Padà sí Àtòjọ Àwọn Àkóónú
Èmi Jẹ́ Àwòrán Ọlọ́run
Ǹjẹ́ o mọ ẹni tí o jẹ́? Ìyẹn lè dà bí ìbéèrè tó ṣàjèjì, ṣùgbọ́n ó yẹ fún àṣàrò. Ta ni ọ́? Ta ni ọ́ ní ìjìnlẹ̀ ẹ̀dá rẹ? Kí ló sọ ọ́ di ẹni tí o jẹ́?
Ọ̀pọ̀ ìgbà ni a máa ń dá ìdánimọ̀ wa lórí oríṣiríṣi ohun tí kò nítumọ̀: ohun tí a ti ṣe àṣeyọrí rẹ̀, ìrísí wa, àwọn tí í ṣe ọ̀rẹ́ wa, bí àwọn ẹlòmíràn ṣe ń wò wá, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ṣùgbọ́n, ní tòótọ́, irú àwọn ohun bẹ́ẹ̀ kò fi bẹ́ẹ̀ ṣe pàtàkì lójú Ọlọ́run. Ohun tó ṣe pàtàkì ni èrò Ọlọ́run. Ohun tó ṣe pàtàkì ni ẹni tí Ó ń rí nígbà tí Ó bá wò ọ́.
Nígbà tí Ọlọ́run bá wò ọ́, Ó ń rí ohun méjì. Lákọ̀ọ́kọ́, bẹ́ẹ̀ ni, Ó ń rí àwọn ẹ̀ṣẹ̀ rẹ—gbogbo wọn. Ó mọ gbogbo àìlera àti gbogbo ohun tí kò lọ déédéé nínú ìgbésí ayé rẹ ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́. Kò sí ohun tó farasin lójú Ọlọ́run!
Ṣùgbọ́n má bẹ̀rù. Ó tún ń rí ohun mìíràn. Ó ń rí ẹni tí o jẹ́ ní ìjìnlẹ̀ ẹ̀dá rẹ àti ẹni tí Ó fẹ́ kí o jẹ́. Ó ń wò ọ́, Ó sì ń rí àwòrán ara Rẹ̀. Ó ń rí ìṣàfihàn ẹwà àti ògo ara Rẹ̀. Ó ń rí àwòrán Ọlọ́run, àwòrán Ọlọ́run.
Ṣùgbọ́n kì í ṣe Ọlọ́run nìkan ló ń rí wa. Àwa náà ń rí ara wa. A sì gbọ́dọ̀ tún rí àwòrán Ọlọ́run nínú ọkàn wa. A gbọ́dọ̀ rí i pé Ọlọ́run fẹ́ wa tó bẹ́ẹ̀ tí Ó fi rán Ọmọ Rẹ̀, Jésù, láti wá máa gbé pẹ̀lú wa. Kì í sì í ṣe pẹ̀lú wa nìkan ló ń gbé, Ó tún ń gbé nínú wa.
Nígbà tí a bá rí i pé Kristi ń gbé nínú wa, a ó bẹ̀rẹ̀ sí í mọ iyì wa tòótọ́, nípa mímọ èyí sì ni a ó ti bẹ̀rẹ̀ sí í gbé bí ó ti yẹ kí a gbé.
Ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí ayé ìwà rere jẹ́ mímọ ẹni tí a jẹ́, mímọ pé Kristi ń gbé nínú wa. Nígbà tí a bá jẹ́ kí Kristi gbé nínú wa, a bẹ̀rẹ̀ sí í gbé ìgbésí ayé tí Ó fẹ́ kí a gbé. A bẹ̀rẹ̀ sí í gbé ìgbésí ayé ìwà títọ́ àti ìwà mímọ́. Bí a ṣe ń gbé báyìí, a ń di ẹni tí a ti jẹ́ tẹ́lẹ̀. Jésù fi ẹni tí a jẹ́ hàn wá, a sì túbọ̀ tẹ́wọ́ gba ìgbésí ayé náà ní kíkún.
Àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún
Alábùkún-fún ni àwọn tálákà ní ẹ̀mí, nítorí tiwọn ni ìjọba ọ̀run.
Alábùkún-fún ni àwọn tí ń ṣọ̀fọ̀, nítorí a ó tù wọ́n nínú.
Alábùkún-fún ni àwọn onínú tútù, nítorí wọn yóò jogún ilẹ̀.
Alábùkún-fún ni àwọn tí ebi àti òùngbẹ òdodo ń pa, nítorí a ó tẹ́ wọn lọ́rùn.
Alábùkún-fún ni àwọn aláàánú, nítorí a ó ṣàánú fún wọn.
Alábùkún-fún ni àwọn oníọkàn mímọ́, nítorí wọn yóò rí Ọlọ́run.
Alábùkún-fún ni àwọn olùpèsè àlàáfíà, nítorí a ó pè wọ́n ní ọmọ Ọlọ́run.
Alábùkún-fún ni àwọn tí a ń ṣe inúnibíni sí nítorí òdodo, nítorí tiwọn ni ìjọba ọ̀run.
Alábùkún-fún ni yín nígbà tí wọ́n bá gàn yín, tí wọ́n ṣe inúnibíni sí yín, tí wọ́n sì fi onírúurú ọ̀rọ̀ búburú sọ̀rọ̀ yín [ní èké] nítorí mi. Ẹ yọ̀, kí inú yín sì dùn, nítorí èrè yín yóò pọ̀ ní ọ̀run. Bẹ́ẹ̀ ni wọ́n ṣe inúnibíni sí àwọn wòlíì tí wọ́n ti wà ṣáájú yín.
(Mát 5:3–12)
Bí a bá fẹ́ mọ ẹni tí a jẹ́ àti ẹni tí a pè wá láti di, a gbọ́dọ̀ lóye àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún. Àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún ni góńgó ìgbésí ayé ìwà rere Kristẹni, ààlà rẹ̀ tí ń ga sí i nígbà gbogbo. Láti gbé ní ìbámu pẹ̀lú àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún ni láti gbé nínú Kristi. Ṣùgbọ́n sísọ èyí rọrùn ju ṣíṣe é lọ.
Àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún gbé ìpè kan kalẹ̀ fún wa láti ní ìfẹ́, èyí tí èrè ológo yóò tẹ̀ lé bí a bá fi ìṣòtítọ́ gbé ní ìbámu pẹ̀lú ìpè náà. Láti jẹ́ tálákà ní ẹ̀mí, láti ṣọ̀fọ̀ (nítorí ẹ̀ṣẹ̀), láti jẹ́ onínú tútù, láti máa yán hànhàn fún òdodo, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ, jẹ́ ìpè gíga. Láti fi ayọ̀ gba inúnibíni kì í sì í ṣe ohun tó rọrùn láti ṣe. Ṣùgbọ́n àbájáde rẹ̀ ni pé a rí Ọ̀run gbà, a di ọmọ Ọlọ́run ní kíkún, a sì rí I, a sì gbé níwájú Rẹ̀ títí láé! Èrè náà tó ohun tí a tiraka fún.
Ọ̀rọ̀ ìbùkún jẹ́ ìbùkún. Ó jẹ́ ìbùkún gbígbé ní kíkún nínú oore-ọ̀fẹ́ Ọlọ́run dípò kí a kàn máa gbé nípa èrò tiwa nìkan. Ó jẹ́ wíwá ìpè tí ó ga jù àti títẹ́wọ́ gbà á nínú ìgbàgbọ́ dípò rírí ohun gbogbo ní kedere. Ní ọ̀rọ̀ mìíràn, títẹ́wọ́ gba àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún béèrè pé kí Ọlọ́run bá wa sọ̀rọ̀ nínú ọkàn wa, kí Ó fi ìfẹ́ Rẹ̀ tí ó jinlẹ̀, tí ó sì jẹ́ àdììtú hàn wá, èyí tí a rí nínú ọgbọ́n àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún, kí Ó sì fún wa ní oore-ọ̀fẹ́ tí a nílò láti gbé ní ìbámu pẹ̀lú wọn. Èyí béèrè pé kí a fi gbogbo ọkàn wa jọ̀wọ́ ara wa fún Ọlọ́run, kí a sì gbẹ́kẹ̀ lé ọgbọ́n Rẹ̀. Ṣùgbọ́n nígbà tí ènìyàn bá gba ọgbọ́n àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún gbọ́, tí ó sì ń gbé ní ìbámu pẹ̀lú ìpè gíga wọn, oore-ọ̀fẹ́ àti ayọ̀ máa ń ṣàn wọ inú ẹni náà, wọ́n a sì kún un. “Ìbùkún” ńláǹlà kan wà tí ó ń kún ẹni tí ń gbé ní ìbámu pẹ̀lú oore-ọ̀fẹ́ yìí.
A ti jíròrò nínú Ìwé Kìíní nínú àkójọpọ̀ yìí nípa ìfẹ́ fún ayọ̀ tí gbogbo wa ní. Àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún ni ìmúṣẹ ìfẹ́ yìí ní kíkún jù lọ. Nípa gbígbé ní ìbámu pẹ̀lú àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún, a rí i pé Ọlọ́run, àti Ọlọ́run nìkan ṣoṣo, ni ó ń tẹ́ wa lọ́rùn, àti pé gbígbé ní ìrẹ́pọ̀ pẹ̀lú Rẹ̀ tó láti fara da ìnira tàbí ìjàkadì èyíkéyìí tí a ní láti dojú kọ ní ayé. Ṣùgbọ́n gbígba èyí gbọ́ nílò ọ̀pọ̀ oore-ọ̀fẹ́! Ó nílò ẹ̀bùn ìgbàgbọ́ àti ìmọ̀. Ó nílò iṣẹ́ àkànṣe Ọlọ́run nínú ìgbésí ayé wa.
A lè sọ púpọ̀ nípa àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún, ṣùgbọ́n fún àkókò yìí, kàn gbìyànjú láti lo àkókò díẹ̀ láti ronú jinlẹ̀ lórí wọn àti láti lóye pé àwọn ni góńgó ìgbésí ayé ìwà rere Kristẹni. Fi òtítọ́ yẹn pamọ́ sí ọkàn rẹ, kí o sì gbìyànjú láti má gbàgbé rẹ̀.
Àwọn Àbájáde Òmìnira
Láti gbé ìgbésí ayé tí àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún wọ̀ dénú nílò gbígbé ìgbésí ayé nínú òmìnira tòótọ́. Bákan náà, gbígbé ní ìbámu pẹ̀lú àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún ń ṣamọ̀nà sí òmìnira tòótọ́ yẹn. Ó dà bí ìgbésẹ̀ kan tí ń yí po nínú ìgbésí ayé wa. Òmìnira tòótọ́ ń ṣí wa sílẹ̀ láti gba àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún, àwọn Ọ̀rọ̀ Ìbùkún sì ń kún wa pẹ̀lú òmìnira tí ó pọ̀ sí i láti mọ̀ wọ́n àti láti gbé ní ìbámu pẹ̀lú wọn.
Lóòótọ́, kí ni jíjẹ́ òmìnira túmọ̀ sí? Lọ́pọ̀ ìgbà, a máa ń so “òmìnira” pọ̀ mọ́ “òmìnira láti yan.” A rò pé a ní òmìnira nígbà tí a bá ṣe ohunkóhun tí a fẹ́, nígbàkigbà tí a bá fẹ́, nítorí pé a fẹ́ ṣe é. Ọ̀pọ̀ àṣà lóde òní ń fi àfiyèsí púpọ̀ sí òmìnira ènìyàn àti ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn. Ṣùgbọ́n àfiyèsí yìí lè mú kí a tètè ní òye tí kò tọ́ nípa ohun tí òmìnira jẹ́ ní tòótọ́.
Nítorí náà, kí ni òmìnira? Òmìnira tòótọ́ kì í ṣe agbára láti ṣe ohunkóhun tí a bá fẹ́; kàkà bẹ́ẹ̀, ó jẹ́ agbára láti ṣe ohun tí ó yẹ kí a ṣe. A rí òmìnira tòótọ́ nínú yíyan láti ṣe ìfẹ́ Ọlọ́run pẹ̀lú ìmọ̀ àti èrò, àti láti gbé ní ìbámu pẹ̀lú iyì wa bí a ṣe ń tẹ́wọ́ gba ìfẹ́ náà.
Òótọ́ ni pé Ọlọ́run fún wa ní òmìnira ìfẹ́-inú. A ní agbára ìrònú láti mọ òtítọ́ àti ìfẹ́-inú láti fẹ́ ohun rere. Nítorí náà, a ní agbára láti mọ ohun tí ó tọ́ àti láti ṣe àṣàyàn tiwa nípa ìwà rere àti búburú, èyí tí àwọn ẹranko tí agbára òye wọn ga jù lọ pàápàá kò ní. Àwọn agbára wọ̀nyí jẹ́ ẹ̀bùn mímọ́ tí ó kan ìpìlẹ̀ irú ẹni tí a jẹ́. Agbára ìrònú àti ìfẹ́-inú yà wá sọ́tọ̀ kúrò lára gbogbo ẹ̀dá yòókù. Ṣùgbọ́n a gbọ́dọ̀ jẹ́ kí kókó yìí ṣe kedere gan-an—ìgbà tí a bá lo agbára òye àti òmìnira ìfẹ́-inú wa lọ́nà tí ó tọ́ nìkan ni a fi ń dé òmìnira tòótọ́ tí ó yẹ ọmọ ènìyàn. Òdìkejì èyí náà sì jẹ́ òótọ́. Nígbà tí a bá fi òmìnira ìfẹ́-inú wa tẹ́wọ́ gba ẹ̀ṣẹ̀, a di ẹrú ẹ̀ṣẹ̀, iyì wa a sì bà jẹ́ gidigidi.
Nígbà tí a bá dojú kọ ṣíṣe ìpinnu nípa ìwà rere àti búburú, ọ̀pọ̀ nǹkan ni a ń gbé yẹ̀ wò láti pinnu bóyá àṣàyàn wa dára tàbí ó burú nípa ìwà. Kátíkísímù tọ́ka sí nǹkan márùn-ún tí ó lè mú ìwọ̀n ẹ̀bi tí a ní fún ohun tí a ṣe pọ̀ sí i tàbí dín kù: 1) Àìmọ̀; 2) Ìfipámúni; 3) Ìbẹ̀rù; 4) Àwọn ohun tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ipò ọpọlọ àti ọkàn; 5) Àwọn ohun tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àwùjọ. Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn nǹkan wọ̀nyí lè da wa rú, tí yóò sì dí agbára wa láti ṣe ohun tí ó tọ́ lọ́wọ́.
Fún àpẹẹrẹ, fojú inú wo ipò kan níbi tí ẹnì kan ti hùwà búburú nítorí ipa kan tí ó ń ṣiṣẹ́ lórí rẹ̀ tí kò sì sí lábẹ́ àkóso rẹ̀. Bóyá ìbẹ̀rù ti gbà á lọ́kàn débi pé ìbẹ̀rù yẹn ló darí ìhùwàsí rẹ̀, ó sì ṣe ohun tí ó lòdì sí òfin ìwà rere. Ìbẹ̀rù lè tètè da ènìyàn rú, kí ó sì ṣì í lọ́nà, tí yóò mú kí ó ṣe àṣàyàn búburú nípa ìwà. Tàbí kí o wo, fún àpẹẹrẹ, ẹni tí kò tíì láǹfààní kí a ṣàlàyé ìfẹ́ Ọlọ́run fún un ní kedere. Kàkà bẹ́ẹ̀, gbogbo ìgbésí ayé rẹ̀ ni wọ́n ti tọ́ ọ dàgbà ní àyíká tí ń “wàásù” ìlànà ìwà kan tí ó lòdì sí ìfẹ́ Ọlọ́run. Ní tòótọ́, kò mọ òtítọ́ nípa ìwà rere àti búburú; nítorí náà, kò mọ̀ pé díẹ̀ lára àwọn ìṣe rẹ̀ lòdì sí òfin ìwà rere.
Nínú àwọn ipò méjèèjì yìí, ènìyàn lè ṣe ohun tí ó lòdì sí ìfẹ́ Ọlọ́run. Ṣùgbọ́n, ní àkókò kan náà, nítorí àwọn nǹkan tí kò sí lábẹ́ àkóso rẹ̀, ó lè má jẹ̀bi àwọn àṣàyàn búburú rẹ̀ ní kíkún. Ní ìparí, Ọlọ́run nìkan ló mọ gbogbo kúlẹ̀kúlẹ̀ ọ̀ràn náà, Òun ni yóò sì yanjú rẹ̀.
Bí a bá fẹ́ ní òmìnira tòótọ́, tí a sì fẹ́ ṣe àwọn àṣàyàn rere nínú ìgbésí ayé, a gbọ́dọ̀ sapá láti bọ́ lọ́wọ́ àwọn ìdààmú àti ìdánwò tí àwọn nǹkan wọ̀nyí ń mú wá sórí wa. Ní ọ̀rọ̀ mìíràn, a gbọ́dọ̀ sapá láti lóye ní kíkún àwọn ìpinnu nípa ìwà rere àti búburú tí ó wà níwájú wa, láti bọ́ lọ́wọ́ àìmọ̀, ìbẹ̀rù àti ìfipámúni, àti láti lóye àti borí èyíkéyìí nínú àwọn ipa tí ó jẹ mọ́ ọpọlọ, ọkàn tàbí àwùjọ tí ó lè rú ìpinnu wa lójú.
A ó sọ púpọ̀ sí i nípa àwọn ọ̀ràn wọ̀nyí nínú àwọn orí tí ń bọ̀. Ní báyìí, ohun tí ó ṣe pàtàkì ni láti lóye pé nígbà míì a kì í jẹ̀bi àwọn ìpinnu búburú tí a ṣe ní kíkún, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé bí ìpinnu náà fúnra rẹ̀ ṣe dára tàbí burú nípa ìwà kò yí padà. Ó yẹ kí a mọ àwọn nǹkan tí ó ń ní ipa lórí ìpinnu wa nípa ìwà ní kíkún, kí a sì yan ohun rere dípò ohun búburú. Nípasẹ̀ àwọn àṣàyàn rere wa, a ń ní ìrírí òmìnira tòótọ́ tí a pè wá láti ní, a sì ń mú un pọ̀ sí i; a tún ń dàgbà nínú iyì tí a ti fi fún wa gẹ́gẹ́ bí àwọn ọmọ Ọlọ́run olùfẹ́.
Ṣíṣe Àṣàyàn Nípa Ìwà Rere àti Búburú
Nígbà náà, kí ni àṣàyàn nípa ìwà rere àti búburú? Bóyá ìbéèrè yẹn wọ inú ìmọ̀ ọgbọ́n orí jù, ṣùgbọ́n ó jẹ́ ìbéèrè pàtàkì tí ó ní ipa gidi lórí ìgbésí ayé ojoojúmọ́. Bí a bá lóye àwọn àbùdá ìpìlẹ̀ àṣàyàn nípa ìwà rere àti búburú, a ó túbọ̀ lè ṣe àwọn àṣàyàn tí ó tọ́ nínú ìgbésí ayé tiwa.
Kátíkísímù kọ́ wa pé orísun ìpìlẹ̀ mẹ́ta ló wà fún dídára tàbí búburú ìṣe ènìyàn nípa ìwà. A ó fara balẹ̀ wo àwọn orísun mẹ́tẹ̀ẹ̀ta wọ̀nyí nítorí pé ó ṣe pàtàkì láti lóye ohun tí Ìjọ ń kọ́ wa níbí.
Ohun tí ó ń pinnu bí ìṣe ènìyàn ṣe dára tàbí burú nípa ìwà ni:
—ohun tí a yàn láti ṣe;
—èrèdí tí a ní lọ́kàn tàbí èrò inú wa;
—àwọn ipò tí ó yí ìṣe náà ká.
Ohun tí a yàn láti ṣe, èrò inú, àti àwọn ipò tí ó yí ìṣe náà ká ni “àwọn orísun,” tàbí àwọn èròjà tí ó ń pinnu bí ìṣe ènìyàn ṣe dára tàbí burú nípa ìwà. (#1750)
Má ṣe jẹ́ kí èdè tí a lò dà ọ́ rú. Ẹ jẹ́ kí a wo ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn èròjà ìṣe kan nípa ìwà, kí o lè túbọ̀ lóye àwọn ìṣe tìrẹ àti bí wọ́n ṣe dára tàbí burú nípa ìwà. Èyí yóò wúlò gan-an ní apá ìwé tí ó ń bọ̀ nígbà tí a bá bẹ̀rẹ̀ sí í yẹ àwọn ìbéèrè pàtó nípa ìwà rere àti búburú wò.
Ohun Tí A Yàn Láti Ṣe: “Ohun tí a yàn láti ṣe” ń tọ́ka sí “nǹkan” pàtó tí a pinnu láti ṣe. Àwọn ohun kan tí a yàn láti ṣe máa ń jẹ́ àìtọ́ nígbà gbogbo. A ń pe ìwọ̀nyí ní àwọn ìṣe tí “ó burú nínú ara wọn.” Fún àpẹẹrẹ, ìpànìyàn (fífi ìmọ̀ọ́mọ̀ gba ẹ̀mí aláìṣẹ̀) jẹ́ àìtọ́ nígbà gbogbo. Àwọn àpẹẹrẹ mìíràn ni àwọn nǹkan bí ọ̀rọ̀ òdì sí Ọlọ́run àti panṣágà. Kò sí ohun tí ó lè mú kí ìṣe kan tí ohun tí a yàn láti ṣe nínú rẹ̀ burú ní ara rẹ̀ di èyí tí ó tọ́ nípa ìwà.
Bákan náà, a lè ka àwọn ìṣe kan sí èyí tí ó dára nípa ìwà nígbà gbogbo nítorí irú ohun tí wọ́n jẹ́ gan-an. Fún àpẹẹrẹ, ìṣe kan tí ohun tí a yàn láti ṣe nínú rẹ̀ jẹ́ àánú tàbí ìdáríjì yóò máa dára nígbà gbogbo.
Ṣùgbọ́n, dájúdájú, kì í ṣe gbogbo ìṣe ènìyàn ló ní í ṣe pẹ̀lú ìwà rere tàbí búburú. Bí àpẹẹrẹ, sísọ bọ́ọ̀lù kì í ṣe rere tàbí búburú ní ti ìwà, àyàfi bí ipò àti àyíká (bí a ó ṣe rí ní ìsàlẹ̀) bá jẹ́ pé o ń sọ bọ́ọ̀lù náà sí fèrèsé aládùúgbò rẹ pẹ̀lú èrò láti fọ́ fèrèsé náà. Ṣùgbọ́n ìṣe sísọ bọ́ọ̀lù fúnra rẹ̀ kì í ṣe rere tàbí búburú; ìdí nìyẹn tí a tún fi ní láti gbé èrò àti ipò àti àyíká yẹ̀ wò.
Nítorí náà, ohun tó ṣe pàtàkì jù lọ láti gbé yẹ̀ wò nípa ìṣe kan ni pé àwọn ohun kan tí a yàn láti ṣe jẹ́ búburú nínú ara wọn, a kò sì gbọ́dọ̀ ṣe wọ́n láé. Àwọn kan jẹ́ rere nínú ara wọn, bí àwọn ìṣe ìgbàgbọ́, ìrètí àti ìfẹ́. Àwọn ìṣe kan sì wà—ní tòótọ́, ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn ìṣe—tí kì í ṣe rere tàbí búburú ní ti ìwà.
Èrò Tó Wà Lẹ́yìn Ìṣe: Èrò tó ń sún ènìyàn láti ṣe ohun kan ní ipa pàtàkì nínú ṣíṣe ìpinnu bóyá ìṣe náà jẹ́ rere tàbí búburú ní ti ìwà. Èrò búburú lè sọ ìṣe tó dà bí rere di búburú. Bí àpẹẹrẹ, fojú inú wo ẹnì kan tó fi owó tọrẹ sí ilé ìtọ́jú àwọn ọmọdé. Èyí yóò dà bí ìṣe rere. Ṣùgbọ́n bí olóṣèlú kan bá ṣe ìtọrẹ náà kìkì láti jèrè àtìlẹ́yìn àti ìyìn àwọn ènìyàn, nígbà tí a bá yẹ ìṣe tó dà bí rere náà wò ní ti ìwà, yóò di ìṣe onímọtara-ẹni-nìkan, tí kò tọ́, tí ó sì jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀.
Síwájú sí i, ohun tí a yàn láti ṣe tí ó jẹ́ búburú nínú ara rẹ̀ kò lè di rere láé nítorí èrò rere ẹni tó ń ṣe é. Bí àpẹẹrẹ, láti mọ̀ọ́mọ̀ parọ́ ni láti yan ohun búburú láti ṣe. Ènìyàn kì í ṣàṣeyọrí ète rere nípa yíyan ohun búburú láti ṣe. Nítorí náà, píparọ́ ṣì jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀, bí a tilẹ̀ ṣe é pẹ̀lú èrò tó dà bí rere. “Ète tí a fẹ́ ṣàṣeyọrí kò sọ ọ̀nà tí a gbà ṣe é di títọ́.”
Ipò àti Àyíká: Ipò àti àyíká tí ìṣe tó ní í ṣe pẹ̀lú ìwà rere tàbí búburú ti wáyé tún ṣe pàtàkì. Ipò àti àyíká kò lè, nípa ara wọn, sọ ìṣe kan di rere tàbí búburú, ṣùgbọ́n wọ́n lè ní ipa lórí bí ẹni tó ṣe é ṣe máa dáhùn fún un ní ti ìwà. Bí àpẹẹrẹ, bí ẹnì kan bá parọ́, ìṣe tí kò tọ́ ni èyí. Síbẹ̀, bí ẹni náà bá wà nínú ìbẹ̀rù tó pọ̀ gidigidi, tí ó sì parọ́ láti gba ẹ̀mí ara rẹ̀ là, ó ṣeé ṣe gan-an kí ẹ̀bi rẹ̀ fún irọ́ náà má tó ti ẹni tó parọ́ láìsí ìdí kankan rárá. Ìbẹ̀rù tó pọ̀ gidigidi àti àwọn ipò tó jọ ọ́ kò sọ píparọ́ di rere tàbí ohun tí kì í ṣe rere tàbí búburú pàápàá. Ipò àti àyíká kì í yí ohun tí a yàn láti ṣe padà láé. Ṣùgbọ́n ipò àti àyíká lè ní ipa lórí ìwọ̀n bí ènìyàn ṣe máa dáhùn fún ìṣe kan.
Síbẹ̀, kì í ṣe pé ipò àti àyíká ń dín ẹ̀bi kù nìkan. Wọ́n tún lè mú kí ìṣe kan túbọ̀ jẹ́ rere ní ti ìwà. Bí àpẹẹrẹ, gbé sísọ òtítọ́ yẹ̀ wò. Ká sọ pé ẹnì kan ń bẹ̀rù gidigidi, síbẹ̀, láìka ìbẹ̀rù rẹ̀ sí, ó ṣì sọ òtítọ́ pẹ̀lú ìwà rere àti ìgboyà. Ìṣe òtítọ́ yẹn túbọ̀ ní ìwà rere nínú rẹ̀ ní pàtó nítorí ipò líle náà.
A ní ìrètí pé àṣàrò ṣókí yìí lórí àwọn orísun mẹ́ta tí a fi ń mọ rere àti búburú yóò ran wa lọ́wọ́ láti lóye bí a ṣe ń ṣe ìpinnu nípa ìwà. Bí ó bá ṣì dà bí ohun tí kò yéni díẹ̀, má ṣe ṣàníyàn. Ní báyìí ná, kàn gbìyànjú láti lóye àwọn ìlànà ìpìlẹ̀. Ó yẹ kí ó túbọ̀ ṣe kedere bí a ṣe ń gbé àwọn àpẹẹrẹ pàtó tí ó ṣeé fojú rí yẹ̀ wò ní apá tó ń bọ̀ nínú ìwé yìí.
Rere ní Ìfiwéra pẹ̀lú rere
Ó lè ṣèrànwọ́ níbí láti fi ìyàtọ̀ hàn láàárín ohun tí a lè pè ní “Rere” àti “rere.” Èyí lè dà bí ìyàtọ̀ àjèjì ní ìbẹ̀rẹ̀, nítorí náà, ẹ jẹ́ kí n ṣàlàyé.
Lákọ̀ọ́kọ́, a lè túmọ̀ Rere (pẹ̀lú “R” ńlá) sí ohunkóhun àti gbogbo ohun tó jẹ́ apá kan ètò Ọlọ́run fún ìgbésí ayé wa. Rere, ní ìtumọ̀ yìí, tún ni ohun tó jẹ́ àǹfààní fún wa ní tòótọ́ ní èrò àti ìfẹ́ Ọlọ́run.
Ẹlẹ́ẹ̀kejì, a lè sọ̀rọ̀ nípa “rere” (pẹ̀lú “r” kékeré) ní èdè ìmọ̀ ọgbọ́n orí, nígbà tí a bá ń tọ́ka sí ohunkóhun tí èrò inú, ìfẹ́ inú, àwọn ìfẹ́-ọkàn, ìmọ̀lára tàbí àwọn ìfẹ́ tó lágbára nínú wa bá ń fà sí. Nígbà mìíràn, àwọn ohun rere wọ̀nyí kì í ṣe apá kan ètò Ọlọ́run, nítorí náà, wọn kì í ṣe Rere ní tòótọ́.
Ṣé ó dà bí ohun tí kò yéni? Kò rí bẹ́ẹ̀ gan-an; ó kàn jẹ́ ìyàtọ̀ kan nínú ìmọ̀ ọgbọ́n orí tí a nílò láti lè lóye ara wa àti ètò Ọlọ́run fún ìgbésí ayé wa.
Ẹ jẹ́ kí n fún yín ní àpẹẹrẹ ohun “rere” kan tí kì í ṣe “Rere” fún wa. Ẹ wo ẹni tó ní ìfẹ́-ọkàn jíjinlẹ̀ láti mutí yó. Kí ló dé tí ẹni náà fi fẹ́ èyí, tí ó sì yàn án? Nítorí ó fi àṣìṣe rí i bí ohun tó jẹ́ “rere” fún un ní àkókò yẹn. Gbogbo wa mọ̀ pé kì í ṣe “Rere” ní tòótọ́, àti pé kì í ṣe apá kan ètò Ọlọ́run fún un, ṣùgbọ́n ní ipò yìí, ó ṣì yàn án nítorí àwọn ìfẹ́ inú rẹ̀ tó lágbára, ìfẹ́-ọkàn tàbí ìmọ̀lára rẹ̀ borí agbára ìrònú rẹ̀, wọ́n sì mú un yan ohun tí kò dára fún ìlera rẹ̀.
Àpẹẹrẹ mìíràn tí kò fi bẹ́ẹ̀ ṣe kedere lè jẹ́ eré ìdárayá. Ká sọ pé ẹnì kan máa ń ṣe eré ìdárayá déédéé ṣùgbọ́n, bí àkókò ti ń lọ, ọkàn rẹ̀ di mọ́ ọn jù. Ó bẹ̀rẹ̀ sí í lo ohun tó lè jẹ́ “Rere” ní déédéé lọ́nà tó ti kọjá ààlà. Ní ipò yìí, eré ìdárayá jẹ́ “rere,” ṣùgbọ́n kì í ṣe “Rere.” Ṣé ó yé ẹ? Bí kò bá yé ẹ, má ṣe ṣàníyàn ná. Máa ka a lọ, a sì ní ìrètí pé yóò túbọ̀ yé ẹ.
Àwọn Ìfẹ́ Ọkàn, Ìmọ̀lára àti Ẹ̀dùn Ọkàn
Nígbà tí Ọlọ́run dá wa, Ó fún wa ní àwọn ìfẹ́ inú tó lágbára àti onírúurú ìmọ̀lára. Àwọn apá wọ̀nyí nínú ọkàn wa jẹ́ ohun àdánidá, wọ́n sì jẹ́ rere níwọ̀n bí wọ́n ti jẹ́ apá kan ohun tí a jẹ́. Ṣùgbọ́n àwọn ìfẹ́-ọkàn wọ̀nyí lè ṣamọ̀nà sí ìṣe búburú tàbí rere, ó sinmi lórí ohun tí wọ́n bá di mọ́.
A dá àwọn ìfẹ́-ọkàn ti ẹ̀mí wọ̀nyí láti máa fà mọ́ ohun rere àti láti máa kórìíra ibi. Síbẹ̀, ó rọrùn láti tàn wọ́n jẹ. Ó ṣeé ṣe gan-an kí ìtara kan fà mọ́ ohun tí ó rò pé ó dára, ṣùgbọ́n tí ó jẹ́ ibi ní tòótọ́. Fún àpẹẹrẹ, ká sọ pé ẹnì kan ń hára gàgà láti di ọlọ́rọ̀. Nínú èrò rẹ̀, ó ti tan ara rẹ̀ jẹ láti gbà pé ọrọ̀ ni yóò yanjú àwọn ìṣòro òun. Lẹ́yìn náà, ó rí àǹfààní kan láti tètè di ọlọ́rọ̀, ṣùgbọ́n ẹ̀tàn àti ìwà ìkà wà nínú rẹ̀. Ó ṣeé ṣe pátápátá kí ìtara rẹ̀ fún ọrọ̀ tì í láti hu ìwà ẹ̀tàn àti ìkà, nítorí pé ìfẹ́ àdánidá rẹ̀ láti rí owó gbà fún iṣẹ́ àṣekára ti yí padà di wíwá owó láìka ọ̀nà tí yóò gbà rí i sí.
Tàbí bóyá àpẹẹrẹ tí ó túbọ̀ ṣe kedere ni ìtara ìfẹ́. Lọ́pọ̀ ìgbà, ìdí tí ẹni tí ó ti ṣègbéyàwó fi ń bá ẹlòmíràn ní àjọṣe àgbèrè ni pé ó ti jẹ́ kí ìtara ìfẹ́ àdánidá borí agbára ìrònú rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn, tí ó sì yan àjọṣe àgbèrè náà bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ẹ̀ṣẹ̀ ni.
Ìtara ní agbára púpọ̀. Ṣùgbọ́n nígbẹ̀yìn, a lè lo ìtara fún rere nígbà tí a bá fi Ọlọ́run àti ìfẹ́ Rẹ̀ ṣe ohun rere tí a ń wá. Bí a bá ṣe èyí, ẹni náà yóò “fẹ́ràn” Ọlọ́run àti ìfẹ́ mímọ́ Rẹ̀ tọkàntọkàn. Yóò sì fi “ìtara” yan Ọlọ́run, yóò fẹ́ láti mú inú Rẹ̀ dùn àti láti fi ìfẹ́ rẹ̀ hàn sí I ní ọ̀nà mímọ́ tí ó kún fún ìtara.
Ìmọ̀lára àti àwọn ìṣípò ọkàn ní ìbáṣepọ̀ tímọ́tímọ́ pẹ̀lú ìtara, àwọn ìlànà ìpìlẹ̀ tí ó jọra sì ni ó ń darí wọn. Kọ́kọ́rọ́ láti lóye àwọn apá wọ̀nyí nínú ànímọ́ wa ni láti mọ̀ pé ohunkóhun tí a bá kọ́kọ́ yàn nínú èrò wa ni ìtara, ìfẹ́-ọkàn, ìmọ̀lára àti àwọn ìṣípò ọkàn wa yóò tẹ̀ lé. Wọn lè má tẹ̀ lé e lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ṣùgbọ́n bí àkókò ti ń lọ, wọn yóò tẹ̀ lé e. Ènìyàn sì dé ìpé nígbà tí gbogbo ara rẹ̀ (èrò inú, ẹ̀mí, ọkàn àti agbára) bá jọ ń lọ ní ìṣọ̀kan sí ohun tí ó jẹ́ òtítọ́, ohun tí ó dára, ohun tí ó jẹ́ ọ̀kan, àti ohun tí ó lẹ́wà. Ìyẹn ni pé, sí ọ̀dọ̀ Ọlọ́run.
Ẹ̀rí Ọkàn
Ẹ̀rí-ọkàn ènìyàn jẹ́ ẹ̀bùn ológo láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run! Ó jẹ́ ibi ìkọ̀kọ̀ tí ó jinlẹ̀ jù lọ nínú wa, ibi mímọ́ tí ọkàn wa ìjìnlẹ̀ ti ń pàdé Ọlọ́run. Ọ̀kan nínú àwọn ẹsẹ ọ̀rọ̀ tí a sábà máa ń tọ́ka sí jù lọ láti inú Ìgbìmọ̀ Kejì ti Fatíkánì wá láti inú ìwé kan tí a pè ní Ayọ̀ àti Ìrètí. Ó ṣàpèjúwe ẹ̀rí-ọkàn lọ́nà tí ó lẹ́wà gidigidi:
Ní ìjìnlẹ̀ ẹ̀rí-ọkàn rẹ̀, ènìyàn ṣàwárí òfin kan tí kì í ṣe òun fúnra rẹ̀ ló gbé kalẹ̀ fún ara rẹ̀, ṣùgbọ́n tí ó gbọ́dọ̀ ṣègbọràn sí. Ohùn rẹ̀, tí ó ń pè é nígbà gbogbo láti nífẹ̀ẹ́, láti ṣe ohun rere àti láti yẹra fún ibi, ń dún nínú ọkàn rẹ̀ ní àkókò tí ó yẹ… Nítorí ènìyàn ní òfin kan nínú ọkàn rẹ̀ tí Ọlọ́run kọ síbẹ̀… Ẹ̀rí-ọkàn rẹ̀ ni ibi ìkọ̀kọ̀ tí ó jinlẹ̀ jù lọ nínú rẹ̀ àti ibi mímọ́ rẹ̀. Ibẹ̀ ni òun nìkan wà pẹ̀lú Ọlọ́run, ẹni tí ohùn Rẹ̀ ń dún ní ìjìnlẹ̀ inú rẹ̀. (GS 16)
Ẹ̀rí-ọkàn wa ni ibi àràmàǹdà inú wa tí a ti ń ṣe ìpinnu nípa rere àti búburú. Ó jẹ́ ibi tí ó lè kún fún ìdàrúdàpọ̀ jíjinlẹ̀, tí ó sì lè di ohun tí ó ti yí kúrò ní bí ó ti yẹ kí ó rí, ṣùgbọ́n bí ó ti yẹ kí ó rí, ó jẹ́ ibi àlàáfíà ńlá, òye tí ó ṣe kedere àti ayọ̀. Bí ó ti yẹ kí ó rí, ó jẹ́ ibi tí a ti ń gbé àwọn ìpinnu wa nípa rere àti búburú yẹ̀ wò, tí a ti ń lóye wọn kedere, tí a ti ń jẹ́ kí Ọlọ́run àti agbára ìrònú wa gẹ́gẹ́ bí ènìyàn borí, tí a sì ti ń fi òmìnira yan ohun tí ó dára tí ó sì tọ́. Nígbà tí èyí bá ṣẹlẹ̀, èrè rẹ̀ ni àlàáfíà ńlá àti ìmúdájú iyì ènìyàn. Ẹ̀rí-ọkàn ni ó ń gba ojúṣe fún àwọn ìṣe rere àti búburú nígbẹ̀yìn.
Ẹ̀rí-ọkàn tún jẹ́ ibi inú wa tí òfin Ọlọ́run ti ń bá ṣíṣe ìpinnu wa nínú ìgbésí ayé pàdé. Ó jẹ́ ibi inú wa tí a ti lè fi òfin Ọlọ́run nípa rere àti búburú gbé àwọn ìṣe tí a ń ronú láti ṣe yẹ̀ wò, àti àwọn ìṣe tí a ti ṣe pẹ̀lú.
Ní ti àwọn ìpinnu tí a ń ronú láti ṣe, ẹ̀rí-ọkàn ni ibi tí a ti ní ìrètí pé òtítọ́ yóò borí, tí yóò sì tipa bẹ́ẹ̀ darí àwọn ìṣe wa sí rere. Ní ti àwọn ìṣe tí ó ti kọjá, bí ẹ̀rí-ọkàn bá dájọ́ pé àwọn ìṣe wa jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀, ó ń pè wá láti ronúpìwàdà àti láti wá àánú àti ìdáríjì Ọlọ́run. Kì í ṣe ibi tí ìmọ̀lára ẹ̀bi àti ìbànújẹ́ fún ohun tí a ṣe ń kún inú wa lásán; kàkà bẹ́ẹ̀, ó jẹ́ ibi tí a ti ń rí àwọn ẹ̀ṣẹ̀ wa kedere, tí a sì ń fi wọ́n lé àánú Ọlọ́run lọ́wọ́ pẹ̀lú ìrètí ìdáríjì àti ìwòsàn.
Gẹ́gẹ́ bí a ti kà nínú àyọkà láti inú Ìgbìmọ̀ Vatican II lókè yìí, ẹ̀rí-ọkàn jẹ́ ibi mímọ́ kan nínú wa. Ní fífi í wé ilé ìjọsìn, ó yẹ kí a rí i gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó jọ ibi mímọ́ tí ó wà nínú ilé ìjọsìn tí ó tóbi jù ú lọ. Ní àtijọ́, odi kékeré kan wà níwájú pẹpẹ láti ya ibi mímọ́ sọ́tọ̀. Odi pẹpẹ yìí fi hàn pé ibi mímọ́ náà jẹ́ àyè tí ó jẹ́ mímọ́ ní pàtàkì, níbi tí wíwà Ọlọ́run ti farahàn ní ọ̀nà àrà ọ̀tọ̀ tí ó jinlẹ̀ gidigidi. Yálà odi pẹpẹ wà láti fi ààlà rẹ̀ hàn tàbí kò sí, ibi mímọ́ ṣì jẹ́ ibi tí a sábà máa ń fi Sakramenti Mímọ́ Jù Lọ pamọ́ sí, àti ibi tí pẹpẹ mímọ́ wà. Bákan náà, ó yẹ kí a lóye ẹ̀rí-ọkàn wa gẹ́gẹ́ bí ibi mímọ́ kan nínú gbogbo ohun tí a jẹ́ tàbí àkópọ̀ ìwà wa. Níbẹ̀, nínú ibi mímọ́ náà, a pàdé Ọlọ́run ní ọ̀nà tí ó jinlẹ̀ ju bí a ṣe ń pàdé Rẹ̀ ní àwọn apá mìíràn ti ara wa lọ. A gbọ́ Ọ, a fẹ́ràn Rẹ̀, a sì fi òmìnira wa ṣègbọràn sí I. Ẹ̀rí-ọkàn wa ni ibi jíjinlẹ̀ jù lọ nínú wa, yàrá ẹ̀rọ ìwà wa, níbi tí a ti jẹ́ “àwa fúnra wa” jù lọ.
A gbọ́dọ̀ bọ̀wọ̀ fún ẹ̀rí-ọkàn. Fún àpẹẹrẹ, ronú nípa Sakramenti Ìjẹ́wọ́, níbi tí ẹnì kan ti pe àlùfáà wọ ibi mímọ́ ẹ̀rí-ọkàn rẹ̀ láti rí ẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀ àti láti tú u sílẹ̀ kúrò nínú ẹ̀ṣẹ̀ náà ní Ẹni Kristi. Ìjọ gbé ojúṣe ńlá ti “èdìdì Ìjẹ́wọ́” mímọ́ lé àlùfáà lórí. “Èdìdì” yìí túmọ̀ sí pé a kà á léèwọ̀ fún un láti fi àwọn ẹ̀ṣẹ̀ tí ó ti gbọ́ hàn, lábẹ́ ipò yòówù kí ó jẹ́. Kí ni èyí túmọ̀ sí? Ó túmọ̀ sí pé ẹ̀rí-ọkàn ẹlòmíràn, tí a ti pe àlùfáà láti bẹ̀ wò nípasẹ̀ Ìjẹ́wọ́, jẹ́ àyè tí ó jẹ mọ́ ẹni náà nìkan, tí ó farapamọ́, tí ó sì jẹ́ mímọ́ tó bẹ́ẹ̀ tí ẹlòmíràn kò fi lè wọ àyè náà nípasẹ̀ bí àlùfáà ṣe ń tú ohun tí ó rí àti ohun tí ó gbọ́ níbẹ̀ nígbà àbẹ̀wò rẹ̀ síta. Kò sí ẹni tí ó ní ẹ̀tọ́ láti rí inú ẹ̀rí-ọkàn ẹlòmíràn nípa ipá tàbí ẹ̀tàn ìdarí. Kàkà bẹ́ẹ̀, àwa gẹ́gẹ́ bí Kristẹni gbọ́dọ̀ mọ bí ibi mímọ́ inú ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe jẹ́ mímọ́ tó, kí a sì fi ọ̀wọ̀ gíga jù lọ hàn sí i.
A tún gbọ́dọ̀ bọ̀wọ̀ fún ìjẹ́mímọ́ ẹ̀rí-ọkàn bí ènìyàn ṣe ń dàgbà nínú ìgbàgbọ́. A gbọ́dọ̀ fi ìṣọ́ra tí ó ga jù lọ bójú tó ìdàgbàsókè nínú ìgbàgbọ́ àti ìyípadà ọkàn. Fún àpẹẹrẹ, nígbà tí àwa Kristẹni bá ń wàásù Ìhìnrere, ó ṣe pàtàkì kí a rí i dájú pé a ń bọ̀wọ̀ fún ẹ̀rí-ọkàn àwọn ẹlòmíràn. Ewu kan tí a gbọ́dọ̀ yẹra fún ni ohun tí a ń pè ní “fífi ìfipámúni yí ẹlòmíràn padà sí ìgbàgbọ́.” Èyí jẹ́ irú fífi pákáǹleke tàbí ẹ̀tàn ìdarí mú ẹlòmíràn yí padà sí ìgbàgbọ́. A lè ṣe é nípasẹ̀ ìbẹ̀rù, ìkà, ìdẹ́rùbà, àti irú àwọn nǹkan bẹ́ẹ̀. Fún ìdí yìí, ẹni tí ń wàásù Ìhìnrere gbọ́dọ̀ ṣọ́ra kí “ìyípadà ọkàn” má ṣe ṣẹlẹ̀ nípasẹ̀ irú ìfipámúni èyíkéyìí. Àpẹẹrẹ tí ó ṣe kedere ni ìwàásù “iná àti imí ọjọ́” tí ó kọjá ààlà, tí ó mú kí ẹni tí kò dúró ṣinṣin ní ọkàn “yí padà” nítorí ìbẹ̀rù ọ̀run àpáàdì. Lóòótọ́, ó yẹ kí a bẹ̀rù ọ̀run àpáàdì, ṣùgbọ́n a gbọ́dọ̀ kọ́kọ́ fi oore-ọ̀fẹ́ àti ìgbàlà lọ àwọn ènìyàn nínú ẹ̀rí-ọkàn wọn gẹ́gẹ́ bí ìpè ìfẹ́, ju ohunkóhun mìíràn lọ. Ní ọ̀nà yìí nìkan ni ìyípadà kan fi lè jẹ́ ìyípadà ọkàn ní tòótọ́
Gẹ́gẹ́ bí Kristẹni àti gẹ́gẹ́ bí ènìyàn, a ní ojúṣe nípa ìwà rere láti tọ́ ẹ̀rí-ọkàn wa ní ìbámu pẹ̀lú ohun tí ó jẹ́ òtítọ́. Ìtọ́jú àti ìkọ́ni ẹ̀rí-ọkàn wa ń wáyé nígbà tí a bá ṣí ọkàn wa sí agbára ìrònú ènìyàn àti gbogbo ohun tí Ọlọ́run ń fi hàn wá nínú ibú ọkàn wa. Èyí kò le tó bí ó ṣe lè kọ́kọ́ dà bí ẹni pé ó le. Bí o bá ronú jinlẹ̀ lórí èyí, ìwọ yóò rí i pé ó bá ìrònú tí ó tọ́ mu gan-an, ó sì bójú mu pátápátá. Nítorí náà, máa kà á lọ.
Lákọ̀ọ́kọ́, agbára ìrònú ènìyàn ń fi ìyàtọ̀ sí ohun tí ó jẹ́ òtítọ́ àti ohun tí ó jẹ́ èké ní ìpele ìpìlẹ̀ jù lọ. Òfin àdánidá jẹ́ òfin tí Ọlọ́run kọ sára ẹ̀rí-ọkàn wa. Ó wà níbẹ̀ lásán, ó sì ti ṣe tán fún wa láti lóye rẹ̀ àti láti tẹ́wọ́ gbà á. Fún àpẹẹrẹ, a mọ̀ pé olè jíjà, irọ́ pípa, ìpànìyàn àti irú àwọn nǹkan bẹ́ẹ̀ kò tọ́. Báwo ni a ṣe mọ̀? A mọ̀ nítorí pé àwọn ohun kan wà tí kò ṣeé ṣe kí o má mọ̀. Irú àwọn òfin ìwà rere bẹ́ẹ̀ ni a fín sínú ẹ̀rí-ọkàn wa. Ṣùgbọ́n o béèrè pé, báwo ni o ṣe mọ̀? O kàn mọ̀ ni! Ọlọ́run dá wa báyìí. Òfin àdánidá nípa ìwà jẹ́ ohun gidi bí òfin agbára òòfà ilẹ̀. Yálà o gbà pé ó wà tàbí o kò gbà, ó ṣì ń ní ipa lórí ìhùwàsí rẹ. Ó wà níbi gbogbo. Ó bá ọgbọ́n mu.
Ní àfikún sí òfin àdánidá tí a fi sínú gbogbo ènìyàn, òfin Ọlọ́run tí Ó fi hàn wá tún wà. Ìfihàn yìí ń tọ́ka sí ìfẹ́ Ọlọ́run tí a lè mọ̀ nípa gbígbọ́ ohùn Rẹ̀ nínú wa, nípasẹ̀ kíka Ìwé Mímọ́ tàbí kíkọ́ àwọn ẹ̀kọ́ Ìjọ, tàbí nípasẹ̀ ọgbọ́n àwọn ènìyàn mímọ́. Ṣùgbọ́n nígbẹ̀yìngbẹ́yín, nígbà tí a bá gbé ọ̀kan nínú àwọn orísun Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run wọ̀nyí tí ó wá láti òde wa kalẹ̀ fún wa, a gbọ́dọ̀ mú un wọ inú wa nípa jíjẹ́ kí Ọ̀rọ̀ náà tún bá ọkàn wa sọ̀rọ̀. Ìrírí yìí lè jẹ́ “ìṣẹ́jú tí òye tàn bí fìtílà,” tí ó jọ ìṣàwárí òfin àdánidá nínú wa. Ṣùgbọ́n ní àkókò yìí, “fìtílà” náà yóò tàn fún àwọn tí ó ní ẹ̀bùn àrà ọ̀tọ̀ ti ìgbàgbọ́ nìkan.
Ìṣòro náà ni pé lọ́pọ̀ ìgbà, a lè jẹ́ kí onírúurú ohun tó ń nípa lórí wa dá wa lórí rú, kí wọ́n sì mú ẹ̀rí-ọkàn wa ṣìnà. Àwọn ohun tó sábà máa ń fa ìdàrúdàpọ̀ nínú ẹ̀rí-ọkàn ni ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ tí kò ní ìṣàkóso, ìbẹ̀rù, àwọn àríyànjiyàn tí kò bọ́gbọ́n mu, ẹ̀ṣẹ̀ tí a ti sọ di àṣà àti àìmọ̀ òtítọ́. Nígbà míì, òye èké nípa ìfẹ́ pàápàá lè dá wa lórí rú. Ìwé Ẹ̀kọ́ Ìgbàgbọ́ sọ pé àwọn nǹkan wọ̀nyí ni ó sábà máa ń fa ẹ̀rí-ọkàn tó ń ṣìnà:
Àìmọ Kristi àti Ìhìnrere Rẹ̀, àpẹẹrẹ búburú tí àwọn ẹlòmíràn fi lélẹ̀, jíjẹ́ ẹrú ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ ẹni, títẹnumọ́ èrò tí kò tọ́ pé ẹ̀rí-ọkàn lè dá dúró fúnra rẹ̀ láìsí àṣẹ kankan lórí rẹ̀, kíkọ àṣẹ Ìjọ àti ẹ̀kọ́ rẹ̀ sílẹ̀, àìsí ìyípadà ọkàn àti àìsí ìfẹ́: àwọn wọ̀nyí lè jẹ́ orísun àwọn àṣìṣe nínú ìdájọ́ nípa ìwà rere àti búburú. (#1792)
Síbẹ̀síbẹ̀, nígbà tí ènìyàn bá ń sapá láti ní ẹ̀rí-ọkàn tí a ti tọ́ dáadáa, ó di ojúṣe rẹ̀ láti tẹ̀ lé ẹ̀rí-ọkàn náà, kí ó sì hùwà ní ìbámu pẹ̀lú rẹ̀.
Lẹ́yìn tí a ti sọ bẹ́ẹ̀, ó tún ṣe pàtàkì láti tọ́ka sí ọ̀nà méjì tí ẹ̀rí-ọkàn fi lè ṣìnà. Ọ̀kan ni ẹ̀rí-ọkàn tó ń ṣìnà tí ẹni náà sì jẹ̀bi rẹ̀ (tó jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀); èkejì sì ni èyí tí ẹni náà kò jẹ̀bi rẹ̀ (tí kì í ṣe ẹ̀ṣẹ̀ fún ẹni náà fúnra rẹ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé òye ẹ̀rí-ọkàn rẹ̀ kò tíì péye).
Ẹ̀rí Ọkàn Tó Ṣàṣìṣe: Ṣé Mo Jẹ̀bi?
Nígbà míì, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàlàyé lókè, àwọn ènìyàn máa ń ṣe ìpinnu tí kò tọ́, wọ́n á sì gbà pé ìpinnu tó tọ́ ni wọ́n ń ṣe. Ǹjẹ́ wọ́n jẹ̀bi ẹ̀ṣẹ̀ bí wọ́n bá ṣe ìpinnu tí kò tọ́ nígbà tí wọ́n gbà pé ó tọ́? Fún àpẹẹrẹ, a mọ̀ pé ìṣẹ́yún jẹ́ ibi nínú ara rẹ̀; ìyẹn ni pé kò tọ́ rárá láti gba ẹ̀mí ọmọ aláìṣẹ̀ tí ó wà nínú oyún. Ṣùgbọ́n kí ni a ó sọ nípa ẹni tí ó gbà tọkàntọkàn pé ìṣẹ́yún yẹ ní àwọn ipò kan? Ẹ jẹ́ ká sọ pé obìnrin kan lóyún láìgbéyàwó, oyún rẹ̀ yóò sì dí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ilé ẹ̀kọ́ gíga lọ́wọ́. Ǹjẹ́ yóò yẹ ní irú ipò bẹ́ẹ̀ láti ṣẹ́yún?
Ó ṣe kedere pé ìdáhùn náà ni “rárá.” Ìṣẹ́yún kì í ṣe ohun rere láéláé, ìṣe náà fúnra rẹ̀ kò sì tọ́ nígbà kankan. Ó ṣe pàtàkì láti wo ìṣẹ́yún gẹ́gẹ́ bí ìṣe tí kò tọ́ fúnra rẹ̀, ṣùgbọ́n ó tún ṣe pàtàkì láti ronú bóyá àwọn tó ń ṣe é jẹ̀bi ẹ̀ṣẹ̀ náà fúnra wọn tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́. Ka èyí pẹ̀lú àfiyèsí kí o má bàa lóye rẹ̀ lọ́nà tí kò tọ́. Bí a kò bá ṣọ́ra, ó rọrùn fún wa láti ṣubú sínú ohun tí a ń pè ní “èrò pé ohun tó tọ́ àti ohun tí kò tọ́ sinmi lórí ẹni kọ̀ọ̀kan.” Èrò yìí túmọ̀ sí sísọ, fún àpẹẹrẹ, pé ìṣẹ́yún lè má tọ́ fún mi ṣùgbọ́n ó lè tọ́ fún ọ. Òye tí kò tọ́ nìyẹn. Ó lè jẹ́ òótọ́ láti sọ pé àwọn ènìyàn kan jẹ̀bi ẹ̀ṣẹ̀ náà ju àwọn mìíràn lọ, nígbà tí àwọn mìíràn, nítorí àìmọ̀ tí kì í ṣe àṣemọ̀ṣe, lè ṣe ohun tó burú ní ti gidi láìjẹ̀bi rẹ̀ fúnra wọn. Ìyẹn ni pé wọ́n ṣe ohun búburú, ṣùgbọ́n wọn kò dá ẹ̀ṣẹ̀. Lẹ́ẹ̀kan sí i, gbìyànjú láti lóye èyí pẹ̀lú àfiyèsí. Àpẹẹrẹ kan nìyí:
Lákọ̀ọ́kọ́, ronú nípa ọ̀dọ́bìnrin kan tí a tọ́ dàgbà nínú ìdílé tí kò tẹ̀ lé ìgbàgbọ́ ẹ̀sìn kankan rárá. Láìjẹ́ pé ó jẹ̀bi rẹ̀ lọ́nà kankan, kò gbọ́ rí tí àwọn ènìyàn ń sọ pé ìṣẹ́yún kò tọ́. Ẹ jẹ́ ká sọ pé àwọn òbí rẹ̀ méjèèjì jẹ́ oníṣègùn tí wọ́n sábà máa ń ṣẹ́yún fún àwọn obìnrin, tí wọ́n sì ń sọ ní gbangba pé ó dá wọn lójú pé ohun rere ni wọ́n ń ṣe, àti pé àwọn ń ran àwọn obìnrin lọ́wọ́. Ọmọbìnrin yìí ń gbọ́ èyí jálẹ̀ ìgbésí ayé rẹ̀, kò sì gbọ́ àríyànjiyàn tó tako èyí rí. Lẹ́ẹ̀kan sí i, láìjẹ́ pé ó jẹ̀bi rẹ̀ lọ́nà kankan, kò mọ̀ rí pé ìṣẹ́yún kò tọ́.
Nínú ipò yìí, ẹ jẹ́ ká sọ pé ó lóyún láìgbéyàwó ní àkókò díẹ̀ ṣáájú kí ó tó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ gíga. Àwọn òbí rẹ̀ mọ̀, wọ́n sì rẹ́rìn-ín músẹ́, wọ́n sọ fún un pé ohun gbogbo yóò dára, àti pé àwọn yóò mú un lọ sí ilé ìwòsàn ní Ọjọ́ Ajé láti ràn án lọ́wọ́ lórí ìṣòro yìí. Ó gbà, ó sì ṣẹ́yún, ní èrò pé ohun tó tọ́ ni òun ń ṣe.
Nísinsin yìí, ó ṣe pàtàkì láti sọ ní kedere níbí pé Ọlọ́run nìkan ló mọ ọkàn rẹ̀, Ọlọ́run nìkan sì ló mọ bóyá ó tẹ̀ síwájú láti ṣẹ́yún nígbà tí ó gbà ní tòótọ́ pé ohun rere ni. A gbọ́dọ̀ sọ pé, bí a bá wo ìṣe náà fúnra rẹ̀, ìpinnu tí kò tọ́ ló ṣe. Ìṣẹ́yún jẹ́ ibi nínú ara rẹ̀, kò sì tọ́ lọ́nà kankan. Ṣùgbọ́n ìbéèrè níbí ni bóyá ó dá ẹ̀ṣẹ̀ fúnra rẹ̀ nínú ìpinnu rẹ̀ tàbí ó ṣe ìpinnu tí kò tọ́ láìjẹ́ pé ó jẹ̀bi rẹ̀ lọ́nà kankan. Ó ṣòro láti gbàgbọ́, ní àkókò wa yìí, pé ẹnì kan kò ní gbọ́ òtítọ́ nípa ibi tí ìṣẹ́yún jẹ́ rárá. Síbẹ̀, nínú àpẹẹrẹ yìí, kí a lè gbé ọ̀rọ̀ náà yẹ̀ wò, ẹ jẹ́ ká sọ pé kò mọ̀ ní tòótọ́ pé kò tọ́, àti pé kò tíì mọ òtítọ́ pé ọmọ inú oyún náà jẹ́ ènìyàn. Síwájú sí i, fún àpẹẹrẹ yìí, ẹ jẹ́ ká sọ pé ó gbà tọkàntọkàn pé ìṣẹ́yún nínú ipò yìí dára, ó sì tọ́. Níwọ̀n bí ipò náà ti rí báyìí, ṣé ó dá ẹ̀ṣẹ̀ fúnra rẹ̀? Ó ṣeé ṣe kí ó má dá ẹ̀ṣẹ̀. Ṣé ó ṣe ohun tí kò tọ́? Bẹ́ẹ̀ ni, ó ṣe é. Ìṣẹ́yún jẹ́ ìṣe tí kò tọ́, ṣùgbọ́n ó ṣeé ṣe kí a má kà á sí ẹni tó jẹ̀bi rẹ̀ níwájú Ọlọ́run nínú ọ̀ràn yìí.
Ohun tí èyí fi hàn wá ni pé ó ṣeé ṣe láti ṣe ohun tí kò tọ́ láìjẹ̀bi ìṣe náà fúnra ẹni. Lẹ́ẹ̀kan sí i, èyí kan ipò tí ẹnì kan ní ẹ̀rí-ọkàn tí a kò kọ́ ní òtítọ́, tí ó sì ń ṣìnà nítorí náà, láìsí ẹ̀bi kankan ní tirẹ̀.
Lẹ́yìn tí a ti sọ èyí, bí ó bá jẹ́ pé ó ṣe àìbìkítà ní wíwá òtítọ́, bí a bá ti fi òtítọ́ hàn án tí ó sì kọ̀ láti gbà á, tàbí bí àwọn ohun mìíràn bá wà tí ó mú un ṣe ìpinnu tí kò tọ́, tí ẹ̀bi àwọn ohun náà sì jẹ́ tirẹ̀, nígbà náà, yóò ru apá kan ẹrù ẹ̀bi ìṣẹ́yún náà. Bóyá ẹ̀bi rẹ̀ yóò kéré, tàbí bóyá ẹ̀bi rẹ̀ yóò pọ̀. Ọlọ́run nìkan ló mọ ọkàn. Ṣùgbọ́n ète wa níbí ni láti gbìyànjú láti lóye ìyàtọ̀ láàárín ìṣe tí kò tọ́ àti ẹ̀bi tí ẹnì kan ní fún ìṣe náà.
Kókó pàtàkì kan tí a ó fi kún àlàyé yìí ni pé olúkúlùkù wa ní ojúṣe láti wá òtítọ́ àti láti dá ẹ̀rí ọkàn rẹ̀ lẹ́kọ̀ọ́ lọ́nà tí ó tọ́, kí ó sì fún un ní ìmọ̀ tí ó tọ́. Àìbìkítà ní wíwá òtítọ́ mú kí a ru ẹrù ẹ̀bi fún ẹ̀rí ọkàn tí ó dá lórí ìmọ̀ tí kò tọ́. Síbẹ̀síbẹ̀, Ọlọ́run mọ ipò tí ẹnì kọ̀ọ̀kan wa wà, yóò sì ṣe ìdájọ́ ní ìbámu pẹ̀lú rẹ̀.
Ìdàgbàsókè nínú Ìwà Rere àti Àwọn Ẹ̀bùn Ẹ̀mí Mímọ́
Ẹ̀bùn àgbàyanu mẹ́rin wà tí Ọlọ́run fún wa láti gbé ìgbé ayé ìwà rere àti láti dé ipò ìwà mímọ́. Àwọn ẹ̀bùn wọ̀nyí yóò ràn wá lọ́wọ́ nínú ẹ̀rí ọkàn wa láti ṣe ìpinnu rere ní ìgbésí ayé àti láti mọ ìyàtọ̀ láàárín ohun tí ó tọ́ àti ohun tí kò tọ́. Àwọn ẹ̀bùn náà nìwọ̀nyí: 1) ìwà rere mẹ́rin ti ènìyàn; 2) ìwà rere mẹ́ta ti ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Ọlọ́run; 3) ẹ̀bùn méje ti Ẹ̀mí; àti 4) èso méjìlá ti Ẹ̀mí Mímọ́.
Ìwà Rere Mẹ́rin ti Ènìyàn:
A bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìwà rere mẹ́rin ti ènìyàn: ọgbọ́n ìṣọ́ra, ìdájọ́ òdodo, ìgboyà àti ìkóra-ẹni-níjàánu. Àwọn ìwà rere mẹ́rin wọ̀nyí, gẹ́gẹ́ bí ìwà rere “ti ènìyàn,” “jẹ́ àwọn ìṣesí tí ó fìdí múlẹ̀ nínú òye àti ìfẹ́-inú, tí ó ń darí ìṣe wa, tí ó ń ṣètò ìtara ọkàn wa, tí ó sì ń tọ́ ìhùwàsí wa ní ìbámu pẹ̀lú ọgbọ́n àti ìgbàgbọ́” (CCC #1834). Ìyàtọ̀ pàtàkì láàárín “ìwà rere mẹ́rin ti ènìyàn” àti “ìwà rere mẹ́ta ti ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Ọlọ́run” ni pé a ń ní ìwà rere ti ènìyàn nípasẹ̀ ìsapá àwa fúnra wa gẹ́gẹ́ bí ènìyàn. A ń ṣiṣẹ́ láti ní wọn, a sì ní agbára nínú òye àti ìfẹ́-inú wa láti mú àwọn ìwà rere wọ̀nyí dàgbà nínú wa. Ní ìdàkejì ẹ̀wẹ̀, a lè ní ìwà rere ti ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Ọlọ́run nípasẹ̀ ẹ̀bùn oore-ọ̀fẹ́ láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run nìkan, nítorí náà, Òun ni ó ń fi wọ́n sínú wa. Ẹ jẹ́ kí a wo ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìwà rere ti ènìyàn wọ̀nyí.
Ọgbọ́n ìṣọ́ra: Ìwà rere ọgbọ́n ìṣọ́ra ni ẹ̀bùn tí a ń lò láti mú àwọn ìlànà ìwà rere gbogbogbò tí Ọlọ́run fún wa wá sí ìlò nínú àwọn ipò pàtó tí a ń dojú kọ ní ìgbésí ayé. Ọgbọ́n ìṣọ́ra ń mú òfin ìwà rere wá sí ìlò nínú ìgbé ayé wa ojoojúmọ́. Ó ń so òfin lápapọ̀ pọ̀ mọ́ àwọn ipò pàtó nínú ìgbésí ayé wa. A tún ka ọgbọ́n ìṣọ́ra sí “Ìyá gbogbo Ìwà Rere” nítorí pé ó ń darí gbogbo àwọn yòókù. Ó dà bí ìwà rere tí ó jẹ́ ìpìlẹ̀ tí a gbé àwọn yòókù lé, tí ó ń jẹ́ kí a lè ṣe ìdájọ́ àti ìpinnu tí ó tọ́ nípa ìwà. Ọgbọ́n ìṣọ́ra ń fún wa lókun láti ṣe ohun tí ó bá ìfẹ́ Ọlọ́run mu. Ní pàtàkì, ọgbọ́n ìṣọ́ra jẹ́ lílo òye wa, èyí tí ó ń jẹ́ kí ẹ̀rí ọkàn wa lè ṣe ìdájọ́ tí ó tọ́ nípa ohun tí a ó ṣe.
Ìdájọ́ òdodo: Ìbáṣepọ̀ wa pẹ̀lú Ọlọ́run àti àwọn ẹlòmíràn ń béèrè pé kí a fún wọn ní ìfẹ́ àti ọ̀wọ̀ tí ó tọ́ sí wọn. Ìdájọ́ òdodo, gẹ́gẹ́ bí ọgbọ́n ìṣọ́ra, ń jẹ́ kí a lè fi àwọn ìlànà ìwà rere nípa ọ̀wọ̀ tí ó yẹ fún Ọlọ́run àti àwọn ẹlòmíràn sílò nínú àwọn ipò pàtó. Ìdájọ́ òdodo sí Ọlọ́run ni bíbọ̀wọ̀ fún Un àti jíjọ́sìn Rẹ̀ lọ́nà tí ó tọ́. Ó ní nínú mímọ bí Ọlọ́run ṣe fẹ́ kí a bọ̀wọ̀ fún Un, kí a sì jọ́sìn Rẹ̀ níbí gan-an àti nísinsìnyí gan-an. Bákan náà, ìdájọ́ òdodo sí àwọn ẹlòmíràn ń farahàn nínú bí a ṣe ń bá wọn lò ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀tọ́ àti iyì wọn. Ìdájọ́ òdodo mọ ìfẹ́ àti ọ̀wọ̀ tí ó tọ́ sí àwọn ẹlòmíràn nínú ìbálò wa ojoojúmọ́.
Ìgboyà: Ìwà rere yìí ń fúnni ní agbára láti rí i pé “a dúró ṣinṣin nínú ìṣòro, a sì tẹ̀ síwájú láìyẹsẹ̀ nínú lílépa ohun rere” (CCC #1808). Ìwà rere yìí ń ràn wá lọ́wọ́ ní ọ̀nà méjì. Àkọ́kọ́, ó ń ràn wá lọ́wọ́ láti yan ohun tí ó dára bí ó tilẹ̀ ń béèrè agbára púpọ̀. Yíyan ohun rere kì í rọrùn ní gbogbo ìgbà. Nígbà mìíràn, ó ń béèrè ìrúbọ ńlá àti ìjìyà pàápàá. Ìgboyà ń pèsè agbára tí a nílò láti yan ohun rere àní nígbà tí ó bá ṣòro. Èkejì, ó tún ń jẹ́ kí ènìyàn lè yẹra fún ohun búburú. Gẹ́gẹ́ bí ó ṣe lè ṣòro láti yan ohun rere, bẹ́ẹ̀ náà ni ó lè ṣòro láti yẹra fún ibi àti ìdánwò. Nígbà mìíràn, ìdánwò lè lágbára, ó sì lè fẹ́ borí wa. Ẹni tí ó ní ìgboyà lè dojú kọ ìdánwò sí ibi náà, kí ó sì yẹra fún un.
Ìkóra-ẹni-níjàánu: Ọ̀pọ̀ ohun ló wà nínú ayé yìí tí a ń fẹ́, tí ó sì ń fà wá mọ́ra. Díẹ̀ lára àwọn ohun wọ̀nyí kò sí nínú ìfẹ́ Ọlọ́run fún wa. Ìkóra-ẹni-níjàánu “ń dín bí afẹ́fẹ́ ṣe ń fà wá mọ́ra kù, ó sì ń mú kí a lo àwọn ohun rere tí a dá ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì” (CCC #1809). Ní ọ̀rọ̀ mìíràn, ó ń ràn wá lọ́wọ́ láti ṣàkóso ara wa, ó sì ń kó gbogbo ìfẹ́-ọkàn àti ìmọ̀lára wa níjàánu. Ìfẹ́-ọkàn, ìtara àti ìmọ̀lára lè jẹ́ agbára tí ó lágbára púpọ̀. Wọ́n ń fà wá lọ sí oríṣiríṣi ọ̀nà. Bí ó ti yẹ kí ó rí, wọ́n ń fà wá láti tẹ́wọ́ gba ìfẹ́ Ọlọ́run àti gbogbo ohun rere. Ṣùgbọ́n nígbà tí wọ́n bá so mọ́ ohun tí kì í ṣe ìfẹ́ Ọlọ́run, ìkóra-ẹni-níjàánu ń mú àwọn ẹ̀yà ti ara àti ọkàn wa gẹ́gẹ́ bí ènìyàn wọ̀nyí wà ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì, ó ń kó wọn níjàánu, ó sì ń ṣàkóso wọn kí wọn má bàa ṣàkóso wa.
Gẹ́gẹ́ bí a ti sọ lókè, a ń ní àwọn ìwà rere mẹ́rin wọ̀nyí nípa ìsapá àti ìkóra-ẹni-níjàánu. Síbẹ̀, oore-ọ̀fẹ́ Ọlọ́run tún lè gbé wọn sókè, kí wọn sì ní agbára tí ó kọjá ti ẹ̀dá ènìyàn. A lè gbé wọn dé ipò tuntun, kí wọ́n sì fún wa lókun ju ohunkóhun tí a lè fi ìsapá tiwa nìkan ṣe lọ. Èyí ń ṣẹlẹ̀ nípa àdúrà àti fífi ara wa lé Ọlọ́run lọ́wọ́.
Àwọn Ìwà Rere Mẹ́ta Tó Ní Ìbáṣepọ̀ Pẹ̀lú Ọlọ́run:
Àwọn ìwà rere mẹ́rin tí ènìyàn lè ní nípa ìsapá rẹ̀ kò tó láti gbé ìgbésí ayé Kristẹni tí ó pé tí ó sì jẹ́ mímọ́. A nílò ohun tí ó ju bẹ́ẹ̀ lọ. A nílò àwọn ẹ̀bùn láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run tí ó kọjá agbára ẹ̀dá ènìyàn, tí a ń pè ní àwọn ìwà rere tí ó so wá mọ́ Ọlọ́run. Àwọn ìwà rere wọ̀nyí ni ìgbàgbọ́, ìrètí àti ìfẹ́. Wọ́n “kọjá agbára ẹ̀dá ènìyàn” nítorí a kò lè ní wọn fúnra wa. Ọlọ́run fúnra Rẹ̀ ń fi wọ́n sínú ọkàn wa nígbà tí a bá ṣí ọkàn wa láti gbà wọ́n; wọ́n sì ń fún àwọn ìwà rere ènìyàn tí a mẹ́nu kàn lókè ní ìyè, wọ́n sì ń yí wọn padà sí ipò tuntun yẹn tí ó kọjá agbára ẹ̀dá ènìyàn. Wọ́n ń mú kí Kristẹni lè gbé ní ìbámu pẹ̀lú èrò àti ìfẹ́ Ọlọ́run nínú ohun gbogbo. Ní pàtàkì, wọ́n ń mú kí a lè gbé ìgbésí ayé Kristẹni dé ìwọ̀n tí ó kọjá ohun tí agbára ẹ̀dá wa lè ṣe. Èyí ṣe pàtàkì gidigidi, nítorí kò sí ọ̀nà tí a lè gbà gbé ìgbésí ayé Kristẹni mímọ́ nípa ìsapá tiwa nìkan.
Ìgbàgbọ́: Ìwà rere yìí ni “ìwà rere tí ó so wá mọ́ Ọlọ́run, tí ó ń mú kí a gba Ọlọ́run gbọ́, kí a sì gba gbogbo ohun tí Ó ti sọ tí Ó sì ti ṣí payá fún wa gbọ́, àti ohun tí Ìjọ Mímọ́ fi lé wa lọ́wọ́ láti gbà gbọ́” (CCC #1814). Ó rọrùn gan-an láti ṣìtumọ̀ ìwà rere tí a ń pè ní ìgbàgbọ́. A lè rò pé ìgbàgbọ́ kàn jẹ́ gbígba ohun tí a kò lè mọ̀ gbọ́. Tàbí bóyá ó tilẹ̀ jẹ́ irú fífi èrò inú lásán retí ohun tí a fẹ́. Ṣùgbọ́n ìgbàgbọ́ ju bẹ́ẹ̀ lọ gan-an. Ìgbàgbọ́ ni MÍMỌ Ọlọ́run àti gbogbo ohun tí Ọlọ́run ń ṣí payá. Ó dà bí agbára ìmọ̀ kẹfà tí a ní nípa tẹ̀mí, tí ó ń mú kí a lè mọ ohun tí ó kọjá agbára àdánidá wa. Ọlọ́run ń fi ìmọ̀ kan nípa ara Rẹ̀ àti ìfẹ́ Rẹ̀ sínú wa, àwa sì ń fi ìtẹ́wọ́gbà gbà á gbọ́. Nígbà tí èyí bá ṣẹlẹ̀, ó ń mú ìdánilójú tòótọ́ wá sínú wa. Ní ọ̀rọ̀ mìíràn, ó ń mú ìdánilójú tí ó fẹsẹ̀ múlẹ̀ nípa òtítọ́ wá, èyí tí a kò lè dé sí fúnra wa láé. Ní tòótọ́, nígbẹ̀yìngbẹ́yín, ó ń mú ìdánilójú àti ìmọ̀ tí ó jinlẹ̀ tó bẹ́ẹ̀ wá, tí a fi lè gbà gbọ́ ní ìwọ̀n tí ó kọjá gbogbo ìmọ̀ ènìyàn. Fún àpẹẹrẹ, kò sí ẹni tí yóò tako pé 2+2=4. A mọ èyí nípa agbára ìrònú wa gẹ́gẹ́ bí ènìyàn. Ìgbàgbọ́ jẹ́ ìmọ̀ tí ó jinlẹ̀ sí i, tí ó sì ń fún wa ní ìdánilójú tí ó lágbára ju ìmọ̀ ìṣirò ti ènìyàn pàápàá, tàbí ohun tí a mọ̀ nípa ìríran, ìgbọ́run, ìfọwọ́kàn, ìgbọ́ràn àti sísùn-ún. Pẹ̀lú ìgbàgbọ́, a mọ̀ nítorí Ọlọ́run ń ṣí òtítọ́ payá fún wa, Òun sì ni ó ń fi ìdánilójú múlẹ̀ pé òtítọ́ ni. Nítorí náà, ìdánilójú àti àìṣiyèméjì yìí ni irú ìmọ̀ tí ó jinlẹ̀ jù lọ tí a lè ní.
Ìrètí: Gẹ́gẹ́ bí a ti ronú lé e lórí nínú ìwé àkọ́kọ́, gbogbo wa ń fẹ́ ayọ̀. Ó wà nínú ẹ̀dá wa. A kò lè mú ìfẹ́-ọkàn yìí kúrò. Ìrètí ni ìwà rere tí ó so wá mọ́ Ọlọ́run, tí ó ń mú kí a lè mú ìfẹ́-ọkàn yìí ṣẹ ní ìbámu pẹ̀lú ìfẹ́ Ọlọ́run. Ó ń ràn wá lọ́wọ́ láti máa tẹjú mọ́ Ìjọba Ọ̀run àti gbogbo ohun tí Ọlọ́run fẹ́ fún wa. Ó ń tọ́ wa sí ayọ̀ àìnípẹ̀kun, ó sì ń ran ìfẹ́-ọkàn wa lọ́wọ́ láti rékọjá àwọn ohun ayé yìí tí kò ní pẹ́, sí àwọn ohun tí ó wà títí láé nínú Ìjọba Ọlọ́run. Ó ń mú kí a lè gbára lé agbára àti okun Ẹ̀mí Mímọ́ láti dúró nínú oore-ọ̀fẹ́ Ọlọ́run, kí a sì máa gbé ní ìbámu pẹ̀lú ìgbàgbọ́ tí a ti fi fún wa. Ní ọ̀rọ̀ mìíràn, ìrètí jẹ́ ẹ̀bùn tí ó kọjá agbára ẹ̀dá ènìyàn, tí ó ń mú kí a lè rí bí ìgbésí ayé wa ṣe lè dé àṣeyọrí rẹ̀ nípa rírí àfojúsùn ìgbésí ayé Kristẹni. A rí ìfẹ́ Ọlọ́run, a rí àwọn ìbùkún tí ó so mọ́ ìfẹ́ Rẹ̀, a sì mọ̀ pé a lè rí wọn gbà nípa ìrànlọ́wọ́ Rẹ̀. Ìmọ̀ tí ó kọjá agbára ẹ̀dá ènìyàn yìí ń fún wa ní okun àti agbára láti lépa ohun tí a kò lè fi agbára ẹ̀dá wa nìkan lépa láé.
Ìfẹ́: Láìsí ìfẹ́, a kò ní ohunkóhun (1 Kọ́ríńtì 13). Ìfẹ́ ni oore-ọ̀fẹ́ tí a nílò láti fi gbogbo ọkàn, èrò, ẹ̀mí àti agbára wa fẹ́ Ọlọ́run, àti láti fẹ́ aládùúgbò wa. Ìfẹ́ ń farahàn nínú ìgbésí ayé wa nígbà tí ìgbàgbọ́ àti ìrètí bá wà láàyè tí wọ́n sì ń ṣiṣẹ́. Ìgbàgbọ́ jẹ́ ìṣe agbára òye ní pàtàkì, ìrètí sì jẹ́ ìṣe agbára ìfẹ́-ọkàn ní pàtàkì, ìṣọ̀kan méjèèjì yìí sì ń mú ìfẹ́ mímọ́ tí kò lábàwọ́n wá, èyí tí a ń pè ní ìfẹ́. Ìfẹ́ ni ìmúṣẹ gbogbo òfin Ọlọ́run. Ó jẹ́ ẹ̀bùn tí ó kọjá agbára ẹ̀dá ènìyàn, tí ó ń mú kí a lè borí gbogbo ohun tí ó ń dí wa lọ́wọ́ láti dé ìpé àti ìjẹ́mímọ́. Ní tòótọ́, ìfẹ́ àti ìjẹ́mímọ́ túmọ̀ sí ohun kan náà. Bí ènìyàn bá kún fún ìfẹ́, ẹni náà jẹ́ mímọ́. Nígbà tí ìfẹ́ bá pé, ọkàn náà á pé. Èyí ni èyí tí ó tóbi jù lọ nínú gbogbo ìwà rere!
Ìfẹ́ kì í ṣe ṣíṣe àwọn iṣẹ́ inú rere nìkan. Lákọ̀ọ́kọ́, àti ju gbogbo rẹ̀ lọ, ó jẹ́ ìṣe ìfẹ́ sí Ọlọ́run. Ìpé ìfẹ́ wa sí Ọlọ́run túmọ̀ sí pé ìfẹ́ Ọlọ́run ti gba gbogbo ara wa àti gbogbo ohun tí a jẹ́ kan. Ìfẹ́ Rẹ̀ ń jó bí iná nínú wa, a sì ń gba ìtara alágbára láti wá A, kí a sì fẹ́ Ẹ ju ohun gbogbo lọ. Nínú ìfẹ́, a ń ṣàwárí ìfẹ́ Rẹ̀, a sì lè mú un ṣẹ nítorí a fẹ́ mú un ṣẹ.
Bí ìfẹ́ wa fún Ọlọ́run àti ìfẹ́ Rẹ̀ mímọ́ ṣe ń jinlẹ̀ sí i, bẹ́ẹ̀ náà ni ìfẹ́ àwọn ẹlòmíràn yóò kún inú wa pátápátá. Ẹ̀mí Mímọ́ yóò darí wa sí àwọn tí Ọlọ́run fẹ́ kí a fún ní ẹ̀bùn àkànṣe oore-ọ̀fẹ́, ìfẹ́ àti àánú Rẹ̀. A óò fẹ́ láti ṣàánú, a ó sì rí ìtẹ́lọ́rùn ńlá nínú fífún àwọn ẹlòmíràn ní gbogbo ohun tí Ọlọ́run fẹ́ kí a fún wọn. Ìfẹ́ yóò gbé wa ró, yóò sì kún inú wa ju ohunkóhun mìíràn lọ ní ìgbésí ayé.
Àwọn Ẹ̀bùn Ẹ̀mí Mímọ́: Àwọn Ẹ̀bùn Ẹ̀mí Mímọ́ jẹ́ ẹ̀bùn láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run tí a pè gbogbo wa láti gbà ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ wọn. Wọ́n ń ràn wá lọ́wọ́ ní ọ̀nà wa sí ìwà mímọ́ gẹ́gẹ́ bí Kristẹni. Ní tòótọ́, wọ́n jẹ́ àwọn ẹ̀bùn tí kò ṣe é ṣe láìsí tí a gbọ́dọ̀ làkàkà láti ní nínú ìgbésí ayé wa. Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ẹ̀bùn wọ̀nyí gbọ́dọ̀ máa gbé nínú ọkàn Kristẹni tí ó ń fẹ́ ìpé. Wọ́n jẹ́ àwọn ìtẹ̀sí tí ó dúró ṣinṣin nínú wa, tí ó ń mú wa lè tẹ̀ lé ìmísí àti ìtọ́sọ́nà Ẹ̀mí Mímọ́ nínú ìgbésí ayé wa. Wọ́n jẹ́ ọ̀nà méje tí a fi ń ṣí ọkàn wa sí Ẹ̀mí Mímọ́, tí a sì fi ń gbà Á. Àwọn Ẹ̀bùn Ẹ̀mí Mímọ́ méje náà ni:
Ọgbọ́n
Òye
Ìmọ̀ràn
Ìgboyà
Ìmọ̀
Ìfọkànsìn
Ìbẹ̀rù Olúwa
Fún àlàyé tó kún rẹ́rẹ́ sí i nípa ẹ̀bùn kọ̀ọ̀kan, wo Ìwé Kejì nínú àkójọpọ̀ ìwé yìí, ní orí tó dá lórí Sakramenti Ìfẹsẹ̀múlẹ̀.
Àwọn Èso Ẹ̀mí: Gẹ́gẹ́ bí igi ápù ṣe ń so èso ápù, bẹ́ẹ̀ náà ni Ẹ̀mí Mímọ́ tí ó wà láàyè nínú ọkàn wa ṣe ń so èso ẹ̀mí. Gẹ́gẹ́ bí àṣà tí a ti jogún, àwọn èso wọ̀nyí jẹ́ méjìlá, wọ́n sì ni: ìfẹ́, ayọ̀, àlàáfíà, sùúrù, inú rere, ìwà rere, ọ̀làwọ́, ìwà tútù, ìṣòtítọ́, ìwà ìtìjú, ìkóra-ẹni-níjàánu, ìwà mímọ́. Àwọn èso wọ̀nyí ni ìbùkún tí ó ń wá láti gbígbé ìgbésí ayé ìwà rere nínú Kristi!
Ẹ̀ṣẹ̀: Ohun Rere, Ohun Búburú àti Ohun Ìríra
Bóyá ìbéèrè àkọ́kọ́ rẹ, lẹ́yìn tí o bá ti ka àkọlé abala yìí, ni pé, “Kí ni ó lè dára nípa ẹ̀ṣẹ̀?” Ó dájú pé a mọ̀ pé ó “burú,” ó sì tún “lẹ́gbin,” ṣùgbọ́n báwo ni ó ṣe lè “dára?”
Ìdáhùn náà rọrùn. Agbára Olódùmarè gan-an ni agbára Ọlọ́run: AGBÁRA TÍ Ó LÈ ṢE OHUN GBOGBO! Nítorí náà, Ó lè mú ẹ̀ṣẹ̀ wa pàápàá, kí Ó sì yí i padà. Èyí kò túmọ̀ sí pé ẹ̀ṣẹ̀ fúnra rẹ̀ dára; kàkà bẹ́ẹ̀, ó túmọ̀ sí pé Ọlọ́run lè yí ẹ̀ṣẹ̀ padà nínú ìgbésí ayé wa. Ó lè mú rere jáde láti inú ohunkóhun, ọ̀nà pàtàkì jù lọ tí Ó sì ń gbà ṣe èyí ni nípasẹ̀ àánú Rẹ̀.
Pọ́ọ̀lù Mímọ́ sọ nínú lẹ́tà rẹ̀ sí àwọn ará Róòmù pé, “níbi tí ẹ̀ṣẹ̀ ti pọ̀ sí i, oore-ọ̀fẹ́ túbọ̀ kún àkúnwọ́sílẹ̀” (Róòmù 5:20). Ọlọ́run rí ipò ìṣubú wa, Ó ń rí ẹ̀ṣẹ̀ wa, ohun àkọ́kọ́ tí Ó sì ń ṣe ju gbogbo ohun mìíràn lọ ni láti fi àánú àti oore-ọ̀fẹ́ lọ̀ wá. Ó fẹ́ dárí jì wá, kí àjọṣe Rẹ̀ pẹ̀lú wa sì tún gún régé. Oore-ọ̀fẹ́ yìí tí a fi fún wa nítorí ẹ̀ṣẹ̀ wa ni ó “dára” ju ohun tí a lè lóye láéláé lọ.
Pẹ̀lú òye ìpìlẹ̀ yìí nípa rere tí Ọlọ́run lè mú jáde láti inú ẹ̀ṣẹ̀, ẹ jẹ́ ká wá wo àwọn apá rẹ̀ tí ó “burú” àti àwọn tí ó “lẹ́gbin.”
Ẹ̀ṣẹ̀ jẹ́ ìrékọjá lòdì sí ìrònú tó bọ́gbọ́n mu, òtítọ́ àti ẹ̀rí-ọkàn tí ó tọ́; ó jẹ́ kíkùnà láti ní ìfẹ́ tòótọ́ sí Ọlọ́run àti sí aládùúgbò, èyí tí ìfẹ́ tí kò tọ́ sí àwọn ohun rere kan ń fà. (CCC #1849)
Ẹ̀ṣẹ̀, gẹ́gẹ́ bí “ìrékọjá,” jẹ́ ìṣe kan tí a ṣe tàbí àìṣe ohun tí ó yẹ kí a ṣe. Ó jẹ́ ìṣe tí ó lòdì sí “ìrònú tó bọ́gbọ́n mu, òtítọ́ àti ẹ̀rí-ọkàn tí ó tọ́.” Òye yìí wúlò nítorí ó fi hàn wá pé nígbà tí ẹnì kan bá dá ẹ̀ṣẹ̀, ó ń hùwà lọ́nà òmùgọ̀ àti lọ́nà tí ó lòdì sí bí nǹkan ṣe rí ní tòótọ́. Ó ní láti sẹ́ òtítọ́ tí ó wà nínú ẹ̀rí-ọkàn rẹ̀ kí ó tó lè mọ̀ọ́mọ̀ ṣe ìṣe ẹ̀ṣẹ̀ èyíkéyìí dé òpin.
Ẹ̀ṣẹ̀ tún jẹ́ àbájáde “ìfẹ́ tí kò tọ́ sí àwọn ohun rere kan.” Èyí túmọ̀ sí pé ẹ̀ṣẹ̀ ń wá láti inú fífi ọkàn mọ́ “ohun rere” kan lọ́nà tí kò bójú mu. Ní àkọ́kọ́, èyí lè dà bí ọ̀rọ̀ àjèjì láti sọ. Báwo ni fífi ọkàn mọ́ ohun kan tí ó “dára” ṣe lè jẹ́ ohun tí kò tọ́?
Láti lóye èyí dáadáa, a ní láti mọ ohun tí “ohun rere” jẹ́. Ohun rere, ní ìtumọ̀ yìí, ni ohunkóhun tí èrò àti ìfẹ́ inú wa bá kà sí rere. A lè rí oúnjẹ gẹ́gẹ́ bí ohun rere, iṣẹ́ tuntun gẹ́gẹ́ bí ohun rere tàbí owó gẹ́gẹ́ bí ohun rere. Ní tòótọ́, àwọn nǹkan wọ̀nyí dára ní ti ara wọn. Ìṣòro náà ni pé ó ṣe é ṣe láti fi ọkàn mọ́ àwọn nǹkan wọ̀nyí tàbí ohun rere èyíkéyìí lọ́nà tí kò bójú mu, tí ó sì tipa bẹ́ẹ̀ jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀.
Fún àpẹẹrẹ, bí ẹnì kan bá ja ilé ìfowópamọ́ lólè, ó ṣeé ṣe gan-an pé ó ṣe bẹ́ẹ̀ nítorí ó rí ohun tí yóò rí gbà nínú olè jíjà náà—owó—gẹ́gẹ́ bí ohun rere. Owó, ní ti ara rẹ̀, jẹ́ ohun rere. Kò sí ohun tí kò tọ́ nínú rẹ̀. Ṣùgbọ́n ó ṣe é ṣe láti fẹ́ owó lọ́nà tí kò bójú mu. Ní irú ipò bẹ́ẹ̀, fífi ọkàn mọ́ owó lọ́nà tí kò bójú mu lè mú kí ènìyàn yan owó dípò òtítọ́ nípa ìwà rere pé a kò gbọ́dọ̀ jalè. Ó yàn láti jalè nítorí ẹ̀rí-ọkàn rẹ̀ ti dàrú, ó sì fi àṣìṣe rí owó gẹ́gẹ́ bí ohun rere tí ó tóbi jù. Èyí jẹ́ àbájáde fífi ọkàn mọ́ owó lọ́nà tí kò dára.
Bákan náà ni a lè sọ nípa oúnjẹ. Oúnjẹ dára ní ti ara rẹ̀. Ṣùgbọ́n nígbà tí ẹnì kan bá fẹ́ ẹ dé ìwọ̀n tí ó le koko tí kò sì bójú mu, oúnjẹ lè fà á sínú jíjẹ àjẹjù. Nítorí náà, fífi ọkàn mọ́ oúnjẹ jù jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀.
Ẹ̀ṣẹ̀ ń ba ayọ̀ wa jẹ́ nígbà tí ó bá mú kí a fi ọkàn mọ́ àwọn ohun rere tí a ń fẹ́ lọ́nà tí kò bójú mu. Ṣùgbọ́n, ohun tó yani lẹ́nu ni pé kò sí ẹni tí ó yàn láti fi ọkàn mọ́ ohun kan jù nítorí kí ó lè di aláìláyọ̀. Ó dájú pé ó lè mọ òtítọ́ yìí ní ìsàlẹ̀ ọkàn rẹ̀, ṣùgbọ́n kì í sábà ṣẹlẹ̀ pé ẹnì kan yàn láti fi ọkàn mọ́ ohun kan lọ́nà tí kò bójú mu nítorí ó mọ̀ pé kò tọ́. Ó yàn án nítorí a ti tàn án jẹ, ọkàn rẹ̀ sì ti dàrú, ó sì ti jẹ́ kí agbára ìfẹ́ inú rẹ̀ rẹ̀wẹ̀sì, kí ohun náà sì máa darí rẹ̀, tàbí kí ó tiẹ̀ di ohun tí kò lè ṣe láìsí.
Àwọn Àpèjúwe Ẹ̀ṣẹ̀: Láti ìgbà pípẹ́ ni a ti ń pín ẹ̀ṣẹ̀ sí onírúurú ẹ̀ka. Àwọn kan lára ẹ̀ka tí ó wọ́pọ̀ jù lọ nìyí.
Àwọn Ẹ̀ṣẹ̀ Tẹ̀mí: Àwọn wọ̀nyí ni ẹ̀ṣẹ̀ tí ó burú jù lọ, tí wọ́n sì ń fa ìpalára jù lọ. Wọ́n jẹ́ àwọn ẹ̀ṣẹ̀ bí ìgbéraga (fífi ara ẹni sí àárín ohun gbogbo), ọ̀rọ̀ òdì (àìbọ̀wọ̀ fún Ọlọ́run tàbí Ìjọ Rẹ̀) àti ìkọ̀sílẹ̀ ìgbàgbọ́ (sísẹ́ ìgbàgbọ́ ní tààràtà).
Àwọn Ẹ̀ṣẹ̀ ti Ara: Àwọn wọ̀nyí jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀ ti ara. Gálátíà 5:19–21 tò àwọn ẹ̀ṣẹ̀ ti ara sílẹ̀ pé: “Àwọn iṣẹ́ ti ara hàn gbangba: ìṣekúṣe, àìmọ́, ìwà àìníjàánu, ìbọ̀rìṣà, iṣẹ́ àjẹ́, ìkórìíra, ìfigagbága, owú, ìbújáde ìbínú gbígbóná, ìwà ìmọtara-ẹni-nìkan, ìjà, ìpínyà sí ẹgbẹ́, ìlara, àṣejù nínú ọtí mímu, àríyá ìṣekúṣe àìníjàánu, àti irú wọn.”
Ẹ̀ṣẹ̀ Ṣíṣe àti Ẹ̀ṣẹ̀ Àìṣe Ohun Tí Ó Yẹ: Àwọn ẹ̀ṣẹ̀ wa tí ó burú sí i sábà máa ń jẹ́ àwọn ohun tí àwa fúnra wa mọ̀ọ́mọ̀ ṣe: ẹ̀ṣẹ̀ ṣíṣe. A ṣẹ Ọlọ́run tàbí aládùúgbò wa. Ṣùgbọ́n ẹ̀ṣẹ̀ “àìṣe ohun tí ó yẹ” tún wà, èyí túmọ̀ sí pé a kò ṣe ohun kan tí ó yẹ kí a ṣe. A kùnà nínú ìwà rere, àánú, inú rere, tàbí irú wọn. Àìbìkítà ni èyí níhà tiwa, ó sì ṣì jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀.
Àwọn Àìpé Tẹ̀mí: Àwọn àìpé tẹ̀mí ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ẹ̀ṣẹ̀ àìṣe ohun tí ó yẹ. Àwọn wọ̀nyí jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀ tí kò ju àìní ìfẹ́ pípé lọ. Wọ́n ṣì jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀, ṣùgbọ́n wọ́n jẹ mọ́ àìní ìfẹ́ pípé ju ohun kan tí àwa fúnra wa ṣe lọ. A ó máa rí àìpé tẹ̀mí nínú ìgbésí ayé wa nígbà gbogbo, pàápàá àìní ìgbàgbọ́, ìrètí àti ìfẹ́ tí ó pé.
Àwọn Ẹ̀ṣẹ̀ Lòdì sí Ìwà Rere: Ìyàtọ̀ mìíràn tí a lè fi sí àárín àwọn ẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn ọ̀nà tí a gbà kùnà láti gbé ìgbé ayé ìwà rere ní pípé. A sábà máa ń ṣàlàyé ìwà rere gẹ́gẹ́ bí “ọ̀nà àárín láàárín àwọn àṣejù méjì.” Nítorí náà, bí a bá ń ṣe àṣejù tàbí tí a kò ṣe tó ní apá kan nínú ìgbésí ayé wa, ó ṣeé ṣe gan-an kí a má ní ìwà rere tó. Àìní ìwà rere yìí náà jẹ́ irú ẹ̀ṣẹ̀ kan.
Ẹni Tí Ẹ̀ṣẹ̀ Kàn: Láti ìgbà pípẹ́ ni a ti mọ àwọn mẹ́ta tí ẹ̀ṣẹ̀ wa lè kàn: Ọlọ́run, aládùúgbò tàbí àwa fúnra wa. A lè ṣẹ Ọlọ́run ní tààràtà nípa àìgbọràn àti àwọn ẹ̀ṣẹ̀ tẹ̀mí mìíràn. A ṣẹ aládùúgbò wa nígbàkigbà tí a bá ṣàìfi ìfẹ́ hàn. Ṣùgbọ́n a tún lè ṣẹ ara wa tàbí fi ara wa dá ẹ̀ṣẹ̀ bí àjẹjù, fífi ọwọ́ ru ìfẹ́ ìbálòpọ̀ sókè nínú ara ẹni láti ní ìtẹ́lọ́rùn, àánú ara ẹni, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Lílóye àwọn mẹ́ta tí ẹ̀ṣẹ̀ lè kàn ṣe àǹfààní púpọ̀ fún bíborí ẹ̀ṣẹ̀.
Ẹ̀ṣẹ̀ Ikú àti Ẹ̀ṣẹ̀ Kékeré: Ìyàtọ̀ tí a sábà máa ń ṣe jù lọ nípa ẹ̀ṣẹ̀ ni láàárín èyí tó jẹ mọ́ ìwà híhù àti ẹ̀ṣẹ̀ kékeré. A ó sọ púpọ̀ sí i nípa èyí nísàlẹ̀; ṣùgbọ́n ní báyìí, ó tó láti sọ pé ẹ̀ṣẹ̀ ikú ń tọ́ka sí àwọn ẹ̀ṣẹ̀ tó burú jù lọ, tí wọ́n ń gé àjọṣe wa pẹ̀lú Ọlọ́run kúrò pátápátá. Ẹ̀ṣẹ̀ kékeré ń tọ́ka sí gbogbo irú ẹ̀ṣẹ̀ mìíràn tí kò dé ìwọ̀n tó ga jù lọ láti jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀ ikú.
Èrò, Ọ̀rọ̀ tàbí Ìṣe: Ìyàtọ̀ ìkẹyìn tí a ti ń lò láti ìgbà pípẹ́ ni láti dá ibi tí ẹ̀ṣẹ̀ náà wà mọ̀. A lè dá ẹ̀ṣẹ̀ nínú èrò wa lásán. Àwọn èrò náà sì tún lè di ẹ̀ṣẹ̀ nínú ọ̀rọ̀ wa tàbí nínú ìṣe wa. Lẹ́ẹ̀kan sí i, ó ń ṣèrànwọ́ bí a bá lè dá irú ẹ̀ṣẹ̀ tí a ní mọ̀.
Bí Ẹ̀ṣẹ̀ Ṣe Wúwo Tó
Ìyàtọ̀ tí a sábà máa ń fi sí àárín àwọn ẹ̀ṣẹ̀ jù lọ ni ti ẹ̀ṣẹ̀ aṣekúpani àti ẹ̀ṣẹ̀ kékeré. Ó ṣe pàtàkì láti mọ ìyàtọ̀ náà àti ipa tí ẹ̀ṣẹ̀ kọ̀ọ̀kan ń ní lórí wa. Ó tún ṣe pàtàkì láti mọ ìyàtọ̀ náà kí a lè mọ bí a ṣe lè borí ọ̀kọ̀ọ̀kan irú àwọn ẹ̀ṣẹ̀ wọ̀nyí.
Ẹ̀ṣẹ̀ Kékeré: Ní pàtàkì, ẹ̀ṣẹ̀ kékeré ni gbogbo ẹ̀ṣẹ̀ tí kò dé ìwọ̀n bíburú ti ẹ̀ṣẹ̀ aṣekúpani. Bí ó bá jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀ tí kì í sì í ṣe aṣekúpani, ẹ̀ṣẹ̀ kékeré ni. Àwọn ẹ̀ṣẹ̀ kékeré lè jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀ ṣíṣe tàbí ẹ̀ṣẹ̀ àìṣe ohun tí ó yẹ. Wọ́n tún lè jẹ́ àìpé tẹ̀mí. Ọ̀nà tí ó dára jù lọ láti lóye ẹ̀ṣẹ̀ kékeré ni láti wò ó ní ìfiwéra pẹ̀lú ẹ̀ṣẹ̀ aṣekúpani. Lẹ́ẹ̀kan sí i, bí ẹ̀ṣẹ̀ wa kò bá jẹ́ aṣekúpani, ó wà ní ìwọ̀n ẹ̀ṣẹ̀ kékeré.
Àwọn ẹ̀ṣẹ̀ kékeré kò ní agbára láti gé àjọṣe wa pẹ̀lú Ọlọ́run já pátápátá. Ṣùgbọ́n wọ́n ń ṣàkóbá fún àjọṣe wa pẹ̀lú Ọlọ́run, wọ́n sì ń ṣe ọkàn wa fúnra wa léṣe. Àwọn ẹ̀ṣẹ̀ kékeré lè máa kó jọ lórí ara wọn, kí wọ́n sì yọrí sí àwọn ẹ̀ṣẹ̀ kékeré mìíràn. Síbẹ̀, ẹgbẹ̀rún ẹ̀ṣẹ̀ kékeré kò lè dọ́gba pẹ̀lú ẹ̀ṣẹ̀ aṣekúpani kan láé. Ẹ̀ṣẹ̀ aṣekúpani wà nínú ẹ̀ka tí ó yàtọ̀ pátápátá. Bí ó tilẹ̀ rí bẹ́ẹ̀, ó tún ṣe pàtàkì láti kíyèsí pé àwọn ẹ̀ṣẹ̀ kékeré, pàápàá nígbà tí wọ́n bá ń pọ̀ sí i, lè sọ wá di aláìlera débi tí ó fi túbọ̀ ṣeé ṣe fún wa láti dá ẹ̀ṣẹ̀ aṣekúpani.
A ń rí ìdáríjì fún àwọn ẹ̀ṣẹ̀ kékeré nínú Ìjẹ́wọ́, ṣùgbọ́n a tún lè rí ìdáríjì wọn nípa àdúrà, nípa gbígba Kòmúníọ̀n Mímọ́ àti nípa fífi ìbànújẹ́ àtọkànwá hàn fún ẹ̀ṣẹ̀ wa. Ṣùgbọ́n Ìjẹ́wọ́ ni ibi tí ó dára jù lọ láti gba ìdáríjì fún àwọn ẹ̀ṣẹ̀ kékeré, nítorí Sakramenti yìí ń fi oore-ọ̀fẹ́ àkànṣe kún apá tí a ti nílò rẹ̀ jù lọ.
Ẹ̀ṣẹ̀ Aṣekúpani: Ẹ̀ṣẹ̀ aṣekúpani ni ẹ̀ṣẹ̀ tí ó burú jù lọ, a sì lè lóye ipa rẹ̀ láti inú orúkọ rẹ̀ gan-an: aṣekúpani. Aṣekúpani túmọ̀ sí ohun tí ń pani; nítorí náà, ẹ̀ṣẹ̀ aṣekúpani ń pa oore-ọ̀fẹ́ Ọlọ́run nínú ọkàn wa run pátápátá. Ó ń fi wá sílẹ̀ ní òkú nípa tẹ̀mí, láìní ìfẹ́ àti ìrètí.
Ó yani lẹ́nu pé ẹ̀ṣẹ̀ aṣekúpani kì í pa ìgbàgbọ́ run nínú ìgbésí ayé wa ní gbogbo ìgbà. Dájúdájú, ó ń gbógun ti ìgbàgbọ́ wa, ó sì ń mú un dàrú, ṣùgbọ́n a ṣì lè ní ìgbàgbọ́ nígbà tí a wà nínú ẹ̀ṣẹ̀ aṣekúpani. Ní tòótọ́, agbára láti ní ìgbàgbọ́ tí ó ṣì wà yẹn ni ó lè mú kí ènìyàn ronúpìwàdà kúrò nínú ẹ̀ṣẹ̀ aṣekúpani, kí ó sì padà sọ́dọ̀ Ọlọ́run.
Síbẹ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ẹ̀ṣẹ̀ aṣekúpani kì í fi gbogbo ìgbà pa ìgbàgbọ́ run pátápátá, ó ń pa ìrètí àti ìfẹ́ run pátápátá. Ọkàn tí ó wà nínú ẹ̀ṣẹ̀ aṣekúpani láìronúpìwàdà kò lè ní ìrètí nínú Ọlọ́run lọ́nà kankan, kò sì lè fi ìfẹ́ tí ó ń jáde láti inú oore-ọ̀fẹ́ tí ń sọni di mímọ́ hàn.
Òye nípa ẹ̀ṣẹ̀ ikú lè dà bí ohun tó nílò àlàyé pàtó, tó sì ṣòro láti lóye nínú ìgbésí ayé ojoojúmọ́. Síbẹ̀, ó ṣe pàtàkì láti lóye irú ẹ̀ṣẹ̀ tí ẹ̀ṣẹ̀ ikú jẹ́ (gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàlàyé lókè), àti àwọn ipò tí ó gbọ́dọ̀ pé kí ènìyàn tó dá ẹ̀ṣẹ̀ ikú. Àwọn ipò náà ni wọ̀nyí:
Ìṣe Tó Burú Gidigidi: Kí ẹ̀ṣẹ̀ kan tó jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀ ikú, ipò àkọ́kọ́ ni pé ìṣe tí a ṣe gbọ́dọ̀ burú gidigidi. Nígbà míì, ó lè ṣòro láti mọ èyí ní ti àwọn ẹ̀ṣẹ̀ kan, ṣùgbọ́n ó ṣe kedere ní ti àwọn ẹ̀ṣẹ̀ mìíràn. A gbọ́dọ̀ ka rírú Èyí Tó Burú Gidigidi nínú Àwọn Òfin Mẹ́wàá sí ìṣe tó burú gidigidi. Àwọn àpẹẹrẹ tó ṣe kedere nìwọ̀nyí: Ìpànìyàn, ìwà ipá, fífi iná sun ohun ìní mọ̀ọ́mọ̀, olè jíjà, panṣágà, àgbèrè, ìṣẹ́yún, ọ̀rọ̀ òdì sí Ọlọ́run, kíkọ ìgbàgbọ́ sílẹ̀, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ìwọ̀nyí jẹ́ díẹ̀ lára àwọn ìṣe tó burú jù lọ tí ènìyàn lè ṣe. Òótọ́ ni pé gbogbo àwọn ìṣe wọ̀nyí lè wáyé ní ìwọ̀n tí kò burú tó bẹ́ẹ̀, ṣùgbọ́n kí a tó kà wọ́n sí ohun tó burú gidigidi, a gbọ́dọ̀ ronú nípa àwọn ìṣe wọ̀nyí bí a ti ṣe wọ́n ní ìwọ̀n tó burú jù lọ.
Ìmọ̀ Kíkún: Ipò kejì tó ṣe pàtàkì fún ẹ̀ṣẹ̀ ikú ni pé ènìyàn ṣe ìṣe tó burú gidigidi náà pẹ̀lú ìmọ̀ kíkún pé ó burú gidigidi. Kíyè sí i pé ọ̀rọ̀ náà “kíkún” ni a lò níbí láti fi bí ìmọ̀ ẹni náà ti pọ̀ tó hàn. Kì í ṣe pé ẹni náà kàn ń fura pé ó burú, tàbí pé ó tilẹ̀ fẹ́rẹ̀ẹ́ dá a lójú; dípò bẹ́ẹ̀, ó gbọ́dọ̀ lóye ní kíkún bí ìṣe náà ṣe ṣe pàtàkì tó àti bí ó ṣe burú tó. “Kíkún” túmọ̀ sí 100%. Ọlọ́run mọ̀ bóyá a mọ bí ẹ̀ṣẹ̀ náà ṣe burú tó, Ó sì mọ̀ bí a kò bá mọ̀. A ní ìrètí pé, bí a bá jẹ́ olóòótọ́ sí ara wa, àwa náà yóò lè jẹ́wọ́ bí ìmọ̀ wa ṣe jinlẹ̀ tó, kí a sì jẹ́wọ́ nígbà tí a bá ní ìmọ̀ kíkún ní tòótọ́.
Ìfọwọ́sí Pátápátá: Lẹ́ẹ̀kan sí i, kíyè sí bí a ṣe lo ọ̀rọ̀ náà “pátápátá” níbí láti ṣàpèjúwe irú ìfọwọ́sí tí a fún. Kò tó kí a kàn ṣe ìṣe náà; a tún gbọ́dọ̀ ṣe é ní òmìnira pátápátá, nípa ìfẹ́ inú tiwa fúnra wa. Lẹ́ẹ̀kan sí i, pátápátá túmọ̀ sí pé a ṣe é ní òmìnira pẹ̀lú 100% ìfẹ́ inú wa. Ohunkóhun tí kò bá tó 100% kò pé ìwọ̀n tí a nílò fún ẹ̀ṣẹ̀ ikú.
Pẹ̀lú òye ìpìlẹ̀ nípa àwọn ipò mẹ́ta wọ̀nyí fún ẹ̀ṣẹ̀ ikú, a tún lè rí i pé àìpé èyíkéyìí nínú wọn ń dín ojúṣe ẹni náà kù lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀; nítorí náà, ẹ̀ṣẹ̀ náà di ẹ̀ṣẹ̀ kékeré nìkan. Èyí kò túmọ̀ sí pé ẹ̀ṣẹ̀ náà kò burú tó ti tẹ́lẹ̀; ó kàn túmọ̀ sí pé ojúṣe wa fún ohun tí a ti ṣe lè má pọ̀ tó bẹ́ẹ̀; nítorí náà, ó lè jẹ́ pé a kò tíì gé àjọṣe wa pẹ̀lú Ọlọ́run kúrò pátápátá, ní 100%.
Ní báyìí, ó tó láti lóye àwọn ìlànà ìpìlẹ̀ wọ̀nyí nípa ẹ̀ṣẹ̀. Ní apá tó ń bọ̀ nínú ìwé yìí, nígbà tí a bá ń wo àwọn ẹ̀ṣẹ̀ kan pàtó, a ó lo àwọn ipò mẹ́ta wọ̀nyí láti mú ìyàtọ̀ tó wà láàárín ẹ̀ṣẹ̀ ikú àti ẹ̀ṣẹ̀ kékeré hàn dáadáa nínú ìgbésí ayé ojoojúmọ́.
Orí Tó Kàn: Orí 2 Ìtumọ̀ Yorùbá: – Òfin, Àwùjọ, Oore-ọ̀fẹ́ àti Ìgbàlà
Ó tún wà ní ìwé ẹ̀rọ ayélujára & ìwé aláwọ̀ rírọ̀
Amazon.com – Google Play – iTunes – Barnes and Noble
