mga monghe sa Wearmouth sa edad nga pito ka tuig, uban sa paglaom nga magpabilin siya uban kanila ug mahimong monghe usab. Pipila ka tuig sa ulahi, ang batan-ong Beda gipadala tabok sa suba ngadto sa bag-ong natukod nga kaubang monasteryo sa mga monghe sa Jarrow. Niadtong 686, sa dihang si Beda mga trese anyos na, usa ka grabeng peste ang mihampak sa monasteryo, nga si Beda ug si Abad Ceolfrid lamang ang nahibiling buhi. Usa sa pangunang mga katungdanan sa mga monghe mao ang pag-awit sa Opisyo Divino, nga matinud-anong gipadayon sa oblatong si Beda ug sa abad.

Mahitungod sa iyang panahon sa monasteryo, si Beda mismo miingon, “Gihalad ko ang akong kaugalingon sa hingpit ngadto sa pagtuon sa Kasulatan; ug taliwala sa pagtuman sa lagda sa kinabuhi sa monghe, ug sa inadlawng katungdanan sa pag-awit sa simbahan, kanunay kong nakaplagan ang kalipay sa pagkat-on, o pagtudlo, o pagsulat.” Human sa kapin sa usa ka dekada sa pagtuon ug pag-ampo ubos ni Abad Ceolfrid, si Beda giordinahan nga diyakono sa edad nga napulog siyam. Napulog usa ka tuig sa ulahi, giordinahan siya nga pari sa edad nga traynta. Gihulagway ni Beda ang traynta y dos ka tuig sa iyang ministeryo isip pari ug monghe niining paagiha: “Sukad sa akong pagdawat sa ordinasyon sa pagkapari hangtod sa ikalim-an ug siyam nga tuig sa akong kinabuhi, gihimo kong buluhaton, alang sa akong kaugalingong mga panginahanglan ug niadtong sa akong mga igsoon, ang pagtigom gikan sa mga sinulat sa talahurong mga Amahan sa mosunod nga mugbong mga tala mahitungod sa Balaang Kasulatan, ug usab ang pagdugang ug pipila ka butang sumala sa kahulogan ug paghubad nga ilang gihatag…” 

Si Beda usa ka maayong mongheng Benediktino. Sumala sa Lagda ni San Benito, si Beda mihimo og panaad sa pagpabilin sa samang monasteryo, nga nagpasabot nga posibleng wala gayod siya mobiya sa iyang monasteryo, gawas tingali sa panagsang mugbong pagbisita sa kasikbit nga mga monasteryo aron motabang sa pagtudlo. Sulod sa iyang lawak sa monasteryo, si Beda misulat og kapin sa kap-atan ka libro, nga ang baynte singko niini mga komentaryo sa Balaang Kasulatan. Misulat usab siya og mga libro mahitungod sa kasaysayan, retorika, gramatika, pagkalkulo sa panahon, mga sugilanon sa kinabuhi, teolohiya, ug balak. 

Ang labing inilang libro ni Beda gisulat sa dihang siya kalim-an ug siyam ka tuig ang edad, Ang Kasaysayan sa Simbahan taliwala sa Katawhang Ingles. Kini nga libro nagsugod sa usa ka paghulagway sa Britanya ug Irlanda ug sa ilang karaang mga lumulupyo. Gikan didto, iyang gisubay ang papel sa Imperyo Romano sa Britanya, sugod kang Julio Cesar hangtod kang San Albano, ang unang martir sa Britanya, ug padayon ngadto sa unang pagkaylap sa Kristiyanismo sa isla. Human masakop sa mga Anglo-Saxon ang Britanya sa sayong bahin sa ikalimang siglo, gihulagway ni Beda ang bag-ong pagsangyaw sa Ebanghelyo nga gisugdan ni Papa San Gregorio nga Bantogan sa kataposan sa ikaunom nga siglo ug gipatuman ni San Agustin sa Canterbury. Ang kinadak-ang bahin sa iyang Kasaysayan sa Simbahan nagtutok dayon sa pagtubo sa Simbahan sa Inglaterra sa ikaunom ug ikapitong mga siglo. Labaw sa tanan, kining sinulata nagdugtong pag-usab sa katawhang Anglo-Saxon ngadto sa Simbahan sa Roma. Bisan wala na magmando sa Britanya ang Imperyo Romano, ang Simbahang Katolika nga nasentro sa Roma mao ang tinuod nga espirituhanong magmamando sa nasod. Ilabinang giila ni Beda si Papa San Gregorio nga Bantogan isip instrumento sa kaluwasan alang sa mga Anglo-Saxon, ang katawhan nga iyang gisakopan.

Laing dakong natampo ni Beda sa Unibersal nga Simbahan mao ang iyang sinulat nga “Mahitungod sa Pag-ihap sa Panahon,” diin iyang gitudlo ang hustong pagkalkulo sa mga bulan ug mga tuig. Mahinungdanon kining sinulata kay nakapahimo kini sa Simbahan sa Inglaterra sa pagdawat sa hustong adlaw sa pagsaulog sa Pasko sa Pagkabanhaw matag tuig. Nakatabang usab kini sa kalibotan sa pagtukod sa kasamtangang kalendaryo nga nagsugod sa pagkatawo ni Cristo, nga nagpalig-on sa paggamit sa pulong nga Anno Domini (A.D.), “sa tuig sa atong Ginoo.”

Ang mga komentaryo ni Beda sa Kasulatan lawom nga nakagamot sa mga sinulat sa mga Amahan sa Simbahan apan nagbukas usab og bag-ong mga agianan sa pagsabot. Gigamit ni Beda ang alegorikal ug moral nga pamaagi diin iyang gihubad ang nagkalainlaing mga bahin sa Kasulatan diha sa kahayag sa kamatayon ug Pagkabanhaw ni Cristo, nga nagpasiugda sa mas lawom nga simbolikong kahulogan sa Kasulatan, imbes nga maghatag lamang og literal nga paghubad.

Human sa iyang kamatayon, ang mga sinulat ni Beda nahimong pundasyon sa daghang pagkat-on sa tibuok Uropa. Gihulagway siya sa iyang mga kadungan isip “ang magtutudlo sa iyang kapanahonan” ug “ang kandila sa Simbahan, nga gidagkotan sa Espiritu Santo.” Ang iyang mga sinulat balikbalik nga gikopya, nag-umol sa mga monghe sa tibuok Uropa, ug adunay dili ikalimod nga impluwensiya sa tibuok kasaysayan sa Simbahan. Pag-abot sa ikasiyam nga siglo, gitawag na si Beda nga “ang Talahurong Beda” sa duha ka konsilyo sa Simbahan. Hilabihan kalig-on ang padayong impluwensiya ni San Beda nga, kapin sa usa ka milenyo human sa iyang kamatayon, gideklarar siya nga Doktor sa Simbahan ni Papa Leon XIII niadtong 1899, ang bugtong Ingles nga nakadawat sa maong dungog.

Sa panahon sa iyang kinabuhi, si Beda adunay lawom nga impluwensiya sa mga monghe nga iyang gitudloan. Siya nagpuyo, nag-ampo, nagtuon, nagtudlo, ug nagsulat sulod sa iyang monasteryo. Gikan niadtong dapit sa pag-inusara ug pag-ampo, gigamit siya sa Dios aron makaimpluwensiya sa tibuok Uropa ug sa tibuok kalibotan. Makahimo ang Dios og dagkong mga butang kon atong kinabuhian pag-ayo ang atong bokasyon. Pamalandongi ang bokasyon nga gihatag sa Dios kanimo. Samtang imo kining ginapamalandongan, hibaloi nga ang imong bokasyon mao ang imong dalan padulong sa pagkabalaan. Kinabuhii kini pag-ayo, ug ipadayag sa Dios ang Iyang presensiya nga makapausab diha kanimo ug pinaagi kanimo sa mga paagi nga dili gayod nimo mahunahuna.

Pag-ampo: San Beda nga Talahuron, ikaw usa ka balaang monghe nga mihangop sa imong bokasyon uban sa kadasig ug debosyon. Ikaw nag-ampo, nagtuon, ug nagsulat sumala sa balaang kabubut-on sa Dios. Pinaagi sa imong tinagong pag-alagad sa Simbahan, ang Dios nakaimpluwensiya sa mga papa, mga santos, mga monghe, ug sa dili maihap nga uban pa sa mga paagi nga masabtan lamang namo sa Langit. Palihog iampo ako, nga akong hangpon ang akong bokasyon sa tibuok kong kasingkasing, aron akong makinabuhi ang akong misyon ug madiskobrehan ang akong kaugalingong dalan padulong sa pagkabalaan. San Beda nga Talahuron, iampo mo ako. Jesus, ako misalig Kanimo.

Pamalandong nga gikuha gikan sa:

Mga Santos ug mga Piyesta sa Tuig Liturhiko
Mga Tomo Uno–Kuwatro


Tanang Santos alang Karong Adlawa

Tanang mga Santos sa Tuig Liturhiko


(Mubo nga Bersiyon)

Mayo 25: San Beda nga Halangdon, Pari ug Doktor sa Simbahan—Dili Obligadong Paghandom

mga 673–735
Santos nga Patron sa mga lektor, mga maalamon, mga Ingles nga magsusulat, ug mga historyador
Kanonisasyon sa wala pa matukod ang Kongregasyon alang sa mga Hinungdan sa mga Santos
Gikumpirma ang kanonisasyon ug giproklamar nga Doktor sa Simbahan ni Papa Leon XIII niadtong 1899

Human sa pagkapukan sa Kasadpang Imperyo Romano sa ikalimang siglo ug sa pag-atras sa mga sundalong Romano gikan sa Britanya, gisakop sa mga Angles ug Saxon gikan sa sentral nga Uropa ang Britanya, ug gibahin ang Inglaterra ngadto sa siyam ka mas gagmayng gingharian. Sa hinayhinay, giwagtang sa mga Anglo-Saxon ang Kristiyanismo gikan sa ilang bag-ong yuta, gawas sa habagatan-sidlakang bahin diin daghang Briton ang mikalagiw. Human ipadala ni Papa San Gregorio nga Bantogan si San Agustin sa Canterbury aron isangyaw ang Ebanghelyo sa Inglaterra, ang tanang hari sa mga Anglo-Saxon nakabig ug misunod ang ilang mga sakop. Niining makasaysayanong kahimtang natawo ug nag-alagad si San Beda.

Si Beda natawo duol sa usa ka monasteryo sa mga Benediktino sa Wearmouth ug Jarrow, nga karon mao ang Tyne and Wear, sa amihanan-sidlakang bahin sa United Kingdom. Sumala sa naandang buhat, si Beda gitugyan sa pag-atiman sa mga monghe sa Wearmouth sa dihang pito pa siya ka tuig ang panuigon, uban sa pagdahom nga magpabilin siya uban kanila ug mahimong monghe usab. Pipila ka tuig ang milabay, ang batan-ong Beda gipadala ngadto sa bag-ong gitukod nga kaubang monasteryo sa mga monghe sa Jarrow. Sa mga trese anyos na si Beda, usa ka peste ang mihampak sa monasteryo, ug si Beda ug si Abad Ceolfrid lamang ang nahibiling buhi. Ang oblatong si Beda ug ang abad nagpadayon, nga matinud-anong nag-awit sa Liturgiya sa mga Takna matag adlaw. Human sa kapin sa usa ka dekada nga pagtuon ug pag-ampo ubos sa paggiya ni Abad Ceolfrid, si Beda giordinahan nga diyakono sa edad nga disinuwebe. Napulog usa ka tuig sa ulahi, giordinahan siya nga pari. Gigugol ni Beda ang iyang katloan ug duha ka tuig isip monghe sa paghugpong sa mga sinulat sa mga Amahan sa Simbahan ug pagsulat og mga nota bahin sa kahulogan ug paghubad sa Kasulatan.

Sumala sa Lagda ni San Benito, si Beda mihimo og panaad nga magpabilin sa iyang monasteryo, ug lagmit wala gayod siya mobiya niini, gawas tingali sa panagsang mugbong pagduaw sa mga kasikbit nga monasteryo aron motabang sa pagtudlo. Misulat si Beda og kapin sa kap-atan ka libro, nga ang kawhaan ug lima niini mga komentaryo sa Balaang Kasulatan nga naghubad sa mga tudling sa Kasulatan diha sa kahayag sa kamatayon ug Pagkabanhaw ni Kristo, nga nagpasiugda sa ilang mas lawom nga mga kahulogan. Misulat usab siya og mga libro bahin sa kasaysayan, retorika, gramatika, pagkalkulo sa panahon, mga kasaysayan sa kinabuhi, teolohiya, ug balak. Ang labing inilang libro ni Beda, nga iyang gisulat sa dihang kalim-an ug siyam na siya ka tuig ang panuigon, mao ang Ang Kasaysayan sa Simbahan sa Katawhang Ingles, diin iyang giasoy ang kasaysayan ug pagtubo sa Simbahan sa Britanya. 

Misulat usab si Beda sa “Bahin sa Pag-ihap sa Panahon,” diin iyang gitudlo ang hustong pagkalkulo sa mga bulan ug mga tuig. Kini nga sinulat nakapahimo sa Simbahan sa Inglatera sa pagdawat sa hustong adlaw sa pagsaulog sa Pasko sa Pagkabanhaw matag tuig. Nakatabang kini sa kalibotan sa pagtukod sa kasamtangang kalendaryo nga nagsugod sa pagkatawo ni Kristo, nga nagpalig-on sa paggamit sa pulong Anno Domini (A.D.), “sa tuig sa atong Ginoo.”

Ang mga sinulat ni Beda nahimong pundasyon sa daghang pagtuon sa tibuok Uropa. Gihulagway siya sa iyang mga kadungan ingong “ang magtutudlo sa iyang kapanahonan” ug “ang kandila sa Simbahan, nga gipasiga sa Espiritu Santo.” Ang iyang mga sinulat gikopya pag-usab, nag-umol sa mga monghe sa tibuok Uropa, ug nakaimpluwensiya sa tibuok kasaysayan sa Simbahan. Sa ikasiyam nga siglo, si Beda gitawag nga “Beda nga Benerable” sa duha ka konsilyo sa Simbahan. Kapin sa usa ka milenyo human sa iyang kamatayon, gideklarar siya nga Doktor sa Simbahan ni Papa Leon XIII niadtong 1899, ang bugtong Ingles nga nakadawat sa maong dungog.

San Beda nga Benerable, madasigon ug matinud-anon mong gihangop ang inyong bokasyon. Nag-ampo kamo, nagtuon, ug nagsulat sumala sa balaang kabubut-on sa Dios. Pinaagi sa inyong tinagong pag-alagad sa Simbahan, ang Dios nakaimpluwensiya sa mga papa, mga santos, mga monghe, ug sa dili maihap nga uban pa sa mga paagi nga masabtan lamang nato didto sa Langit. Palihog iampo nga bug-os kasingkasing kong hangpon ang akong bokasyon, aron akong matuman ang akong misyon ug makaplagan ang akong kaugalingong dalan padulong sa pagkabalaan. San Beda nga Benerable, iampo ako. Hesus, nagsalig ako Kanimo.

Balik sa tibuok nga bersiyon