
Domena publiczna, za pośrednictwem Wikimedia Commons
25 maja: Święty Beda Czcigodny, prezbiter i doktor Kościoła — wspomnienie dowolne
ok. 673–735
Patron lektorów, uczonych, pisarzy angielskich i historyków
Kanonizacja przed ustanowieniem Kongregacji do Spraw Kanonizacyjnych
Kanonizacja potwierdzona i ogłoszenie doktorem Kościoła przez papieża Leona XIII w 1899 roku
Kolor liturgiczny: biały
Wersja: Pełna – Skrócona
Kanały podcastu:
Apple – Spotify – iHeart – Audible
Cytat:
Najchwalebniejszemu królowi Ceolwulfowi. Beda, sługa Chrystusa i prezbiter. Już wcześniej, na twoją prośbę, z największą ochotą przesłałem ci wydaną niedawno przeze mnie Historię kościelną narodu angielskiego, abyś ją przeczytał i ocenił; teraz zaś przesyłam ją ponownie, aby została przepisana i byś mógł ją dokładniej zgłębić w wolnym czasie. Wielce też raduję się szczerością i gorliwością, z jakimi nie tylko pilnie wsłuchujesz się w słowa Pisma Świętego, lecz także usilnie starasz się poznawać czyny i wypowiedzi sławnych mężów dawnych czasów, zwłaszcza naszego narodu… ~Przedmowa do Historii kościelnej Anglii Bedy
Refleksja: W IV wieku wielu mieszkańców Brytanii, pozostającej pod panowaniem Rzymu, było katolikami. Jednak po upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego w V wieku i wycofaniu z Brytanii wojsk rzymskich w celu obrony ojczyzny Brytanii zaczęli zagrażać Szkoci i Irlandczycy. Anglowie i Sasi z Europy Środkowej przybyli Brytanii z pomocą, lecz potem sami ją podbili. W VI wieku Brytania stała się znana jako anglosaska Anglia i była podzielona na dziewięć mniejszych królestw. Anglosasi przynieśli ze sobą swój pogański język i kulturę. Stopniowo wykorzenili chrześcijaństwo ze swojej nowej ziemi, z wyjątkiem jej południowo-wschodniej części, dokąd uciekło wielu Brytów. Aby przeciwdziałać tej poganizacji, papież św. Grzegorz Wielki posłał św. Augustyna z Canterbury, by ewangelizował królestwa anglosaskie. W ciągu następnego stulecia wszyscy anglosascy królowie nawrócili się, a ich poddani poszli za ich przykładem. W takich właśnie realiach historycznych urodził się i pełnił swoją posługę dzisiejszy święty, św. Beda — świątobliwy mnich, głęboki znawca Pisma Świętego i wybitny historyk.
Beda urodził się w pobliżu klasztoru benedyktyńskiego w Wearmouth i Jarrow, na terenie dzisiejszego hrabstwa Tyne and Wear, w północno-wschodniej części Zjednoczonego Królestwa. Zgodnie z powszechnym wówczas zwyczajem, w wieku siedmiu lat został oddany pod opiekę mnichów z Wearmouth z oczekiwaniem, że pozostanie z nimi i sam zostanie mnichem. Kilka lat później młodego Bedę wysłano na drugi brzeg rzeki, do nowo założonego siostrzanego klasztoru mnichów w Jarrow. W 686 roku, gdy Beda miał około trzynastu lat, klasztor spustoszyła straszliwa zaraza, pozostawiając przy życiu jedynie Bedę i opata Ceolfryda. Jednym z głównych obowiązków mnichów było śpiewanie oficjum, co oblat Beda i opat nadal wiernie wypełniali.
O czasie spędzonym w klasztorze sam Beda mówi: „Całkowicie oddałem się studiowaniu Pisma Świętego; a pośród przestrzegania reguły zakonnej i codziennego obowiązku śpiewania w kościele zawsze znajdowałem radość w uczeniu się, nauczaniu lub pisaniu”. Po ponad dziesięciu latach nauki i modlitwy pod kierunkiem opata Ceolfryda Beda przyjął święcenia diakonatu w wieku dziewiętnastu lat. Jedenaście lat później, mając trzydzieści lat, przyjął święcenia kapłańskie. Trzydzieści dwa lata swojej kapłańskiej posługi jako mnich Beda opisuje następująco: „Od czasu przyjęcia święceń kapłańskich aż do pięćdziesiątego dziewiątego roku życia zajmowałem się, na potrzeby własne i moich braci, zestawianiem z dzieł czcigodnych Ojców poniższych krótkich objaśnień do Pisma Świętego, a także dodawaniem pewnych uwag zgodnych z podawanym przez nich rozumieniem i interpretacją…”
Beda był dobrym mnichem benedyktyńskim. Zgodnie z Regułą św. Benedykta złożył ślub stałości miejsca, co oznacza, że być może nigdy nie opuścił swojego klasztoru, z wyjątkiem ewentualnych krótkich wizyt w pobliskich klasztorach, gdzie pomagał w nauczaniu. W swojej klasztornej celi Beda napisał ponad czterdzieści ksiąg, z których dwadzieścia pięć stanowiły komentarze do Pisma Świętego. Pisał także księgi poświęcone historii, retoryce, gramatyce, obliczaniu czasu, biografiom, teologii i poezji.
Najsłynniejszą księgą Bedy, napisaną, gdy miał pięćdziesiąt dziewięć lat, była Historia kościelna narodu angielskiego. Księga ta rozpoczyna się od opisu Brytanii i Irlandii oraz ich dawnych mieszkańców. Następnie Beda przedstawia rolę Cesarstwa Rzymskiego w Brytanii, począwszy od Juliusza Cezara aż po św. Albana, pierwszego brytyjskiego męczennika, po czym opisuje początki chrystianizacji wyspy. Po przedstawieniu podboju Brytanii przez Anglosasów na początku V wieku Beda opisuje nową ewangelizację, zapoczątkowaną pod koniec VI wieku przez papieża św. Grzegorza Wielkiego i prowadzoną przez św. Augustyna z Canterbury. Zasadnicza część jego Historii kościelnej skupia się następnie na rozwoju Kościoła w Anglii w VI i VII wieku. Co najważniejsze, dzieło to ukazuje więź ludu anglosaskiego z Kościołem w Rzymie. Choć Cesarstwo Rzymskie nie władało już Brytanią, Kościół katolicki, którego centrum znajdowało się w Rzymie, był prawdziwym duchowym władcą tego kraju. Beda widział zwłaszcza w papieżu św. Grzegorzu Wielkim narzędzie zbawienia Anglosasów, do których sam należał.
Innym wielkim wkładem Bedy w życie Kościoła powszechnego był jego traktat „O rachubie czasu”, w którym nauczał prawidłowego obliczania miesięcy i lat. Dzieło to miało znaczenie, ponieważ umożliwiło Kościołowi w Anglii przyjęcie właściwego dnia obchodzenia Wielkanocy w każdym roku. Pomogło ono również światu ustalić obecny kalendarz, którego rachuba rozpoczyna się od narodzin Chrystusa, utrwalając użycie określenia Anno Domini (A.D.), „w roku Pańskim”.
Komentarze Bedy do Pisma Świętego są głęboko zakorzenione w pismach Ojców Kościoła, ale zarazem otwierały nowe drogi. Beda stosuje podejście alegoryczne i moralne, interpretując poszczególne fragmenty Pisma Świętego w świetle śmierci i Zmartwychwstania Chrystusa oraz podkreślając głębsze, symboliczne znaczenie Pisma, zamiast poprzestawać na interpretacji dosłownej.
Po śmierci Bedy jego dzieła stały się podstawą nauczania w znacznej części Europy. Współcześni mu określali go mianem „nauczyciela swojej epoki” oraz „świecy Kościoła, zapalonej przez Ducha Świętego”. Jego dzieła były wielokrotnie przepisywane, kształtowały mnichów w całej Europie i wywarły niezaprzeczalny wpływ na całą historię Kościoła. Już w IX wieku na dwóch soborach kościelnych określano Bedę mianem „Bedy Czcigodnego”. Trwały wpływ św. Bedy był odczuwany tak silnie, że ponad tysiąc lat po jego śmierci papież Leon XIII ogłosił go w 1899 roku doktorem Kościoła — jako jedynego Anglika, który otrzymał takie wyróżnienie.
Za życia Beda wywierał głęboki wpływ na mnichów, których nauczał. Żył, modlił się, studiował, nauczał i pisał w murach swojego klasztoru. Z tego miejsca samotności i modlitwy Bóg posługiwał się nim, by oddziaływać na całą Europę i cały świat. Bóg może dokonywać wielkich rzeczy, gdy dobrze realizujemy nasze powołanie. Rozważ powołanie, którym obdarzył cię Bóg. Czyniąc to, pamiętaj, że twoje powołanie jest twoją drogą do świętości. Żyj nim dobrze, a Bóg sprawi, że Jego przemieniająca obecność objawi się w tobie i przez ciebie w sposób przekraczający wszelkie twoje wyobrażenia.
Modlitwa: Święty Bedo Czcigodny, byłeś świętym mnichem, który przyjął swoje powołanie z gorliwością i oddaniem. Modliłeś się, studiowałeś i pisałeś zgodnie ze świętą wolą Boga. Przez twoją ukrytą służbę Kościołowi Bóg oddziaływał na papieży, świętych, mnichów i niezliczone inne osoby w sposób, który zrozumiemy dopiero w niebie. Proszę, módl się za mnie o łaskę przyjęcia mojego powołania całym sercem, by wypełniać moją misję i odkrywać własną drogę do świętości. Święty Bedo Czcigodny, módl się za mną. Jezu, ufam Tobie.
Święci i święta roku liturgicznego
Tomy I–IV
Dalsza lektura:
Święci i święta katolickie & uroczystości
Historia kościelna Anglii św. Bedy
Informacje o świętych katolickich
Wszyscy święci dzisiejszego dnia
Wszyscy święci roku liturgicznego
(Wersja skrócona)
25 maja: Święty Beda Czcigodny, prezbiter i doktor Kościoła — wspomnienie dowolne
ok. 673–735
Patron lektorów, uczonych, angielskich pisarzy i historyków
Kanonizacja przed ustanowieniem Kongregacji ds. Kanonizacyjnych
Kanonizacja potwierdzona i ogłoszenie doktorem Kościoła przez papieża Leona XIII w 1899 roku
Po upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego w V wieku i wycofaniu wojsk rzymskich z Brytanii Anglowie i Sasi z Europy Środkowej podbili Brytanię, dzieląc Anglię na dziewięć mniejszych królestw. Stopniowo Anglosasi wyeliminowali chrześcijaństwo ze swojej nowej ziemi, z wyjątkiem jej południowo-wschodniej części, dokąd uciekło wielu Brytów. Po tym, jak papież św. Grzegorz Wielki wysłał św. Augustyna z Canterbury, by ewangelizował Anglię, wszyscy anglosascy królowie nawrócili się, a ich poddani poszli za ich przykładem. W takim właśnie kontekście historycznym urodził się i pełnił swoją posługę św. Beda.
Beda urodził się w pobliżu klasztoru benedyktyńskiego w Wearmouth i Jarrow, na terenie dzisiejszego hrabstwa Tyne and Wear, w północno-wschodniej części Zjednoczonego Królestwa. Zgodnie z ówczesnym zwyczajem w wieku siedmiu lat został oddany pod opiekę mnichów z Wearmouth z myślą, że pozostanie z nimi i sam zostanie mnichem. Kilka lat później młodego Bedę wysłano do nowo założonego siostrzanego klasztoru w Jarrow. Gdy Beda miał około trzynastu lat, klasztor spustoszyła zaraza, pozostawiając przy życiu jedynie jego i opata Ceolfryda. Oblat Beda i opat trwali na swym miejscu, codziennie wiernie śpiewając oficjum. Po ponad dziesięciu latach nauki i modlitwy pod kierunkiem opata Ceolfryda Beda przyjął święcenia diakonatu w wieku dziewiętnastu lat. Jedenaście lat później otrzymał święcenia kapłańskie. Przez trzydzieści dwa lata życia monastycznego Beda opracowywał dzieła Ojców Kościoła oraz spisywał uwagi na temat znaczenia i interpretacji Pisma Świętego.
Zgodnie z Regułą św. Benedykta Beda złożył ślub stałości miejsca i prawdopodobnie nigdy nie opuszczał swojego klasztoru, z możliwym wyjątkiem sporadycznych, krótkich wizyt w pobliskich klasztorach, gdzie pomagał w nauczaniu. Beda napisał ponad czterdzieści ksiąg, z których dwadzieścia pięć stanowiły komentarze do Pisma Świętego, wyjaśniające jego fragmenty w świetle śmierci i zmartwychwstania Chrystusa oraz uwydatniające ich głębsze znaczenie. Pisał także księgi z zakresu historii, retoryki, gramatyki, obliczania czasu, biografistyki, teologii i poezji. Najsłynniejszym dziełem Bedy, napisanym, gdy miał pięćdziesiąt dziewięć lat, była Historia kościelna narodu angielskiego, w której przedstawił dzieje i rozwój Kościoła w Brytanii.
Beda napisał także dzieło „O rachubie czasu”, w którym uczył prawidłowego obliczania miesięcy i lat. Dzieło to pozwoliło Kościołowi w Anglii przyjąć właściwy dzień obchodzenia Wielkanocy w każdym roku. Pomogło ono światu ustanowić obecny kalendarz, którego rachuba rozpoczyna się od narodzin Chrystusa, utrwalając użycie określenia Anno Domini (A.D.), „w roku Pańskim”.
Dzieła Bedy stały się podstawą kształcenia w wielu dziedzinach w całej Europie. Współcześni nazywali go „nauczycielem swojej epoki” i „świecą Kościoła, zapaloną przez Ducha Świętego”. Jego dzieła przepisywano; kształtowały one mnichów w całej Europie i wywarły wpływ na całą historię Kościoła. Już w IX wieku na dwóch soborach kościelnych określano Bedę mianem „Bedy Czcigodnego”. Ponad tysiąc lat po jego śmierci, w 1899 roku, papież Leon XIII ogłosił go doktorem Kościoła — jako jedynego Anglika, który otrzymał ten zaszczytny tytuł.
Święty Bedo Czcigodny, gorliwie i z oddaniem przyjąłeś swoje powołanie. Modliłeś się, studiowałeś i pisałeś zgodnie ze świętą wolą Boga. Poprzez twoją ukrytą służbę Kościołowi Bóg oddziaływał na papieży, świętych, mnichów i niezliczone rzesze innych ludzi w sposób, który zrozumiemy dopiero w niebie. Proszę, módl się o to, bym całym sercem przyjął swoje powołanie, wypełniał swoją misję i odkrywał własną drogę do świętości. Święty Bedo Czcigodny, módl się za mną. Jezu, ufam Tobie.

