Xưởng họa của Simone Martini, qua Wikimedia Commons
Ngày 14 tháng 5: Thánh Mátthia Tông đồ—Lễ kính
Thế kỷ I
Thánh bổn mạng của những người nghiện rượu, thợ mộc và thợ may
Được khẩn cầu để chống bệnh đậu mùa
Được tuyên thánh trước khi thành lập Bộ Phong Thánh
Màu phụng vụ: Đỏ
Phiên bản: Đầy đủ – Ngắn gọn
Các kênh podcast:
Apple – Spotify – iHeart – Audible
Trích dẫn:
Sau đó, Chúa chỉ định bảy mươi hai người khác và sai từng hai người một đi trước Người đến mọi thành và mọi nơi Người định đến. Người nói với họ: “Lúa chín đầy đồng mà thợ gặt lại ít; vậy anh em hãy xin chủ mùa gặt sai thợ ra gặt lúa về. Anh em hãy ra đi; này Thầy sai anh em đi như chiên con vào giữa bầy sói.” ~Luca 10:1–3
Suy niệm: Chúng ta biết rất ít về Thánh Mátthia, vị thánh mà hôm nay chúng ta tôn kính. Rất có thể ngài đang sống tại Galilê vào thời điểm Chúa Giêsu bắt đầu sứ vụ công khai, vì ngài phù hợp với lời mô tả là “…một trong những người đã cùng đi với chúng tôi suốt thời gian Chúa Giêsu sống giữa chúng tôi, kể từ khi ông Gioan làm phép rửa cho đến ngày Người được rước lên trời, lìa xa chúng tôi…” (Công vụ Tông đồ 1:21–22). Chắc chắn ngài thuộc số những người đầu tiên đi theo Chúa Giêsu.
Sau khi Giuđa phản bội Chúa chúng ta, Tin Mừng Mátthêu kể rằng Giuđa “đi thắt cổ” (Mátthêu 27:5). Trong sách Công vụ Tông đồ, Tông đồ Phêrô mô tả cái chết của Giuđa như sau: “…ngã đâm đầu xuống, bụng vỡ toác ra và tất cả ruột gan đều đổ ra ngoài” (Công vụ Tông đồ 1:18). Dù Giuđa đã chết thế nào, ông vẫn từng là một người trong Nhóm Mười Hai. Mười hai là một con số quan trọng trong Kinh Thánh, vì Giacóp có mười hai người con trai (về sau ông được đặt tên là Israel), và mười hai người con ấy đã lập nên mười hai chi tộc hợp thành dân Israel. Vì thế, khi Giuđa qua đời, Phêrô đề nghị chỉ định một người thay thế ông, để số các Tông đồ một lần nữa lại là mười hai. Phêrô trích dẫn Thánh vịnh 109 với lời tiên báo: “Ước gì một người khác nhận lấy chức vụ của nó” (Công vụ Tông đồ 1:20).
Để chọn một người kế nhiệm xứng hợp, khoảng 120 môn đệ đang tụ họp tại Giêrusalem lúc bấy giờ, có lẽ trong căn phòng trên lầu nơi đã cử hành Bữa Tiệc Ly, đã chọn ra hai người từng ở với Chúa Giêsu ngay từ đầu. Rất có thể hai người này thuộc số bảy mươi hai môn đệ mà Chúa Giêsu đã sai đi loan báo Tin Mừng trong thời gian Người thi hành sứ vụ công khai. Sách Công vụ Tông đồ mô tả như sau: “Họ đề cử hai người: ông Giuse, gọi là Barsaba, cũng có tên là Giúttô, và ông Mátthia. Rồi họ cầu nguyện: ‘Lạy Chúa, Chúa thấu suốt lòng mọi người, xin tỏ cho chúng con biết Chúa đã chọn ai trong hai người này để đảm nhận phần trong sứ vụ Tông đồ mà Giuđa đã từ bỏ để đi về chỗ của mình.’ Rồi họ bắt thăm cho hai người, và thăm trúng ông Mátthia; ông được kể vào số mười một Tông đồ” (Công vụ Tông đồ 1:23–26).
Mặc dù có khoảng 120 môn đệ tụ họp, Nhóm Mười Hai được chọn riêng làm Tông đồ. Việc tuyển chọn Mátthia diễn ra trước lễ Ngũ Tuần, nên khi Chúa Thánh Thần ngự đến, Người ngự xuống trên Mátthia với tư cách là một Tông đồ, và trên Nhóm Mười Hai như một tập thể hiệp nhất, cùng với các môn đệ còn lại.
Một điểm thần học quan trọng cần suy xét là: vì chính Phêrô đã tổ chức việc nâng một môn đệ lên đảm nhận trách nhiệm Tông đồ, nên rõ ràng các Tông đồ không phải là không tin rằng Chúa Giêsu có ý định để vai trò Tông đồ chấm dứt khi Nhóm Mười Hai qua đời. Chúa Giêsu muốn sứ vụ của các ngài tiếp tục và thậm chí mở rộng vượt quá con số mười hai khi Giáo Hội lan rộng ra ngoài Giêrusalem. Việc bổ nhiệm Mátthia làm Tông đồ dạy chúng ta cách rõ ràng rằng Đức Giáo hoàng, đấng kế vị Thánh Phêrô, có quyền và trách nhiệm bổ nhiệm các Tông đồ mới—tức là các giám mục—khi cần.
Sau lần nhắc đến Mátthia này trong sách Công vụ Tông đồ, không còn điều gì được nói thêm về ngài. Chúng ta không biết chắc điều gì về cuộc đời và thừa tác vụ của ngài sau khi ngài trở thành một trong những giám mục đầu tiên của Hội Thánh. Theo nhiều truyền thống khác nhau, Mátthia đã đi về phía bắc đến Cappadocia, thuộc miền trung Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay, rồi đi về phía đông đến biển Caspi, thuộc Gruzia ngày nay. Người ta tin rằng ngài đã chịu tử đạo bằng hình phạt đóng đinh, hoặc thậm chí có thể đã bị ném đá rồi chém đầu. Các truyền thống khác cho rằng ngài đã đi về phía nam đến Sudan và Ethiopia ngày nay.
Một thế kỷ sau, vị Giáo phụ là Thánh Clêmentê thành Alexandria đã trích lời Thánh Mátthia như sau: “Chúng ta phải chống lại xác thịt và biết sử dụng nó, không nuông chiều nó bằng những thú vui trái phép. Còn về linh hồn, chúng ta phải phát triển sức mạnh của linh hồn bằng đức tin và sự hiểu biết.” Lời trích dẫn này cho thấy sự hiểu biết thiêng liêng sâu sắc của Thánh Mátthia về tầm quan trọng của việc hãm mình ép xác và sự cần thiết của đức tin đối với đời sống thiêng liêng. Hầu như không có gì phải nghi ngờ rằng ba năm làm môn đệ Chúa Giêsu đã chuẩn bị ngài cho thừa tác vụ giám mục. Và cũng hầu như không có gì phải nghi ngờ rằng thừa tác vụ giám mục của ngài đã giúp nhiều người hoán cải và nên thánh.
Lời nguyện: Lạy Thánh Mátthia, ngài đã nghe Chúa Giêsu kêu gọi ngài đi theo Người ngay từ buổi đầu sứ vụ công khai của Người. Ngài đã quảng đại đáp lại, chu toàn vai trò khiêm hạ của một môn đệ và nhà truyền giáo. Khi được chọn vào Nhóm Mười Hai và được truyền chức giám mục, ngài đã chu toàn bổn phận mục tử là loan báo Tin Mừng đến tận cùng trái đất. Xin cầu cho con biết lắng nghe tiếng Thiên Chúa và quảng đại đáp lại lời Người kêu gọi suốt mọi ngày đời con. Lạy Thánh Mátthia, xin cầu cho con. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.
Các Thánh và các ngày lễ trong Năm Phụng vụ
Tập Một–Bốn
Đọc thêm:
Tất cả các Thánh được kính nhớ hôm nay
Tất cả các Thánh trong Năm Phụng vụ
(Bản ngắn)
Ngày 14 tháng 5: Thánh Mátthia Tông đồ—Lễ kính
Thế kỷ thứ nhất
Thánh bổn mạng của những người nghiện rượu, thợ mộc và thợ may
Được khẩn cầu để chống bệnh đậu mùa
Được tuyên thánh trước khi có Thánh Bộ phụ trách việc tuyên thánh
Rất có thể Mátthia đang sống tại Galilê khi Chúa Giêsu bắt đầu sứ vụ công khai. Ngài phù hợp với lời mô tả: “…một trong những người đã cùng chúng tôi đi theo Chúa Giêsu suốt thời gian Người sống giữa chúng ta, kể từ khi ông Gioan làm phép rửa cho đến ngày Người được rước lên trời, lìa xa chúng ta…” (Công vụ Tông đồ 1:21–22).
Sau khi phản bội Chúa chúng ta, Giuđa đã “treo cổ tự tử” (Mátthêu 27:5), theo Tin Mừng Mátthêu. Trong sách Công vụ Tông đồ, Giuđa chết vì ngã xuống khiến bụng vỡ tung (Công vụ Tông đồ 1:18). Dù Giuđa đã chết như thế nào, ông vẫn từng là một người trong Nhóm Mười Hai, một con số quan trọng trong Kinh Thánh. Mười hai người con trai của Giacóp đã lập nên mười hai chi tộc Israel. Vì thế, khi Giuđa qua đời, Phêrô đề nghị chỉ định một người thay thế ông. Phêrô trích lời tiên báo trong Thánh vịnh 109: “Ước gì người khác nhận lấy chức vụ của nó” (Công vụ Tông đồ 1:20).
Khoảng 120 môn đệ đang tụ họp tại Giêrusalem, có lẽ trong phòng trên lầu, nơi đã cử hành Bữa Tiệc Ly, đã chọn ra hai người từng ở với Chúa Giêsu ngay từ đầu. Rất có thể họ thuộc nhóm bảy mươi hai môn đệ mà Chúa Giêsu đã sai đi loan báo Tin Mừng. Sách Công vụ Tông đồ thuật lại như sau: “Họ đề cử hai người: ông Giuse, gọi là Barsaba, cũng có tên là Giúttô, và ông Mátthia. Rồi họ cầu nguyện: ‘Lạy Chúa, Chúa thấu suốt lòng mọi người, xin chỉ cho thấy Chúa chọn ai trong hai người này để nhận phần trong thừa tác vụ tông đồ mà Giuđa đã từ bỏ để đi đến nơi dành cho mình.’ Rồi họ rút thăm cho hai người, và thăm trúng ông Mátthia; ông được kể vào số mười một Tông đồ” (Công vụ Tông đồ 1:23–26).
Trong số 120 môn đệ đang tụ họp, Nhóm Mười Hai được chọn riêng làm Tông đồ. Việc bầu chọn Mátthia diễn ra trước lễ Ngũ Tuần, nên khi Chúa Thánh Thần ngự đến, Người đã ngự xuống trên Mátthia với tư cách là một Tông đồ, và trên Nhóm Mười Hai như một tập thể hiệp nhất, cùng với các môn đệ còn lại.
Vì Phêrô đã đứng ra tổ chức việc nâng một môn đệ lên đảm nhận trách nhiệm Tông đồ, nên rõ ràng các Tông đồ tin rằng Chúa Giêsu muốn thừa tác vụ của các ngài được tiếp tục và thậm chí được mở rộng vượt quá con số mười hai khi Hội Thánh phát triển ra ngoài Giêrusalem. Việc bổ nhiệm Mátthia làm Tông đồ dạy chúng ta cách rõ ràng rằng Đức Giáo hoàng, đấng kế vị Thánh Phêrô, có thẩm quyền và trách nhiệm bổ nhiệm các Tông đồ mới—tức các giám mục—khi cần thiết.
Sau việc bầu chọn Mátthia trong sách Công vụ Tông đồ, không còn điều gì được nói thêm về ngài. Chúng ta không biết chắc điều gì về cuộc đời và thừa tác vụ của ngài sau khi ngài trở thành một trong những giám mục đầu tiên của Hội Thánh. Theo truyền thống, Mátthia đã đi về phía bắc đến Cappadocia, thuộc miền trung Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay, rồi đi về phía đông đến biển Caspi, thuộc Gruzia ngày nay. Người ta tin rằng ngài đã chịu tử đạo bằng hình phạt đóng đinh, hoặc thậm chí có thể đã bị ném đá rồi chém đầu. Các truyền thống khác cho rằng ngài đã đi về phía nam đến Sudan và Ethiopia ngày nay.
Lạy Thánh Mátthia, ngài đã nghe Chúa Giêsu kêu gọi ngài ngay từ buổi đầu sứ vụ công khai của Người. Ngài đã quảng đại đáp lại, chu toàn vai trò khiêm hạ của một môn đệ và nhà truyền giáo. Khi được chọn vào Nhóm Mười Hai và được truyền chức giám mục, ngài đã chu toàn bổn phận mục tử là loan báo Tin Mừng đến tận cùng trái đất. Xin cầu cho con biết lắng nghe tiếng Thiên Chúa và quảng đại đáp lại lời Người kêu gọi suốt mọi ngày đời con. Lạy Thánh Mátthia, xin cầu cho con. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

