मराठी

संत मार्सेलिनस आणि पेत्र

सार्वजनिक मालकीतील, विकिमीडिया कॉमन्सद्वारे

2 जून: संत मार्सेलिनस आणि पेत्र, धर्मसाक्षी — ऐच्छिक स्मृतिदिन

तिसऱ्या शतकाचा मध्य – सु. इ.स. 304
जीवनात संकटे सोसणारे त्यांच्या मध्यस्थीची विनंती करतात
संतपदाच्या प्रक्रियेसाठी धर्मसंघ स्थापन होण्यापूर्वी संतपद बहाल
उपासनाविधीचा रंग: लाल
आवृत्ती: संपूर्ण – संक्षिप्त

पॉडकास्ट वाहिन्या:
ॲपल – स्पॉटिफाय – आयहर्ट – ऑडिबल

उद्धरण:
येथे संत मार्सेलिनस या धर्मगुरूचे आणि संत पेत्र या भूतबाधा निवारकाचे देह विसावले आहेत. अद्भुत प्रेरणेने आणि प्रभूच्या साहाय्याने त्यांनी अनेक अविश्वासी लोकांना खऱ्या श्रद्धेची ओळख करून दिली आणि त्यांना धर्मनियमातील आज्ञा शिकवल्या. अखेरीस, अधर्मी जुलमी शासकाच्या आज्ञेमुळे, ते धर्मसाक्षित्वाच्या विजयचिन्हाने, म्हणजेच ताडाच्या फांदीने, गौरविले जाण्यास पात्र ठरले. ~पोप संत दमासुस पहिले यांनी लिहिलेला समाधिलेख

चिंतन: 23 फेब्रुवारी 303 रोजी रोमन सम्राट डायोक्लेशियनने एक हुकूम जारी केला. त्यातून ख्रिस्ती लोकांच्या तीव्र छळाला सुरुवात झाली. या हुकुमानुसार ख्रिस्ती चर्च आणि पवित्र धर्मग्रंथ नष्ट करायचे होते. ख्रिस्ती लोकांचे सर्व कायदेशीर हक्क रद्द करण्यात आले आणि त्यांची मालमत्ता जप्त करण्याचे आदेश देण्यात आले. इ.स. 304 मध्ये डायोक्लेशियनने धर्मसेवकांना अटक करण्याचा आदेश दिला. रोमन देवतांना बळी अर्पण करण्याची सक्ती त्यांच्यावर करण्यात आली; नकार दिल्यास त्यांना तुरुंगवास, अत्याचार आणि मृत्यूला सामोरे जावे लागणार होते. डायोक्लेशियन व त्याच्या सहसम्राटांच्या राजवटीत हे अत्याचार इ.स. 311 पर्यंत चालू राहिले. त्या वर्षी गॅलेरियसने ख्रिस्ती धर्माचे पालन करण्यास मुभा देणारा हुकूम जारी केला. त्या काळात नेमक्या किती ख्रिस्ती लोकांनी धर्मसाक्षी म्हणून प्राण दिले, हे माहीत नाही; पण ती संख्या हजारोंच्या घरात असावी. त्या काळात धर्मसाक्षित्वाचा मुकुट मिळवणाऱ्या पहिल्या ख्रिस्ती लोकांमध्ये आजच्या संतांचा समावेश होता.

मार्सेलिनस आणि पेत्र यांच्याविषयी फार थोडी माहिती उपलब्ध आहे. असे मानले जाते की दोघेही रोमच्या ख्रिस्ती समुदायात धर्मसेवा करत होते. मार्सेलिनस धर्मगुरू होते, तर पेत्र भूतबाधा निवारक होते. आरंभीच्या इतर धर्मसाक्षी व संतांबरोबर या दोघांचीही नावे मिस्साच्या रोमन कॅननमध्ये (युखरिस्तीय प्रार्थनेत) आहेत.

या धर्मसाक्षींविषयी जी थोडी माहिती आपल्याला आहे, ती इ.स. 366–384 या काळात पोपपदाची सेवा केलेल्या संत दमासुस पहिले यांच्याकडून मिळते. संत मार्सेलिनस आणि पेत्र यांच्या धर्मसाक्षित्वाची कथा दमासुस यांनी लहानपणी त्यांच्या वधात सहभागी झालेल्या एका जल्लादाच्या तोंडून ऐकली. तो पुढे ख्रिस्ती झाला. अटक झाल्यानंतर बहुधा मार्सेलिनस आणि पेत्र यांच्यावर खटल्याचे नाटक करून त्यांना दोषी ठरवण्यात आले. रोमन देवतांना धूप अर्पण केल्यास त्यांची सुटका होईल, असे त्यांना सांगण्यात आले. त्यांनी नकार दिला. तुरुंगात असताना दोघांनी इतर कैद्यांना आणि पहारेकऱ्यांना शुभवर्तमान सांगितले. त्यांनी शुभवर्तमान सांगणे थांबवावे म्हणून त्यांना जवळच्या जंगलातील एका गुप्त ठिकाणी नेण्याचा आदेश देण्यात आला. तिथे त्यांना स्वतःच्या कबरी खणण्यास सांगण्यात आले. त्यांनी ते काम आनंदाने केले. मग त्यांचा शिरच्छेद करण्यात आला आणि इतर ख्रिस्ती लोकांना त्यांच्या कबरींचे भक्तिभावाने दर्शन घेता येऊ नये म्हणून त्यांना त्याच गुप्त ठिकाणी पुरण्यात आले.

मार्सेलिनस आणि पेत्र यांच्या मृत्यूनंतर त्यांची कथा सर्वदूर पसरली. काही काळाने, ईश्वरी योजनेने लुसिल्ला आणि फिर्मिना या दोन पवित्र स्त्रियांना त्यांच्या दफनस्थळाचा ठाव लागला. त्यांनी त्या संतांचे पार्थिव देह तिथून नेले आणि आज ‘मार्सेलिनस आणि पेत्र यांची भूमिगत दफनभूमी’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या ठिकाणी त्यांचे दफन केले. या भूमिगत दफनभूमीत हजारो कबरी आहेत. त्यांपैकी बहुतेक ख्रिस्ती लोकांच्या आहेत. एकेकाळी ख्रिस्ती लोक येथे गुप्तपणे उपासनाही करत असत.

इ.स. 313 मध्ये सम्राट कॉन्स्टन्टाईन महान याने मिलानचा हुकूम जारी केला. त्याद्वारे ख्रिस्ती धर्माला कायदेशीर मान्यता मिळाली आणि ख्रिस्ती लोकांना सौजन्याने वागवण्याचे आवाहन करण्यात आले. ख्रिस्ती धर्माच्या प्रसाराला हातभार लावण्यासाठी कॉन्स्टन्टाईनने आपली आई, संत हेलेना, यांना पवित्र भूमीत पाठवले, जेणेकरून त्या ख्रिस्ताच्या दुःखसहनाशी संबंधित पवित्र अवशेष घेऊन येतील. कॉन्स्टन्टाईनने विविध पवित्र स्थळी अनेक चर्चही बांधली. त्यांपैकी एक म्हणजे संत मार्सेलिनस आणि पेत्र यांची बॅसिलिका. ती त्यांच्या भूमिगत दफनभूमीवर बांधण्यात आली. संत हेलेना यांच्या निधनानंतर कॉन्स्टन्टाईनने बॅसिलिकाशेजारी त्यांच्यासाठी एक समाधिमंदिर बांधले. ते अनेक शतके त्यांचे विश्रांतीस्थान राहिले. यामुळे संत मार्सेलिनस आणि पेत्र यांच्याविषयीची भक्ती सर्वदूर पसरली.

नवव्या शतकाच्या सुरुवातीला एगिनहार्ड नावाच्या एका जर्मन मठवासीने पोप ग्रेगरी चौथे यांच्याकडे धर्मसाक्षींच्या पवित्र अवशेषांची विनंती केली. एगिनहार्ड यापूर्वी सम्राट शार्लमेनचा सचिव होता. त्याच्या विनंतीला प्रतिसाद देत पोप ग्रेगरी यांनी संत मार्सेलिनस आणि पेत्र यांचे पवित्र अवशेष पाठवले. त्या संतांच्या सन्मानार्थ झेलिगेनश्टाट येथे एक मठ बांधण्यात आला. त्यांचे अवशेष तेथे पुरल्यानंतर अनेक चमत्कार घडल्याचे सांगितले जाते.

या आरंभीच्या संतांच्या जीवनाचा तपशील आपल्याला फारसा माहीत नसला, तरी त्यांना भक्तिभावाने वंदन करण्याची परंपरा सर्वदूर पसरली आहे. आजही मिस्सामध्ये जेव्हा जेव्हा रोमन कॅनन म्हटला जातो, तेव्हा त्यांच्या नावांचा श्रद्धेने उल्लेख केला जातो. मृत्यूला सामोरे जाताना या संतांनी दाखवलेल्या धैर्याने अनेक शतकांपासून असंख्य ख्रिस्ती लोकांना प्रेरणा दिली आहे, हे मात्र निश्चित. येशूने म्हटल्याप्रमाणे, “आपल्या मित्रांसाठी स्वतःचा जीव देण्यापेक्षा मोठे प्रेम कोणाचेही नाही” (योहान 15:13). संत मार्सेलिनस आणि पेत्र यांच्या धर्मसाक्षित्वापासून प्रेरणा घेतलेल्या प्रत्येकाला अनेक अर्थांनी त्यांचा मित्र मानता येईल. त्यांच्या मृत्यूला बराच काळ लोटला असला, तरी त्यांनी दिलेल्या साक्षीतून जुळलेली ही ‘मैत्री’ आजही टिकून आहे.

या शहीद संतांचा सन्मान करताना, इतरांसाठी निःस्वार्थपणे आपले जीवन अर्पण करण्याच्या तुमच्या स्वतःच्या पाचारणावर चिंतन करा. स्वतःच्या ‘मी’पणाचा त्याग करून निःस्वार्थपणे आणि त्यागभावनेने जगणे सोपे नाही. पण देवाची कृपा तुमच्या जीवनात कार्यरत असली, तर ख्रिस्ताचे साक्षीदार होण्यासाठी आवश्यक असलेले धैर्य तुम्हाला मिळते, हे तुमच्या लक्षात येईल. मार्सेलिनुस आणि पेत्र यांच्यासारखे धैर्य आपल्यालाही लाभावे म्हणून प्रार्थना करा, म्हणजे ज्यांना तुमच्या साक्षीची गरज आहे, त्यांचे तुम्ही तुमच्या त्यागमय प्रेमाने मित्र व्हाल.

प्रार्थना: हे संत मार्सेलिनुस आणि संत पेत्र, तुम्ही सुवार्तेसाठी धैर्याने आपले प्राण अर्पण केले. असे करून, तुमच्या साक्षीने प्रेरित होणाऱ्या सर्वांशी तुम्ही आध्यात्मिक मैत्री जोडली. इतरांसाठी निःस्वार्थपणे आणि त्यागभावनेने जगून ख्रिस्ताची साक्ष देण्याचे धैर्य मलाही मिळावे, म्हणून माझ्यासाठी प्रार्थना करा. माझ्या साक्षीद्वारे देवाच्या कृपेचा आणि दयेचा वर्षाव त्यांच्यावर होवो. हे संत मार्सेलिनुस आणि संत पेत्र, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

हे चिंतन या ग्रंथातून घेतले आहे:

उपासना वर्षातील संत आणि सण
खंड १ ते ४


अधिक वाचन:

कॅथलिक संत & सण

कॅथलिक संस्कृती

कॅथलिक वृत्तसंस्था

कॅथलिक श्रद्धेची ज्योत

बटलर यांची संतचरित्रे

आजचे संत

फ्रान्सिस्कन मीडिया

विकिपीडिया

आजचे सर्व संत

संतांची वर्णानुक्रमे यादी

उपासना वर्षातील सर्व संत


(संक्षिप्त आवृत्ती)

2 जून: संत मार्सेलिनस आणि पेत्र, धर्मसाक्षी — ऐच्छिक स्मृतिदिन

तिसऱ्या शतकाचा मध्य ते सुमारे इ.स. 304
जीवनात हालअपेष्टा सोसणारे लोक यांच्या मध्यस्थीची प्रार्थना करतात
संतपदाच्या प्रक्रियेसाठी धर्मसंघ स्थापन होण्यापूर्वी संत म्हणून मान्यता

23 फेब्रुवारी 303 रोजी रोमन सम्राट डायोक्लेशियनने एक फर्मान काढले. त्यानुसार ख्रिस्ती उपासनागृहे आणि पवित्र धर्मग्रंथ नष्ट करायचे होते, ख्रिस्ती लोकांचे सर्व कायदेशीर हक्क रद्द करण्यात आले आणि त्यांची मालमत्ता जप्त करण्याचे आदेश देण्यात आले. इ.स. 304 मध्ये डायोक्लेशियनने धर्मसेवकांना अटक करण्याचा आदेश दिला. रोमन देवतांना बळी अर्पण करा, नाहीतर तुरुंगवास, छळ आणि मृत्यूला सामोरे जा, अशी त्यांच्यावर सक्ती करण्यात आली. डायोक्लेशियन आणि त्याच्यासोबत राज्य करणाऱ्या सम्राटांच्या काळात हा छळ इ.स. 311 पर्यंत चालू राहिला. त्या वर्षी गॅलेरियसने ख्रिस्ती धर्माच्या पालनाला मुभा देणारे फर्मान काढले. नेमकी संख्या माहीत नसली, तरी या काळात हजारो ख्रिस्ती लोकांनी श्रद्धेसाठी प्राण दिले असावेत. त्यांपैकी एक होते संत मार्सेलिनुस. ते याजक होते असे मानले जाते. दुसरे होते पेत्र. ते भूतबाधा निवारणाची सेवा करीत असत, असे मानले जाते. प्राचीन काळातील इतर शहीद आणि संत यांच्यासोबत या दोघांचाही उल्लेख मिस्साच्या रोमन कॅननमध्ये आहे.

इ.स. 366–384 या काळात पोपपद भूषवणारे संत दामासुस पहिले यांच्याकडून या दोन शहीदांविषयीची थोडीफार माहिती आपल्याला मिळते. दामासुस लहान असताना, मार्सेलिनुस आणि पेत्र यांना मृत्युदंड देणाऱ्यांपैकी एकाकडून त्यांनी त्यांच्या हौतात्म्याची कथा ऐकली. तो जल्लाद पुढे ख्रिस्ती झाला. अटकेनंतर मार्सेलिनुस आणि पेत्र यांच्यावर बहुधा नावापुरता खटला चालवून त्यांना दोषी ठरवण्यात आले. रोमन देवतांपुढे धूप जाळल्यास सुटका होईल, असे सांगण्यात आले, पण त्यांनी नकार दिला. तुरुंगात त्यांनी इतर कैद्यांना आणि पहारेकऱ्यांना सुवार्ता सांगितली. त्यांचे सुवार्ताप्रसारण थांबवण्यासाठी त्यांना जवळच्या जंगलात नेण्याचा आणि तिथे स्वतःच्या कबरी खणण्यास लावण्याचा आदेश देण्यात आला. त्यांनी आनंदाने आपल्या कबरी खणल्या. त्यानंतर त्यांचा शिरच्छेद करून त्यांना त्याच गुप्त ठिकाणी पुरण्यात आले, जेणेकरून ख्रिस्ती लोकांना त्यांच्या कबरींना श्रद्धेने वंदन करता येऊ नये.

मार्सेलिनुस आणि पेत्र यांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या हौतात्म्याची कथा सर्वत्र पसरली. काही काळाने, देवाच्या दैवी व्यवस्थेने लुसिल्ला आणि फिर्मिना या दोन पवित्र स्त्रियांना त्यांच्या दफनस्थळाचा शोध लागला. त्यांनी त्या संतांचे पार्थिव नेऊन आज मार्सेलिनुस आणि पेत्र यांची कॅटाकॉम्ब्स म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या भूमिगत दफनस्थळी पुरले. या भूमिगत दफनस्थळी हजारो कबरी आहेत; त्यांपैकी बहुतेक ख्रिस्ती लोकांच्या आहेत. एकेकाळी ख्रिस्ती लोक तिथे गुप्तपणे उपासना करण्यासाठीही जमत असत.

इ.स. 313 मध्ये सम्राट कॉन्स्टन्टाईन महान याने मिलानचे फर्मान जारी केले. त्याद्वारे ख्रिस्ती धर्माला कायदेशीर मान्यता देण्यात आली आणि ख्रिस्ती लोकांशी सद्भावनेने वागण्याचे आवाहन करण्यात आले. ख्रिस्ती धर्माच्या प्रसाराला चालना देण्यासाठी कॉन्स्टन्टाईनने विविध पवित्र स्थळी अनेक उपासनागृहे बांधली. त्यांपैकी एक म्हणजे संत मार्सेलिनुस आणि संत पेत्र यांचे बॅसिलिका, जे त्यांच्या भूमिगत दफनस्थळावर बांधण्यात आले. कॉन्स्टन्टाईनची आई संत हेलेना यांना बॅसिलिकाशेजारच्या समाधीमंदिरात पुरण्यात आले. यामुळे संत मार्सेलिनुस आणि संत पेत्र यांच्याविषयीची भक्ती सर्वत्र पसरली.

नवव्या शतकाच्या सुरुवातीला पोप ग्रेगरी यांनी संत मार्सेलिनुस आणि संत पेत्र यांचे पवित्र अवशेष जर्मनीला पाठवले. सेलिगेनश्टाट येथे त्यांच्या सन्मानार्थ एक मठ बांधण्यात आला. त्यांचे अवशेष तिथे पुरल्यानंतर अनेक चमत्कार घडले, असे सांगितले जाते.

या प्राचीन संतांच्या जीवनाचा फारसा तपशील आपल्याला माहीत नसला, तरी त्यांना श्रद्धेने वंदन करण्याची परंपरा सर्वत्र पसरली. आजही मिस्सामध्ये जेव्हा रोमन कॅनन म्हटले जाते, तेव्हा त्यांच्या नावांचा उल्लेख केला जातो. मृत्यूला सामोरे जाताना या संतांनी दाखवलेल्या धैर्याने अनेक शतके असंख्य ख्रिस्ती लोकांना प्रेरणा दिली आहे, हे निश्चित.

हे संत मार्सेलिनुस आणि संत पेत्र, तुम्ही सुवार्तेसाठी धैर्याने आपले प्राण अर्पण केले आणि तुमच्या साक्षीने प्रेरित झालेल्या सर्वांशी आध्यात्मिक मैत्री जोडली. इतरांसाठी निःस्वार्थपणे आणि त्यागभावनेने जगून ख्रिस्ताची साक्ष देण्याचे धैर्य मला मिळावे, म्हणून प्रार्थना करा. माझ्या साक्षीद्वारे देवाच्या कृपेचा आणि दयेचा वर्षाव त्यांच्यावर होवो. हे संत मार्सेलिनुस आणि संत पेत्र, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

पूर्ण आवृत्तीकडे परत जा