የሕዝቡ እመቤት (ባሮቺ)፣ ከዊኪፔዲያ
ብፅዕት ድንግል ማርያም፣ የቤተ ክርስቲያን እናት—መታሰቢያ
ከጰንጠቆስጤ በኋላ ባለው ሰኞ ይከበራል
የሥርዓተ አምልኮ ቀለም፦ ነጭ
እትም፦ ሙሉ – አጭር
የፖድካስት ቻናሎች፦
አፕል – ስፖቲፋይ – አይሃርት – ኦዲብል
ጥቅስ፦
በእርግጥ፣ በመስቀሉ ሥር የቆመችው እናት (ዮሐ 19:25 ይመልከቱ) የልጇን የፍቅር ኑዛዜ ተቀብላ፣ በተወዳጁ ደቀ መዝሙር ማንነት የተወከሉትን ሰዎች ሁሉ ለዘላለም ሕይወት ዳግም የሚወለዱ ወንዶችና ሴቶች ልጆቿ አድርጋ ተቀበለች። በዚህም ክርስቶስ በመስቀል ላይ መንፈሱን በመስጠት የወለዳት ቤተ ክርስቲያን አፍቃሪ እናት ሆነች። ክርስቶስም በበኩሉ፣ በተወዳጁ ደቀ መዝሙር ማንነት የተወከሉትን ደቀ መዛሙርት ሁሉ ለእናቱ ያለውን ፍቅር የሚያገለግሉ እንዲሆኑ መረጣቸው፤ በልጅነት ፍቅር እንዲቀበሏትም ለእነርሱ አደራ ሰጣት። ~የማርያምን፣ የቤተ ክርስቲያን እናትን መታሰቢያ በአጠቃላይ የሮማ ሥርዓተ አምልኮ ቀን አቆጣጠር ውስጥ ለማካተት ከተሰጠው የሥርዓተ አምልኮ ጉባኤ ድንጋጌ የተወሰደ
ማሰላሰያ፦ ስለ እጅግ ክብርት የእግዚአብሔር እናት በመጽሐፍ ቅዱስ ብዙ አልተነገረም። በብዙ መልኩ፣ ጸጥ ያለና የተሰወረ ሕይወት ኖራለች። ወደ ሰማይ ከተነሣችበት ጊዜ አንሥቶ፣ ቤተ ክርስቲያን ሕይወቷንና በድኅነት ምሥጢር ውስጥ ያላትን ድርሻ በጸሎት ስታሰላስል ቆይታለች። ቀስ በቀስ፣ ቅዱሳንና ርዕሳነ ሊቃነ ጳጳሳት አንዱ ከሌላው እየተከታተሉ፣ በአብ ዘላለማዊ ዕቅድ ውስጥ ባላት እጅግ ልዩና ክቡር ድርሻ ላይ የበለጠ ብርሃን ፈንጥቀዋል። ቤተ ክርስቲያን ስለ ብፅዕት እናታችን ያላት ግንዛቤ እየጠለቀ ሲሄድ፣ ስለ ማርያም አዳዲስ መጠሪያዎችና የእምነት አስተምህሮዎች ታውጀዋል። በ2018፣ አዲስ የሥርዓተ አምልኮ መታሰቢያ «ብፅዕት ድንግል ማርያም፣ የቤተ ክርስቲያን እናት» በሚል መጠሪያ አክብሯታል።
ብፅዕት ድንግል ማርያም እንደ ቤተ ክርስቲያን እናት ያላትን ድርሻ ለመረዳት፣ ከመጽሐፍ ቅዱስ መጀመር ያስፈልገናል። ኢየሱስ በመስቀል ላይ ተሰቅሎ ሳለ፣ እናቱና ሌሎች ሁለት ሴቶች፣ ኢየሱስ ከሚወደው ደቀ መዝሙር ከዮሐንስ ጋር በፊቱ ቆመው እንደነበር የዮሐንስ ወንጌል ይዘግባል። ኢየሱስ ከመስቀሉ ላይ እናቱን በእንክብካቤ እንዲይዛት ለዮሐንስ አደራ ሰጠው። «ኢየሱስ እናቱንና የሚወደውን ደቀ መዝሙር በዚያ ባየ ጊዜ፣ እናቱን፣ ‘አንቺ ሴት ሆይ፣ እነሆ ልጅሽ’ አላት። ከዚያም ደቀ መዝሙሩን፣ ‘እነሆ እናትህ’ አለው። ከዚያችም ሰዓት ጀምሮ ደቀ መዝሙሩ ወደ ቤቱ ወሰዳት» (ዮሐንስ 19:26–27)።
በ1895፣ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሊዮ አሥራ ሦስተኛ ስለ ጽጌ ማርያም በጻፉት ዓውደ መልእክት፣ ስለዚያ የወንጌል ክፍል እንዲህ ብለዋል፦
እንግዲህ፣ ቤተ ክርስቲያን ያለማቋረጥ እንዳስተማረችው፣ ክርስቶስ በዮሐንስ ማንነት መላውን የሰው ዘር ወክሏል፤ በቀዳሚ ስፍራም የሚገኙት በእምነት ከእርሱ ጋር የተባበሩት ናቸው…እርሷ በእውነት የቤተ ክርስቲያን እናት፣ የሐዋርያት መምህርትና ንግሥት ነበረች፤ ከዚህም በተጨማሪ፣ በልቧ ጠብቃ ካኖረቻቸው መለኮታዊ ምሥጢራት ከፍተኛ ድርሻ ለእነርሱ ገልጣላቸዋለች» (ረዳት #6)።
በ1964፣ ቅዱስ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ጳውሎስ ስድስተኛ የሁለተኛው የቫቲካን ጉባኤ ሰነድ የሆነውን የአሕዛብ ብርሃን (ስለ ቤተ ክርስቲያን የእምነት አስተምህሮ ሕገ ደንብ) አወጁ። ይህ ሕገ ደንብ ስለ ቤተ ክርስቲያን ምሥጢር የተሟላ ሥዕል ካቀረበ በኋላ፣ የመጨረሻው ምዕራፍ «ብፅዕት ድንግል ማርያም፣ የእግዚአብሔር እናት፣ በክርስቶስና በቤተ ክርስቲያን ምሥጢር ውስጥ» የሚለውን ያቀርባል። ይህ ምዕራፍ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ያላትን እጅግ ልዩ የእናትነት ድርሻ ያጎላል። የአሕዛብ ብርሃን ለብፅዕት እናታችን «የቤተ ክርስቲያን እናት» የሚለውን መጠሪያ እስከመስጠት አልደረሰም፤ ነገር ግን በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ስላላት የእናትነት ድርሻ በሰፊው ተናግሯል። ከአራት ዓመታት በኋላ፣ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ጳውሎስ ስድስተኛ በራሳቸው ተነሣሽነት ባወጡት ደብዳቤ፣ የአሕዛብ ብርሃንን ጠቅሰው፣ ለእግዚአብሔር እናት «የቤተ ክርስቲያን እናት» የሚለውን መጠሪያ በመስጠት አንድ እርምጃ ወደፊት ሄዱ።
…ብፅዕት የእግዚአብሔር እናት፣ አዲሲቷ ሔዋን፣ የቤተ ክርስቲያን እናት፣ ቤዛ በተደረጉት ነፍሳት ውስጥ መለኮታዊ ሕይወት እንዲወለድና እንዲያድግ በመተባበር፣ ለክርስቶስ ብልቶች ያላትን የእናትነት ድርሻ በሰማይ መቀጠሏን እናምናለን (በዚህ ክቡር ሥርዓተ አምልኮ #15)።
ከዚያ ጊዜ አንሥቶ፣ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዮሐንስ ጳውሎስ ዳግማዊ፣ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት በነዲክቶስ አሥራ ስድስተኛና ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ የእግዚአብሔርን እናት፣ የቤተ ክርስቲያን እናት እያሉ በተከታታይ ጠርተዋታል። «የቤተ ክርስቲያን እናት» የሚለው መጠሪያ ምን ማለት ነው? በሴፕቴምበር 17፣ 1997፣ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዮሐንስ ጳውሎስ ዳግማዊ በረቡዕ የእምነት ትምህርታቸው እንዲህ ብለው ተርጉመውታል፦
በመሆኑም «የቤተ ክርስቲያን እናት» የሚለው መጠሪያ፣ በማርያም ውስጥ የክርስቶስን አካል እናት ብቻ ሳይሆን የምእመናንንም እናት የሚያዩትን ክርስቲያን ምእመናን ጥልቅ እምነት ያንጸባርቃል። የድኅነት፣ የሕይወትና የጸጋ እናት፣ የዳኑት እናትና የሕያዋን እናት ተብላ የምትታወቀው እርሷ፣ የቤተ ክርስቲያን እናት ተብላ መታወጇ ተገቢ ነው። (#5)።
በማርች 3፣ 2018፣ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ «ብፅዕት ድንግል ማርያም፣ የቤተ ክርስቲያን እናት» የሚል መጠሪያ ያለው አዲስ መታሰቢያ በአጠቃላይ የሮማ ሥርዓተ አምልኮ ቀን አቆጣጠር ውስጥ እንደሚካተትና ከጰንጠቆስጤ እሑድ ቀጥሎ ባለው ሰኞ እንደሚከበር አስታወቁ።
ይህን መታሰቢያ ባቋቋመው ድንጋጌ ውስጥ፣ የሥርዓተ አምልኮ ጉባኤ ኃላፊ ካርዲናል ሮበርት ሳራ እንዲህ ብለዋል፦
ይህ በዓል፣ በክርስቲያናዊ ሕይወት ማደግ በመስቀሉ ምሥጢር፣ በቅዱስ ቁርባን ማዕድ በሚቀርበው የክርስቶስ መሥዋዕት፣ እንዲሁም መሥዋዕቷን ለእግዚአብሔር በምታቀርበው ድንግል፣ በቤዛው እናትና በተቤዡት እናት ላይ ጽኑ መሠረት ሊኖረው እንደሚገባ እንድናስታውስ ይረዳናል።
ብፅዕት ድንግል ማርያም፣ የእግዚአብሔር እናት፣ በመስቀሉ ሥር በቅዱስ ዮሐንስ ሐዋርያ ማንነት ለተወከለችው ቤተ ክርስቲያን አደራ መሰጠቷ ጥልቅ ትርጉም አለው። ከኢየሱስ ቅዱስ ልብ በፈሰሰው ብዙ ጸጋ፣ ቤተ ክርስቲያን ከመስቀሉ ላይ ተጸነሰች። በጰንጠቆስጤ፣ ቤተ ክርስቲያን ስትወለድ፣ ብፅዕት እናታችን በዚያ ነበረች።
ዛሬ የቤተ ክርስቲያን እናት በሰማይ ከልጇ አጠገብ ትነግሣለች፤ ከዚያም ሆና እንደ አፍቃሪ እናት ቤተ ክርስቲያንን መንከባከቧን ትቀጥላለች። ስለ እኛ ከማማለድ በተጨማሪ፣ የልጇ አዳኝ ጸጋ ለእኛ እንዲደርስ አማላጅ ትሆናለች፤ በዚህም ሁልጊዜ የጸጋ መሣሪያና የሁሉም እናት ሆና ትቀጥላለች።
ስለ ብፅዕት ድንግል ማርያም ሚና ያለን ግንዛቤ በዘመናት ሂደት እየጠለቀ ስለመጣ፣ በአብ የድኅነት ዕቅድ ውስጥ ያላትን ክቡር ሚና እስካሁን ሙሉ በሙሉ አልተረዳንም ማለት ተገቢ ነው። አንዳንዶች “የጸጋ ሁሉ አማላጅ” እና “በቤዛነት ሥራ ተባባሪ” የሚሉ የዶግማ ማዕረጎች እንዲሰጧት ሐሳብ አቅርበዋል። ስለ ብፅዕት እናታችን ሚና ያለን ግንዛቤ ወደፊት እየጠለቀ ሲሄድ ምንም ይከተል፣ አንድ ቀን እግዚአብሔር እውነትን ሁሉ ሲገልጥ የእርሱን ራሱን መለኮታዊ ማንነት የሚያዩ ሰዎች፣ የማርያምን የተሰወረ ሕይወት እጅግ ጥልቅ ምሥጢሮች ወዲያውኑ እንደሚያውቁ እርግጠኞች መሆን እንችላለን።
የቤተ ክርስቲያንን እናት፣ ብፅዕት ድንግል ማርያምን ስናከብር፣ የክርስቶስ አካል የሆነችው የቤተ ክርስቲያን አባል በመሆንህ፣ እርሷ መንፈሳዊ እናትህ መሆኗን እወቅ። ራስን በመውለዷ፣ የአካሉንም ብልቶች ትወልዳለች። የዚያ አካል ብልቶች እንደመሆናችን፣ ከብፅዕት ድንግል ማርያም መንፈሳዊ ምግብ መሻታችን አስፈላጊ ነው። እርሷ እናታችንና ንግሥታችን ናት። በእርሷ አማካይነት በእግዚአብሔር ጸጋ ውስጥ እንወለዳለን። እርሷ የተመረጠች የጸጋ መሣሪያና አማላጅ ናት። በእናታዊ አማላጅነቷና መካከለኛነቷ ተማመን፤ ራስህንም ይበልጥ ሙሉ በሙሉ ለእንክብካቤዋ አደራ ስጥ።
እጅግ ክብርት ብፅዕት ድንግል ማርያም፣ የቤተ ክርስቲያን እናት ሆይ፣ ኢየሱስ ዮሐንስን ለእንክብካቤሽ አደራ እንደሰጠው ሁሉ፣ እኔም ራሴን ለአንቺ አደራ እሰጣለሁ። እንደ መንፈሳዊ ልጅሽ ተቀበይኝ፤ በልጅሽም መለኮታዊ ጸጋ መግቢኝ። ለአብ ዕቅድ ስለሰጠሽው “እሺ”፣ ስለ ሕይወትሽ፣ እንዲሁም በዘመንና በዘላለም ስለሚቀጥለው “እሺ” አመሰግንሻለሁ። ለእግዚአብሔር ዕቅድ ሙሉ በሙሉ ራሴን ስሰጥ፣ የእኔም “እሺ” ያንቺን ያስተጋባ። እናት ማርያም፣ የቤተ ክርስቲያን እናት ሆይ፣ ስለ እኔ ጸልዪ። ኢየሱስ ሆይ፣ በአንተ እታመናለሁ።
ማሰላሰያው የተወሰደው ከ፦
የሥርዓተ አምልኮ ዓመቱ ቅዱሳንና በዓላት
ከመጀመሪያው እስከ አራተኛው ቅጽ
ለተጨማሪ ንባብ፦
የቤተ ክርስቲያን እናት የብፅዕት ድንግል ማርያምን መታሰቢያ የሚያቋቁም አዋጅ
ስለ “የቤተ ክርስቲያን እናት” ሌሎች የርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ትምህርቶች
የመለኮታዊ አምልኮ
እና የምሥጢራት ሥርዓት ጉባኤ
በአጠቃላይ የሮማ ሥርዓተ አምልኮ የቀን መቁጠሪያ ውስጥ
የቤተ ክርስቲያን እናት የብፅዕት ድንግል ማርያም
መታሰቢያ ስለማክበር
የወጣ አዋጅ
የዘመናችን ቤተ ክርስቲያን፣ በክርስቶስ ምሥጢርና በባሕርዩ ላይ በማሰላሰል ብርሃን፣ ለእግዚአብሔር እናት በደስታ የምትሰጠው ክብር፣ የክርስቶስም እናት የቤተ ክርስቲያንም እናት የሆነችውን ሴት፣ ድንግል ማርያምን፣ ችላ ሊል አይችልም (ገላትያ 4:4 ተመልከት)።
ይህ ሐሳብ፣ አስቀድመው ከጠቆሙት ከቅዱስ አውግስጢኖስና ከታላቁ ቅዱስ ልዮን ቃላት አንጻር፣ በተወሰነ መልኩ አስቀድሞ በቤተ ክርስቲያን አስተሳሰብ ውስጥ ነበረ። በእርግጥም፣ የመጀመሪያው ማርያም ምእመናን በቤተ ክርስቲያን ውስጥ እንደገና እንዲወለዱ በፍቅር ተባባሪ ስለሆነች፣ የክርስቶስ አካል ብልቶች እናት እንደሆነች ይናገራል። ሁለተኛው ደግሞ የራስ ልደት የአካሉም ልደት እንደሆነ ይናገራል። በዚህም ማርያም በአንድ ጊዜ የእግዚአብሔር ልጅ የክርስቶስ እናት፣ እንዲሁም ቤተ ክርስቲያን የሆነችው የእርሱ ምሥጢራዊ አካል ብልቶች እናት እንደሆነች ያመለክታሉ። እነዚህ ሐሳቦች የሚመነጩት ማርያም የእግዚአብሔር እናት ከመሆኗና በመስቀል ሰዓት ፍጻሜውን ባገኘው የቤዛው ሥራ ውስጥ ከነበራት ጥብቅ አንድነት ነው።
በእርግጥም፣ በመስቀሉ ሥር ቆማ የነበረችው እናት (ዮሐንስ 19:25 ተመልከት)፣ የልጇን የፍቅር ኑዛዜ ተቀብላ፣ በተወደደው ደቀ መዝሙር ማንነት ውስጥ ሰዎችን ሁሉ ለዘላለም ሕይወት እንደገና የሚወለዱ ወንዶችና ሴቶች ልጆቿ አድርጋ ተቀበለቻቸው። በዚህም፣ ክርስቶስ መንፈስን አሳልፎ በመስጠት በመስቀል ላይ የወለዳት የቤተ ክርስቲያን ሩኅሩኅ እናት ሆነች። ክርስቶስም በበኩሉ፣ በተወደደው ደቀ መዝሙር አማካይነት፣ ደቀ መዛሙርቱን ሁሉ ለእናቱ ያለው ፍቅር አገልጋዮች እንዲሆኑ መረጣቸው፤ በልጅነት ፍቅር እንዲቀበሏትም እርሷን ለእነርሱ አደራ ሰጣቸው።
ማርያም፣ ገና እየተመሠረተች ላለችው ቤተ ክርስቲያን አሳቢ መሪ በመሆን፣ የመንፈስ ቅዱስን መምጣት እየጠበቀች ከሐዋርያት ጋር በመጸለይ፣ በሰገነቱ ላይ ተልእኮዋን አስቀድማ ጀምራ ነበር (የሐዋርያት ሥራ 1:14 ተመልከት)። በዚህ መልኩ፣ በዘመናት ሂደት፣ ክርስቲያናዊ አምልኮተ እግዚአብሔር ማርያምን በብዙ መልኩ ተመሳሳይ ትርጉም ባላቸው የተለያዩ ማዕረጎች አክብሯታል። እነዚህም የደቀ መዛሙርት እናት፣ የምእመናን እናት፣ የአማኞች እናት፣ በክርስቶስ እንደገና የተወለዱ ሁሉ እናት የሚሉ ናቸው። እንዲሁም በመንፈሳዊ ጸሐፊዎች ጽሑፎችና በርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት በነዲክቶስ 14ኛ እና ልዮን 13ኛ የትምህርት ሥልጣን እንደተጠቀሰው፣ “የቤተ ክርስቲያን እናት” በሚለው ማዕረግም አክብሯታል።
በዚህም፣ ብፁዕ ጳውሎስ 6ኛ፣ በ21 ኖቬምበር 1964፣ በሁለተኛው የቫቲካን ጉባኤ ሦስተኛ የስብሰባ ዘመን መደምደሚያ ላይ፣ ብፅዕት ድንግል ማርያምን “የቤተ ክርስቲያን እናት፣ ማለትም እጅግ አፍቃሪ እናት ብለው የሚጠሯት የክርስቲያን ሕዝብ ሁሉ፣ የምእመናንም ሆነ የእረኞች እናት” ብለው ያወጁበት መሠረት በግልጽ ተቀምጧል። በተጨማሪም፣ “የእግዚአብሔር እናት በዚህ እጅግ ፍቅር በተሞላበት ማዕረግ በመላው ክርስቲያን ሕዝብ ይበልጥ እንድትከበርና አማላጅነቷ እንዲጠየቅ” ደነገጉ።
ስለዚህ፣ ሐዋርያዊው መንበር በእርቅ ቅዱስ ዓመት (1975) አጋጣሚ፣ የቤተ ክርስቲያን እናት ለሆነችው ብፅዕት ማርያም ክብር የሚቀርብ ልዩ ቅዳሴ አቀረበ፤ ይህም ከጊዜ በኋላ በሮማ ሥርዓተ ቅዳሴ መጽሐፍ ውስጥ ተካተተ። ቅዱስ መንበሩም በሎሬቶ ምልጃ ጸሎት ውስጥ በዚህ መጠሪያ እርሷን የመለመኛ ጥሪ እንዲጨመር ፈቃድ ሰጠ (1980)፤ በተጨማሪም በብፅዕት ድንግል ማርያም ቅዳሴዎች ስብስብ ውስጥ ሌሎች የቅዳሴ ጸሎት ጽሑፎችን አሳተመ (1986)። ለቅዱስ መንበሩ ጥያቄ ያቀረቡ አንዳንድ አገሮች፣ ሀገረ ስብከቶችና የገዳማዊ ሕይወት ማኅበራት ይህን በዓል በልዩ የበዓላት ቀን መቁጠሪያዎቻቸው እንዲያካትቱ ተፈቀደላቸው።
ይህን የአምልኮ ልምምድ ማስፋፋት፣ በእረኞች፣ በገዳማዊ ሕይወት አባላትና በምእመናን ዘንድ የቤተ ክርስቲያንን እናትነት የመረዳት ስሜትና እውነተኛ ማርያማዊ አምልኮ እንዲያድጉ ምን ያህል ሊያበረታታ እንደሚችል በጥንቃቄ ካሰቡበት በኋላ፣ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ፣ የቤተ ክርስቲያን እናት የሆነችው የብፅዕት ድንግል ማርያም መታሰቢያ ከጰንጠቆስጤ በኋላ ባለው ሰኞ በሮማ የበዓላት ቀን መቁጠሪያ እንዲመዘገብና ከአሁን ጀምሮ በየዓመቱ እንዲከበር ደንግገዋል።
ይህ በዓል፣ በክርስቲያናዊ ሕይወት ማደግ በመስቀሉ ምሥጢር፣ በቅዱስ ቁርባን ማዕድ በሚቀርበው የክርስቶስ መሥዋዕት፣ እንዲሁም መሥዋዕቷን ለእግዚአብሔር በምታቀርበው ድንግል፣ በቤዛው እናትና በተቤዡት እናት ላይ ጽኑ መሠረት ሊኖረው እንደሚገባ እንድናስታውስ ይረዳናል።
ስለዚህ፣ ይህ መታሰቢያ ቅዳሴንና የሰዓታት ጸሎትን ለማክበር በሚያገለግሉ ሁሉም የበዓላት ቀን መቁጠሪያዎችና የአምልኮ መጻሕፍት ውስጥ መካተት አለበት። ተዛማጅ የአምልኮ ጽሑፎች ከዚህ አዋጅ ጋር ተያይዘዋል፤ በጳጳሳት ጉባኤዎች የተዘጋጁና የጸደቁ ትርጉሞቻቸውም በዚህ መሥሪያ ቤት ከተረጋገጡ በኋላ ይታተማሉ።
የቤተ ክርስቲያን እናት የሆነችው የብፅዕት ድንግል ማርያም በዓል፣ በልዩ ሕግ ድንጋጌ መሠረት ተፈቅዶ፣ ከፍ ያለ የአምልኮ ደረጃ ባለው ቀን አስቀድሞ በሚከበርባቸው ቦታዎች፣ ወደፊትም በዚያው መንገድ መከበሩን ሊቀጥል ይችላል።
ከዚህ ጋር የሚቃረን ማንኛውም ድንጋጌ ቢኖርም፣ ይህ ተፈጻሚ ይሆናል።
ከመለኮታዊ አምልኮና ከምሥጢራት ሥርዓት ጥበቃ ጉባኤ፣ ፌብሩዋሪ 11፣ 2018፣ የሉርድ ብፅዕት ድንግል ማርያም መታሰቢያ ቀን።
ካርዲናል ሮበርት ሳራ
የጉባኤው ኃላፊ
+ አርተር ሮች
ሊቀ ጳጳስ፣ ዋና ጸሐፊ
(አጭር ቅጂ)
ብፅዕት ድንግል ማርያም፣ የቤተ ክርስቲያን እናት—መታሰቢያ
ከጰንጠቆስጤ በኋላ ባለው ሰኞ ይከበራል
እጅግ ክብርት የሆነችው የእግዚአብሔር እናት አብዛኛውን ሕይወቷን በጸጥታና ከሰው እይታ ተሰውራ ኖራለች፤ በመጽሐፍ ቅዱስም ስለ እርሷ የሚናገሩ ጥቂት ታሪኮች ብቻ ይገኛሉ። እርሷ ወደ ሰማይ ከተወሰደችበት ጊዜ ጀምሮ፣ ቤተ ክርስቲያን በጸሎት ሆና ስለ ሕይወቷና በድኅነት ምሥጢር ውስጥ ስላላት ሚና በጥልቀት አሰላስላለች። ቀስ በቀስ፣ ቅዱሳንና ርዕሳነ ሊቃነ ጳጳሳት እየተፈራረቁ፣ በአብ ዘላለማዊ ዕቅድ ውስጥ ስላላት ልዩና የከበረ ሚና የበለጠ ብርሃን ፈንጥቀዋል። ስለ ብፅዕት እናታችን ያለን ግንዛቤ እየጠለቀ ሲሄድ፣ ቤተ ክርስቲያን ስለ ማርያም አዳዲስ መጠሪያዎችንና የእምነት ድንጋጌዎችን አውጃለች። በ2018፣ አዲስ የአምልኮ መታሰቢያ «ብፅዕት ድንግል ማርያም፣ የቤተ ክርስቲያን እናት» በሚለው መጠሪያ እርሷን አከበራት።
ብፅዕት ድንግል ማርያም የቤተ ክርስቲያን እናት በመሆን ያላትን ሚና ለመረዳት፣ ከመጽሐፍ ቅዱስ እንጀምራለን። ኢየሱስ በመስቀል ላይ ተሰቅሎ ሳለ፣ እናቱና ሌሎች ሁለት ሴቶች፣ ኢየሱስ ከሚወደው ደቀ መዝሙር ከዮሐንስ ጋር በፊቱ ቆመው ነበር። ኢየሱስ ከመስቀል ላይ ሆኖ እናቱን ለዮሐንስ እንክብካቤ አደራ ሰጠ። «ኢየሱስ እናቱንና የሚወደውን ደቀ መዝሙር በዚያ አይቶ፣ እናቱን፦ ‘አንቺ ሴት፣ እነሆ ልጅሽ’ አላት። ከዚያም ደቀ መዝሙሩን፦ ‘እነሆ እናትህ’ አለው። ከዚያችም ሰዓት ጀምሮ ደቀ መዝሙሩ ወደ ቤቱ ወሰዳት» (ዮሐንስ 19:26–27)።
በ1895 ከርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሊዮን XIII ጀምሮ፣ ብዙ ርዕሳነ ሊቃነ ጳጳሳቶቻችን ማርያምን «የቤተ ክርስቲያን እናት» ብለው ጠርተዋታል፤ እያንዳንዳቸውም ማርያም በዚህ ሚና ስላላት ቦታ ያለንን ግንዛቤ አስፍተዋል። ሴፕቴምበር 17፣ 1997፣ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዮሐንስ ጳውሎስ II በረቡዕ የእምነት ትምህርታቸው «የቤተ ክርስቲያን እናት» የሚለውን በዚህ መንገድ ገለጹ፦
በመሆኑም «የቤተ ክርስቲያን እናት» የሚለው መጠሪያ፣ በማርያም ውስጥ የክርስቶስን አካል እናት ብቻ ሳይሆን የምእመናንንም እናት የሚያዩትን ክርስቲያን ምእመናን ጥልቅ እምነት ያንጸባርቃል። የድኅነት፣ የሕይወትና የጸጋ እናት፣ የዳኑት እናትና የሕያዋን እናት ተብላ የምትታወቀው እርሷ፣ የቤተ ክርስቲያን እናት ተብላ መታወጇ ተገቢ ነው። (#5)።
ማርች 3፣ 2018፣ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ከጰንጠቆስጤ በኋላ ባለው ሰኞ የሚከበር አዲስ መታሰቢያ በአጠቃላይ የሮማ የበዓላት ቀን መቁጠሪያ ላይ እንዲካተት አወጁ፦ «ብፅዕት ድንግል ማርያም፣ የቤተ ክርስቲያን እናት»።
ይህን መታሰቢያ ባቋቋመው ድንጋጌ ውስጥ፣ የሥርዓተ አምልኮ ጉባኤ ኃላፊ ካርዲናል ሮበርት ሳራ እንዲህ ብለዋል፦
ይህ በዓል፣ በክርስቲያናዊ ሕይወት ማደግ በመስቀሉ ምሥጢር፣ በቅዱስ ቁርባን ማዕድ በሚቀርበው የክርስቶስ መሥዋዕት፣ እንዲሁም መሥዋዕቷን ለእግዚአብሔር በምታቀርበው ድንግል፣ በቤዛው እናትና በተቤዡት እናት ላይ ጽኑ መሠረት ሊኖረው እንደሚገባ እንድናስታውስ ይረዳናል።
የእግዚአብሔር እናት የሆነችው ብፅዕት ድንግል ማርያም፣ በመስቀሉ ሥር፣ በቅዱስ ዮሐንስ ሐዋርያ በኩል ለቤተ ክርስቲያን አደራ ተሰጠች። ከኢየሱስ ቅዱስ ልብ በፈሰሰው የጸጋ ፍሰት፣ ቤተ ክርስቲያን ከመስቀሉ ላይ ጽንሰቷን አገኘች። በጰንጠቆስጤ ቤተ ክርስቲያን ስትወለድ፣ ብፅዕት እናታችን በዚያ ነበረች።
ዛሬ፣ የቤተ ክርስቲያን እናት በሰማይ ከልጇ አጠገብ ትነግሣለች፤ ከዚያም ቤተ ክርስቲያንን እንደ አፍቃሪ እናት ትንከባከባለች። ስለ እኛ ትማልዳለች፣ የልጇ አዳኝ ጸጋ የሚደርስበትም አማላጅ ትሆናለች፤ በዚህም የጸጋ መሣሪያና የሁሉ እናት መሆኗን ትቀጥላለች።
እጅግ ክብርት ብፅዕት ድንግል ማርያም፣ የቤተ ክርስቲያን እናት ሆይ፣ ኢየሱስ ዮሐንስን ለእንክብካቤሽ አደራ እንደሰጠው፣ እኔም ራሴን ለአንቺ አደራ እሰጣለሁ። እንደ መንፈሳዊ ልጅሽ ተቀበይኝ፣ በልጅሽም መለኮታዊ ጸጋ ተንከባከቢኝ። ራሴን ሙሉ በሙሉ ለእግዚአብሔር ዕቅድ ስሰጥ፣ የእኔ «እሺ» የአንቺን «እሺ» ያስተጋባ። እናት ማርያም፣ የቤተ ክርስቲያን እናት ሆይ፣ ስለ እኔ ጸልዪ። ኢየሱስ ሆይ፣ በአንተ እታመናለሁ።