กลับไปที่สารบัญ
ข้าพเจ้าเป็น พระฉายาลักษณ์ของพระเจ้า
คุณรู้หรือไม่ว่าคุณเป็นใคร? คำถามนี้อาจฟังดูแปลก แต่ก็ควรค่าแก่การไตร่ตรอง คุณเป็นใคร? ในส่วนลึกที่สุดของตัวตน คุณเป็นใคร? อะไรทำให้คุณเป็นคุณ?
บ่อยครั้งเราสร้างอัตลักษณ์ของตนจากสิ่งต่าง ๆ ที่หลากหลายและไร้ความหมาย เช่น สิ่งที่เราทำสำเร็จ รูปลักษณ์ของเรา ใครเป็นเพื่อนของเรา ผู้อื่นมองเราอย่างไร เป็นต้น แต่ความจริงก็คือ สิ่งเหล่านี้มีความสำคัญน้อยมากในสายพระเนตรของพระเจ้า สิ่งสำคัญคือพระเจ้าทรงคิดอย่างไร สิ่งสำคัญคือเมื่อพระองค์ทอดพระเนตรคุณ พระองค์ทรงเห็นว่าคุณเป็นใคร
เมื่อพระเจ้าทอดพระเนตรคุณ พระองค์ทรงเห็นสองสิ่ง ประการแรก แน่นอนว่าพระองค์ทรงเห็นบาปของคุณ ทั้งหมดทุกประการ พระองค์ทรงทราบอย่างถ่องแท้ถึงความอ่อนแอทุกอย่างและทุกสิ่งที่ผิดปกติในชีวิตของคุณ ไม่มีสิ่งใดซ่อนพ้นสายพระเนตรของพระเจ้าได้!
แต่อย่ากลัวเลย พระองค์ยังทรงเห็นอีกสิ่งหนึ่งด้วย พระองค์ทรงเห็นว่าลึกลงไปในตัวตน คุณเป็นใคร และพระองค์ทรงต้องการให้คุณเป็นใคร พระองค์ทอดพระเนตรคุณและทรงเห็นพระฉายาลักษณ์ของพระองค์เอง พระองค์ทรงเห็นภาพสะท้อนความงามและพระสิริรุ่งโรจน์ของพระองค์ พระองค์ทรงเห็น imago Dei คือพระฉายาลักษณ์ของพระเจ้า
แต่ไม่ใช่เพียงพระเจ้าเท่านั้นที่ทรงเห็นเรา เราเองก็มองเห็นตนเองด้วย และเราต้องมองเห็นพระฉายาลักษณ์ของพระเจ้าภายในวิญญาณของเราด้วย เราต้องมองเห็นว่าพระเจ้าทรงรักเรามากจนทรงส่งพระบุตรของพระองค์ คือพระเยซูเจ้า ให้เสด็จมาประทับอยู่กับเรา และพระองค์มิได้เพียงประทับอยู่กับเราเท่านั้น แต่ยังประทับอยู่ภายในเราด้วย
เมื่อเราค้นพบว่าพระคริสตเจ้าทรงดำรงอยู่ภายในเรา เราจะเริ่มค้นพบศักดิ์ศรีที่แท้จริงของตน และในการค้นพบนั้น เราจะเริ่มดำเนินชีวิตอย่างที่เราควรดำเนิน
จุดเริ่มต้นของชีวิตทางศีลธรรมคือการค้นพบว่าเราเป็นใคร คือการค้นพบว่าพระคริสตเจ้าทรงดำรงอยู่ภายในเรา เมื่อเรายอมให้พระคริสตเจ้าทรงดำรงอยู่ภายในเรา เราก็เริ่มดำเนินชีวิตตามที่พระองค์ทรงปรารถนาให้เราดำเนิน เราเริ่มดำเนินชีวิตที่ถูกต้องตามศีลธรรมและศักดิ์สิทธิ์ ในการดำเนินชีวิตเช่นนี้ เรากลายเป็นผู้ที่เราเป็นอยู่แล้ว พระเยซูเจ้าทรงเผยให้เห็นว่าเราเป็นใคร และเราก็น้อมรับชีวิตนั้นอย่างเต็มเปี่ยมยิ่งขึ้น
บุญลาภ
ผู้มีใจยากจนย่อมเป็นสุข เพราะอาณาจักรสวรรค์เป็นของเขา
ผู้เป็นทุกข์โศกเศร้าย่อมเป็นสุข เพราะเขาจะได้รับการปลอบโยน
ผู้มีใจอ่อนโยนย่อมเป็นสุข เพราะเขาจะได้รับแผ่นดินเป็นมรดก
ผู้หิวกระหายความชอบธรรมย่อมเป็นสุข เพราะเขาจะได้รับความอิ่มหนำ
ผู้มีใจเมตตาย่อมเป็นสุข เพราะเขาจะได้รับพระเมตตา
ผู้มีใจบริสุทธิ์ย่อมเป็นสุข เพราะเขาจะได้เห็นพระเจ้า
ผู้สร้างสันติย่อมเป็นสุข เพราะเขาจะได้ชื่อว่าเป็นบุตรของพระเจ้า
ผู้ถูกเบียดเบียนเพราะความชอบธรรมย่อมเป็นสุข เพราะอาณาจักรสวรรค์เป็นของเขา
ท่านทั้งหลายย่อมเป็นสุขเมื่อมีผู้ดูหมิ่น เบียดเบียน และกล่าวร้ายท่านทุกอย่าง [อย่างเป็นเท็จ] เพราะเรา จงชื่นชมยินดีเถิด เพราะบำเหน็จรางวัลของท่านในสวรรค์จะยิ่งใหญ่ เขาได้เบียดเบียนบรรดาประกาศกที่อยู่ก่อนท่านเช่นเดียวกันนี้
(มธ 5:3–12)
หากเราต้องการค้นพบว่าเราเป็นใคร และเราได้รับเรียกให้เป็นใคร เราต้องเข้าใจความสุขแท้ ความสุขแท้คือจุดสูงสุดของชีวิตทางศีลธรรมของคริสตชน เป็นเพดานที่ยกสูงขึ้นอยู่เสมอ การดำเนินชีวิตตามความสุขแท้คือการดำเนินชีวิตในพระคริสตเจ้า แต่การพูดนั้นง่ายกว่าการลงมือทำ
ความสุขแท้เสนอความท้าทายแห่งความรักแก่เรา พร้อมด้วยบำเหน็จรางวัลอันรุ่งโรจน์ที่จะตามมาเมื่อเราดำเนินชีวิตตามความท้าทายนั้นอย่างซื่อสัตย์ การมีใจยากจน การเป็นทุกข์โศกเศร้า (เพราะบาป) การมีใจอ่อนโยน การปรารถนาความชอบธรรม เป็นต้น เป็นกระแสเรียกอันสูงส่ง และการยอมรับการเบียดเบียนด้วยความยินดีก็ไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ผลสุดท้ายคือเราได้รับสวรรค์ เป็นบุตรของพระเจ้าอย่างเต็มเปี่ยม ได้เห็นพระองค์ และดำรงอยู่เฉพาะพระพักตร์พระองค์ตลอดนิรันดร! การต่อสู้นั้นคุ้มค่ากับบำเหน็จรางวัล
ความสุขแท้คือพระพร เป็นพระพรของการดำเนินชีวิตอย่างเต็มเปี่ยมในพระหรรษทานของพระเจ้า แทนที่จะดำเนินชีวิตตามความคิดของเราเองเท่านั้น เป็นการแสวงหากระแสเรียกที่สูงส่งกว่าและน้อมรับด้วยความเชื่อ แทนที่จะต้องเห็นทุกสิ่งอย่างชัดเจนเสียก่อน กล่าวอีกนัยหนึ่ง การน้อมรับความสุขแท้จำเป็นต้องอาศัยพระเจ้าตรัสกับเราในใจ ทรงเผยพระประสงค์อันล้ำลึกและลึกซึ้งของพระองค์แก่เรา ซึ่งพบได้ในปรีชาญาณแห่งความสุขแท้ และประทานพระหรรษทานที่เราต้องการเพื่อดำเนินชีวิตตามความสุขแท้เหล่านั้น สิ่งนี้เรียกร้องให้เรามอบตนแด่พระเจ้าด้วยใจกว้างและไว้วางใจในพระปรีชาญาณของพระองค์ แต่เมื่อบุคคลหนึ่งเชื่อในปรีชาญาณแห่งความสุขแท้และดำเนินชีวิตสอดคล้องกับกระแสเรียกอันสูงส่งของความสุขแท้เหล่านั้น พระหรรษทานและความยินดีก็หลั่งไหลลงมาเติมเต็มผู้นั้น มี “พระพร” อันยิ่งใหญ่เติมเต็มผู้ที่ดำเนินชีวิตสอดคล้องกับพระหรรษทานนี้
เราได้กล่าวถึงความปรารถนาความสุขที่เราทุกคนมีไว้ในหนังสือเล่มที่หนึ่งของชุดนี้ ความสุขแท้คือการเติมเต็มความปรารถนานี้อย่างสมบูรณ์ที่สุด เมื่อดำเนินชีวิตตามความสุขแท้ เราจะค้นพบว่าพระเจ้า และพระเจ้าเท่านั้น ทรงทำให้เราอิ่มใจ และการดำเนินชีวิตในความสนิทสัมพันธ์กับพระองค์นั้นคุ้มค่าอย่างยิ่งกับความยากลำบากหรือการต่อสู้ใด ๆ ที่เราต้องอดทนในชีวิต แต่การเชื่อเช่นนี้จำเป็นต้องอาศัยพระหรรษทานอย่างล้นเหลือ! จำเป็นต้องอาศัยพระพรแห่งความเชื่อและความรู้ จำเป็นต้องอาศัยการกระทำเป็นพิเศษของพระเจ้าในชีวิตของเรา
ยังมีอีกมากที่อาจกล่าวถึงความสุขแท้ได้ แต่ในเวลานี้ ขอเพียงลองใช้เวลาสักหน่อยไตร่ตรองความสุขแท้เหล่านั้น และพยายามเข้าใจว่านี่คือจุดสูงสุดของชีวิตทางศีลธรรมของคริสตชน จงเก็บความจริงข้อนี้ไว้ในใจและพยายามอย่าลืม
ผลของเสรีภาพ
การดำเนินชีวิตที่หยั่งลึกในความสุขแท้จำเป็นต้องเป็นชีวิตที่ดำเนินในอิสรภาพแท้จริง นอกจากนี้ การดำเนินชีวิตตามความสุขแท้ยังนำไปสู่อิสรภาพแท้จริงนั้นด้วย เป็นการเกื้อหนุนกันเป็นวงจรอย่างหนึ่งในชีวิตของเรา อิสรภาพแท้จริงเปิดใจเราให้รับความสุขแท้ และความสุขแท้ก็เติมเต็มเราด้วยอิสรภาพที่ยิ่งใหญ่ขึ้น เพื่อให้เราค้นพบและดำเนินชีวิตตามความสุขแท้เหล่านั้น
แท้จริงแล้ว การเป็นอิสระหมายความว่าอย่างไร? บ่อยครั้งเหลือเกินที่เราเชื่อมโยง “อิสรภาพ” เข้ากับ “เจตจำนงเสรี” เราคิดว่าเราเป็นอิสระเมื่อเราทำสิ่งใดก็ได้ที่เราต้องการ เมื่อใดก็ได้ที่เราต้องการ เพราะเราต้องการทำเช่นนั้น หลายวัฒนธรรมในปัจจุบันให้ความสำคัญอย่างมากกับเสรีภาพและสิทธิมนุษยชน แต่การให้ความสำคัญเช่นนี้นำไปสู่ความเข้าใจผิดได้ง่ายอย่างยิ่งว่าอิสรภาพแท้จริงคืออะไร
แล้วอิสรภาพคืออะไร? อิสรภาพแท้จริงไม่ใช่ความสามารถที่จะทำสิ่งใดก็ได้ตามที่เราต้องการ แต่เป็นความสามารถที่จะทำสิ่งที่เราควรทำ อิสรภาพแท้จริงพบได้ในการเลือกอย่างรู้ตัวที่จะทำตามพระประสงค์ของพระเจ้า และเมื่อน้อมรับพระประสงค์นั้น ก็ดำเนินชีวิตให้สอดคล้องกับศักดิ์ศรีของเรา
เป็นความจริงที่พระเจ้าประทานเจตจำนงเสรีแก่เรา เรามีสติปัญญาเพื่อรู้จักความจริง และมีเจตจำนงเพื่อรักความดี ดังนั้น เราจึงได้รับความสามารถที่จะรู้และตัดสินใจเลือกทางศีลธรรมด้วยตนเอง ซึ่งต่างจากสัตว์แม้แต่ชนิดที่มีความสามารถสูงที่สุด ความสามารถเหล่านี้เป็นของประทานอันศักดิ์สิทธิ์ที่เป็นแก่นแท้ของความเป็นเรา สติปัญญาและเจตจำนงทำให้เราแตกต่างจากสิ่งสร้างทั้งปวง แต่ต้องกล่าวประเด็นนี้ให้ชัดเจนว่า เราจะบรรลุถึงเสรีภาพที่แท้จริงของมนุษย์ได้ก็ด้วยการใช้สติปัญญาและเจตจำนงเสรีอย่างถูกต้องเท่านั้น และในทางกลับกันก็เป็นความจริงเช่นกัน เมื่อเราใช้เจตจำนงเสรีเลือกยอมรับบาป เราก็กลายเป็นทาสของบาป และศักดิ์ศรีของเราก็เสียหายอย่างมาก
เมื่อเราต้องตัดสินใจทางศีลธรรม มีหลายปัจจัยที่เข้ามาเกี่ยวข้องในการพิจารณาคุณค่าทางศีลธรรมของสิ่งที่เราเลือก หนังสือคำสอนพระศาสนจักรระบุปัจจัยห้าประการที่อาจเพิ่มหรือลดความรับผิดทางศีลธรรมต่อสิ่งที่เรากระทำ ได้แก่ 1) ความไม่รู้; 2) การถูกบังคับ; 3) ความกลัว; 4) ปัจจัยทางจิตใจ; 5) ปัจจัยทางสังคม ปัจจัยแต่ละประการเหล่านี้อาจทำให้เราสับสน และเป็นอุปสรรคต่อความสามารถของเราที่จะกระทำอย่างถูกต้อง
ตัวอย่างเช่น ลองนึกถึงสถานการณ์ที่ใครคนหนึ่งประพฤติผิดศีลธรรมเพราะได้รับอิทธิพลบางอย่างที่อยู่นอกเหนือการควบคุมของเขา บางทีเขาอาจเต็มไปด้วยความกลัวจนตอบสนองจากความกลัวนั้น และกระทำสิ่งที่ขัดต่อกฎศีลธรรม ความกลัวอาจทำให้คนเราสับสนและหลงผิดได้ง่าย จนนำไปสู่การเลือกที่ไม่ดีทางศีลธรรม หรืออีกตัวอย่างหนึ่ง ลองนึกถึงผู้ที่ไม่เคยได้รับคำอธิบายอย่างชัดเจนเกี่ยวกับพระประสงค์ของพระเจ้าเลย ตรงกันข้าม ตลอดชีวิตเขาได้รับการเลี้ยงดูมาในสภาพแวดล้อมที่ “พร่ำสอน” ค่านิยมทางศีลธรรมบางอย่างที่ขัดกับพระประสงค์นั้น เขาไม่รู้ความจริงทางศีลธรรมอย่างแท้จริง และด้วยเหตุนี้จึงไม่รู้ว่าการกระทำบางอย่างของตนขัดต่อกฎศีลธรรม
ในทั้งสองสถานการณ์นี้ บุคคลหนึ่งอาจกระทำสิ่งที่ขัดต่อพระประสงค์ของพระเจ้า แต่ในขณะเดียวกัน เนื่องจากปัจจัยที่อยู่นอกเหนือการควบคุม เขาอาจไม่ต้องรับผิดอย่างเต็มที่ต่อการเลือกที่ไม่ดีของตน ในท้ายที่สุด พระเจ้าเพียงพระองค์เดียวทรงทราบรายละเอียดทั้งหมด และพระองค์จะทรงวินิจฉัยเรื่องนี้
หากเราต้องการเป็นอิสระอย่างแท้จริง และหากเราต้องการเลือกสิ่งที่ดีในชีวิต เราต้องพยายามเป็นอิสระจากแรงกดดันและการประจญที่ปัจจัยเหล่านี้ก่อให้เกิดแก่เรา กล่าวอีกนัยหนึ่ง เราต้องพยายามตระหนักอย่างถ่องแท้ถึงการตัดสินใจทางศีลธรรมที่อยู่ตรงหน้าเรา เป็นอิสระจากความไม่รู้ ความกลัว และการถูกบังคับ อีกทั้งเข้าใจและเอาชนะอิทธิพลใด ๆ ทางจิตใจหรือทางสังคมที่อาจบดบังวิจารณญาณในการตัดสินใจของเรา
เราจะกล่าวถึงเรื่องเหล่านี้เพิ่มเติมในบทต่อ ๆ ไป สำหรับตอนนี้ สิ่งสำคัญคือการเข้าใจว่า บางครั้งเราไม่ต้องรับผิดอย่างเต็มที่ต่อการตัดสินใจที่ไม่ดีของเรา แม้ตัวการตัดสินใจที่ไม่ดีนั้นจะยังคงมีคุณลักษณะทางศีลธรรมว่าเป็นสิ่งดีหรือชั่วก็ตาม เราควรตระหนักอย่างถ่องแท้ถึงปัจจัยต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจทางศีลธรรมของเรา แล้วจึงเลือกความดีแทนความชั่ว อาศัยการเลือกที่ดีของเรา เราได้สัมผัสและเพิ่มพูนเสรีภาพที่แท้จริงซึ่งเราได้รับเรียกให้มี และเรายังเติบโตในศักดิ์ศรีที่ได้รับในฐานะบุตรที่รักของพระเจ้าอีกด้วย
การตัดสินใจเลือกทางศีลธรรม
แล้วการเลือกทางศีลธรรมคืออะไร? คำถามนี้อาจดูเป็นปรัชญามากเกินไป แต่เป็นคำถามสำคัญที่มีผลต่อชีวิตจริงและการปฏิบัติอย่างยิ่ง เมื่อเข้าใจลักษณะพื้นฐานของการเลือกทางศีลธรรม เราก็จะมีแนวโน้มที่จะเลือกได้อย่างถูกต้องมากขึ้นในชีวิตของเราเอง
หนังสือคำสอนพระศาสนจักรสอนว่า คุณค่าทางศีลธรรมของการกระทำของมนุษย์มีที่มาพื้นฐานสามประการ เราจะพิจารณาที่มาทั้งสามประการนี้อย่างละเอียด เพราะการเข้าใจสิ่งที่พระศาสนจักรสอนในเรื่องนี้เป็นสิ่งสำคัญ
คุณค่าทางศีลธรรมของการกระทำของมนุษย์ประกอบด้วย:
—สิ่งที่เลือกกระทำ;
—จุดหมายที่มุ่งหวังหรือเจตนา;
—สภาพแวดล้อมของการกระทำ
สิ่งที่กระทำ เจตนา และสภาพแวดล้อม เป็น “ที่มา” หรือองค์ประกอบที่ก่อให้เกิดคุณค่าทางศีลธรรมของการกระทำของมนุษย์ (#1750)
อย่าให้ถ้อยคำเหล่านี้ทำให้สับสน เรามาแยกพิจารณาองค์ประกอบแต่ละอย่างของการกระทำทางศีลธรรม เพื่อให้คุณเข้าใจการกระทำของตนเองและคุณค่าทางศีลธรรมที่เกี่ยวข้องได้ชัดเจนยิ่งขึ้น สิ่งนี้จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในส่วนต่อไปของหนังสือ เมื่อเราพิจารณาคำถามทางศีลธรรมที่เฉพาะเจาะจง
สิ่งที่เลือกกระทำ: “สิ่งที่เลือกกระทำ” หมายถึง “สิ่ง” เฉพาะที่เราเลือกจะทำ บางสิ่งที่เราเลือกกระทำนั้นผิดเสมอ เราเรียกการกระทำเหล่านี้ว่า “ชั่วร้ายในตัวเอง” ตัวอย่างเช่น การฆาตกรรม (การจงใจพรากชีวิตผู้บริสุทธิ์) เป็นสิ่งที่ผิดเสมอ ตัวอย่างอื่น ๆ ได้แก่ การดูหมิ่นพระเจ้าและการผิดประเวณีกับคู่สมรสของผู้อื่น ไม่มีเหตุผลทางศีลธรรมใดที่จะทำให้การกระทำซึ่งมีสิ่งที่เลือกกระทำอันชั่วร้ายในตัวเองนั้นกลายเป็นสิ่งชอบธรรมได้
ในทำนองเดียวกัน การกระทำบางอย่างอาจถือได้ว่าดีทางศีลธรรมเสมอโดยธรรมชาติของการกระทำนั้นเอง ตัวอย่างเช่น การกระทำที่มีสิ่งที่เลือกกระทำเป็นความเมตตาหรือการให้อภัย ย่อมเป็นสิ่งที่ดีเสมอ
แต่แน่นอนว่า ไม่ใช่ทุกการกระทำของมนุษย์จะเป็นการกระทำทางศีลธรรม ตัวอย่างเช่น การขว้างลูกบอลเป็นการกระทำที่เป็นกลางทางศีลธรรม เว้นแต่สภาพแวดล้อม (ดังที่เราจะพิจารณาต่อไปด้านล่าง) จะเป็นกรณีที่คุณกำลังขว้างลูกบอลใส่หน้าต่างของเพื่อนบ้านด้วยเจตนาที่จะทำให้กระจกหน้าต่างแตก แต่การขว้างลูกบอลในตัวมันเองนั้นไม่ดีและไม่ชั่ว ด้วยเหตุนี้ เราจึงจำเป็นต้องพิจารณาเจตนาและสภาพแวดล้อมด้วย
ดังนั้น สิ่งสำคัญที่สุดที่ต้องพิจารณาเกี่ยวกับการกระทำก็คือ สิ่งที่เลือกกระทำบางอย่างเป็นความชั่วในตัวมันเอง และไม่ควรกระทำเลย บางอย่างดีในตัวมันเอง เช่น การแสดงออกถึงความเชื่อ ความหวัง และความรัก ส่วนการกระทำบางอย่าง ซึ่งอันที่จริงแล้วเป็นการกระทำส่วนใหญ่ เป็นกลางทางศีลธรรม
เจตนา: เจตนาที่เป็นแรงจูงใจให้กระทำมีบทบาทสำคัญในการตัดสินว่าการกระทำนั้นดีหรือชั่วทางศีลธรรม เจตนาที่ไม่ดีอาจเปลี่ยนการกระทำที่ดูเหมือนดีให้กลายเป็นการกระทำที่ชั่วได้ ตัวอย่างเช่น ลองนึกถึงคนที่บริจาคเงินให้บ้านพักเด็ก การกระทำนี้ดูเหมือนจะเป็นการกระทำที่ดี แต่หากผู้บริจาคเป็นนักการเมืองที่ให้เงินเพียงเพื่อเรียกเสียงสนับสนุนและคำยกย่องจากสาธารณชน เมื่อพิจารณาในทางศีลธรรมแล้ว การกระทำที่ดูเหมือนดีนั้นก็จะกลายเป็นการกระทำที่เห็นแก่ตัว ผิดระเบียบทางศีลธรรม และเป็นบาป
นอกจากนี้ สิ่งที่เลือกกระทำซึ่งชั่วในตัวมันเองจะไม่มีวันเปลี่ยนเป็นสิ่งดีได้เพราะเจตนาดีของผู้กระทำ ตัวอย่างเช่น การพูดเท็จโดยตรงคือการเลือกกระทำสิ่งที่ชั่ว เราไม่มีวันบรรลุจุดหมายที่ดีได้ด้วยการเลือกกระทำสิ่งที่ชั่ว ดังนั้น การพูดเท็จ แม้จะทำด้วยเจตนาที่ดูเหมือนดี ก็ยังคงเป็นบาป “จุดหมายไม่อาจทำให้วิธีการกลายเป็นสิ่งที่ชอบธรรมได้”
สภาพแวดล้อม: สภาพแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับการกระทำทางศีลธรรมก็มีความสำคัญเช่นกัน สภาพแวดล้อมเพียงอย่างเดียวไม่อาจทำให้การกระทำดีหรือชั่วได้ แต่สามารถส่งผลต่อความรับผิดชอบทางศีลธรรมของผู้กระทำ ตัวอย่างเช่น หากใครพูดเท็จ นั่นเป็นการกระทำที่ผิด อย่างไรก็ตาม หากเขาอยู่ในความกลัวอย่างรุนแรงและพูดเท็จเพื่อรักษาชีวิตของตนไว้ เป็นไปได้มากว่าความรับผิดชอบทางศีลธรรมของเขาต่อการพูดเท็จนั้นจะน้อยกว่าของคนที่พูดเท็จโดยไม่มีเหตุผลอย่างมาก ความกลัวอย่างรุนแรงและสภาพแวดล้อมทำนองเดียวกันไม่ได้ทำให้การพูดเท็จเป็นสิ่งดี หรือแม้แต่เป็นกลางทางศีลธรรม สภาพแวดล้อมไม่เคยเปลี่ยนสิ่งที่เลือกกระทำ แต่สามารถส่งผลต่อระดับความรับผิดชอบของบุคคลต่อการกระทำนั้นได้
อย่างไรก็ตาม สภาพแวดล้อมไม่ได้เพียงช่วยลดความผิดเท่านั้น แต่ยังอาจเพิ่มความดีทางศีลธรรมของการกระทำได้ด้วย ตัวอย่างเช่น ลองพิจารณาการพูดความจริง สมมติว่าคนหนึ่งกลัวอย่างยิ่ง แต่แม้จะกลัว เขาก็ยังพูดความจริงอย่างมีคุณธรรมและกล้าหาญ การกระทำที่ซื่อตรงนั้นยิ่งเปี่ยมด้วยคุณธรรมมากขึ้น ก็เพราะสภาพแวดล้อมที่ยากลำบากนั้นเอง
หวังว่าการไตร่ตรองสั้น ๆ เกี่ยวกับที่มาสามประการของศีลธรรมนี้จะช่วยให้เข้าใจการตัดสินใจทางศีลธรรมได้ลึกซึ้งขึ้น หากยังรู้สึกสับสนอยู่บ้าง ก็ไม่ต้องกังวล ในตอนนี้ เพียงพยายามทำความเข้าใจหลักการพื้นฐานก่อน เรื่องนี้น่าจะชัดเจนขึ้นมากเมื่อเราพิจารณาตัวอย่างที่เฉพาะเจาะจงและเป็นรูปธรรมต่อไปในหนังสือเล่มนี้
ความดี กับ สิ่งดี
ตรงนี้อาจเป็นประโยชน์หากเราแยกความแตกต่างระหว่างสิ่งที่เราอาจเรียกว่า “ความดี” กับ “สิ่งดี” ในตอนแรก ความแตกต่างนี้อาจดูแปลกอยู่บ้าง จึงขออธิบายดังนี้
ประการแรก เราอาจนิยามความดี (Good ซึ่งขึ้นต้นด้วย “G” ตัวพิมพ์ใหญ่) ว่าหมายถึงทุกสิ่งทุกอย่างที่เป็นส่วนหนึ่งของแผนการของพระเจ้าสำหรับชีวิตของเรา ความดีในความหมายนี้ยังเป็นสิ่งที่เป็นประโยชน์อย่างแท้จริงต่อเราตามพระดำริและพระประสงค์ของพระเจ้าด้วย
ประการที่สอง เราอาจใช้ภาษาทางปรัชญามากขึ้นเมื่อกล่าวถึง “สิ่งดี” (good ซึ่งขึ้นต้นด้วย “g” ตัวพิมพ์เล็ก) โดยหมายถึงสิ่งใดก็ตามที่ความคิด เจตจำนง ความปรารถนา ความรู้สึก หรืออารมณ์ปรารถนาของเรารู้สึกดึงดูดเข้าหา บางครั้งสิ่งดีเหล่านี้ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของแผนการของพระเจ้า และด้วยเหตุนี้จึงไม่ใช่ความดีอย่างแท้จริง
ฟังดูสับสนหรือไม่? ที่จริงแล้วไม่ใช่เช่นนั้น นี่เป็นเพียงการแยกความแตกต่างทางปรัชญาที่เราจำเป็นต้องใช้เพื่อเข้าใจตนเองและแผนการของพระเจ้าสำหรับชีวิตของเรา
ขอยกตัวอย่างของ “สิ่งดี” ที่ไม่ใช่ “ความดี” สำหรับเรา ลองนึกถึงคนที่อยากดื่มจนเมาอย่างมาก ทำไมเขาจึงปรารถนาและเลือกทำเช่นนี้? เพราะเขามองอย่างผิด ๆ ว่านี่เป็น “สิ่งดี” สำหรับตนในขณะนั้น เราทุกคนรู้ว่านี่ไม่ใช่ “ความดี” อย่างแท้จริง และไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของแผนการของพระเจ้าสำหรับเขา แต่ในกรณีนี้ เขาก็ยังเลือกทำอยู่ดี เพราะอารมณ์ปรารถนา ความต้องการ หรืออารมณ์ของเขาครอบงำความคิด และชักนำให้เขาเลือกสิ่งที่เป็นผลเสียต่อตนเอง
อีกตัวอย่างหนึ่งที่อาจเห็นได้ไม่ชัดนักคือการออกกำลังกาย สมมติว่าคนหนึ่งออกกำลังกายเป็นประจำ แต่เมื่อเวลาผ่านไป เขากลับหมกมุ่นกับมัน เขาเริ่มใช้สิ่งที่ตามปกติอาจเป็น “ความดี” อย่างเกินพอดี ในกรณีนี้ การออกกำลังกายเป็น “สิ่งดี” แต่ไม่ใช่ “ความดี” เข้าใจแล้วใช่ไหม? หากยังไม่เข้าใจ ก็อย่าเพิ่งกังวล อ่านต่อไป และหวังว่าเรื่องนี้จะชัดเจนขึ้น
แรงปรารถนา ความรู้สึก และอารมณ์
เมื่อทรงสร้างเรา พระเจ้าประทานอารมณ์ปรารถนา ความรู้สึก และอารมณ์ต่าง ๆ แก่เรา องค์ประกอบเหล่านี้ของวิญญาณเราเป็นสิ่งปกติและดี ในแง่ที่เป็นส่วนหนึ่งของตัวตนของเรา แต่แรงปรารถนาเหล่านี้อาจนำไปสู่การกระทำที่ชั่วหรือดีก็ได้ ขึ้นอยู่กับว่าแรงปรารถนาเหล่านี้ไปยึดติดกับสิ่งใด
ความปรารถนาฝ่ายจิตเหล่านี้ถูกสร้างมาให้มุ่งเข้าหาความดีและถอยห่างจากความชั่ว แต่ก็ถูกหลอกได้ง่าย เป็นไปได้มากที่แรงปรารถนาจะถูกดึงดูดไปหาสิ่งที่ตนเห็นว่าดี แต่แท้จริงแล้วเป็นสิ่งชั่วร้าย ตัวอย่างเช่น สมมติว่าคนคนหนึ่งปรารถนาจะร่ำรวย เขาหลงเชื่อว่าความมั่งคั่งคือคำตอบสำหรับปัญหาของตน แล้วเขาก็พบโอกาสที่จะร่ำรวยอย่างรวดเร็ว แต่โอกาสนั้นเกี่ยวข้องกับการหลอกลวงและความมุ่งร้าย เป็นไปได้อย่างยิ่งที่แรงปรารถนาในความมั่งคั่งจะผลักดันให้เขากระทำอย่างหลอกลวงและมุ่งร้าย เพราะความปรารถนาตามธรรมชาติที่จะหาเงินด้วยการทำงานหนักได้บิดเบือนไปเป็นการแสวงหาเงินโดยไม่คำนึงว่าจะใช้วิธีใด
หรืออาจมีตัวอย่างที่ชัดเจนกว่านั้น คือแรงปรารถนาแห่งความรัก บ่อยครั้งอย่างยิ่ง เหตุที่ผู้ที่แต่งงานแล้วมีความสัมพันธ์นอกสมรส ก็เพราะเขาปล่อยให้แรงปรารถนาตามธรรมชาติแห่งความรักครอบงำเหตุผลของตน และเลือกมีความสัมพันธ์นั้นแม้จะเป็นบาปก็ตาม
แรงปรารถนาเป็นพลังอันทรงอานุภาพ แต่ในที่สุด เราสามารถใช้แรงปรารถนาเพื่อความดีได้ เมื่อเราให้พระเจ้าและพระประสงค์ของพระองค์เป็นความดีที่เราแสวงหา หากเราทำเช่นนี้ เราก็จะ “ตกหลุมรัก” พระเจ้าและพระประสงค์อันศักดิ์สิทธิ์ของพระองค์ จากนั้นเราจะเลือกพระเจ้า “อย่างเร่าร้อน” และปรารถนาจะทำให้พระองค์พอพระทัย อีกทั้งแสดงความรักต่อพระองค์ด้วยความศักดิ์สิทธิ์อันเร่าร้อน
ความรู้สึกและอารมณ์เกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับแรงปรารถนา และดำเนินไปตามหลักพื้นฐานที่คล้ายคลึงกัน กุญแจสำคัญในการเข้าใจแง่มุมเหล่านี้ของบุคลิกภาพของเรา คือการตระหนักว่า ไม่ว่าเราจะเลือกสิ่งใดในความคิดก่อน แรงปรารถนา ความต้องการ ความรู้สึก และอารมณ์ของเราก็จะตามสิ่งนั้นไป สิ่งเหล่านี้อาจไม่ได้ตามไปในทันที แต่เมื่อเวลาผ่านไปก็จะตามไป และมนุษย์จะบรรลุความสมบูรณ์เมื่อทุกส่วนของชีวิตตน ทั้งความคิด วิญญาณ จิตใจ และกำลัง เคลื่อนไปอย่างเป็นหนึ่งเดียวกันสู่ความจริง ความดี ความเป็นหนึ่งเดียว และความงาม กล่าวคือ มุ่งไปหาพระเจ้า
มโนธรรม
มโนธรรมของมนุษย์เป็นของประทานอันรุ่งโรจน์จากพระเจ้า! มโนธรรมคือแก่นลับภายในตัวเรา เป็นสถานศักดิ์สิทธิ์ที่ส่วนลึกที่สุดของชีวิตเราพบกับพระเจ้า ข้อความหนึ่งจากสังคายนาวาติกันครั้งที่ 2 ที่มีผู้อ้างถึงบ่อยที่สุดมาจากเอกสารชื่อ ความชื่นชมยินดีและความหวัง ซึ่งบรรยายถึงมโนธรรมไว้อย่างงดงามยิ่งว่า
ในส่วนลึกของมโนธรรม มนุษย์ค้นพบกฎข้อหนึ่งซึ่งตนมิได้กำหนดขึ้นเอง แต่ต้องเชื่อฟัง เสียงของกฎนี้เรียกเขาอยู่เสมอให้รักและทำความดี และหลีกเลี่ยงความชั่ว เสียงนี้ดังก้องในใจของเขาในเวลาที่เหมาะสม… เพราะมนุษย์มีกฎที่พระเจ้าทรงจารึกไว้ในใจ… มโนธรรมคือแก่นลับที่สุดของมนุษย์และเป็นสถานศักดิ์สิทธิ์ของเขา ณ ที่นั้น เขาอยู่ตามลำพังกับพระเจ้า ผู้ทรงให้พระสุรเสียงก้องอยู่ในส่วนลึกของเขา (GS 16)
มโนธรรมของเราคือสถานที่อันลึกลับภายในตัวเรา ซึ่งเราใช้ตัดสินใจในเรื่องศีลธรรม เป็นสถานที่ที่อาจสับสนและบิดเบือนอย่างลึกซึ้งได้ แต่ตามอุดมคติแล้ว ที่นั่นเป็นสถานที่แห่งสันติ ความกระจ่าง และความยินดีอันยิ่งใหญ่ ตามอุดมคติ ที่นั่นเป็นสถานที่ที่เราวิเคราะห์การตัดสินใจทางศีลธรรมของเรา เข้าใจการตัดสินใจเหล่านั้นอย่างชัดเจน ยอมให้พระเจ้าและเหตุผลของเราเป็นหลักนำทาง แล้วจึงเลือกสิ่งที่ดีและถูกต้องอย่างอิสระ เมื่อเป็นเช่นนี้ ผลที่ได้รับคือสันติอันยิ่งใหญ่และการยืนยันศักดิ์ศรีของตน ท้ายที่สุด มโนธรรมคือสิ่งที่รับผิดชอบต่อการกระทำทั้งดีและชั่ว
มโนธรรมยังเป็นสถานที่ภายในตัวเรา ซึ่งกฎของพระเจ้ามาพบกับการตัดสินใจในทางปฏิบัติของเรา เป็นสถานที่ภายในที่เราสามารถวิเคราะห์ทั้งการกระทำที่กำลังพิจารณาจะทำ และการกระทำที่ได้ทำไปแล้ว โดยอาศัยกฎศีลธรรมของพระเจ้าเป็นแสงสว่างนำทาง
สำหรับการตัดสินใจที่เรากำลังพิจารณาอยู่นั้น มโนธรรมเป็นสถานที่ซึ่งเราหวังว่าความจริงจะเป็นหลักนำ และด้วยเหตุนี้จึงชี้นำการกระทำของเราไปสู่ความดี ส่วนการกระทำในอดีต หากมโนธรรมตัดสินว่าการกระทำของเราเป็นบาป มโนธรรมก็เรียกร้องให้เรากลับใจ และแสวงหาพระเมตตาและการอภัยจากพระเจ้า มโนธรรมมิใช่สถานที่ที่ทำให้เราเต็มไปด้วยความรู้สึกผิดและความเสียใจเป็นหลัก แต่เป็นสถานที่ที่เรามองเห็นบาปของตนอย่างชัดเจน และนำบาปเหล่านั้นมามอบไว้กับพระเมตตาของพระเจ้า ด้วยความหวังว่าจะได้รับการอภัยและการเยียวยา
ดังที่เราได้อ่านในข้อความข้างต้นจากสังคายนาวาติกันที่ 2 มโนธรรมคือสักการสถานภายใน หากเปรียบกับโบสถ์ เราควรมองมโนธรรมว่าเป็นสิ่งที่คล้ายกับเขตสักการสถานอันศักดิ์สิทธิ์ภายในตัวอาคารโบสถ์ที่กว้างใหญ่กว่า ในสมัยก่อนมีราวกั้นหน้าพระแท่นเป็นแนวแบ่งเขตสักการสถาน ราวกั้นนี้บ่งชี้ว่าเขตสักการสถานเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์เป็นพิเศษ ที่ซึ่งพระเจ้าประทับอยู่อย่างเข้มข้นในลักษณะเฉพาะ ไม่ว่าจะมีราวกั้นกำหนดขอบเขตหรือไม่ โดยปกติแล้วเขตสักการสถานก็ยังคงเป็นที่เก็บรักษาศีลมหาสนิทและเป็นที่ตั้งของพระแท่นศักดิ์สิทธิ์ ในทำนองเดียวกัน เราควรเข้าใจว่ามโนธรรมของเราเป็นสักการสถานอันศักดิ์สิทธิ์ภายในพื้นที่ที่กว้างใหญ่กว่าของความเป็นตัวเราหรือบุคลิกภาพของเรา ณ ที่นั้น ในสักการสถานอันศักดิ์สิทธิ์นั้น เราพบพระเจ้าอย่างลึกซึ้งเข้มข้นกว่าในส่วนอื่น ๆ ของตัวเรา เราฟังพระองค์ รักพระองค์ และนบนอบเชื่อฟังพระองค์อย่างอิสระ มโนธรรมคือแก่นลึกที่สุดของเรา เป็นเสมือนห้องเครื่องที่ขับเคลื่อนชีวิตด้านศีลธรรม เป็นที่ซึ่งเราเป็น “ตัวเรา” อย่างแท้จริงที่สุด
มโนธรรมต้องได้รับความเคารพ ตัวอย่างเช่น ลองนึกถึงศีลอภัยบาป ซึ่งผู้รับศีลเชิญพระสงฆ์เข้าสู่สักการสถานแห่งมโนธรรมของตน เพื่อให้เห็นบาปของตนและอภัยบาปนั้นในพระบุคคลของพระคริสตเจ้า พระศาสนจักรกำหนดให้พระสงฆ์มีพันธะหน้าที่อันหนักแน่นที่จะรักษา “ความลับแห่งศีลอภัยบาป” อันศักดิ์สิทธิ์ “ความลับ” นี้หมายความว่าพระสงฆ์ถูกห้ามมิให้เปิดเผยบาปที่ตนได้ฟัง ไม่ว่าในกรณีหรือสถานการณ์ใดทั้งสิ้น สิ่งนี้หมายความว่าอย่างไร หมายความว่ามโนธรรมของมนุษย์อีกคนหนึ่ง ซึ่งพระสงฆ์ได้รับเชิญให้เข้าไปผ่านการรับศีลอภัยบาปนั้น เป็นพื้นที่ส่วนบุคคล เป็นส่วนตัว และศักดิ์สิทธิ์อย่างยิ่ง จนไม่มีผู้อื่นใดจะเข้าไปในพื้นที่นั้นได้โดยอาศัยการที่พระสงฆ์เปิดเผยสิ่งที่ตนได้เห็นและได้ยินขณะเข้าไปที่นั่น ไม่มีผู้ใดมีสิทธิ์ล่วงรู้มโนธรรมของผู้อื่นด้วยการบังคับหรือใช้เล่ห์กลชักจูง ตรงกันข้าม ในฐานะคริสตชน เราต้องตระหนักถึงความศักดิ์สิทธิ์ของสักการสถานภายในของแต่ละคน และปฏิบัติต่อสักการสถานนั้นด้วยความเคารพอย่างสูงสุด
ความศักดิ์สิทธิ์ของมโนธรรมต้องได้รับความเคารพเช่นกัน ขณะที่บุคคลหนึ่งเติบโตในความเชื่อ การเติบโตในความเชื่อและการกลับใจต้องได้รับการดูแลด้วยความระมัดระวังอย่างยิ่ง ตัวอย่างเช่น เมื่อคริสตชนประกาศข่าวดี สิ่งสำคัญยิ่งคือเราต้องแน่ใจว่าเรากำลังเคารพมโนธรรมของผู้อื่น อันตรายประการหนึ่งที่ต้องหลีกเลี่ยงคือสิ่งที่เราเรียกว่า “การบีบบังคับให้เปลี่ยนศาสนา” ซึ่งเป็นการกดดันหรือใช้เล่ห์กลชักจูงผู้อื่นให้เปลี่ยนศาสนา อาจทำโดยใช้ความกลัว ความแข็งกร้าว การข่มขู่ หรือวิธีอื่นในทำนองเดียวกัน ด้วยเหตุนี้ ผู้ประกาศข่าวดีจึงต้องระมัดระวังไม่ให้ “การกลับใจ” เกิดขึ้นจากการบังคับไม่ว่าในรูปแบบใด ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือบทเทศน์แบบ “ไฟและกำมะถัน” ที่รุนแรงสุดโต่ง จนทำให้ผู้ที่มีจิตใจอ่อนแอ “กลับใจ” เพราะกลัวนรก แน่นอนว่าเราควรกลัวนรก แต่พระหรรษทานและความรอดพ้นต้องถูกนำเสนอต่อผู้คนในมโนธรรมของพวกเขา โดยเป็นคำเชื้อเชิญแห่งความรักก่อนสิ่งอื่นใด ด้วยวิธีนี้เท่านั้น การกลับใจจึงจะเป็นการกลับใจจากหัวใจอย่างแท้จริง
ในฐานะคริสตชนและในฐานะมนุษย์ เรามีหน้าที่ทางศีลธรรมที่จะอบรมมโนธรรมของเราให้สอดคล้องกับความจริง การอบรมมโนธรรมของเราเกิดขึ้นเมื่อเราเปิดใจรับเหตุผลของมนุษย์และทุกสิ่งที่พระเจ้าทรงเผยแสดงแก่เราในส่วนลึกของหัวใจ เรื่องนี้ไม่ได้ยากอย่างที่อาจฟังดูในตอนแรก หากคุณไตร่ตรองเรื่องนี้ คุณจะพบว่าเรื่องนี้มีเหตุผลอย่างลึกซึ้งและสมเหตุสมผลอย่างยิ่ง ดังนั้น ขอให้อ่านต่อไป
ประการแรก เหตุผลของมนุษย์แยกแยะสิ่งที่จริงและสิ่งที่เท็จได้ในระดับพื้นฐานที่สุด กฎธรรมชาติ คือกฎที่พระเจ้าทรงจารึกไว้ในมโนธรรมของเรา กฎนี้มีอยู่แล้ว พร้อมให้เราเข้าใจและยอมรับ ตัวอย่างเช่น เรารู้ว่าการลักขโมย การโกหก การฆาตกรรม และการกระทำอื่นในทำนองเดียวกันเป็นสิ่งผิด เรารู้ได้อย่างไร เรารู้เพราะมีบางสิ่งที่เราไม่อาจไม่รู้ได้ กฎศีลธรรมเหล่านี้จารึกอยู่ในมโนธรรมของเรา แต่คุณอาจถามว่า คุณรู้ได้อย่างไร คุณก็รู้อยู่แล้ว! พระเจ้าทรงสร้างเรามาเช่นนี้ กฎศีลธรรมตามธรรมชาติมีอยู่จริงเช่นเดียวกับกฎแรงโน้มถ่วง ไม่ว่าคุณจะยอมรับว่ากฎนี้มีอยู่หรือไม่ กฎนี้ก็ยังคงส่งผลต่อพฤติกรรมของคุณ กฎนี้อยู่ทุกหนแห่ง และมีเหตุมีผล
นอกจากกฎธรรมชาติที่ฝังอยู่ในมนุษย์ทุกคนแล้ว ยังมีกฎของพระเจ้าที่ทรงเผยแสดงด้วย สิ่งที่เรียกว่า การเผยแสดง นี้ หมายถึงพระประสงค์ของพระเจ้าที่เราสามารถรู้ได้ด้วยการฟังพระสุรเสียงของพระองค์ภายในตัวเรา ผ่านการอ่านพระคัมภีร์หรือเรียนรู้คำสอนของพระศาสนจักร หรือผ่านปรีชาญาณของบรรดานักบุญ แต่ท้ายที่สุด เมื่อพระวาจาของพระเจ้าจากแหล่งภายนอกแหล่งใดแหล่งหนึ่งเหล่านี้ถูกนำเสนอต่อเรา เราต้องน้อมรับพระวาจานั้นเข้ามาไว้ภายใน โดยยอมให้พระวาจานั้นตรัสกับหัวใจของเราด้วย ประสบการณ์นี้อาจเป็น “ชั่วขณะที่ความเข้าใจสว่างวาบขึ้น” คล้ายกับการค้นพบกฎธรรมชาติภายในตัวเรา เพียงแต่ครั้งนี้ “หลอดไฟ” จะส่องสว่างเฉพาะสำหรับผู้ที่มีพระพรพิเศษแห่งความเชื่อเท่านั้น
ปัญหาคือบ่อยครั้งเหลือเกินที่เราปล่อยให้อิทธิพลต่าง ๆ ทำให้เราสับสนและชักนำมโนธรรมของเราให้หลงผิด สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของมโนธรรมที่สับสนคือกิเลสตัณหาที่ผิดระเบียบ ความกลัว ข้อโต้แย้งที่ไร้เหตุผล การทำบาปจนเป็นนิสัย และการไม่รู้ความจริง บางครั้งเราอาจสับสนได้แม้กระทั่งเพราะความเข้าใจผิดเกี่ยวกับความรัก คำสอนพระศาสนจักรคาทอลิกระบุว่าสิ่งต่อไปนี้เป็นสาเหตุที่พบบ่อยของมโนธรรมที่หลงผิด:
การไม่รู้จักพระคริสตเจ้าและข่าวดีของพระองค์ แบบอย่างที่ไม่ดีจากผู้อื่น การตกเป็นทาสของกิเลสตัณหาของตน การยืนยันแนวคิดที่ผิดเกี่ยวกับความเป็นอิสระของมโนธรรม การปฏิเสธอำนาจและคำสั่งสอนของพระศาสนจักร การขาดการกลับใจและความรัก สิ่งเหล่านี้อาจเป็นต้นเหตุของความผิดพลาดในการตัดสินด้านความประพฤติทางศีลธรรม (#1792)
กระนั้นก็ตาม เมื่อบุคคลหนึ่งพยายามให้ตนมีมโนธรรมที่ได้รับการอบรมอย่างถูกต้อง เขาก็มีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามมโนธรรมนั้นและกระทำให้สอดคล้องกับมโนธรรมนั้น
เมื่อกล่าวเช่นนี้แล้ว สิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งคือการชี้ให้เห็นว่ามโนธรรมอาจหลงผิดได้สองลักษณะ ลักษณะหนึ่งคือมโนธรรมที่หลงผิดโดยที่บุคคลมีความผิดที่ต้องรับผิดชอบ (เป็นบาป) ส่วนอีกลักษณะหนึ่งคือมโนธรรมที่หลงผิดโดยที่บุคคลไม่มีความผิดที่ต้องรับผิดชอบ (ไม่เป็นบาปส่วนบุคคล แม้ว่ามโนธรรมนั้นยังคงมีความเข้าใจที่ไม่ถูกต้องก็ตาม)
มโนธรรมที่ผิดพลาด: ฉันมีความผิดหรือไม่?
บางครั้ง ดังที่อธิบายไว้ข้างต้น ผู้คนเลือกสิ่งที่ผิดโดยเชื่อว่าตนกำลังเลือกสิ่งที่ถูกต้อง ถ้าเช่นนั้น พวกเขามีความผิดบาปหรือไม่ หากเลือกสิ่งที่ผิดโดยเชื่อว่าเป็นสิ่งที่ถูกต้อง? ตัวอย่างเช่น เรารู้ว่าการทำแท้งเป็นความชั่วร้ายในตัวมันเอง หมายความว่าการพรากชีวิตอันบริสุทธิ์ของเด็กในครรภ์เป็นสิ่งที่ผิดเสมอ แต่ถ้าบุคคลหนึ่งเชื่ออย่างจริงใจว่าการทำแท้งเป็นสิ่งที่ชอบธรรมในบางสถานการณ์ล่ะ? สมมุติว่าหญิงคนหนึ่งตั้งครรภ์นอกสมรส และการตั้งครรภ์นั้นจะเป็นอุปสรรคต่อการศึกษาในมหาวิทยาลัย ในสถานการณ์เช่นนั้น การทำแท้งจะเป็นสิ่งที่ชอบธรรมหรือไม่?
คำตอบที่ชัดเจนคือ “ไม่” การทำแท้งไม่เคยเป็นสิ่งที่ดี และการกระทำนั้นในตัวมันเองเป็นสิ่งที่ผิดเสมอ สิ่งสำคัญคือการพิจารณาการทำแท้งว่าเป็นการกระทำที่ผิดในตัวมันเอง แต่การพิจารณาความผิดทางศีลธรรมหรือการเป็นบาปส่วนบุคคล (หรือไม่เป็นบาป) ของผู้ที่กระทำเช่นนี้ก็สำคัญเช่นกัน โปรดอ่านข้อความนี้อย่างถี่ถ้วนเพื่อจะได้ไม่เข้าใจผิด หากเราไม่ระวัง เราอาจตกไปสู่สิ่งที่เรียกว่า “สัมพัทธนิยมทางศีลธรรม” ได้โดยง่าย สัมพัทธนิยมทางศีลธรรมคือแนวคิดที่กล่าว เช่น ว่าการทำแท้งอาจเป็นสิ่งที่ผิดสำหรับฉัน แต่อาจไม่ผิดสำหรับคุณ นั่นเป็นความเข้าใจผิด อาจกล่าวได้อย่างถูกต้องว่าบางคนมีความผิดทางศีลธรรมจากบาปนั้นมากกว่า ขณะที่คนอื่น ๆ ซึ่งไม่รู้อย่างแท้จริง อาจกระทำสิ่งที่เลวร้ายในตัวมันเองโดยไม่ต้องรับผิดเป็นการส่วนตัวต่อการกระทำนั้น กล่าวคือ พวกเขากระทำความชั่ว แต่ไม่ได้ทำบาป ขอให้พยายามทำความเข้าใจเรื่องนี้อย่างถี่ถ้วนอีกครั้ง ต่อไปนี้เป็นตัวอย่าง:
ประการแรก ลองพิจารณาหญิงสาวคนหนึ่งที่เติบโตมาในครอบครัวที่ไม่ปฏิบัติตามความเชื่อทางศาสนาใด ๆ เลย เธอไม่เคยได้ยินใครพูดว่าการทำแท้งเป็นสิ่งที่ผิด โดยที่ไม่ใช่ความผิดของเธอเอง สมมุติว่าพ่อแม่ของเธอทั้งสองคนเป็นแพทย์ที่ทำแท้งเป็นประจำ และพวกเขาพูดอย่างเปิดเผยถึงความเชื่อมั่นของตนว่ากำลังทำสิ่งที่ดีและช่วยเหลือผู้หญิง เด็กสาวคนนี้ได้ยินเช่นนี้มาตลอดชีวิต และไม่เคยได้ฟังข้อโต้แย้งที่ตรงกันข้าม ขอย้ำอีกครั้งว่า โดยที่ไม่ใช่ความผิดของเธอเอง เธอไม่เคยได้เรียนรู้เลยว่าการทำแท้งเป็นสิ่งที่ผิด
ในบริบทเช่นนี้ สมมุติว่าเธอตั้งครรภ์นอกสมรสก่อนจะไปเรียนมหาวิทยาลัยไม่นาน เมื่อพ่อแม่ทราบ พวกเขาก็ยิ้มและบอกเธอว่าทุกอย่างจะเรียบร้อย และจะพาเธอไปคลินิกในวันจันทร์เพื่อช่วยเธอแก้ปัญหานี้ เธอตกลงและทำแท้งโดยคิดว่าตนกำลังทำสิ่งที่ถูกต้อง
ณ จุดนี้ สิ่งสำคัญคือต้องชี้ให้ชัดเจนว่ามีเพียงพระเจ้าเท่านั้นที่ทรงรู้จิตใจของเธอ และมีเพียงพระเจ้าเท่านั้นที่ทรงรู้ว่าเธอตัดสินใจทำแท้งต่อไปโดยเชื่ออย่างแท้จริงว่าเป็นสิ่งที่ดีหรือไม่ ต้องกล่าวว่า เมื่อพิจารณาตามความเป็นจริงของการกระทำ เธอตัดสินใจผิด การทำแท้งเป็นความชั่วร้ายในตัวมันเองและเป็นสิ่งที่ผิดในทุกด้าน แต่คำถามในที่นี้คือ เธอทำบาปเป็นการส่วนตัวในการเลือกของเธอหรือไม่ หรือเธอเลือกผิดโดยที่ไม่ใช่ความผิดของเธอเอง ในยุคสมัยของเรา เป็นเรื่องยากที่จะเชื่อว่าใครสักคนจะไม่เคยได้รับรู้ความจริงเกี่ยวกับความชั่วร้ายของการทำแท้งเลย แต่ถึงกระนั้น ในตัวอย่างนี้ เพื่อประโยชน์ในการพิจารณาเหตุผล สมมุติว่าเธอไม่รู้จริง ๆ ว่านั่นเป็นสิ่งที่ผิด และเธอไม่เคยได้รับรู้ความจริงเกี่ยวกับความเป็นมนุษย์ของทารกเลยจริง ๆ ยิ่งกว่านั้น เพื่อประกอบตัวอย่างนี้ สมมุติว่าเธอเชื่ออย่างจริงใจว่าการทำแท้งในกรณีนี้เป็นสิ่งที่ดีและถูกต้อง ภายใต้สถานการณ์เหล่านี้ เธอทำบาปเป็นการส่วนตัวหรือไม่? เธออาจไม่ได้ทำบาป เธอได้กระทำสิ่งที่ผิดหรือไม่? ใช่ เธอได้กระทำสิ่งที่ผิด การทำแท้งเป็นการกระทำที่ผิด แต่ในกรณีนี้ เธออาจไม่ต้องรับผิดต่อการกระทำนั้นเฉพาะพระพักตร์พระเจ้า
สิ่งนี้แสดงให้เราเห็นว่าเป็นไปได้ที่คนเราจะกระทำสิ่งที่ผิดโดยไม่ต้องรับผิดเป็นการส่วนตัวต่อการกระทำนั้น ขอย้ำอีกครั้งว่า เรื่องนี้ใช้ได้เฉพาะในกรณีที่บุคคลมีมโนธรรมที่ได้รับข้อมูลไม่ถูกต้องและจึงหลงผิด โดยที่ไม่ใช่ ความผิดของตนเองเท่านั้น
เมื่อกล่าวเช่นนี้แล้ว หากเธอละเลยการแสวงหาความจริง หากมีผู้เสนอความจริงให้เธอแล้วแต่เธอปฏิเสธที่จะยอมรับ หรือหากมีปัจจัยอื่นที่นำไปสู่การตัดสินใจผิดพลาดของเธอซึ่งเป็นความผิดของเธอเอง เธอก็ย่อมต้องรับผิดชอบต่อการทำแท้งนั้นอยู่บ้าง บางทีความผิดของเธออาจน้อยมาก หรืออาจมากก็ได้ พระเจ้าเท่านั้นทรงรู้จิตใจ แต่จุดประสงค์ของเราในที่นี้คือการพยายามเข้าใจความแตกต่างระหว่างการกระทำที่ผิดกับความผิดส่วนบุคคลอันเนื่องมาจากการกระทำนั้น
ประเด็นสำคัญอีกข้อหนึ่งที่ต้องเพิ่มเติมในคำอธิบายนี้คือ เราทุกคนมีหน้าที่ส่วนบุคคลในการแสวงหาความจริง อบรมมโนธรรมของเราอย่างถูกต้อง และให้มโนธรรมได้รับความรู้ที่ถูกต้อง การละเลยการแสวงหาความจริงทำให้เราต้องรับผิดชอบต่อมโนธรรมที่ได้รับข้อมูลผิด อย่างไรก็ตาม พระเจ้าทรงรู้สถานการณ์เฉพาะของเราแต่ละคน และจะทรงพิพากษาโดยคำนึงถึงสถานการณ์เหล่านั้น
การเติบโตในคุณธรรมและพระพรของพระจิตเจ้า
พระเจ้าประทานของประทานอันประเสริฐสี่ประการแก่เรา เพื่อให้เราดำเนินชีวิตที่ดีงามตามศีลธรรมและบรรลุความศักดิ์สิทธิ์ ของประทานเหล่านี้จะช่วยเราในมโนธรรมให้ตัดสินใจอย่างถูกต้องในชีวิตและรู้จักแยกแยะถูกผิด ของประทานเหล่านี้ได้แก่ 1) คุณธรรมของมนุษย์สี่ประการ 2) คุณธรรมเกี่ยวกับพระเจ้าสามประการ 3) พระพรเจ็ดประการของพระจิตเจ้า และ 4) ผลสิบสองประการของพระจิตเจ้า
คุณธรรมของมนุษย์สี่ประการ:
เราเริ่มต้นด้วยคุณธรรมของมนุษย์สี่ประการ ได้แก่ ความรอบคอบ ความยุติธรรม ความกล้าหาญ และความมัธยัสถ์ คุณธรรมทั้งสี่นี้ ซึ่งเป็นคุณธรรม “ของมนุษย์” “เป็นความโน้มเอียงที่มั่นคงของสติปัญญาและเจตจำนง ซึ่งกำกับการกระทำของเรา จัดระเบียบอารมณ์ความปรารถนาของเรา และนำทางความประพฤติของเราให้สอดคล้องกับเหตุผลและความเชื่อ” (คำสอนพระศาสนจักรคาทอลิก #1834) ความแตกต่างสำคัญระหว่าง “คุณธรรมของมนุษย์” สี่ประการกับ “คุณธรรมเกี่ยวกับพระเจ้า” สามประการก็คือ เราได้คุณธรรมของมนุษย์มาด้วยความพยายามของเราเองในฐานะมนุษย์ เราพยายามมุ่งไปสู่คุณธรรมเหล่านี้ และมีพลังในสติปัญญาและเจตจำนงของเราเองที่จะบ่มเพาะคุณธรรมเหล่านี้ภายในตัวเรา ในทางตรงกันข้าม เราได้รับคุณธรรมเกี่ยวกับพระเจ้าโดยของประทานแห่งพระหรรษทานจากพระเจ้าเท่านั้น ดังนั้น พระองค์จึงทรงหลั่งคุณธรรมเหล่านี้ลงในตัวเรา ให้เรามาพิจารณาคุณธรรมของมนุษย์แต่ละประการกัน
ความรอบคอบ: คุณธรรมความรอบคอบเป็นของประทานที่เราใช้เพื่อนำหลักศีลธรรมทั่วไปที่พระเจ้าประทานแก่เรามาประยุกต์ใช้กับสถานการณ์ที่เป็นรูปธรรมในชีวิตจริง ความรอบคอบนำกฎศีลธรรมมาประยุกต์ใช้กับชีวิตประจำวันของเรา เชื่อมโยงกฎทั่วไปเข้ากับสถานการณ์เฉพาะในชีวิตของเรา ความรอบคอบยังถือเป็น “มารดาของคุณธรรมทั้งปวง” เพราะเป็นคุณธรรมที่ชี้นำคุณธรรมอื่นทั้งหมด เป็นเสมือนคุณธรรมพื้นฐานที่รองรับคุณธรรมอื่น ๆ ทำให้เราสามารถวินิจฉัยและตัดสินใจทางศีลธรรมได้อย่างถูกต้อง ความรอบคอบเสริมกำลังเราให้กระทำตามพระประสงค์ของพระเจ้า โดยหลักแล้ว ความรอบคอบเป็นการใช้สติปัญญาของเรา ซึ่งทำให้มโนธรรมของเราสามารถวินิจฉัยเรื่องที่ต้องปฏิบัติได้อย่างถูกต้อง
ความยุติธรรม: ความสัมพันธ์ของเรากับพระเจ้าและกับผู้อื่นเรียกร้องให้เราถวายความรักและความเคารพแด่พระเจ้า และมอบความรักและความเคารพแก่ผู้อื่นตามที่พึงได้รับ เช่นเดียวกับความรอบคอบ ความยุติธรรมทำให้เราสามารถนำหลักศีลธรรมเรื่องความเคารพอย่างเหมาะสมต่อพระเจ้าและผู้อื่นมาประยุกต์ใช้ในสถานการณ์ที่เป็นรูปธรรมได้จริง ความยุติธรรมต่อพระเจ้าประกอบด้วยความเคารพยำเกรงและการนมัสการอย่างเหมาะสม ซึ่งรวมถึงการรู้ว่าพระเจ้าทรงประสงค์ให้เราเคารพยำเกรงและนมัสการพระองค์อย่างไร ณ ที่นี้และในเวลานี้ ในทำนองเดียวกัน ความยุติธรรมต่อผู้อื่นแสดงออกด้วยการปฏิบัติต่อพวกเขาตามสิทธิและศักดิ์ศรีของพวกเขา ความยุติธรรมรู้ว่าผู้อื่นพึงได้รับความรักและความเคารพอย่างไรในการปฏิสัมพันธ์ประจำวันของเรา
ความกล้าหาญ: คุณธรรมประการนี้ก่อให้เกิดพละกำลังที่ทำให้มั่นใจได้ถึง “ความหนักแน่นท่ามกลางความยากลำบากและความมั่นคงในการมุ่งแสวงหาความดี” (คำสอนพระศาสนจักรคาทอลิก #1808) คุณธรรมประการนี้ช่วยเราสองทาง ประการแรก ช่วยเราให้เลือกสิ่งที่ดีแม้จะต้องใช้พละกำลังอย่างมาก การเลือกความดีไม่ใช่เรื่องง่ายเสมอไป บางครั้งต้องเสียสละอย่างมากและถึงกับต้องทนทุกข์ ความกล้าหาญมอบพละกำลังที่เราต้องการเพื่อเลือกความดีแม้ในยามยากลำบาก ประการที่สอง ยังทำให้เราสามารถหลีกเลี่ยงสิ่งชั่วร้ายได้ด้วย เช่นเดียวกับที่การเลือกความดีอาจเป็นเรื่องยาก การหลีกเลี่ยงความชั่วและการประจญก็อาจเป็นเรื่องยากเช่นกัน บางครั้งการประจญอาจรุนแรงจนยากจะต้านทาน ผู้ที่มีความกล้าหาญสามารถเผชิญกับการประจญที่ชักนำไปสู่ความชั่วนั้นและหลีกเลี่ยงได้
ความมัธยัสถ์: มีหลายสิ่งในโลกนี้ที่น่าปรารถนาและดึงดูดใจ บางสิ่งในบรรดาสิ่งเหล่านี้ไม่ใช่พระประสงค์ของพระเจ้าสำหรับเรา ความมัธยัสถ์ “ช่วยลดแรงดึงดูดของความพึงพอใจให้อยู่ในระดับพอเหมาะ และทำให้เกิดความสมดุลในการใช้สิ่งดีต่าง ๆ ที่พระเจ้าทรงสร้าง” (คำสอนพระศาสนจักรคาทอลิก #1809) กล่าวอีกนัยหนึ่ง คุณธรรมนี้ช่วยให้เราควบคุมตนเองและกำกับความปรารถนาและอารมณ์ทั้งหมดของเราไว้ ความปรารถนา อารมณ์ความใคร่ และความรู้สึกต่าง ๆ อาจเป็นพลังที่รุนแรงมาก สิ่งเหล่านี้ดึงเราไปในหลายทิศทาง ตามที่ควรจะเป็น สิ่งเหล่านี้ดึงดูดเราให้ยอมรับพระประสงค์ของพระเจ้าและทุกสิ่งที่ดี แต่เมื่อสิ่งเหล่านี้ยึดติดกับสิ่งที่ไม่ใช่พระประสงค์ของพระเจ้า ความมัธยัสถ์จะช่วยปรับมิติเหล่านี้ของความเป็นมนุษย์ทั้งทางกายและวิญญาณให้อยู่ในระดับพอเหมาะ กำกับและควบคุมสิ่งเหล่านี้ไว้ เพื่อไม่ให้สิ่งเหล่านี้ควบคุมเรา
ดังที่กล่าวไว้ข้างต้น คุณธรรมทั้งสี่ประการนี้ได้มาด้วยความพยายามและการฝึกฝนตนเองของมนุษย์ อย่างไรก็ตาม คุณธรรมเหล่านี้ยังสามารถได้รับการยกขึ้นเข้าสู่พระหรรษทานของพระเจ้าและมีลักษณะเหนือธรรมชาติได้ด้วย คุณธรรมเหล่านี้สามารถได้รับการยกระดับขึ้นสู่ระดับใหม่ และเสริมกำลังเราให้ก้าวพ้นสิ่งที่เราจะทำได้ด้วยความพยายามของมนุษย์เพียงลำพัง สิ่งนี้เกิดขึ้นได้ด้วยการภาวนาและการมอบตนแด่พระเจ้า
คุณธรรมเกี่ยวกับพระเจ้าสามประการ:
คุณธรรมมนุษย์ทั้งสี่ประการยังไม่เพียงพอสำหรับการดำเนินชีวิตคริสตชนอย่างครบถ้วนและศักดิ์สิทธิ์ เราจำเป็นต้องมีมากกว่านั้น เราจำเป็นต้องได้รับพระพรเหนือธรรมชาติจากพระเจ้า ซึ่งเรียกว่าคุณธรรมเกี่ยวกับพระเจ้า คุณธรรมเหล่านี้คือความเชื่อ ความหวัง และความรัก คุณธรรมเหล่านี้เป็นสิ่ง “เหนือธรรมชาติ” เพราะเราไม่สามารถได้มาด้วยตนเอง พระเจ้าทรงหลั่งคุณธรรมเหล่านี้ลงในวิญญาณของเราโดยตรงเมื่อเราเปิดใจรับ และคุณธรรมเหล่านี้ก็ทำให้คุณธรรมมนุษย์ที่กล่าวไว้ข้างต้นมีชีวิตชีวาและเปลี่ยนแปลงไปสู่ระดับเหนือธรรมชาติใหม่นั้น คุณธรรมเหล่านี้ทำให้คริสตชนสามารถดำเนินชีวิตสอดคล้องกับพระดำริและพระประสงค์ของพระเจ้าในทุกสิ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ทำให้เราสามารถดำเนินชีวิตคริสตชนได้ในระดับที่เกินกว่าศักยภาพตามธรรมชาติของมนุษย์เราเอง นี่คือหัวใจสำคัญ เพราะไม่มีทางที่เราจะดำเนินชีวิตคริสตชนอย่างศักดิ์สิทธิ์ได้ด้วยความพยายามของเราเอง
ความเชื่อ: คุณธรรมประการนี้คือ “คุณธรรมเกี่ยวกับพระเจ้า ซึ่งทำให้เราเชื่อในพระเจ้า และเชื่อทุกสิ่งที่พระองค์ตรัสและทรงเปิดเผยแก่เรา รวมทั้งทุกสิ่งที่พระศาสนจักรศักดิ์สิทธิ์เสนอให้เราเชื่อ” (คำสอนพระศาสนจักรคาทอลิก #1814) ความเชื่อเป็นคุณธรรมที่เข้าใจผิดได้ง่ายมาก เราอาจคิดว่าความเชื่อเป็นเพียงการเชื่อในสิ่งที่เราไม่สามารถรู้ได้ หรืออาจถึงกับมองว่าเป็นการคิดเอาตามความปรารถนาอย่างหนึ่ง แต่ความเชื่อเป็นมากกว่านั้นมาก ความเชื่อคือการรู้จักพระเจ้าและรู้ทุกสิ่งที่พระองค์ทรงเปิดเผย เป็นเสมือนประสาทสัมผัสที่หกที่เรามีในระดับจิตวิญญาณ ซึ่งทำให้เรารู้ได้เกินกว่าความสามารถตามธรรมชาติของมนุษย์ พระเจ้าทรงหลั่งความรู้บางประการเกี่ยวกับพระองค์เองและพระประสงค์ของพระองค์ลงในเรา และเราก็ยอมรับเชื่อความรู้นั้น เมื่อสิ่งนี้เกิดขึ้น ก็ทำให้เกิดความแน่ใจอย่างแท้จริงภายในเรา กล่าวอีกนัยหนึ่ง คือทำให้เกิดความมั่นใจอย่างหนักแน่นในความจริงที่เราไม่มีวันเข้าถึงได้ด้วยตนเอง อันที่จริง ในที่สุดความเชื่อทำให้เกิดความมั่นใจและความรู้ที่ลึกซึ้งจนเราสามารถเชื่อได้ในระดับที่อยู่เหนือความรู้ใด ๆ ของมนุษย์ ตัวอย่างเช่น ไม่มีใครจะปฏิเสธว่า 2+2=4 เรารู้สิ่งนี้ได้ด้วยเหตุผลของมนุษย์ ความเชื่อเป็นความรู้ที่ลึกซึ้งยิ่งกว่า และให้ความมั่นใจที่หนักแน่นยิ่งกว่าความรู้ทางคณิตศาสตร์ของมนุษย์ หรือสิ่งที่เรารู้ด้วยการมองเห็น การได้กลิ่น การสัมผัส การได้ยิน และการดมกลิ่น เมื่อมีความเชื่อ เรารู้ได้เพราะพระเจ้าทรงเปิดเผยความจริงแก่เรา และพระองค์เองทรงรับรองความจริงนี้ ดังนั้น ความมั่นใจและความแน่ใจนี้จึงเป็นรูปแบบความรู้ที่ลึกซึ้งที่สุดที่เราสามารถมีได้
ความหวัง: ดังที่ได้ไตร่ตรองไว้ในหนังสือเล่มแรก เราทุกคนปรารถนาความสุข ความปรารถนานี้อยู่ในธรรมชาติของเรา เราไม่สามารถสลัดความปรารถนานี้ออกไปได้ ความหวังเป็นคุณธรรมเกี่ยวกับพระเจ้าที่ทำให้เราสามารถทำให้ความปรารถนานี้สำเร็จตามพระประสงค์ของพระเจ้า ความหวังช่วยให้เราจับตามองพระอาณาจักรสวรรค์และทุกสิ่งที่พระเจ้าทรงประสงค์สำหรับเราอยู่เสมอ ความหวังชี้นำเราไปสู่ความบรมสุขนิรันดร และช่วยให้ความปรารถนาของเราก้าวพ้นสิ่งชั่วคราวในโลกนี้ไปสู่สิ่งนิรันดรในพระอาณาจักรของพระเจ้า ความหวังทำให้เราสามารถพึ่งพาฤทธานุภาพและพละกำลังของพระจิตเจ้า เพื่อดำรงอยู่ในพระหรรษทานของพระเจ้าและดำเนินชีวิตตามความเชื่อที่เราได้รับ กล่าวอีกนัยหนึ่ง ความหวังเป็นพระพรเหนือธรรมชาติที่ทำให้เรามองเห็นความบริบูรณ์ที่ชีวิตของเราสามารถบรรลุถึงได้ โดยมองเห็นเป้าหมายของการดำเนินชีวิตคริสตชน เราเห็นพระประสงค์ของพระเจ้า เห็นพระพรที่มาพร้อมกับพระประสงค์ของพระองค์ และรู้ว่าเราสามารถได้รับพระพรเหล่านั้นด้วยความช่วยเหลือจากพระองค์ ความรู้เหนือธรรมชาตินี้ให้พละกำลังและเรี่ยวแรงแก่เราเพื่อมุ่งแสวงหาสิ่งที่เราไม่มีวันแสวงหาได้ด้วยความสามารถของมนุษย์เราเอง
ความรัก: หากปราศจากความรัก เราก็ไม่มีสิ่งใดเลย (1 โครินธ์ 13) ความรักคือพระหรรษทานที่เราจำเป็นต้องมี เพื่อรักพระเจ้าด้วยสุดจิตใจ สุดความคิด สุดวิญญาณ และสุดกำลังของเรา และเพื่อรักเพื่อนมนุษย์ ความรักปรากฏในชีวิตของเราเมื่อทั้งความเชื่อและความหวังมีชีวิตและทำงานอยู่ ความเชื่อเป็นกิจการของสติปัญญาเป็นหลัก ความหวังเป็นกิจการของเจตจำนงโดยเฉพาะ และทั้งสองประการนี้ร่วมกันก่อให้เกิดความรักอันบริสุทธิ์และศักดิ์สิทธิ์ที่เราเรียกว่าคุณธรรมความรัก ความรักทำให้ธรรมบัญญัติทั้งปวงของพระเจ้าสำเร็จสมบูรณ์ เป็นพระพรเหนือธรรมชาติที่ทำให้เราสามารถเอาชนะทุกสิ่งที่ขัดขวางเราไม่ให้บรรลุความดีพร้อมและความศักดิ์สิทธิ์ อันที่จริง ความรักกับความศักดิ์สิทธิ์มีความหมายเดียวกัน หากบุคคลหนึ่งเปี่ยมด้วยความรัก บุคคลนั้นก็เป็นผู้ศักดิ์สิทธิ์ เมื่อความรักบรรลุความสมบูรณ์ วิญญาณก็บรรลุความสมบูรณ์ นี่คือคุณธรรมที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในบรรดาคุณธรรมทั้งปวง!
ความรักไม่ใช่เพียงการทำกิจการที่แสดงความเมตตากรุณาเท่านั้น ก่อนอื่นและเหนือสิ่งอื่นใด ความรักเป็นกิจการที่มุ่งไปยังพระเจ้า ความรักต่อพระเจ้าที่สมบูรณ์หมายถึงการที่ชีวิตทั้งหมดของเราเปี่ยมล้นด้วยความรักต่อพระเจ้า เราลุกเป็นไฟด้วยความรักต่อพระองค์ และได้รับแรงผลักดันอันทรงพลังให้แสวงหาพระองค์และรักพระองค์เหนือสิ่งอื่นใด เราค้นพบพระประสงค์ของพระองค์ในความรัก และสามารถปฏิบัติตามพระประสงค์นั้นได้ เพราะเราปรารถนาที่จะปฏิบัติตาม
เมื่อเรารักพระเจ้าและพระประสงค์ของพระองค์อย่างลึกซึ้ง เราก็จะเปี่ยมล้นด้วยความรักต่อผู้อื่นด้วย พระจิตเจ้าจะทรงนำเราไปหาผู้ที่พระเจ้าทรงประสงค์ให้เรามอบของประทานพิเศษแห่งพระหรรษทาน ความรัก และพระเมตตาของพระองค์ให้ เราจะปรารถนาแสดงความเมตตา และจะพบความอิ่มเอมใจอย่างยิ่งในการมอบทุกสิ่งที่พระเจ้าทรงประสงค์ให้เรามอบแก่ผู้อื่น ความรักจะค้ำจุนและเติมเต็มเราเหนือสิ่งอื่นใดในชีวิต
พระพรของพระจิตเจ้า: พระพรของพระจิตเจ้าเป็นพระพรจากพระเจ้าที่เราทุกคนได้รับเรียกให้รับไว้อย่างเต็มเปี่ยม พระพรเหล่านี้ช่วยเราในหนทางสู่ความศักดิ์สิทธิ์ในชีวิตคริสตชน อันที่จริง พระพรเหล่านี้เป็นพระพรที่จำเป็นอย่างยิ่งซึ่งเราต้องเพียรแสวงหาในชีวิต พระพรแต่ละประการนี้ต้องดำรงอยู่ในวิญญาณของคริสตชนผู้ปรารถนาความดีบริบูรณ์ พระพรเหล่านี้เป็นความพร้อมภายในที่ดำรงอยู่อย่างถาวรในตัวเรา ทำให้เราสามารถปฏิบัติตามการดลใจและการทรงนำของพระจิตเจ้าในชีวิตของเรา เป็นเจ็ดหนทางที่เราเปิดใจต่อพระจิตเจ้าและรับพระองค์ พระพรเจ็ดประการของพระจิตเจ้า ได้แก่:
ปรีชาญาณ
ความเข้าใจ
ความคิดอ่าน
พละกำลัง
ความรู้
ความศรัทธา
ความยำเกรงพระเจ้า
สำหรับคำอธิบายพระพรแต่ละประการอย่างละเอียดเพิ่มเติม โปรดดูหนังสือเล่มที่สองของชุดนี้ ในบทว่าด้วยศีลกำลัง
ผลของพระจิตเจ้า: ต้นแอปเปิลให้ผลเป็นแอปเปิลฉันใด พระจิตเจ้าผู้ทรงดำรงอยู่ในใจเราก็ทรงบันดาลให้เกิดผลฝ่ายจิตฉันนั้น ตามธรรมประเพณี ผลเหล่านี้นับว่ามีสิบสองประการ ได้แก่ ความรัก ความยินดี สันติสุข ความอดทน ความมีน้ำใจ ความดี ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ความอ่อนโยน ความซื่อสัตย์ ความสุภาพเรียบร้อย การรู้จักควบคุมตนเอง และความบริสุทธิ์ ผลเหล่านี้เป็นพระพรจากการดำเนินชีวิตที่ดีงามทางศีลธรรมในพระคริสตเจ้า!
บาป: สิ่งที่ดี สิ่งที่เลว และสิ่งที่น่าเกลียด
เมื่ออ่านชื่อหัวข้อนี้แล้ว คำถามแรกของคุณอาจเป็นว่า “บาปจะมีอะไรดีได้อย่างไร?” แน่นอน เราตระหนักว่าบาปเป็นสิ่งที่ “เลวร้าย” และถึงกับ “น่าเกลียด” แต่บาปจะ “ดี” ได้อย่างไร?
คำตอบนั้นเรียบง่าย พระอานุภาพสูงสุดของพระเจ้าก็เป็นเช่นนั้นจริง ๆ คือทรงสรรพานุภาพ! ดังนั้น พระองค์จึงทรงสามารถนำแม้แต่บาปของเรามาเปลี่ยนแปลงได้ นี่ไม่ได้หมายความว่าบาปในตัวมันเองเป็นสิ่งดี แต่หมายความว่าพระเจ้าทรงสามารถเปลี่ยนแปลงบาปในชีวิตของเราได้ พระองค์ทรงสามารถบันดาลให้เกิดความดีจากสิ่งใดก็ได้ และหนทางหลักที่พระองค์ทรงกระทำเช่นนี้ก็คือโดยพระเมตตาของพระองค์
นักบุญเปาโลกล่าวไว้ในจดหมายถึงชาวโรมว่า “ที่ใดบาปทวีขึ้น ที่นั่นพระหรรษทานก็ยิ่งหลั่งไหลอย่างล้นเหลือ” (รม 5:20) พระเจ้าทอดพระเนตรเห็นสภาพที่ตกต่ำของเรา พระองค์ทอดพระเนตรเห็นบาปของเรา และการตอบสนองของพระองค์ก่อนสิ่งอื่นใดก็คือการประทานพระเมตตาและพระหรรษทาน พระองค์ทรงปรารถนาจะอภัยให้เราและคืนดีกับเรา และพระหรรษทานนี้เอง ซึ่งประทานให้เนื่องจากบาปของเรา เป็นสิ่งที่ “ดี” เกินกว่าที่เราจะเข้าใจได้
เมื่อมีความเข้าใจพื้นฐานเช่นนี้เกี่ยวกับความดีที่พระเจ้าทรงสามารถบันดาลให้เกิดจากบาปแล้ว บัดนี้เรามาพิจารณาส่วนที่ “เลวร้าย” และ “น่าเกลียด” กัน
บาปเป็นการล่วงเกินต่อเหตุผล ความจริง และมโนธรรมที่เที่ยงตรง เป็นความบกพร่องในความรักแท้ต่อพระเจ้าและเพื่อนมนุษย์ ซึ่งเกิดจากความยึดติดอย่างบิดเบือนกับสิ่งดีบางอย่าง (คำสอนพระศาสนจักรคาทอลิก #1849)
บาปในฐานะที่เป็น “การล่วงเกิน” คือการกระทำที่เราทำ หรือการละเว้นสิ่งที่เราควรทำ เป็นการกระทำที่ขัดต่อ “เหตุผล ความจริง และมโนธรรมที่เที่ยงตรง” ความเข้าใจนี้เป็นประโยชน์ เพราะแสดงให้เราเห็นว่า เมื่อใครคนหนึ่งทำบาป เขากำลังกระทำอย่างโง่เขลาและขัดต่อความเป็นจริง เขาต้องปฏิเสธความจริงภายในมโนธรรมของตน จึงจะลงมือทำกิจการที่เป็นบาปใด ๆ โดยเจตนาได้จนสำเร็จ
บาปยังเป็นผลจาก “ความยึดติดอย่างบิดเบือนกับสิ่งดีบางอย่าง” ด้วย หมายความว่าบาปเกิดจากการยึดติดกับ “สิ่งดี” อย่างไม่เป็นระเบียบ ในตอนแรก คำกล่าวนี้อาจดูแปลก การยึดติดกับสิ่งที่ “ดี” จะผิดได้อย่างไร?
เพื่อจะเข้าใจเรื่องนี้อย่างถูกต้อง เราต้องเข้าใจว่า “สิ่งดี” คืออะไร สิ่งดีในความหมายนี้คือสิ่งใดก็ตามที่สติปัญญาและเจตจำนงของเรารับรู้ว่าดี เราอาจมองว่าอาหารเป็นสิ่งดี งานใหม่เป็นสิ่งดี หรือเงินเป็นสิ่งดี อันที่จริง สิ่งเหล่านี้ในตัวมันเองก็เป็นสิ่งดี ปัญหาอยู่ที่ว่า เราอาจยึดติดกับสิ่งเหล่านี้หรือสิ่งดีอื่นใดอย่างไม่เป็นระเบียบ และด้วยเหตุนี้จึงเป็นบาป
ตัวอย่างเช่น หากใครคนหนึ่งปล้นธนาคาร เป็นไปได้มากว่าเขาทำเช่นนั้นเพราะมองว่าผลที่ได้จากการปล้น ซึ่งก็คือเงิน เป็นสิ่งดี เงินในตัวมันเองเป็นสิ่งดี ไม่มีอะไรผิดในตัวมัน แต่คนเราอาจปรารถนาเงินอย่างไม่เป็นระเบียบได้ ในกรณีเช่นนั้น ความยึดติดกับเงินอย่างไม่เป็นระเบียบอาจนำคนคนหนึ่งให้เลือกเงินเหนือความจริงทางศีลธรรมที่ว่าเราไม่ควรลักขโมย เขาเลือกที่จะขโมยเพราะมโนธรรมของเขาสับสน และมองอย่างผิด ๆ ว่าเงินเป็นสิ่งที่ดีกว่า นี่เป็นผลจากความยึดติดกับเงินอย่างไม่เหมาะสม
เรื่องอาหารก็กล่าวได้เช่นเดียวกัน อาหารในตัวมันเองเป็นสิ่งดี แต่เมื่อคนเราปรารถนาอาหารในระดับที่รุนแรงและไม่เป็นระเบียบ อาหารก็อาจนำเขาไปสู่ความตะกละได้ ดังนั้น ความยึดติดกับอาหารมากเกินไปจึงเป็นบาป
บาปทำลายความสุขของเราเมื่อมันทำให้เรายึดติดกับสิ่งดีที่เราปรารถนาอย่างไม่เป็นระเบียบ แต่น่าสนใจว่า ไม่มีใครเลือกที่จะยึดติดกับสิ่งใดมากเกินไปเพื่อให้ตนเองเป็นทุกข์ แน่นอน เขาอาจตระหนักถึงข้อเท็จจริงนี้อยู่ลึก ๆ ในใจ แต่แทบไม่มีใครเลือกที่จะยึดติดกับสิ่งใดอย่างไม่เป็นระเบียบเพราะรู้ว่านั่นเป็นสิ่งผิด เขาเลือกเช่นนั้นเพราะถูกหลอกและสับสน อีกทั้งปล่อยให้เจตจำนงของตนอ่อนแอลงและถูกควบคุม หรือถึงกับเสพติดสิ่งนั้น
ลักษณะของบาป: ตามธรรมประเพณี มีการจำแนกบาปไว้หลายวิธี ต่อไปนี้คือประเภทที่พบบ่อยที่สุดบางประเภท
บาปฝ่ายจิต: บาปเหล่านี้เป็นบาปที่เลวร้ายที่สุดและก่อความเสียหายมากที่สุด ได้แก่ ความหยิ่งจองหอง (การยึดตนเองเป็นศูนย์กลาง) การดูหมิ่นพระเจ้า (การไม่เคารพพระเจ้าหรือพระศาสนจักรของพระองค์) และการละทิ้งความเชื่อ (การปฏิเสธความเชื่อโดยตรง)
บาปฝ่ายเนื้อหนัง: บาปเหล่านี้เป็นบาปของเนื้อหนัง กาลาเทีย 5:19–21 กล่าวถึงบาปของเนื้อหนังไว้ว่า “กิจการของเนื้อหนังนั้นเห็นได้ชัด ได้แก่ การผิดศีลธรรมทางเพศ ความไม่บริสุทธิ์ ความมักมากในกาม การกราบไหว้รูปเคารพ การใช้เวทมนตร์คาถา ความเกลียดชัง การแก่งแย่งชิงดี ความหึงหวง การระเบิดความโกรธ การกระทำที่เห็นแก่ตัว ความขัดแย้ง การแบ่งพรรคแบ่งพวก การอิจฉาริษยา การดื่มสุราจนเมามาย การเลี้ยงฉลองอย่างเสเพล และสิ่งอื่นทำนองเดียวกัน”
บาปจากการกระทำกับบาปจากการละเลย: บาปที่ร้ายแรงกว่าซึ่งเรามีนั้น ส่วนใหญ่มักเป็นสิ่งที่เราลงมือทำโดยเจตนา นั่นคือบาปจากการกระทำ เราล่วงเกินพระเจ้าหรือเพื่อนมนุษย์ แต่ยังมีบาปจาก “การละเลย” ด้วย ซึ่งหมายถึงการที่เราไม่ได้ทำสิ่งที่ควรทำ เราบกพร่องในคุณธรรม ความเมตตา ความอ่อนโยน หรือสิ่งอื่นทำนองเดียวกัน นี่เป็นการละเลยในส่วนของเราและยังคงเป็นบาป
ความไม่สมบูรณ์ฝ่ายจิต: ความไม่สมบูรณ์ฝ่ายจิตเกี่ยวข้องกับบาปจากการละเลย บาปเหล่านี้เป็นเพียงการขาดความรักที่สมบูรณ์ แม้ยังคงเป็นบาป แต่ก็อยู่ในขอบเขตของการขาดความรักที่สมบูรณ์มากกว่าจะเป็นสิ่งที่เราลงมือทำ เราจะพบความไม่สมบูรณ์ฝ่ายจิตในชีวิตของเราเสมอ โดยเฉพาะการขาดความเชื่อ ความหวัง และความรักที่สมบูรณ์
บาปที่ขัดต่อคุณธรรม: อีกวิธีหนึ่งที่เราสามารถใช้จำแนกบาปได้ คือพิจารณาว่าเราบกพร่องในการดำเนินชีวิตตามคุณธรรมอย่างสมบูรณ์ในด้านใดบ้าง โดยทั่วไป คุณธรรมมีคำนิยามว่าเป็น “จุดกึ่งกลางระหว่างความสุดโต่งสองด้าน” ดังนั้น หากเรามีความเกินพอดีหรือความขาดพร่องในด้านใดด้านหนึ่งของชีวิต ก็เป็นไปได้มากว่าเราขาดคุณธรรม การขาดคุณธรรมนี้ก็เป็นบาปรูปแบบหนึ่งเช่นกัน
ผู้ที่บาปมุ่งกระทบถึง: ตามธรรมประเพณี บาปของเรามุ่งกระทบถึงสามฝ่าย ได้แก่ พระเจ้า เพื่อนมนุษย์ หรือตนเอง เราสามารถทำบาปต่อพระเจ้าโดยตรงด้วยการไม่เชื่อฟังและบาปฝ่ายจิตอื่น ๆ เราทำบาปต่อเพื่อนมนุษย์ด้วยการขาดความรักไม่ว่าในรูปแบบใด แต่เรายังสามารถทำบาปต่อตนเองหรือทำบาปกับตนเองได้ด้วย เช่น ความตะกละ การสำเร็จความใคร่ด้วยตนเอง การสงสารตนเอง เป็นต้น การเข้าใจว่าบาปอาจมุ่งกระทบถึงผู้ใดในสามฝ่ายนี้มีประโยชน์อย่างยิ่งในการเอาชนะบาป
บาปหนักกับบาปเบา: การแบ่งประเภทของบาปที่พบบ่อยที่สุดคือบาปหนักกับบาปเบา เราจะกล่าวถึงเรื่องนี้เพิ่มเติมด้านล่าง แต่สำหรับตอนนี้ เพียงกล่าวว่าบาปหนักหมายถึงบาปที่มีลักษณะร้ายแรงที่สุด ซึ่งตัดขาดความสัมพันธ์ของเรากับพระเจ้าอย่างสิ้นเชิงก็เพียงพอแล้ว ส่วนบาปเบาหมายถึงบาปประเภทอื่นทั้งหมดที่ยังไม่ถึงขั้นสูงสุดของการเป็นบาปหนัก
ความคิด วาจา หรือกิจการ: วิธีจำแนกตามธรรมประเพณีประการสุดท้ายคือการระบุว่าบาปอยู่ที่ใด เราสามารถทำบาปได้เพียงในความคิดของเราเท่านั้น จากนั้น ความคิดก็อาจกลายเป็นบาปทางวาจาหรือทางการกระทำได้เช่นกัน อีกครั้งหนึ่ง การระบุได้ว่าเรามีบาปประเภทใดย่อมเป็นประโยชน์
ความหนักเบาของบาป
การจำแนกบาปที่เราคุ้นเคยกันมากที่สุดคือการแยกระหว่างบาปหนักกับบาปเบา การรู้ถึงความแตกต่างและผลที่บาปแต่ละประเภทมีต่อเราเป็นสิ่งสำคัญ การรู้ถึงความแตกต่างนี้ยังสำคัญด้วย เพราะจะช่วยให้เรารู้ว่าจะเอาชนะบาปแต่ละรูปแบบเหล่านี้ได้อย่างไร
บาปเบา: โดยพื้นฐานแล้ว บาปเบาคือบาปทุกอย่างที่ยังไม่ถึงระดับร้ายแรงของบาปหนัก หากสิ่งนั้นเป็นบาปและไม่ใช่บาปหนัก ก็เป็นบาปเบา บาปเบาอาจเป็นบาปจากการกระทำหรือบาปจากการละเลยก็ได้ และอาจเป็นความไม่สมบูรณ์ฝ่ายจิตด้วย วิธีที่ดีที่สุดในการเข้าใจบาปเบาคือการพิจารณาโดยเทียบกับบาปหนัก กล่าวอีกครั้งหนึ่งคือ หากบาปของเราไม่ใช่บาปหนัก ก็จัดอยู่ในระดับบาปเบา
บาปเบาไม่มีอำนาจตัดขาดความสัมพันธ์ของเรากับพระเจ้าอย่างสิ้นเชิง แต่มีผลทำร้ายความสัมพันธ์ของเรากับพระเจ้าและทำความเสียหายแก่ดวงวิญญาณของเราเอง บาปเบาอาจสะสมเพิ่มพูนและนำไปสู่บาปเบาอื่น ๆ ได้ อย่างไรก็ตาม บาปเบาหนึ่งพันครั้งก็ไม่มีวันเท่ากับบาปหนักหนึ่งครั้ง บาปหนักอยู่ในประเภทที่แตกต่างออกไปโดยสิ้นเชิง ถึงกระนั้น สิ่งสำคัญที่ควรสังเกตด้วยก็คือ บาปเบา โดยเฉพาะเมื่อมีจำนวนเพิ่มขึ้น สามารถทำให้เราอ่อนแอลงจนมีแนวโน้มที่จะทำบาปหนักได้มากขึ้น
บาปเบาได้รับการอภัยในศีลอภัยบาป แต่ยังสามารถได้รับการอภัยผ่านการภาวนา การรับศีลมหาสนิท และการแสดงความสำนึกผิดอย่างดีด้วย อย่างไรก็ตาม ศีลอภัยบาปเป็นหนทางที่เหมาะสมที่สุดในการรับการอภัยบาปเบา เพราะศีลศักดิ์สิทธิ์นี้เพิ่มพระหรรษทานพิเศษในด้านที่เราต้องการมากที่สุด
บาปหนัก: บาปหนักเป็นบาปที่ร้ายแรงที่สุด และเราควรเข้าใจผลของบาปนี้จากชื่อของมันเองในภาษาอังกฤษว่า mortal คำว่า mortal หมายถึงถึงตาย ดังนั้น บาปหนักจึงทำลายพระหรรษทานของพระเจ้าในดวงใจของเราอย่างสิ้นเชิง ทำให้เราตายฝ่ายจิตและขาดความรักกับความหวัง
น่าสังเกตว่า บาปหนักไม่จำเป็นต้องทำลายความเชื่อในชีวิตของเราเสมอไป แน่นอนว่าบาปหนักโจมตีความเชื่อของเราและทำให้ความเชื่อนั้นสับสน แต่เรายังคงมีความเชื่อได้แม้อยู่ในบาปหนัก อันที่จริง ความสามารถที่จะมีความเชื่อซึ่งยังคงอยู่นี้เอง สามารถช่วยให้คนเรากลับใจจากบาปหนักและกลับมาหาพระเจ้าได้
อย่างไรก็ตาม แม้บาปหนักไม่จำเป็นต้องทำลายความเชื่ออย่างสิ้นเชิง แต่ความหวังและความรักกลับถูกทำลายอย่างสิ้นเชิง ดวงวิญญาณที่อยู่ในบาปหนักโดยไม่กลับใจไม่สามารถมีความหวังในพระเจ้าได้ไม่ว่าในทางใด และไม่สามารถมอบความรักซึ่งเป็นผลจากพระหรรษทานศักดิ์สิทธิกรได้
การทำความเข้าใจเรื่องบาปหนักอาจดูเป็นเรื่องเชิงวิชาการอยู่บ้าง และยากที่จะเข้าใจในทางปฏิบัติ ถึงกระนั้น การเข้าใจธรรมชาติของบาปหนัก (ดังที่อธิบายไว้ข้างต้น) รวมทั้งเงื่อนไขของการทำบาปหนักก็เป็นสิ่งสำคัญ เงื่อนไขเหล่านี้มีดังต่อไปนี้:
เรื่องร้ายแรง: เงื่อนไขประการแรกที่ทำให้บาปเป็นบาปหนักคือ การกระทำนั้นเป็นเรื่องร้ายแรง สำหรับบาปบางอย่าง บางครั้งอาจแยกแยะได้ยาก แต่บาปบางอย่างก็ชัดเจน การละเมิดพระบัญญัติสิบประการอย่างร้ายแรงใด ๆ ควรถือว่าเป็นเรื่องร้ายแรง ตัวอย่างที่ชัดเจน ได้แก่ การฆ่าคน การใช้ความรุนแรง การวางเพลิง การลักขโมย การล่วงประเวณีกับคู่สมรสของผู้อื่น การมีเพศสัมพันธ์นอกการสมรส การทำแท้ง การดูหมิ่นพระเจ้า การละทิ้งความเชื่อ เป็นต้น สิ่งเหล่านี้เป็นการกระทำบางส่วนที่ร้ายแรงที่สุดที่คนเราสามารถทำได้ จริงอยู่ที่การกระทำทั้งหมดนี้อาจเกิดขึ้นในระดับที่ร้ายแรงน้อยกว่าได้ แต่เมื่อจะถือว่าเป็นเรื่องร้ายแรง เราควรนึกถึงการกระทำเหล่านี้ในระดับที่ร้ายแรงที่สุด
ความรู้อย่างเต็มที่: เงื่อนไขที่จำเป็นประการที่สองของบาปหนักคือ ผู้กระทำทำสิ่งที่ร้ายแรงนั้นโดยรู้อย่างเต็มที่ว่าเป็นความผิดร้ายแรง โปรดสังเกตว่าคำว่า “เต็มที่” ในที่นี้ใช้ขยายระดับความรู้ของบุคคลนั้น ไม่ใช่เพียงสงสัยว่าเป็นสิ่งผิด หรือแม้แต่ค่อนข้างแน่ใจว่าเป็นสิ่งผิด แต่ต้องเข้าใจอย่างครบถ้วนถึงความร้ายแรงและความหนักหนาของการกระทำนั้น “เต็มที่” หมายถึง 100% พระเจ้าทรงทราบว่าเรารู้ถึงความร้ายแรงของบาปนั้นหรือไม่ และทรงทราบหากเราไม่รู้ หวังว่าหากเราซื่อตรงต่อตนเอง เราก็จะสามารถยอมรับได้เช่นกันว่าเรารู้ลึกซึ้งเพียงใด และยอมรับเมื่อเรามีความรู้อย่างเต็มที่จริง ๆ
ความยินยอมอย่างสมบูรณ์: อีกครั้งหนึ่ง โปรดสังเกตการใช้คำว่า “สมบูรณ์” ในที่นี้เพื่อขยายลักษณะของความยินยอมที่ให้ไว้ การลงมือกระทำเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอ แต่ต้องกระทำอย่างอิสระโดยสมบูรณ์ด้วยเจตจำนงเสรีของตนเองด้วย อีกครั้งหนึ่ง “สมบูรณ์” หมายถึงการกระทำอย่างอิสระด้วยเจตจำนงเสรีของคุณ 100% สิ่งใดที่น้อยกว่า 100% ย่อมไม่ครบตามเงื่อนไขของบาปหนัก
เมื่อมีความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับเงื่อนไขสามประการของบาปหนักนี้ เราก็จะเห็นได้ด้วยว่า หากเงื่อนไขข้อใดข้อหนึ่งในสามข้อนี้ไม่ครบถ้วน ความรับผิดชอบส่วนบุคคลที่ผู้นั้นอาจมีอยู่ย่อมลดลงทันที ดังนั้น บาปนั้นจึงเป็นเพียงบาปเบา นี่ไม่ได้หมายความว่าบาปนั้นผิดน้อยลงแต่อย่างใด แต่หมายความว่าเราอาจไม่ต้องรับผิดชอบเป็นการส่วนตัวต่อสิ่งที่เราได้ทำมากเท่านั้น ดังนั้น เราจึงอาจไม่ได้ตัดขาดความสัมพันธ์ของเรากับพระเจ้าอย่างสิ้นเชิง 100%
ในตอนนี้ การเข้าใจหลักพื้นฐานเกี่ยวกับบาปเหล่านี้ก็เพียงพอแล้ว ต่อไปในหนังสือเล่มนี้ เมื่อเราพิจารณาบาปแต่ละอย่าง เราจะใช้เงื่อนไขสามประการนี้ช่วยให้เห็นความแตกต่างระหว่างบาปหนักกับบาปเบาในทางปฏิบัติได้ชัดเจนยิ่งขึ้น
บทถัดไป: บทที่ 2 – กฎบัญญัติ สังคม พระหรรษทาน และความรอดพ้น
มีจำหน่ายในรูปแบบอีบุ๊ก & หนังสือปกอ่อนด้วย
Amazon.com – Google Play – iTunes – Barnes and Noble
