मराठी

संत लॉरेन्स रुईझ आणि त्यांचे सहकारी

मुख्य चित्र: विकिमीडिया कॉमन्सवरून
विशेष चित्र: संत लॉरेन्स रुईझ आणि त्यांचे सहकारी, चित्रकार: लॉरेन्स ओपी, CC BY-NC-ND 2.0.

28 सप्टेंबर: हुतात्मा संत लॉरेन्स रुईझ आणि त्यांचे सहकारी — ऐच्छिक स्मरणदिन

सु. 1600–1637
फिलिपिन्स देश, फिलिपिनो लोक, स्थलांतरित, गरीब, विभक्त कुटुंबे आणि वेदीसेवक यांचे आश्रयदाते संत
18 ऑक्टोबर 1987 रोजी पोप जॉन पॉल द्वितीय यांनी त्यांना संत घोषित केले
उपासनेचा रंग: लाल
आवृत्ती: संपूर्ण – संक्षिप्त

पॉडकास्ट वाहिन्या:
ॲपल – स्पॉटिफाय – आयहर्ट – ऑडिबल

उद्धरण:
मी कॅथलिक आहे आणि देवासाठी मरण मी मनापासून स्वीकारतो. माझ्याकडे हजारो जीव असते, तर ते सर्व मी त्याच्यासाठी अर्पण केले असते. मी माझ्या श्रद्धेचा कधीही त्याग करणार नाही. तुमची इच्छा असेल तर तुम्ही मला ठार मारू शकता. देवासाठी मरण पत्करण्याचीच माझी इच्छा आहे. ~संत लॉरेन्स रुईझ यांचे अखेरचे शब्द

चिंतन: 1549 साली संत फ्रान्सिस झेवियर आणि त्यांचे दोन येशुसंघीय सहकारी सुवार्ता घेऊन प्रथम जपानच्या भूमीवर पोहोचले. शतकाच्या अखेरीस जपानमध्ये अंदाजे 300,000 लोकांनी ख्रिस्ती श्रद्धा स्वीकारली होती. 1580 च्या दशकापर्यंत तोकुगावा शोगुनला पाश्चात्त्य ख्रिस्ती धर्माबद्दल संशय वाटू लागला होता. या धर्माचा प्रसार झाला तर युरोपीय सत्ता जपानमध्ये वसाहती स्थापन करतील, अशी त्याला भीती होती. परिणामी, ख्रिस्ती धर्मावर बंदी घालणारे हुकूम जारी करण्यात आले. त्यामुळे 1597 ते 1639 या काळात हजारो ख्रिस्ती श्रद्धेसाठी हुतात्मा झाले. त्या हुतात्म्यांपैकी 26 जणांना 1862 साली संत घोषित करण्यात आले, 205 जणांना 1867 साली धन्य घोषित करण्यात आले, 16 जणांना 1987 साली संत घोषित करण्यात आले, 2 जणांना 1989 साली धन्य घोषित करण्यात आले, तर 188 जणांना 2008 साली धन्य घोषित करण्यात आले. आज आपण ज्यांचे स्मरण करतो, ते संत लॉरेन्स रुईझ आणि त्यांचे सहकारी हेच ते 16 जण आहेत, ज्यांना पोप जॉन पॉल द्वितीय यांनी 1987 साली संत घोषित केले.

लोरेन्झो (लॉरेन्स) रुईझ यांचा जन्म मनिलाच्या बिनोंडो भागात चिनी वडील आणि फिलिपिनो आई यांच्या पोटी झाला. कॅथलिक धर्म स्वीकारलेल्या चिनी स्थलांतरितांसाठी स्पॅनिश राज्यपालाने बिनोंडोची स्थापना लॉरेन्स यांच्या जन्माच्या अवघ्या सहा वर्षे आधी केली होती. चिनी आणि फिलिपिनो लोकांमध्ये तिथे अनेक विवाह झाले. लवकरच बिनोंडो हा विविध संस्कृतींचा गजबजलेला परिसर बनला आणि मनिलाच्या व्यापारी व सांस्कृतिक जीवनात त्याला महत्त्वाचे स्थान मिळाले. लहानपणी लॉरेन्स आपल्या वडिलांकडून चिनी भाषा आणि आईकडून फिलिपिनो भाषा शिकले. त्यांचे आईवडील दोघेही कॅथलिक होते. डॉमिनिकन धर्मगुरूंच्या देखरेखीखाली असलेल्या स्थानिक चर्चमध्ये ते वेदीसेवक होते आणि तिथेच त्यांचे शिक्षणही झाले. त्यांचे हस्ताक्षर उत्कृष्ट असल्याने त्यांना लेखनिकाची नोकरी मिळाली. अधिकृत कागदपत्रे तयार करणे, व्यवहारांची नोंद करणे आणि इतर लेखी नोंदी सांभाळणे, ही त्यांची कामे होती. मोठे झाल्यावरही ते स्थानिक धर्मसमुदायाच्या जीवनात सक्रिय राहिले. ते परमपवित्र जपमाळ बंधुसंघात सामील झाले आणि नेहमीसारखे जीवन जगत राहिले. विशीच्या आसपास त्यांनी रोझारिओ नावाच्या स्त्रीशी विवाह केला. त्यांना दोन मुलगे आणि एक मुलगी अशी तीन मुले झाली.

लॉरेन्स यांच्या हयातीत फिलिपिन्सवर स्पॅनिश वसाहतवाद्यांचे राज्य होते. त्यांच्या राजवटीमुळे देशाला अनेक फायदे झाले आणि अनेक धर्मप्रचारकही तिथे आले. तरीही राज्यकर्ते अनेकदा अन्यायाने वागत. उदाहरणार्थ, एखाद्या स्थानिक फिलिपिनो व्यक्तीने स्पॅनिश व्यक्तीचा जीव घेतला, तर त्याच्यावर तातडीने दंडात्मक कारवाई होई आणि कठोर शिक्षा ठोठावली जाई. स्थानिकांना दिली जाणारी शिक्षा गुन्ह्याच्या मानाने अतिशय कठोर असे. प्रस्थापित न्यायव्यवस्था होती, पण तिचा कल स्पॅनिश लोकांच्या बाजूने होता. त्यामुळे एखाद्या फिलिपिनो व्यक्तीवर गुन्ह्याचा आरोप झाला, तर त्याला खरा आणि समान न्याय मिळेलच, अशी हमी नव्हती.

दुर्दैवाने, 1636 साली लॉरेन्स यांच्या जीवनाला दुःखद वळण लागले. ते सुमारे छत्तीस वर्षांचे असताना एका स्पॅनिश व्यक्तीविरुद्ध गुन्हा केल्याचा खोटा आरोप त्यांच्यावर ठेवण्यात आला. बहुधा तो खुनाचा आरोप होता, पण उपलब्ध नोंदींवरून हे निश्चित सांगता येत नाही. अन्याय्य छळातून सुटण्यासाठी ते अधिकाऱ्यांपासून लपून राहिले आणि तीन डॉमिनिकन धर्मगुरू, एक जपानी धर्मगुरू आणि एक सामान्य ख्रिस्ती पुरुष यांच्यासोबत जहाजावर चढले. हे जहाज सुरुवातीला जपानमधील एखाद्या शांत बंदराकडे जाणार असावे. प्रत्यक्षात मात्र ते जपानच्या ओकिनावा येथे पोहोचले, जिथे कॅथलिकांचा तीव्र छळ होत होता.

ते सहा जण पोहोचल्यानंतर थोड्याच काळात तोकुगावा शोगुनला त्यांच्या येण्याची खबर मिळाली आणि त्याने त्यांना अटक करवली. त्यांची चौकशी करण्यात आली आणि त्यांना जपान सोडण्यास सांगण्यात आले. त्यांनी ते मान्य केले. मात्र त्यांनी केवळ देश सोडावा, एवढ्याने शोगुनचे समाधान झाले नाही. त्यांनी आपल्या श्रद्धेचाही त्याग करावा, अशी मागणी त्याने केली. देशातून ख्रिस्ती श्रद्धा समूळ नाहीशी करण्यासाठी जपानमध्ये ही युक्ती सर्रास वापरली जाई. ख्रिस्ती लोकांनी जाहीरपणे आपल्या श्रद्धेचा त्याग केला, तर इतर जपानी लोक त्याकडे दुर्बलतेचे लक्षण म्हणून पाहतील आणि तेही ती श्रद्धा सोडतील, अशी समजूत होती. त्या सहाही जणांनी नकार दिला.

हे सहाही जण वर्षभराहून अधिक काळ तुरुंगात होते. अखेरीस त्यांना नागासाकीला हलवण्यात आले. बंदिवासात त्यांचा कल्पनेपलीकडचा क्रूर छळ झाला. त्यांच्या घशात पाणी ओतले जाई आणि त्यांच्या पोटावर फळ्या ठेवून त्यांवर उड्या मारल्या जात. त्यामुळे त्यांच्या तोंडातून, नाकातून आणि कानांतून पाणी बाहेर पडत असे. धारदार बांबूने त्यांना कापले व टोचले गेले आणि त्यांचा तीव्र मानसिक छळही करण्यात आला. 24 सप्टेंबर 1637 रोजी एका धर्मगुरूचा मृत्यू झाला. त्यानंतर इतर दोघांच्या मनात श्रद्धेचा त्याग करण्याचा विचार आला; पण त्यांनी पुन्हा धीर धरला आणि ते श्रद्धेत अढळ राहिले. लॉरेन्सने छळ करणाऱ्यांना विचारले, “मी श्रद्धेचा त्याग केला तर ते माझा जीव वाचवतील का, हे मला जाणून घ्यायचे आहे.” काहीच उत्तर मिळाले नाही आणि लॉरेन्स आपल्या श्रद्धेत अढळ राहिले. मग रक्तप्रवाह रोखण्यासाठी त्यांना घट्ट बांधून खड्ड्यांवर लटकवण्यात आले. त्यांचा एक हात मोकळा ठेवला होता. त्या हाताने केवळ इशारा करून आपण श्रद्धेचा त्याग करत आहोत असे कळवावे, असे त्यांना सांगण्यात आले. त्यांनी नकार दिला आणि तीन दिवस ते त्याच अवस्थेत राहिले. अखेरीस लॉरेन्सने जाहीर केले, “मी कॅथलिक आहे आणि देवासाठी मरण पत्करण्यास मी मनापासून तयार आहे. माझ्याजवळ हजारो जीव असते, तर ते सर्व मी त्याच्यासाठी अर्पण केले असते. मी माझ्या श्रद्धेचा कधीही त्याग करणार नाही. मला मारायचे असेल, तर मारा. देवासाठी मरणे, हीच माझी इच्छा आहे.” त्यानंतर लवकरच लॉरेन्स आणि त्यांचे सामान्य श्रद्धावान सहकारी लाझारो यांचा मृत्यू झाला. उरलेल्या तीन धर्मगुरूंचा शिरच्छेद करण्यात आला. या सर्वांचा मृत्यू 28 किंवा 29 सप्टेंबर 1637 रोजी झाला.

या सहा रक्तसाक्षींमध्ये लॉरेन्स रुईझ आणि क्योतोचे लाझारो हे दोन सामान्य श्रद्धावान, फादर आंतोनियो गोंझालेझ आणि फादर मिगेल गोंझालेझ दे आओझाराझा दे लेइबार हे दोन स्पॅनिश डॉमिनिकन धर्मगुरू, फादर गियोम कूर्ते हे फ्रेंच धर्मगुरू आणि फादर व्हिन्सेन्शियस शिओत्सुका हे जपानी डॉमिनिकन धर्मगुरू होते. 1633 आणि 1644 मध्ये रक्तसाक्षी झालेले पाच धर्मगुरू, दोन व्रतस्थ बंधू आणि तीन सामान्य श्रद्धावान यांचाही आज आपण सन्मान करतो. फादर डॉमिनिक इबान्येझ दे एर्किसिया पेरेझ दे लेते, फादर जॉर्डन अन्सालोने, फादर लूक ऑफ द होली स्पिरिट आलोन्सो गोर्दा, फादर हाकोबो क्युसेई गोरोब्योए तोमोनागा दे सांता मारिया आणि फादर थॉमस रोकुझायेमोन हे ते धर्मगुरू होते. फ्रान्सिस शोयेमोन आणि मॅथ्यू कोहियोए हे ते व्रतस्थ बंधू होते. ओमुराची मरीना, नागासाकीची मग्दालेना आणि मायकेल कुरोबियोए हे ते सामान्य श्रद्धावान होते.

कॅथलिक श्रद्धेच्या या धैर्यवान साक्षीदारांचा सन्मान करताना, त्यांच्या जीवनाचा शेवट किती भयंकर वेदना आणि यातनांत झाला, याचे चिंतन करा. तरीही, स्वर्गातील त्यांच्या शाश्वत जीवनाचा आज अत्यंत गौरवाने जयजयकार केला जातो. आजच्या स्मरणदिनी ज्यांचा आपण सन्मान करतो ते संत लॉरेन्स रुईझ हे फिलिपिन्सचे पहिले रक्तसाक्षी होते. म्हणूनच त्यांच्या मध्यस्थीची विनंती करणारे फिलिपिनो कॅथलिक त्यांच्या श्रद्धासाक्षीला मोठा मान देतात. संत लॉरेन्स आणि सोळाव्या शतकाच्या अखेरीचे व सतराव्या शतकातील जपानमधले इतर अनेक रक्तसाक्षी यांनी सुखासमाधानात जगून श्रद्धेसाठी जे साधले असते, त्याहून कितीतरी अधिक त्यांनी धैर्याने प्राण अर्पण करून साधले. प्रेमात त्याग असतो. रक्त सांडून साक्ष देण्याचे आवाहन आपल्याला कदाचित केले जाणार नाही; तरीही आपण आपली श्रद्धा इतकी खोलवर रुजवली पाहिजे की आपणही तशीच साक्ष देऊ शकू. त्यासाठी, आपल्याला ज्या ज्या प्रकारे पाचारण केले जाते, त्या त्या प्रकारे आपण ख्रिस्तासाठी आणि आत्म्यांच्या तारणासाठी त्यागपूर्वक आपले जीवन अर्पण केले पाहिजे.

प्रार्थना: हे संत लॉरेन्स रुईझ आणि सहकाऱ्यांनो, तुम्हाला श्रद्धेचा त्याग करायला भाग पाडण्यासाठी तुमचा सतत क्रूर छळ करण्यात आला; पण तुम्ही शेवटपर्यंत अढळ राहिलात. माझ्यासाठी प्रार्थना करा की छळामुळे किंवा इतर कोणत्याही दुःखामुळे मी ख्रिस्ताला माझे जीवन त्यागपूर्वक अर्पण करण्यापासून कधीही मागे हटू नये. त्याच्या गौरवासाठी आणि माझ्या स्वतःच्या आत्म्यापासून सुरुवात करून सर्व आत्म्यांच्या तारणासाठी मी माझे जीवन अर्पण करावे. हे संत लॉरेन्स रुईझ आणि सहकाऱ्यांनो, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

हे चिंतन या ग्रंथातून घेतले आहे:

उपासना वर्षातील संत आणि सण
खंड १ ते ४


अधिक वाचन:

पोप जॉन पॉल द्वितीय

व्हॅटिकन वार्ता

कॅथलिक संत & सण

कॅथलिक संतांची माहिती

कॅथलिक श्रद्धेची ज्योत

कॅथलिक संस्कृती

कॅथलिक श्रद्धेची ज्योत

विकिपीडिया

आजचे सर्व संत

उपासना वर्षातील सर्व संत

संतांची वर्णानुक्रमे संपूर्ण यादी>>>


(संक्षिप्त आवृत्ती)

28 सप्टेंबर: हुतात्मा संत लॉरेन्स रुईझ आणि त्यांचे सहकारी — ऐच्छिक स्मरणदिन

सु. 1600–1637
फिलिपिन्स, फिलिपिनो लोक, स्थलांतरित, गरीब, विभक्त झालेली कुटुंबे आणि वेदीसेवक यांचे आश्रयदाते संत
पोप योहान पौल दुसरे यांनी 18 ऑक्टोबर 1987 रोजी त्यांना संतपद बहाल केले 

1549 मध्ये संत फ्रान्सिस झेवियर आणि त्यांचे दोन येशुसंघीय सहकारी सुवार्ता घेऊन जपानमध्ये पोहोचले. शतकाच्या अखेरीपर्यंत अंदाजे 300,000 जपानी लोकांनी ख्रिस्ती श्रद्धा स्वीकारली होती. ख्रिस्ती धर्माविषयी संशय आणि युरोपीय वसाहतवादाची भीती यांमुळे तोकुगावा शोगुनने ख्रिस्ती धर्मावर बंदी घालणारे हुकूम जारी केले. परिणामी 1597 ते 1639 या काळात हजारो जण रक्तसाक्षी झाले. कॅथलिक चर्चने अनेक रक्तसाक्षींना धन्यपद आणि संतपद बहाल केले आहे. त्यांपैकी संत लॉरेन्स रुईझ आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांना 1987 मध्ये संतपद बहाल करण्यात आले.

लोरेन्झो (लॉरेन्स) रुईझ यांचा जन्म मनिलाच्या बिनोंदो भागात झाला. त्यांचे वडील चिनी आणि आई फिलिपिनो होती. कॅथलिक धर्म स्वीकारलेल्या चिनी स्थलांतरितांसाठी स्पॅनिश राज्यपालाने लॉरेन्सच्या जन्माच्या अवघ्या सहा वर्षे आधी बिनोंदोची स्थापना केली होती. या गजबजलेल्या, बहुसांस्कृतिक भागात चिनी आणि फिलिपिनो लोकांमध्ये अनेक विवाह होत असत. मनिलाच्या व्यापारी आणि सांस्कृतिक जीवनात या भागाचे महत्त्वाचे स्थान होते. लॉरेन्स आपल्या वडिलांकडून चिनी भाषा आणि आईकडून फिलिपिनो भाषा शिकले. त्यांचे आईवडील दोघेही कॅथलिक होते. डॉमिनिकन धर्मगुरूंच्या देखरेखीखाली असलेल्या स्थानिक चर्चमध्ये त्यांनी शिक्षण घेतले आणि लहानपणी वेदीसेवक म्हणून सेवा केली. त्यांचे हस्ताक्षर उत्कृष्ट असल्यामुळे त्यांना लेखनिकाची नोकरी मिळाली. अधिकृत कागदपत्रे लिहिणे, व्यवहारांची नोंद करणे आणि इतर लेखी नोंदी सांभाळणे ही त्यांची कामे होती. ते आपल्या धर्मग्रामाच्या जीवनात सक्रिय होते आणि परमपवित्र जपमाळेच्या भक्तसंघाचे सदस्य झाले. विशीच्या थोडे आधी किंवा नंतर त्यांनी रोझारियोशी विवाह केला. त्यांना दोन मुलगे आणि एक मुलगी झाली.

इ.स. 1636 मध्ये, लॉरेन्स सुमारे छत्तीस वर्षांचे असताना, त्यांच्या आयुष्याला दुःखद वळण लागले. एका स्पॅनिश व्यक्तीविरुद्ध गुन्हा केल्याचा खोटा आरोप त्यांच्यावर ठेवण्यात आला. तो आरोप बहुधा खुनाचा होता. स्पॅनिश वसाहतवादी अनेकदा अन्यायकारक कारभार करत. उदाहरणार्थ, एखाद्या फिलिपिनो व्यक्तीने स्पॅनिश व्यक्तीचा जीव घेतला, तर तात्काळ सूड उगवला जाई आणि कठोर शिक्षा दिली जाई. एखाद्या फिलिपिनो व्यक्तीवर गुन्ह्याचा आरोप झाला, तर तिलाही समान न्याय मिळेलच, अशी हमी नसे.

अन्याय्य छळापासून वाचण्यासाठी लॉरेन्स लपून राहिले आणि नंतर तीन डॉमिनिकन धर्मगुरू, एक जपानी धर्मगुरू आणि एक सामान्य श्रद्धावान यांच्यासोबत जहाजावर चढले. जहाज कदाचित जपानमधील एखाद्या शांत बंदराकडे जाणार होते; पण ते ओकिनावाला पोहोचले. तिथे कॅथलिकांचा तीव्र छळ होत होता. ते सहाही जण तिथे पोहोचल्यानंतर थोड्याच वेळात तोकुगावा शोगुनने त्यांना अटक करवली. त्यांची चौकशी करण्यात आली आणि त्यांना जपान सोडावा लागेल असे सांगण्यात आले. त्यांनी ते मान्य केले. पण शोगुनने त्यांना आपली श्रद्धा सोडण्याचीही आज्ञा केली. सहाही जणांनी त्याला नकार दिला. 

ते सहाही जण वर्षभराहून अधिक काळ तुरुंगात होते. अखेर त्यांना नागासाकीला हलवण्यात आले. या संपूर्ण काळात त्यांनी कल्पनाही करता येणार नाही असा क्रूर छळ सोसला. त्यांच्या घशात पाणी ओतले जाई आणि पोटावर फळ्या ठेवून त्यांवर उड्या मारल्या जात. त्यामुळे त्यांच्या तोंडातून, नाकातून आणि कानांतून पाणी बाहेर पडत असे. बांबूने त्यांच्या अंगावर चिरा पाडल्या जात आणि त्यांना टोचले जाई. त्यांचा भयंकर मानसिक छळही करण्यात आला. एका धर्मगुरूचा 24 सप्टेंबर 1637 रोजी मृत्यू झाला. लॉरेन्स आणि इतर जण मात्र आपल्या श्रद्धेत अढळ राहिले. रक्तप्रवाह रोखण्यासाठी त्यांना घट्ट बांधून तीन दिवस खड्ड्यांवर लटकवून ठेवण्यात आले. त्यानंतर लवकरच लॉरेन्स आणि त्यांचे सामान्य श्रद्धावान सहकारी लाझारो यांचा मृत्यू झाला. उरलेल्या तीन धर्मगुरूंचा 28 किंवा 29 सप्टेंबर 1637 रोजी शिरच्छेद करण्यात आला. आज या सहा जणांचा आणि 1633 व 1644 मध्ये श्रद्धेसाठी प्राण अर्पण केलेल्या इतर दहा जणांचा सन्मान केला जातो.

हे संत लॉरेन्स रूईझ आणि सहकाऱ्यांनो, तुम्हाला श्रद्धा सोडायला लावण्यासाठी तुमचा छळ करण्यात आला, तरी तुम्ही श्रद्धेत अढळ राहिलात. ख्रिस्ताच्या गौरवासाठी आणि माझ्या स्वतःच्या आत्म्यापासून सुरुवात करून सर्व आत्म्यांच्या तारणासाठी मी माझे जीवन ख्रिस्ताला बलिदान म्हणून अर्पण करावे, आणि छळ किंवा इतर कोणतेही दुःख मला त्यापासून रोखू शकू नये, म्हणून कृपया प्रार्थना करा. हे संत लॉरेन्स रूईझ आणि सहकाऱ्यांनो, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

पूर्ण आवृत्तीकडे परत जा