मराठी

कलकत्त्याच्या संत मदर तेरेसा

मुख्य छायाचित्र: ©1986 Túrelio (विकिमीडिया कॉमन्समार्फत); विशेष छायाचित्र: फ्लिकर

5 सप्टेंबर: कलकत्त्याच्या संत मदर तेरेसा, कुमारी — ऐच्छिक स्मृतिदिन

1910–1997
कलकत्ता आणि मिशनरीज ऑफ चॅरिटी यांच्या आश्रयदात्री संत
4 सप्टेंबर 2016 रोजी पोप फ्रान्सिस यांनी त्यांना संत घोषित केले
उपासनाविधीचा रंग: पांढरा
आवृत्ती: संपूर्ण – संक्षिप्त

पॉडकास्ट वाहिन्या:
ॲपल – स्पॉटिफाय – आयहर्ट – ऑडिबल

उद्धरण:
माझ्या धर्मजीवनाच्या पाचारणातच मला आणखी एक पाचारण लाभले. हे माझे दुसरे पाचारण होते. जिथे मी खूप आनंदात होते ते लोरेटोही सोडून, गोरगरिबांतील सर्वांत गरिबांची सेवा करण्यासाठी रस्त्यावर उतरावे, असे ते पाचारण होते. त्याच रेल्वेगाडीत मला सर्व काही सोडून त्याच्यामागे झोपडपट्ट्यांत जाण्याचे पाचारण ऐकू आले—गोरगरिबांतील सर्वांत गरिबांमध्ये त्याची सेवा करण्यासाठी… ही त्याची इच्छा होती आणि मला त्याच्यामागे जायचे होते, हे मला कळले. हे त्याचेच कार्य असणार होते, याबद्दल मला काहीच शंका नव्हती. ~संत मदर तेरेसा

चिंतन: कलकत्त्याच्या संत मदर तेरेसा यांचा जन्म आजच्या उत्तर मॅसेडोनियातील स्कोप्ये येथे झाला. त्यांचे जन्मनाव आन्येझे गोंझे बोयाजियू होते. त्यांच्या जन्माच्या वेळी त्यांचे हे शहर तीन खंडांत पसरलेल्या विशाल, मुस्लीमबहुल ऑटोमन साम्राज्याचा भाग होते. आज स्कोप्ये हे उत्तर मॅसेडोनियाचे राजकीय, सांस्कृतिक, आर्थिक आणि शैक्षणिक केंद्र मानले जाते. या शहराला रोमन काळापासूनचा समृद्ध आणि प्राचीन इतिहास आहे. आन्येझे पाच भावंडांपैकी सर्वांत धाकट्या होत्या. त्यांपैकी दोघे अगदी लहानपणीच मरण पावले. त्यांचे आईवडील श्रद्धावान कॅथलिक होते आणि त्यांनी त्यांना कॅथलिक श्रद्धेत वाढवले. ‘गोंझे’ हे त्यांचे बाप्तिस्म्याचे नाव होते. अल्बेनियन भाषेत त्याचा अर्थ ‘गुलाबाची कळी’ किंवा ‘लहानसे फूल’ असा होतो. लहानपणी त्यांना अनेकदा याच नावाने प्रेमाने हाक मारली जाई.

गोंझे आठ वर्षांच्या असताना त्यांच्या वडिलांचे अचानक निधन झाले आणि कुटुंब आर्थिक अडचणीत सापडले. वयाच्या बाराव्या वर्षी गरिबांची सेवा करण्याचे पाचारण देवाकडून आले आहे, असे गोंझे यांना जाणवले. अठरा वर्षांच्या झाल्यावर त्यांनी घर सोडले. त्यानंतर त्यांची आई आणि बहीण यांच्याशी त्यांची पुन्हा कधीच भेट झाली नाही. भारतात सेवा करण्याच्या इच्छेने त्यांनी आयर्लंडमधील धन्य कुमारी मरियेच्या धर्मसंस्थेत प्रवेश घेतला. या संस्थेच्या धर्मभगिनी ‘लोरेटो सिस्टर्स’ म्हणून ओळखल्या जात. आयर्लंडमध्ये इंग्रजी शिकल्यानंतर त्या 1929 मध्ये भारतात आल्या आणि दार्जिलिंगच्या लोरेटो धर्मगृहात त्यांनी नवदीक्षित भगिनी म्हणून प्रशिक्षण सुरू केले. 1931 मध्ये त्यांनी प्रथम धर्मव्रते घेतली आणि लिझियेच्या संत तेरेझ यांच्या स्मरणार्थ ‘तेरेसा’ हे नाव घेतले. त्यांची नेमणूक कलकत्त्यातील एंटली येथील लोरेटो समुदायात झाली. तेथे त्यांनी मुलींच्या सेंट मेरी बंगाली माध्यमाच्या शाळेत अध्यापन केले. 1937 मध्ये त्यांनी अंतिम धर्मव्रते घेतली आणि लोरेटो धर्मभगिनींच्या प्रथेनुसार ‘मदर तेरेसा’ हे नाव धारण केले. त्यानंतरची अकरा वर्षे त्यांनी कलकत्त्यात लोरेटो धर्मभगिनींसोबत घालवली. अशा रीतीने लोरेटो धर्मसंस्थेत त्यांची एकूण वीस वर्षे गेली.

10 सप्टेंबर 1946 रोजी, मदर तेरेसा छत्तीस वर्षांच्या असताना, वार्षिक आध्यात्मिक साधनेसाठी आणि थोड्या विश्रांतीसाठी त्या कलकत्त्याहून दार्जिलिंगच्या मुख्य धर्मगृहाकडे रेल्वेने सुमारे 400 मैलांचा प्रवास करत होत्या. या प्रवासात त्यांना एक गूढ आध्यात्मिक अनुभव आला. त्या अनुभवाचा तपशील त्यांनी स्वतःपुरताच ठेवला, पण पुढे त्यांनी असे सांगितले: “मला सर्व काही सोडून त्याच्यामागे झोपडपट्ट्यांत जाण्याचे पाचारण ऐकू आले—गोरगरिबांतील सर्वांत गरिबांमध्ये त्याची सेवा करण्यासाठी… ही त्याची इच्छा होती आणि मला त्याच्यामागे जायचे होते, हे मला कळले. हे त्याचेच कार्य असणार होते, याबद्दल मला काहीच शंका नव्हती.” हे पाचारण त्यांना कसे ऐकू आले, हे आजही गूढ आहे. पण ते इतके प्रबळ होते आणि त्याची त्यांना इतकी खात्री पटली की पुढील दोन वर्षे त्यांनी या पाचारणाचा आध्यात्मिक विवेक करण्यात आणि आपल्या आध्यात्मिक मार्गदर्शकाचा सल्ला घेण्यात घालवली. अखेर त्यांनी आपल्या धर्मसंस्थेच्या वरिष्ठांची परवानगी मिळवली. गोरगरिबांतील सर्वांत गरिबांची सेवा करून येशूची तहान भागवण्यासाठी मदर तेरेसा यांना हे ‘पाचारणातील पाचारण’ लाभले होते. पुढे 10 सप्टेंबर हा दिवस ‘प्रेरणादिन’ म्हणून साजरा होऊ लागला. त्यांच्या श्रद्धेनुसार, पुढे ‘मिशनरीज ऑफ चॅरिटी’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या धर्मसंस्थेची मुहूर्तमेढ देवाने याच दिवशी रोवली. त्यानंतरच्या दीड वर्षात मदर तेरेसा यांना तो ‘स्वर’ वारंवार ऐकू आला. त्याने त्यांना मार्ग दाखवला आणि विश्वास ठेवण्यास, स्वतःला समर्पित करण्यास व प्रेम करण्यास बोलावले. “ये, ये, मला गरिबांच्या खुराड्यांत घेऊन चल. ये, माझा प्रकाश हो.”

त्या दिवसापासून मदर तेरेसा यांच्या प्रत्येक कृतीच्या केंद्रस्थानी वधस्तंभावरील येशूची तहान होती. ती तहान भागवणे हेच त्यांच्यावर सोपवलेले मुख्य कार्य होते, तोच त्यांच्या जीवनाचा उद्देश होता आणि त्यासाठीच त्यांनी मिशनरीज ऑफ चॅरिटीची स्थापना करावी, अशी देवाची इच्छा होती. येशू हा अनंत देव असल्यामुळे त्याची तहानही अनंत होती. येशूच्या तहानेच्या खोलीला जशी मर्यादा नव्हती, तशीच गोरगरिबांतील सर्वांत गरिबांवर आणि देवाच्या सर्व लेकरांवर प्रेम करून येशूवर किती प्रेम करावे, यालाही मर्यादा नव्हती. ज्यांची त्या सेवा करत होत्या, त्यांच्यामध्ये ख्रिस्ताची तहान भागवण्याचेच नव्हे, तर त्यांच्यामध्ये येशूला भेटण्याचेही पाचारण त्यांना मिळाले होते. गरिबांच्या वेदनादायी वेशात दडलेला येशू ते स्वतःच होते.

आध्यात्मिक साधनेचे दिवस संपल्यानंतर मदर तेरेसा यांनी आपले आध्यात्मिक मार्गदर्शक फादर व्हॅन एक्झेम यांच्याशी त्यांना मिळालेल्या पाचारणाविषयी बोलल्या. हे पाचारण देवाकडून आले आहे हे फादरांना माहीत होते, तरीही त्यांनी त्याची पारख करण्याचे ठरवले. त्यांनी मदर तेरेसांना त्याविषयी बोलण्यास, इतकेच नव्हे तर त्याचा विचार करण्यासही मनाई केली. मात्र चार महिन्यांनंतर योग्य वेळ आली आहे असे फादर एक्झेम यांना वाटले आणि त्यांनी मदर तेरेसांना आर्चबिशपांना पत्र लिहिण्याची परवानगी दिली. त्या पत्रात येशूने आपल्याला काय सांगितले ते त्यांनी लिहिले: “मला माझ्या प्रेमासाठी स्वतःचे अर्पण करणाऱ्या भारतीय धर्मभगिनी हव्या आहेत… क्रुसावरील माझे दारिद्र्य ज्यांनी पांघरले आहे अशा मुक्त धर्मभगिनी मला हव्या आहेत… क्रुसावरील माझी आज्ञाधारकता ज्यांनी पांघरली आहे अशा आज्ञाधारक धर्मभगिनी मला हव्या आहेत… क्रुसावरील निःस्वार्थ प्रेम ज्यांनी पांघरले आहे अशा प्रेमाने भरलेल्या धर्मभगिनी मला हव्या आहेत. माझ्यासाठी हे करायला तू नकार देशील का?”

हे पत्र पाठवण्यापूर्वीच्या चार महिन्यांत, मदर तेरेसा फादर एक्झेम यांच्यासोबत पापस्वीकाराच्या कक्षात नेहमीपेक्षा खूप जास्त वेळ घालवत असल्याचे इतर धर्मभगिनींच्या लक्षात आले. त्या दोघांमध्ये अनुचित भावनिक जवळीक निर्माण झाली असावी, अशी शंका आल्याने त्यांच्या वरिष्ठांनी मदर तेरेसांना दुसऱ्या कॉन्व्हेंटमध्ये पाठवले. शिवाय, त्यांच्या पाचारणाविषयी आर्चबिशपांनाही काही शंका होत्या. त्यांनी मदर तेरेसांना थांबून प्रार्थना करण्यास सांगितले. आपण रोमला जात असून काही महिने परतणार नाही, आणि परतल्यावर त्यांच्या विनंतीचा पुन्हा विचार करू, असे त्यांनी कळवले. आणखी काही पत्रांची देवाणघेवाण आणि चर्चा झाल्यानंतर फादर एक्झेम यांनी मदर तेरेसांची शेवटची परीक्षा घेतली. त्यांनी सांगितले की त्यांनी “हा संपूर्ण विषय कायमचा सोडून द्यावा” आणि स्वतः फादरांनी किंवा आर्चबिशपांनी तो काढल्याशिवाय पुन्हा त्याचा उल्लेखही करू नये. मदर तेरेसांनी ती आज्ञा पाळली. काही महिन्यांनी फादर एक्झेम यांनी स्वतःच तो विषय पुन्हा काढला. फादर आणि आर्चबिशप त्यांची पारख करत राहिले; त्यांनी त्यांच्या म्हणण्यालाही आव्हान दिले. मदर तेरेसांनी मनापासून उत्तर दिले आणि त्या “वाणीने” आपल्याला जे काही सांगितले होते ते सर्व त्यांना सांगितले. अखेर ६ जानेवारी १९४८ रोजी आर्चबिशपांनी त्यांना पुढे जाण्याची परवानगी दिली. नंतर त्यांनी लोरेटोच्या वरिष्ठ धर्मभगिनींना लिहिले: “मी माझी संमती दिली नाही, तर त्यांच्या माध्यमातून देवाची इच्छा पूर्ण होण्यास मी अडथळा आणीन, अशी माझी पक्की खात्री आहे.” लोरेटोच्या वरिष्ठ धर्मभगिनींची तसेच पवित्र धर्मासनाची परवानगी मिळाल्यावर मदर तेरेसांनी १७ ऑगस्ट १९४८ रोजी आपले नवे सेवाकार्य सुरू केले. त्यांच्या “प्रेरणादिना”नंतर जवळजवळ दोन वर्षांनी हे घडले.

वैद्यकीय प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर, २१ डिसेंबर १९४८ रोजी मदर तेरेसांनी कलकत्त्याच्या झोपडपट्ट्यांमध्ये मिशनरीज ऑफ चॅरिटीची धर्मभगिनी म्हणून आपल्या नव्या जीवनाला सुरुवात केली. दुसरे महायुद्ध, दुष्काळ आणि सुरू असलेल्या दंगलींमुळे कलकत्त्याला मोठा फटका बसला होता. असंख्य लोक बेघर, गरीब आणि शिक्षणापासून वंचित होते. त्यांना अतोनात हाल सोसावे लागत होते. राहण्याची जागा मिळाल्यावर मदर तेरेसांनी गरिबांची सेवा सुरू केली. त्यांनी त्यांच्या जखमांवर पट्ट्या बांधल्या, दुःख भोगणाऱ्यांशी करुणेने वागल्या, त्यांचे अनुभव ऐकून घेतले, त्यांना अन्न दिले आणि जणू ते स्वतः येशूच आहेत अशा भावनेने त्यांच्याशी वागल्या. भारतात कधीकधी गरिबी हे वाईट कर्मांचे फळ मानले जात असे. त्या पार्श्वभूमीवर हा दृष्टिकोन नवा होता. मार्च १९४९ मध्ये त्यांची एक माजी विद्यार्थिनी या सेवाकार्यात त्यांच्यासोबत सामील झाली. पुढच्या वर्षापर्यंत त्यांच्या सहकारी धर्मभगिनींची संख्या बारा झाली. ७ ऑक्टोबर १९५० रोजी पवित्र धर्मासनाच्या मान्यतेने कलकत्त्याच्या महाधर्मप्रांतात मिशनरीज ऑफ चॅरिटी या धर्मसंघाची विधिवत स्थापना झाली. नेहमीच्या तीन व्रतांव्यतिरिक्त या धर्मसंघाच्या भगिनींनी चौथे व्रत घेतले: “अभाव आणि दारिद्र्याने पिचलेल्या आणि मानवी प्रतिष्ठेला न शोभणाऱ्या परिस्थितीत जगणाऱ्या गरीब व गरजू लोकांच्या सेवेसाठी निःस्वार्थ त्यागाने स्वतःला वाहून घेणे.”

१९६० च्या दशकाच्या सुरुवातीपर्यंत धर्मभगिनींची संख्या वाढतच राहिली आणि भारताच्या विविध भागांत त्यांची सेवागृहे स्थापन झाली. त्यानंतर लवकरच मिशनरीज ऑफ चॅरिटीचे सेवाकार्य व्हेनेझुएला, रोम आणि टांझानिया येथेही विस्तारले. १९६३ मध्ये मिशनरीज ऑफ चॅरिटी ब्रदर्स या धर्मबंधूंच्या शाखेची स्थापना झाली. १९७६ मध्ये धर्मभगिनींची चिंतनशील शाखा स्थापन झाली. त्यानंतर १९७९ मध्ये चिंतनशील धर्मबंधूंची शाखा आणि १९८४ मध्ये मिशनरीज ऑफ चॅरिटी फादर्स ही धर्मगुरूंची शाखा स्थापन झाली. १९६२ मध्ये भारत सरकारने मदर तेरेसांना पद्मश्री पुरस्कार दिला आणि १९७९ मध्ये त्यांना नोबेल शांतता पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. तो पुरस्कार त्यांनी “भुकेल्यांच्या, अंग झाकायला वस्त्र नसलेल्यांच्या, बेघरांच्या, शारीरिक अपंगत्व असलेल्यांच्या, दृष्टिहीनांच्या, कुष्ठरोगाने ग्रस्त असलेल्यांच्या नावाने; आपल्याला कोणी आपले मानत नाही, कोणी प्रेम देत नाही, कोणी काळजी घेत नाही, समाजाने आपल्याला दूर लोटले आहे असे ज्यांना वाटते, तसेच जे समाजाला ओझे झाले आहेत आणि ज्यांची सर्वांना लाज वाटते, अशा सर्वांच्या नावाने” स्वीकारला. त्यानंतर राजे, हुकूमशहा, राष्ट्राध्यक्ष, पंतप्रधान आणि धार्मिक नेते स्वतःहून त्यांची भेट घेऊ लागले आणि त्यांचे स्वागत करू लागले. त्या रोममध्ये असत तेव्हा पोपांचे दार त्यांच्यासाठी नेहमी खुले असे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर त्यांचा प्रभाव खोलवर जाणवत होता, तरीही त्या अत्यंत नम्र राहिल्या आणि प्रेमाच्या आपल्या मुख्य सेवाकार्याशी एकनिष्ठ राहिल्या. १९९० च्या दशकापर्यंत प्रत्येक खंडात, तसेच जवळजवळ प्रत्येक साम्यवादी देशात, त्यांची सेवागृहे स्थापन झाली होती. १९९७ मध्ये त्यांचे निधन झाले, तेव्हा मिशनरीज ऑफ चॅरिटीच्या सुमारे ४,००० धर्मभगिनी १२३ देशांतील ६१० केंद्रांमध्ये कार्यरत होत्या. त्यांच्या निधनानंतर दोन वर्षांनी पोप जॉन पॉल दुसरे यांनी त्यांना संत घोषित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. २००३ मध्ये त्यांनी मदर तेरेसांना ‘धन्य’ घोषित केले आणि २०१६ मध्ये पोप फ्रान्सिस यांनी त्यांना ‘संत’ घोषित केले.

कलकत्त्याच्या संत मदर तेरेसा या संपूर्ण इतिहासातील महान संतांपैकी एक होत्या. त्यांच्या निधनानंतर त्यांच्या निकटवर्तीयांनी त्यांची अनेक खासगी पत्रे लोकांसमोर आणली. त्या पत्रांतून एक विलक्षण कहाणी उलगडते. गरीब व दुःखी लोकांची सेवा सुरू केल्यापासून त्यांना अंतःकरणात अंधार जाणवू लागला; देव आपल्या सान्निध्यात आहे, ही जाणीव त्यांनी पूर्णपणे गमावली. त्यांच्या या आंतरिक अंधाराचे प्रतिबिंब क्रूसाचे संत योहान आणि आविलाच्या संत तेरेसा यांसारख्या महान गूढानुभवी संतांच्या आध्यात्मिक लेखनात दिसते. त्यांचे सेवाप्रेम पूर्णपणे निर्मळ व सर्व स्वार्थी हेतूंपासून मुक्त व्हावे, म्हणून देवाने त्यांचे सर्व आंतरिक सांत्वन काढून घेतले. त्यातून त्यांनी निःस्वार्थपणे स्वतःला इतरांसाठी अर्पण केले. अढळ श्रद्धा हे त्यांच्या आत्मदानाचे बळ होते, तर दैवी आशा ही त्याची प्रेरणा होती. त्या खऱ्या अर्थाने गूढानुभवी संत होत्या; ख्रिस्ताची तहान शमवण्याचे त्या एक जिवंत प्रतीक होत्या.

प्रार्थना: हे कलकत्त्याच्या संत मदर तेरेसा, ख्रिस्ताची तहान तुमच्या जिवात इतकी भिनली होती की त्यांची तळमळ तुम्हाला तुमच्या अंतःकरणाच्या अगदी खोलवर जाणवली. या तहानेने तुम्हाला प्रेमाने सेवा करण्यास प्रवृत्त केले. गरीब व दुःखी लोकांच्या व्याकूळ रूपात आपल्यासमोर येणाऱ्या प्रभूची तहान कशी शमवता येईल, यासाठी तुम्ही न थकता शक्य ते सर्व मार्ग शोधले. कृपया माझ्यासाठी प्रार्थना करा, की माझ्या जीवनातील प्रत्येक स्वार्थी हेतूपासून मी मुक्त व्हावे आणि येशूच्या परमदयाळू हृदयाचे साधन बनून स्वेच्छेने व मनापासून स्वतःला इतरांसाठी अर्पण करावे. हे कलकत्त्याच्या संत मदर तेरेसा, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

हे चिंतन या ग्रंथातून घेतले आहे:

उपासना वर्षातील संत आणि सण
खंड १ ते ४


अधिक वाचन:

मिशनरीज ऑफ चॅरिटीतर्फे संत तेरेसा यांचे संक्षिप्त चरित्र

नोबेल शांतता पुरस्कार स्वीकारतानाचे भाषण

व्हॅटिकन

कॅथलिक संत & सण

कॅथलिक संस्कृती

कॅथलिक वृत्तसंस्था

नोबेल पुरस्कार

विकिपीडिया

संतांची वर्णानुक्रमे संपूर्ण यादी>>>


(संक्षिप्त आवृत्ती)

५ सप्टेंबर: कलकत्त्याच्या संत मदर तेरेसा — स्मृतिदिन

१९१०–१९९७
कलकत्ता आणि मिशनरीज ऑफ चॅरिटी यांच्या आश्रयदात्री संत
४ सप्टेंबर २०१६ रोजी पोप फ्रान्सिस यांनी त्यांना संत घोषित केले

आन्येझे गोंझे बोयाजिऊ यांचा जन्म आजच्या उत्तर मॅसेडोनियातील स्कोप्ये येथे झाला. जिवंत राहिलेल्या तीन अपत्यांपैकी त्या सर्वांत धाकट्या होत्या. त्यांचे श्रद्धावान कॅथलिक आईवडील त्यांना ‘गोंझे’ म्हणत. अल्बेनियन भाषेत या नावाचा अर्थ ‘गुलाबाची कळी’ किंवा ‘छोटे फूल’ असा होतो. गोंझे आठ वर्षांच्या असताना त्यांच्या वडिलांचे निधन झाले आणि कुटुंबाला आर्थिक हालअपेष्टा सोसाव्या लागल्या. गरिबांची सेवा करण्यासाठी देव आपल्याला बोलावत आहे, असे जाणवल्याने वयाच्या अठराव्या वर्षी त्या लोरेटो धर्मभगिनींच्या संघात सामील होण्यासाठी आयर्लंडला गेल्या. इंग्रजी शिकल्यानंतर या नवशिक्या धर्मभगिनी १९२९ मध्ये भारतातील दार्जिलिंगच्या लोरेटो निवासात आल्या. १९३१ मध्ये त्यांनी प्रथम धार्मिक व्रते घेतली आणि लिझीयूच्या संत थेरेझ यांच्या स्मरणार्थ ‘तेरेसा’ हे नाव धारण केले. त्यानंतर त्यांनी कलकत्त्यातील एका मुलींच्या शाळेत अध्यापन केले. १९३७ मध्ये अंतिम व्रते घेतल्यानंतर त्या ‘मदर तेरेसा’ झाल्या. 

१० सप्टेंबर १९४६ रोजी मदर तेरेसा वार्षिक आध्यात्मिक साधनेसाठी आणि काही काळ विश्रांती घेण्यासाठी कलकत्त्याहून दार्जिलिंगला रेल्वेने जात होत्या. त्या प्रवासात त्यांना येशूची ‘पाचारणातले पाचारण’ ऐकू आले: त्याच्या मागोमाग झोपडपट्ट्यांत जाऊन अत्यंत गरीब लोकांची सेवा करावी आणि अशा रीतीने त्याची तहान शमवावी. त्या १० सप्टेंबर हा ‘प्रेरणादिन’ म्हणून पाळत. पुढे ‘मिशनरीज ऑफ चॅरिटी’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या संघाची पायाभरणी देवाने त्याच दिवशी केली, अशी त्यांची श्रद्धा होती. 

क्रूसावरील येशूची तहान शमवणे हेच मदर तेरेसा यांच्या जीवनाचे ध्येय होते आणि त्यासाठीच देवाने त्यांना मिशनरीज ऑफ चॅरिटीची स्थापना करण्यास बोलावले. येशूच्या तहानेला जशी मर्यादा नव्हती, तशीच अत्यंत गरीब लोकांवर प्रेम करून येशूवर किती प्रेम करावे, यालाही मर्यादा नव्हती. ज्यांची त्या सेवा करत, त्यांच्यामध्ये त्या ख्रिस्ताची तहान शमवत आणि गरिबांच्या व्याकूळ रूपात त्यांना येशू भेटत असे.

अठरा महिने मदर तेरेसा यांना तो ‘स्वर’ ऐकू येत राहिला. तो त्यांना देवावर भरवसा ठेवण्यास, स्वतःला त्याच्या हाती सोपवण्यास आणि प्रेम करण्यास बोलावत होता. या काळात त्यांच्या आध्यात्मिक मार्गदर्शकाने आणि महाधर्माध्यक्षांनी त्यांच्या पाचारणाची पारख केली. अखेरीस लोरेटो संघाच्या वरिष्ठ धर्मभगिनींची आणि पवित्र धर्मासनाची परवानगी मिळाल्यावर मदर तेरेसा यांनी १७ ऑगस्ट १९४८ रोजी आपल्या नव्या सेवाकार्याला सुरुवात केली.

वैद्यकीय प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर मदर तेरेसा यांनी कलकत्त्याच्या झोपडपट्ट्यांत मिशनरीज ऑफ चॅरिटीच्या धर्मभगिनी म्हणून आपले जीवन सुरू केले. तिथे असंख्य लोक बेघर, गरीब व शिक्षणापासून वंचित होते. त्या त्यांच्या जखमांवर पट्ट्या बांधत, दुःखी लोकांशी करुणेने वागत, त्यांच्या कहाण्या ऐकून घेत आणि त्यांना अन्न देत. जणू प्रत्येक व्यक्ती येशूच आहे, अशा भावनेने त्या त्यांची सेवा करत. गरिबी ही वाईट कर्मांचे फळ मानली जात असलेल्या भारतात ही सेवाभावना नवी होती. मार्च १९४९ मध्ये त्यांची एक माजी विद्यार्थिनी या कार्यात त्यांच्यासोबत आली. एका वर्षानंतर त्यांच्या बारा सहकारी झाल्या. ७ ऑक्टोबर १९५० रोजी पोप यांची औपचारिक मान्यता मिळाल्यावर मिशनरीज ऑफ चॅरिटीच्या धर्मभगिनींनी नेहमीची तीन धार्मिक व्रते घेतली आणि गरीब व गरजूंची काळजी घेण्याचे चौथे व्रतही घेतले. 

पुढील काही दशकांत या धर्मसंघाचा भारतातून जगभर विस्तार झाला आणि १२३ देशांत त्याच्या सदस्यांची संख्या ४,००० पर्यंत पोहोचली. १९७६ मध्ये मदर तेरेसा यांना शांततेचे नोबेल पारितोषिक मिळाले. ते त्यांनी “भुकेल्यांच्या, अंग झाकायला वस्त्र नसलेल्यांच्या, बेघरांच्या, अपंगांच्या, दृष्टिहीनांच्या, कुष्ठरोगाने ग्रस्त असलेल्यांच्या आणि आपण कोणालाही नको आहोत, आपल्यावर कोणी प्रेम करत नाही, आपली कोणी काळजी घेत नाही, समाजाने आपल्याला दूर लोटले आहे असे वाटणाऱ्या सर्वांच्या नावाने, तसेच जे समाजाला ओझे झाले आहेत आणि ज्यांची सर्वांना लाज वाटते, अशांच्या नावाने” स्वीकारले. त्यानंतर राजे, हुकूमशहा, राष्ट्राध्यक्ष, पंतप्रधान आणि धार्मिक नेते त्यांचा सल्ला घेऊ लागले. त्या जेव्हा रोममध्ये असत, तेव्हा पोप यांना भेटण्यासाठी त्यांच्यासाठी दार सदैव उघडे असे. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर त्यांचा मोठा प्रभाव असूनही त्या नम्र राहिल्या आणि प्रेमाच्या सेवाकार्याला समर्पित राहिल्या. त्यांच्या निधनानंतर दोन वर्षांनी पोप जॉन पॉल दुसरे यांनी त्यांना संत घोषित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. २००३ मध्ये त्यांनी मदर तेरेसा यांना धन्य घोषित केले आणि २०१६ मध्ये पोप फ्रान्सिस यांनी त्यांना संत घोषित केले.

हे कलकत्त्याच्या संत मदर तेरेसा, तुम्ही आपल्या अंतःकरणाच्या गाभ्यात ख्रिस्ताची तहान अनुभवलीत. सेवामय प्रेमाने प्रेरित होऊन, गोरगरिबांच्या आणि दुःखितांच्या व्याकूळ रूपात दडलेल्या आपल्या प्रभूची तहान भागवण्यासाठी तुम्ही अथक प्रयत्न केलेत. माझ्या जीवनातील प्रत्येक स्वार्थी हेतूपासून मी मुक्त व्हावे, यासाठी कृपया प्रार्थना करा. म्हणजे येशूच्या परमदयाळू हृदयाचे साधन बनून मी स्वतःला स्वेच्छेने आणि मनापासून इतरांच्या सेवेसाठी अर्पण करू शकेन. हे कलकत्त्याच्या संत मदर तेरेसा, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

पूर्ण आवृत्तीकडे परत जा