मराठी

बाविसावा दिवस: आनंद

प्रायश्चित्तकाळाच्या तिसऱ्या आठवड्यातील शनिवार

उपवासकाळ आपण योग्य रीतीने घालवला, तर तो ‘मजेत गेला’ असे कदाचित आपण म्हणणार नाही. पण मजा आणि आनंद यांची कधीही गल्लत करू नये. उपवासकाळ योग्य रीतीने घालवल्याने मिळणाऱ्या मुख्य फळांपैकी एक म्हणजे आनंद. पापातून मुक्त झाल्याने, स्पष्ट आणि योग्य विचार करता आल्याने, देवाची व त्याच्या इच्छेची अधिक खोल ओळख झाल्याने आणि आपले जीवन त्याला अधिक पूर्णपणे समर्पित केल्याने हा आनंद मिळतो. पण त्या आनंदापर्यंतचा मार्ग ‘मजेचा’ असेलच असे नाही.

रोजच्या बोलण्यात आपण ज्याला ‘मजा’ म्हणतो, ती सुट्टी घालवताना, एखादा छंद जोपासताना, मेजवानीला जाताना किंवा मित्रांसोबत छान वेळ घालवताना मिळू शकते. पण उपवासकाळाची तुलना बाळाला जन्म देण्याशी, अंतिम परीक्षेची तयारी करण्याशी किंवा एखादे कष्टाचे काम पूर्ण करण्याशी करणे अधिक योग्य ठरेल. यांपैकी प्रत्येक गोष्टीतून शेवटी काही ना काही आनंद किंवा समाधान मिळते; पण प्रत्यक्ष ते काम करताना लगेच सुख वाटेलच असे नाही.

ईस्टरपर्यंतच्या वाटचालीचा अर्धा टप्पा आपण नुकताच ओलांडला आहे. या उपवासकाळातील आपली वाटचाल आजवर किती फलदायी ठरली, याचा थोडे थांबून विचार करण्याची ही चांगली वेळ आहे. आपला पतित मानवी स्वभाव असा आहे की आपण अनेकदा चांगल्या संकल्पांनी सुरुवात करतो; पण ते संकल्प पूर्ण करण्यासाठी किती कष्ट घ्यावे लागतात हे समोर आले की आपला निश्चय हळूहळू ढळू लागतो.

पश्चात्ताप करून देवाकडे वळणे आणि आपली इच्छा देवाच्या इच्छेशी जुळवून घेणे, हाच उपवासकाळाचा हेतू आहे. पश्चात्ताप करण्यासाठी आपल्याला आपल्या पापांकडे प्रामाणिकपणे पाहावे लागते, आणि ते सुखावह नसते. हे एखाद्या महत्त्वाच्या परीक्षेच्या तयारीसारखे आहे. त्यासाठी मेहनत, बांधिलकी, दृढनिश्चय, एकाग्रता आणि खुले मन लागते. नव्या गोष्टी समजून घेण्याची, आपल्या जीवनात आवश्यक बदल करण्याची आणि ते बदल करताना होणारा त्रास सहन करण्याची तयारीही त्यासाठी हवी.

उपवासकाळातील अडचणींना तोंड देत वाटचाल चालू ठेवण्याचा एक उत्तम मार्ग म्हणजे पुढे आपल्याला मिळणाऱ्या आनंदाची आशा धरून ठेवणे. ईस्टर हाच तो आनंद. ईस्टर ही केवळ दोन हजार वर्षांपूर्वी घडलेली घटना नाही; ईस्टर आता जवळ आला आहे आणि आजही तो आपले जीवन बदलू शकतो. ईस्टरच्या आनंदाकडे नेणारी वाट उपवासकाळातील कष्टांतून जाते. या उपवासकाळात तुमचा उत्साह आणि दृढनिश्चय कमी होऊ देऊ नका. तुमचा निश्चय ढळू लागला असेल, तर उपवासकाळाच्या या मधल्या टप्प्यावर तुमच्या संकल्पाला नवे बळ द्या.

वाळवंटातील येशूचे पुन्हा चिंतन करा. त्याच्या चाळीस दिवसांपैकी तेव्हा जेमतेम अर्धेच दिवस झाले होते, याकडे लक्ष द्या. त्या वेळी तो फार थकला असेल; त्याला भूक आणि तहान लागली असेल आणि उकाड्याने तो हैराण व अस्वस्थ झाला असेल. तरीही त्याने आपला प्रयत्न सोडला नाही. त्या चाळीस दिवसांचा शेवट त्याच्या दृष्टीसमोर होता. त्यानंतर होणाऱ्या त्याच्या तीन वर्षांच्या सार्वजनिक सेवाकार्याचा शेवटही त्याच्या दृष्टीसमोर होता. या साऱ्याची परिणती आपल्या पुनरुत्थानाच्या आनंदात होईल, हे त्याला ठाऊक होते. त्या आनंदाने त्याला पित्याची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी अढळ निश्चयाने पुढे जाण्याची प्रेरणा दिली. तुम्हीही तसेच करण्याचा प्रयत्न करा.

हे आशेच्या आणि आनंदाच्या प्रभू, वाळवंटातील आणि क्रुसावरील यातनांची परिणती गौरवात आणि अनेक आत्म्यांच्या तारणात होईल, हे तुला ठाऊक होते; म्हणून तू त्या यातना सहन केल्यास. त्या ‘अनेकां’मध्ये मलाही स्थान मिळो. माझा क्रूस वाहत मला तुझ्या मागे चालू दे, माझे जीवन तुला बदलू दे आणि माझ्या आत्म्याच्या शुद्धीकरणासाठी आवश्यक ते कष्ट घेऊ दे. हे प्रिय प्रभू, माझे जीवन तुझे आहे; उपवासकाळाच्या या ‘वाळवंटा’तील उरलेल्या वाटेवर मला ने. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

हेही पाहा: बाविसावा दिवस: क्रुसाच्या पायथ्याशी 40 दिवस

अनुक्रमणिका

प्रायश्चित्तकाळासाठी आणखी साहित्य