प्रायश्चित्तकाळातील पहिला रविवार (वर्ष अ)
मग पवित्र आत्म्याने येशूला वाळवंटात नेले, जेणेकरून सैतान त्याला मोहात पाडण्याचा प्रयत्न करील. येशूने चाळीस दिवस आणि चाळीस रात्री उपवास केला. त्यानंतर त्याला भूक लागली. मत्तय 4:1–2
मोह होणे चांगले आहे का? मोह होणे हे नक्कीच पाप नाही. तसे असते, तर आपल्या प्रभूलाही कधी मोहाला सामोरे जावे लागले नसते. पण त्यालाही मोहाला सामोरे जावे लागले. आपल्यालाही जावे लागते. चाळिसाच्या काळातील पहिला पूर्ण आठवडा सुरू होत असताना, वाळवंटात येशूला मोहात पाडण्याचा झालेला प्रयत्न आपण चिंतनात घेऊ शकतो.
मोह कधीही देवाकडून येत नाही. पण आपल्यासमोर मोह येऊ देण्यास देव परवानगी देतो. आपण पापात पडावे म्हणून नव्हे, तर पवित्रतेत वाढावे म्हणून. मोह समोर आला की आपल्याला खंबीरपणे उभे राहून निवड करावी लागते: देवाची बाजू घ्यायची की मोहाला बळी पडायचे. आपण कमी पडलो तरी दया आणि क्षमा आपल्यासाठी नेहमीच उपलब्ध असतात; पण मोहावर मात करणाऱ्यांसाठी अनेक आशीर्वाद आहेत.
मोहाला सामोरे गेल्याने येशूची पवित्रता वाढली नाही; पण त्याला आपल्या मानवी स्वभावात स्वतःची परिपूर्णता प्रकट करण्याची संधी मिळाली. तीच परिपूर्णता आपल्याला साधायची आहे, आणि जीवनातील मोहांना सामोरे जाताना त्याच्याच परिपूर्णतेचे अनुकरण करण्याचा प्रयत्न आपण केला पाहिजे. सैतानाने आणलेल्या मोहांना तोंड दिल्याने मिळू शकणारे पाच स्पष्ट ‘आशीर्वाद’ पाहूया. प्रत्येकावर घाई न करता काळजीपूर्वक चिंतन करा:
- पहिला: मोहाला तोंड देऊन त्यावर मात केल्याने आपल्या जीवनात देवाचे सामर्थ्य कसे कार्य करते, हे आपल्याला दिसते.
- दुसरा: मोह आपल्याला नम्र करतो. तो आपला गर्व दूर करतो आणि ‘आपल्याला कुणाची गरज नाही, आपण जे काही आहोत ते केवळ स्वतःच्या बळावर आहोत’ हा आपला हट्ट सोडायला लावतो.
- तिसरा: सैतानाचा पूर्णपणे त्याग करणे फार मोलाचे आहे. त्यामुळे आपल्याला पुन्हा पुन्हा फसवण्याची त्याची ताकद हिरावली जाते. शिवाय, त्याचे खरे स्वरूप आपल्याला अधिक स्पष्टपणे दिसते, म्हणून आपण त्याचा आणि त्याच्या कृत्यांचा त्याग करत राहू शकतो.
- चौथा: मोहावर मात केल्याने प्रत्येक सद्गुणात आपण खरोखरच अधिक दृढ होतो.
- पाचवा: आपली पवित्रता सैतानाला खटकत नसती, तर त्याने आपल्याला मोहात पाडण्याचा प्रयत्न केला नसता. म्हणून आपल्या जीवनावरील सैतानाची पकड सैल होत आहे, याची खूण म्हणून आपण मोहाकडे पाहावे.
मोहावर मात करणे म्हणजे परीक्षेत उत्तम यश मिळवणे, स्पर्धा जिंकणे, एखादा अवघड प्रकल्प पूर्ण करणे किंवा एखादी कठीण कामगिरी पार पाडणे यांसारखे आहे. आपल्या जीवनातील मोहावर मात केल्याचा आपल्याला मोठा आनंद वाटला पाहिजे, कारण त्या विजयाने आपण आतून अधिक खंबीर होतो. त्याच वेळी आपण नम्रही राहिले पाहिजे: हे यश आपण स्वतःच्या बळावर मिळवलेले नाही; ते केवळ आपल्या जीवनात कार्य करणाऱ्या देवाच्या कृपेने मिळाले आहे.
याच्या उलटही खरे आहे. आपण एखाद्या मोहाला वारंवार बळी पडलो, तर आपला धीर खचतो आणि आपल्यात असलेला थोडाफार सद्गुणही गमावण्याची शक्यता असते. सैतानाकडून येणारा कोणताही मोह असो, त्यावर मात करणे शक्य आहे, हे लक्षात ठेवा. असा कोणताही मोह नाही जो आपल्या आवाक्याबाहेरचा आहे. कोणताही मोह इतका कठीण नाही की त्यावर मात करता येणार नाही. नम्रपणे पापस्वीकार करा, एखाद्या विश्वासू व्यक्तीची मदत घ्या, गुडघे टेकून प्रार्थना करा आणि देवाच्या सर्वशक्तिमान सामर्थ्यावर भरवसा ठेवा. मोहावर मात करणे केवळ शक्य आहे असे नाही; तो देवाच्या कृपेचा एक गौरवशाली अनुभव आहे, जो तुमचे जीवन बदलून टाकतो.
आज यावर चिंतन करा: 40 दिवस उपवास केल्यानंतर येशू वाळवंटात सैतानाला सामोरा गेला. सैतानाने आणलेल्या प्रत्येक मोहाला त्याने तोंड दिले, याची खात्री आपल्याला देण्यासाठी की आपण येशूशी त्याच्या मानवी स्वभावात पूर्णपणे एकरूप झालो, तर त्या दुष्ट सैतानाने आपल्यापुढे आणलेल्या प्रत्येक मोहावर मात करण्यासाठी येशूचे सामर्थ्य आपल्यालाही लाभेल.
हे माझ्या प्रिय प्रभू, कोरड्या, उष्ण वाळवंटात 40 दिवस उपवास आणि प्रार्थना केल्यानंतर, तू सैतानाला तुला मोहात पाडण्याचा प्रयत्न करू दिलास. सैतानाने आपली सर्व शक्ती पणाला लावून तुझ्यावर हल्ला केला. पण तू त्याचे खोटेपण आणि कपट नाकारून सहजपणे, तत्काळ आणि निर्णायकपणे त्याचा पराभव केलास. मला येणाऱ्या प्रत्येक मोहावर मात करण्यासाठी आणि काहीही राखून न ठेवता पूर्णपणे तुझ्यावर विसंबून राहण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
वाळवंटातील ४० दिवस
प्रायश्चित्तकाळातील पहिला रविवार (वर्ष ब)
आत्म्याने येशूला रानात पाठवले. तो चाळीस दिवस रानात राहिला आणि तेथे सैतानाने त्याला मोहात पाडण्याचा प्रयत्न केला. तो रानटी पशूंमध्ये होता आणि देवदूत त्याची सेवा करत होते. मार्क 1:12–13
मार्कच्या शुभवर्तमानातील आजच्या उताऱ्यात वाळवंटात येशूला मोहात पाडण्याचा झालेला प्रयत्न थोडक्यात सांगितला आहे. मत्तय आणि लूक अधिक तपशील देतात. उदाहरणार्थ, सैतानाने येशूला तीनदा मोहात पाडण्याचा प्रयत्न केला, हे ते सांगतात. पण मार्क एवढेच सांगतो की येशूला चाळीस दिवसांसाठी वाळवंटात पाठवण्यात आले आणि तिथे त्याला मोहात पाडण्याचा प्रयत्न झाला.
इथे लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट म्हणजे ‘पवित्र आत्म्यानेच’ येशूला वाळवंटात पाठवले. येशू तिथे स्वतःच्या इच्छेविरुद्ध गेला नाही. पित्याच्या इच्छेनुसार आणि पवित्र आत्म्याच्या मार्गदर्शनाने तो स्वेच्छेने तिथे गेला. उपवास, प्रार्थना आणि मोहाला सामोरे जाण्याच्या या काळासाठी पवित्र आत्म्याने येशूला वाळवंटात का पाठवले असेल?
सर्वप्रथम, योहानाने येशूचा बाप्तिस्मा केल्यानंतर लगेचच येशूला या मोहांना सामोरे जावे लागले. स्वतः येशूला आध्यात्मिकदृष्ट्या त्या बाप्तिस्म्याची गरज नव्हती, तरी बाप्तिस्मा आणि त्यानंतरच्या मोहपरीक्षा या दोन्ही प्रसंगांतून आपल्याला बरेच काही शिकायला मिळते. ख्रिस्ताचे अनुसरण करण्याची आणि आपल्या बाप्तिस्म्याशी सुसंगत असे जीवन जगण्याची निवड आपण करतो, तेव्हा वाईटाशी लढण्यासाठी आपल्याला नवे बळ मिळते. त्यासाठी देवाची कृपा आपल्याला लाभलेली आहे. ख्रिस्तामध्ये नवी सृष्टी म्हणून जगताना, सैतानावर, पापावर आणि मोहावर मात करण्यासाठी आवश्यक असलेली सर्व कृपा तुम्हाला मिळाली आहे. हे सत्य आपल्याला शिकवण्यासाठी येशूने स्वतःचे उदाहरण आपल्यासमोर ठेवले. त्याने बाप्तिस्मा घेतला आणि मग त्याला सैतानाला सामोरे जाण्यासाठी वाळवंटात पाठवण्यात आले. यातून येशूने आपल्याला दाखवून दिले की आपणही सैतानावर आणि त्याच्या दुष्ट खोटेपणावर मात करू शकतो.
येशू वाळवंटात या मोहांना सामोरा जात असताना, “देवदूतांनी त्याची सेवा केली.” आपल्याबाबतीतही असेच घडते. आपल्या दैनंदिन मोहांना सामोरे जाताना आपला प्रभू आपल्याला एकटे सोडत नाही. उलट, आपली सेवा करण्यासाठी आणि या नीच शत्रूवर मात करण्यास आपल्याला मदत करण्यासाठी तो नेहमी आपल्या देवदूतांना पाठवतो.
तुमच्या जीवनातला सर्वांत मोठा मोह कोणता आहे? कदाचित एखादी पापाची सवय सोडण्यासाठी तुम्ही झगडत असाल, पण पुन्हा पुन्हा त्याच पापात पडत असाल. कदाचित तो देहाचा मोह असेल, किंवा राग, आपणच नीतिमान असल्याचा अहंकार, अप्रामाणिकपणा किंवा इतर कशाशी तरी तुमचा संघर्ष असेल. तुमचा मोह कोणताही असो, त्यावर मात करण्यासाठी जे काही आवश्यक आहे ते सर्व तुमच्याजवळ आहे, हे लक्षात ठेवा. कारण बाप्तिस्म्यात तुम्हाला मिळालेली कृपा दृढीकरण संस्काराने बळकट होते आणि परमपवित्र युकरिस्तमध्ये नियमित सहभागी झाल्याने तिला पोषण मिळते.
आज तुम्हाला कोणकोणत्या मोहांना सामोरे जावे लागते, यावर चिंतन करा. स्वतः ख्रिस्त तुमच्यासोबत आणि तुमच्यामध्ये राहून त्या मोहांना सामोरा जात आहे, हे पाहा. तुम्ही त्याच्यावर अढळ विश्वास ठेवलात तर त्याचे बळ तुम्हाला मिळते, हे लक्षात ठेवा.
हे माझ्या प्रभू, स्वतः सैतानाने तुला मोहात पाडण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा तो अपमान तू स्वेच्छेने सहन केलास. तुझ्याद्वारे आणि तुझ्या बळाने आम्ही आमच्या मोहांवर मात करू शकतो, हे मला आणि तुझ्या सर्व लेकरांना दाखवण्यासाठी तू असे केलेस. हे प्रिय प्रभू, माझ्या संघर्षांसह दररोज तुझ्याकडे वळण्यास मला मदत कर, जेणेकरून माझ्यामध्ये तुझाच विजय होईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
मोह खरा आहे आणि तो वेदनादायकही आहे
प्रायश्चित्तकाळातील पहिला रविवार (वर्ष क)
पवित्र आत्म्याने परिपूर्ण होऊन येशू योर्दान नदीकडून परतला. सैतानाने त्याची परीक्षा पाहावी म्हणून पवित्र आत्म्याने त्याला चाळीस दिवसांसाठी वाळवंटात नेले. लूक 4:1–2a
येशूसाठी हा किती वेदनादायक अनुभव होता! याचा नीट विचार केला तर हे समजून घेणे कठीण जाऊ शकते… निदान सुरुवातीला तरी.
येशू हा देवाचा पुत्र, मशीहा, विश्वाचा निर्माणकर्ता, ‘मी आहे’ असे सांगणारा तो महान परमेश्वर, परमपवित्र त्रैक्याची दुसरी दैवी व्यक्ती आहे. तो वाळवंटात जंगली प्राण्यांमध्ये राहून चाळीस दिवस यातना सोसत आहे आणि सैतान त्याला मोहात पाडण्याचा प्रयत्न करत आहे. येशूने असे का बरे केले असेल? आणि देवपित्याने असे घडू का दिले असेल? एवढेच नव्हे, तर असेही सांगितले आहे की हे वेदनादायक 40 दिवस अनुभवण्यासाठी स्वतः पवित्र आत्म्यानेच येशूला वाळवंटात पाठवले!
येशूने आपल्या मानवी जीवनात जे काही सहन केले, ज्या यातना सोसल्या, त्या सर्वांवर आपण क्वचितच चिंतन करत असू. अधूनमधून त्याला वधस्तंभावर खिळण्यात आले, याचा आपण विचार करतो, हे खरे. पण तो मृतांतून उठला हे आपल्याला माहीत असल्यामुळे, त्याने वधस्तंभावर सोसलेल्या यातनांकडेही अनेकदा आपले दुर्लक्ष होते. त्याने आयुष्यभर अनुभवलेले दुःख आपल्या नजरेतून सहज सुटू शकते. आणि मनुष्य म्हणून त्याने हे सगळे का सोसले, याकडेही सहज दुर्लक्ष होऊ शकते.
मग या सगळ्याचा अर्थ काय? या सगळ्यामागे आपल्या सर्वांवरील देवाचे प्रेम आहे. देव आपल्यावर इतके प्रेम करतो की आपल्या जीवनात येणाऱ्या प्रत्येक प्रकारच्या अडचणी आणि मानवी दुःख सोसण्यास तो तयार होता. म्हणूनच देव आपल्या डोळ्यांत डोळे घालून म्हणू शकतो, “हो, तुम्ही काय सोसत आहात हे मला समजते… खरोखर समजते.” हेच प्रेम आहे. हे प्रेम इतके खोल आहे की देव स्वतः आपला अशक्तपणा आणि आपल्या वेदना अनुभवण्यास तयार झाला. आपण जे काही सोसत असू, त्यातच आपल्याला भेटावे, आपले सांत्वन करावे आणि त्यातून आपल्याला हळुवारपणे बाहेर काढून आपल्यासाठी राखून ठेवलेल्या नव्या जीवनाकडे न्यावे, म्हणून त्याने हे केले. पुन्हा सांगायचे तर, हेच प्रेम आहे!
पवित्र आत्म्याने येशूला वाळवंटात “नेले” (मत्तय आणि लूक यांच्या वर्णनानुसार), इतकेच नव्हे तर त्याला तिकडे “जाण्यास भाग पाडले” (मार्कच्या वर्णनानुसार). हा अनुभव देवाच्या योजनेनुसार आणि इच्छेनुसार होता, हे सांगण्याचा हा एक मार्ग होता. एखाद्या विचित्र योगायोगामुळे हा अनुभव येशूवर लादला गेला नव्हता. ही काही नशिबाची अवकृपा नव्हती, किंवा एखादे दुर्दैवी आणि निरर्थक मानवी दुःखही नव्हते. नाही, हे दुःख सोसण्यामागे एक हेतू होता. ते जाणीवपूर्वक स्वीकारलेले दुःख होते. आणि त्या हेतूचा एक भाग असा होता की आपण जे काही अनुभवतो आणि जे काही आपल्याला स्वीकारावे लागते, ते सर्व येशूने स्वतः अनुभवावे आणि स्वीकारावे.
जीवनात मोहाला सामोरे जावे लागते, ही वस्तुस्थिती आहे. मोह हा आपल्या पतित मानवी स्वभावाचा परिणाम आहे. तो आपल्या दुर्बलतेतून येतो, पण तो त्या दुष्टाकडूनही येतो. मोहाचे ओझे जड असू शकते आणि त्यामुळे तीव्र भावनिक व मानसिक वेदना होऊ शकतात. आणि जेव्हा आपण मोहाला बळी पडतो, तेव्हा त्याहूनही खोल आध्यात्मिक वेदना होतात. येशू वाळवंटातील मोहांना कधीही बळी पडला नाही, आणि आपल्या जीवनात इतर कोणत्याही वेळी तो मोहांना बळी पडला नाही. पण त्याने त्या मोहांना तोंड दिले आणि त्यांचा त्रास सहन केला.
यावरून आपल्याला समजते की दररोज आपल्याला कोणत्याही मोहाला सामोरे जावे लागले, तरी येशू आपल्याला बळ आणि प्रेरणा देऊ शकतो. काही दिवशी असे वाटू शकते की जणू आपल्याला आपल्या पापांच्या वाळवंटात ढकलले गेले आहे आणि तिथे आपण एकटे, सगळ्यांपासून तुटलेले आहोत. आपल्या अनियंत्रित वासनांची जंगली श्वापदे जणू आपल्यावर वरचढ होत आहेत, असे आपल्याला वाटू शकते. तो दुष्ट जणू आपल्याला आपल्या मर्जीप्रमाणे वागवत आहे, असेही वाटू शकते. येशूलाही असेच वाटले. आपल्या मानवी स्वभावात हा अनुभव घेण्याचे त्याने स्वेच्छेने स्वीकारले. पित्याची इच्छा आणि पवित्र आत्म्याचे कार्य यांमुळे तो या अनुभवाला सामोरा गेला.
म्हणूनच तुमच्या अंतःकरणातील या वाळवंटात स्वतः येशू तुम्हाला भेटू शकतो. तो तिथेच तुमची वाट पाहत आहे, तुम्हाला शोधत आहे, तुम्हाला हाक मारत आहे. तुम्ही ज्या ज्या परिस्थितीतून जात असाल, त्या प्रत्येक परिस्थितीत तो तिथे आहे. वाळवंटातील या मोहावर ज्याने विजय मिळवला, तोच तुम्हाला हळुवारपणे बाहेरचा मार्ग दाखवेल. तुम्हाला भेटण्यासाठी आणि परत आणण्यासाठी तो वाळवंटात गेला. आणि त्या वाळवंटात देवदूतांनी जशी येशूची सेवा केली, तसेच तो त्या देवदूतांना तुमची सेवा करण्यासाठी पाठवतो.
म्हणून तुमचे ‘वाळवंट’ म्हणजे सध्या जीवनात जाणवणारी थोडीशी अस्वस्थता असो किंवा घोर निराशेविरुद्धचा संघर्ष असो, येशूला तुम्हाला भेटायचे आहे आणि त्यातून बाहेर काढायचे आहे. त्याने वाळवंटावर एकदाच आणि कायमचा विजय मिळवला, आणि तुमच्या जीवनातील कोणत्याही वाळवंटावरही तो विजय मिळवू शकतो.
हे प्रभू, माझ्यावरचे तुझे प्रेम परिपूर्ण आहे, हे मी मान्य करतो. माझ्यावर तुझे इतके प्रेम आहे की तू सर्व दुःख सहन करतोस, सर्व दुःख समजून घेतोस आणि माझ्या अंतरातील कोरडेपणातून व वेदनेतून मला बाहेर काढतोस, असा माझा विश्वास आहे. माझ्या आत्म्याच्या वाळवंटात तुला नेले जाऊ देण्यास मी तयार असू दे. तिथे तू मला भेटशील तेव्हा, थंड आणि ताजेतवाने करणाऱ्या पाण्याकडे तू मला नेऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
इतरांमध्ये ख्रिस्ताची सेवा करणे
प्रायश्चित्तकाळाच्या पहिल्या आठवड्यातील सोमवार
“आमेन, मी तुम्हांला सांगतो, माझ्या या सर्वांत लहान भावांपैकी एकासाठी तुम्ही जे काही केले, ते माझ्यासाठी केले.” मत्तय 25:40
तो ‘सर्वांत लहान भाऊ’ कोण? येशू सर्वांना सामावून घेणारे एखादे सर्वसाधारण विधान करण्याऐवजी, जिला सर्वांत लहान लेखले जाते अशा व्यक्तीकडे खास लक्ष वेधतो, हे लक्षात घेण्यासारखे आहे. ‘इतरांसाठी तुम्ही जे काही करता…’ असे त्याने का म्हटले नाही? तसे म्हटले असते तर आपण ज्यांची सेवा करतो त्या सर्वांचा त्यात समावेश झाला असता. पण येशूने सर्वांत लहान भावाकडे लक्ष वेधले. कदाचित यात विशेषतः सर्वांत पापी, सर्वांत दुर्बल, अत्यंत गंभीर आजारी, असमर्थ, उपाशी, बेघर आणि जीवनात ज्यांना मोठ्या अडचणींमुळे मदतीची गरज आहे अशा सर्व व्यक्तींचा विचार करायला हवा.
या विधानातील सर्वांत सुंदर आणि हृदयस्पर्शी गोष्ट ही आहे की येशू गरजू, सर्वांत ‘लहान’ व्यक्तीशी स्वतःला एकरूप मानतो. ज्यांना मदतीची विशेष गरज आहे, त्यांची सेवा करून आपण येशूचीच सेवा करतो. पण येशूला असे म्हणता येते, कारण तो या लोकांशी अतिशय जवळून जोडलेला आहे. त्यांच्याशी असलेले हे जिव्हाळ्याचे नाते दाखवून येशू व्यक्ती म्हणून त्यांची अमर्याद प्रतिष्ठा प्रकट करतो.
ही गोष्ट समजून घेणे किती महत्त्वाचे आहे! खरे तर, संत जॉन पॉल दुसरे, पोप बेनेडिक्ट सोळावे आणि पोप फ्रान्सिस यांच्या सातत्यपूर्ण शिकवणुकीत हा एक मध्यवर्ती विषय राहिला आहे. प्रत्येक व्यक्तीची प्रतिष्ठा आणि मूल्य यांवर सतत लक्ष केंद्रित करण्याचे आवाहन हाच या उताऱ्यातून आपण घ्यायचा मुख्य संदेश आहे.
आज प्रत्येक व्यक्तीच्या प्रतिष्ठेवर चिंतन करा. एखाद्या व्यक्तीकडे तुम्ही पुरेशा आदराने पाहत नसाल, तर तिला आठवण्याचा प्रयत्न करा. तुम्ही कोणाला कमी लेखता? कोणाकडे पाहून तुच्छतेने डोळे फिरवता? तुम्ही कोणाला दोषी ठरवता किंवा कोणाचा तिरस्कार करता? इतर कोणाहीपेक्षा याच व्यक्तीत येशू तुमची वाट पाहत आहे. दुर्बल आणि पापी व्यक्तींमध्ये तुम्ही त्याला भेटावे आणि त्याच्यावर प्रेम करावे, याची तो वाट पाहत आहे. अशा व्यक्तींच्या प्रतिष्ठेवर चिंतन करा. तुमच्या जीवनात या वर्णनाला सर्वांत जास्त जुळणारी व्यक्ती कोण आहे हे ओळखा आणि तिच्यावर प्रेम करण्याचा व तिची सेवा करण्याचा निश्चय करा. कारण त्या व्यक्तीत तुम्ही आपल्या प्रभूवर प्रेम कराल आणि त्याची सेवा कराल.
हे प्रिय प्रभू, दुर्बलांतल्या दुर्बल, गरीबांतल्या गरीब आणि आपल्यामधील पापी व्यक्तीत तू गुप्तपणे उपस्थित आहेस, हे मला समजते आणि यावर माझा विश्वास आहे. मला भेटणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीत, विशेषतः ज्यांना मदतीची सर्वांत जास्त गरज आहे त्यांच्यात, तुला मनापासून शोधण्यासाठी मला साहाय्य कर. तू मला सापडशील तेव्हा, मला तुझ्यावर पूर्ण अंतःकरणाने प्रेम करू दे आणि तुझी सेवा करू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
इतरांना क्षमा करणे आणि स्वतःला क्षमा मिळणे
प्रायश्चित्तकाळाच्या पहिल्या आठवड्यातील मंगळवार
“तुम्ही लोकांना त्यांच्या अपराधांची क्षमा केली, तर तुमचा स्वर्गीय पिता तुम्हालाही क्षमा करील. पण तुम्ही लोकांना क्षमा केली नाही, तर तुमचा पिताही तुमच्या अपराधांची क्षमा करणार नाही.” मत्तय 6:14–15
या उताऱ्यात आपल्यासमोर एक आदर्श ठेवला आहे, आणि तो आचरणात आणण्यासाठी आपण प्रयत्न केले पाहिजेत. तसे केले नाही तर काय परिणाम होतील, हेही हा उतारा दाखवतो. क्षमा करा आणि क्षमा मिळवा. या दोन्हींची इच्छा आपण बाळगली पाहिजे आणि दोन्हींसाठी प्रयत्न केले पाहिजेत.
क्षमेचा खरा अर्थ समजला की तिची इच्छा बाळगणे, दुसऱ्याला क्षमा करणे आणि स्वतः क्षमा स्वीकारणे अधिक सोपे होते. पण तो अर्थ नीट समजला नाही, तर क्षमा ही एक गोंधळात टाकणारी आणि जड वाटणारी जबाबदारी भासू शकते. त्यामुळे ती नकोशी वाटू शकते.
दुसऱ्याला क्षमा करताना कदाचित सर्वांत मोठी अडचण ही असते की, क्षमा केल्याने ‘न्याय’ होत नाही असे वाटू शकते. ज्याने क्षमा मागितलेली नाही, अशा व्यक्तीला क्षमा करताना विशेषतः असे वाटते. याउलट, एखाद्याने क्षमा मागितली आणि मनापासून पश्चात्ताप व्यक्त केला, तर त्या व्यक्तीला क्षमा करणे आणि तिने आपल्या कृत्याची ‘किंमत मोजली पाहिजे’ ही भावना सोडून देणे अधिक सोपे जाते. पण अपराध करणाऱ्या व्यक्तीला आपल्या कृत्याचे दुःखच नसेल, तर तिला क्षमा केल्याने न्याय झाला नाही असे वाटू शकते. केवळ स्वतःच्या बळावर या भावनेतून बाहेर पडणे कठीण जाऊ शकते.
दुसऱ्याला क्षमा करणे म्हणजे त्याच्या पापाचे समर्थन करणे नव्हे, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. पाप घडलेच नाही किंवा ते घडण्यात काही गैर नव्हते, असा क्षमेचा अर्थ नाही. उलट, क्षमा केल्याने नेमके त्या पापाकडे लक्ष वेधले जाते, ते घडले आहे हे मान्य केले जाते आणि तेच केंद्रस्थानी येते. हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. ज्या पापाची क्षमा करायची आहे ते नेमके ओळखून त्याची क्षमा केली, तर अलौकिक रीतीने न्याय होतो. दयेमुळे न्यायाची पूर्तता होते. आणि त्या दयेचा परिणाम ती स्वीकारणाऱ्यापेक्षा ती दाखवणाऱ्यावर अधिक खोलवर होतो.
दुसऱ्याच्या पापाबद्दल त्याला दया दाखवल्याने आपण त्या पापाच्या परिणामांतून मुक्त होतो. या दयेद्वारे देव आपल्या जीवनातील ही वेदना दूर करतो आणि आपल्याला मुक्त करतो, जेणेकरून आपल्या स्वतःच्या पापांची क्षमा मिळाल्यावर त्याच्या दयेचा अधिक खोल अनुभव आपल्याला घेता येईल. ही क्षमा मिळवण्यास आपण केवळ स्वतःच्या प्रयत्नांनी कधीच पात्र ठरू शकत नाही.
दुसऱ्याला क्षमा केली म्हणजे त्याच्याशी पुन्हा सलोखा होईलच असे नाही, हेही लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. सलोखा तेव्हाच शक्य होतो, जेव्हा अपराध करणारी व्यक्ती आपले पाप नम्रपणे कबूल करते आणि मग तिला देऊ केलेली क्षमा स्वीकारते. या नम्र आणि शुद्धी घडवणाऱ्या कृतीने एका नव्या पातळीवर न्यायाची पूर्तता होते आणि या पापांचे कृपेत रूपांतर होऊ शकते. असे रूपांतर झाल्यावर त्या दोघांमधले प्रेमाचे नातेही अधिक दृढ होऊ शकते.
आज, ज्या व्यक्तीला क्षमा करण्याची तुम्हाला सर्वांत जास्त गरज आहे, तिच्याविषयी चिंतन करा. ती व्यक्ती कोण आहे आणि तिच्या कोणत्या कृतीने तुम्ही दुखावले गेलात? दयेने क्षमा करायला भिऊ नका आणि त्यासाठी कचरू नका. तुम्ही दाखवलेल्या दयेतून देवाचा न्याय अशा रीतीने प्रकट होईल, जी केवळ तुमच्या प्रयत्नांनी कधीच शक्य झाली नसती. क्षमा करण्याची ही कृती तुम्हाला त्या पापाच्या ओझ्यातूनही मुक्त करते आणि देवाला तुमच्या पापांची क्षमा करण्याचा मार्ग मोकळा करते.
हे क्षमाशील प्रभू, मी पापी आहे आणि मला तुझ्या दयेची गरज आहे. माझ्या पापांबद्दल मला मनापासून दुःख वाटू दे आणि त्या कृपेसाठी तुझ्याकडे वळायला मला मदत कर. तुझी दया मागताना, इतरांनी माझ्याविरुद्ध केलेल्या पापांची क्षमा करायलाही मला मदत कर. मी त्यांना खरोखर क्षमा करतो. तुझ्या पवित्र, दैवी दयेची अभिव्यक्ती म्हणून ही क्षमा माझ्या संपूर्ण अस्तित्वात खोलवर भिनू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
पश्चात्तापाच्या आवाहनाला प्रतिसाद
प्रायश्चित्तकाळाच्या पहिल्या आठवड्यातील बुधवार
“न्यायाच्या वेळी निनवेचे लोक या पिढीबरोबर उठतील आणि तिला दोषी ठरवतील, कारण योनाच्या उपदेशाने त्यांनी पश्चात्ताप केला; आणि येथे योनापेक्षाही काहीतरी महान आहे.” लूक 11:32
लोकांना पश्चात्तापासाठी बोलावण्याची येशूची ही किती वेगळी रीत आहे! थोडक्यात सांगायचे तर, योनाने उपदेश केला तेव्हा निनवेच्या लोकांनी पश्चात्ताप केला. पण येशूच्या काळातील लोकांनी तसे केले नाही. परिणामी, काळाच्या शेवटी ज्यांनी येशूचे ऐकले नाही त्यांना दोषी ठरवण्याची जबाबदारी निनवेच्या लोकांवर सोपवली जाईल.
यातून आपण सर्वप्रथम हे समजून घेतले पाहिजे की, आपल्या पापांचा पश्चात्ताप करण्यास नकार दिल्याने दोषी ठरण्याचा धोका खरा आणि गंभीर आहे. जे त्याचा उपदेश ऐकत नाहीत, अशा लोकांना येशू अनंतकाळच्या दंडाविषयी सांगत आहे. येशूची ही शिकवण इतकी स्पष्ट आणि कठोर आहे की, पश्चात्ताप करण्याची आपली खरोखर तयारी आहे की नाही, हे आपण प्रामाणिकपणे तपासले पाहिजे.
दुसरी महत्त्वाची गोष्ट अशी की, योनाच्या काळातील लोकांपेक्षा येशूने ज्यांना फटकारले, त्यांना देवाचा संदेश ऐकण्याचे कितीतरी मोठे भाग्य लाभले होते. लक्षात ठेवा, योना सुरुवातीला देवापासून आणि देवाने त्याच्यावर सोपवलेल्या कार्यापासून पळून गेला होता. त्याला निनवेला जायचे नव्हते. त्याच्या इच्छेविरुद्ध त्याला एका व्हेल माशाच्या पोटातून तिथे आणण्यात आले, तेव्हाच तो तिथे गेला. त्यानंतर योनाने मनापासून आणि तळमळीने उपदेश केला असेल, अशी कल्पना करणे कठीण आहे. तरीही त्याचा उपदेश परिणामकारक ठरला.
येशूच्या काळातील लोकांना जगाच्या तारणाऱ्याचे शब्द प्रत्यक्ष ऐकण्याचे भाग्य लाभले. पण आपल्यालाही त्याचे शब्द ऐकण्याचे भाग्य लाभले आहे! आपल्याकडे शुभवर्तमाने, ख्रिस्तसभेची शिकवण, महान संतांची साक्ष, परमपवित्र पोपांचे मेंढपाळ म्हणून लाभणारे मार्गदर्शन, पवित्र संस्कार आणि आणखी कितीतरी काही आहे. आजच्या तंत्रज्ञानाच्या युगात शुभवर्तमानाचा संदेश आपल्यापर्यंत पोहोचण्याचे असंख्य मार्ग आहेत. तरीही ख्रिस्ताच्या संदेशाकडे आपले सहज दुर्लक्ष होऊ शकते.
आज येशूच्या शब्दांना तुम्ही किती मनापासून प्रतिसाद देता, यावर चिंतन करा. तो आपल्याशी प्रभावी रीतीने बोलतो, तरी आपण कितीतरी वेळा त्याचे ऐकत नाही. त्याचे न ऐकल्यामुळे आपण आपल्या पापांपासून पूर्णपणे वळून देवाकडे परत येत नाही. तुमचेही असे होत असेल, तर जे हट्टाने आपली भूमिका सोडत नाहीत त्यांना ऐकावे लागेल, अशा कठोर दोषनिर्णयाच्या शब्दांवरही चिंतन करा. या जाणिवेने आपल्या मनात पवित्र भय निर्माण व्हावे आणि आपल्या प्रभूचा उपदेश ऐकण्याची प्रेरणा मिळावी.
हे जगाच्या तारणाऱ्या, तू माझ्याशी असंख्य मार्गांनी बोलतोस, हे मला माहीत आहे. पवित्र शास्त्रातून, तुझ्या ख्रिस्तसभेतून आणि माझ्या प्रार्थनामय जीवनात तू मला उपदेश करतोस. तुझ्या वाणीकडे लक्ष द्यायला आणि तू जे काही सांगतोस ते पूर्ण आज्ञाधारकपणे व नम्रतेने स्वीकारायला मला मदत कर. माझ्या प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे आणि मी माझ्या पापाचा पश्चात्ताप करून तुझ्याकडे वळतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
मागा आणि सर्व चांगल्या गोष्टी तुम्हाला दिल्या जातील
प्रायश्चित्तकाळाच्या पहिल्या आठवड्यातील गुरुवार
“मागा म्हणजे तुम्हाला दिले जाईल; शोधा म्हणजे तुम्हाला सापडेल; दार ठोठावा म्हणजे ते तुमच्यासाठी उघडले जाईल…”
“तर मग तुमचा स्वर्गीय पिता त्याच्याकडे मागणाऱ्यांना किती अधिक उदारपणे चांगल्या गोष्टी देईल!” मत्तय 7:7, 11
येशू अगदी स्पष्टपणे सांगतो: आपण मागितले तर आपल्याला मिळेल, शोधले तर सापडेल आणि दार ठोठावले तर ते आपल्यासाठी उघडले जाईल. पण तुम्हाला असा अनुभव येतो का? कधीकधी आपण पुन्हा पुन्हा मागतो, विनवणी करतो, तरी आपल्या प्रार्थनेला उत्तर मिळत नाही असे वाटते—निदान आपल्याला हवे तसे उत्तर तरी मिळत नाही. मग “मागा… शोधा… दार ठोठावा” आणि तुम्हाला मिळेल, असे म्हणताना येशूला नेमके काय सांगायचे आहे?
आपल्या प्रभूचे हे आवाहन समजून घेण्यासाठी वर दिलेल्या शास्त्रवचनाकडे लक्ष द्या: आपण प्रार्थनेत मागतो तेव्हा देव “चांगल्या गोष्टी मागणाऱ्यांना देईल.” आपण जे काही मागू ते सर्व देण्याचे तो वचन देत नाही. उलट, जे खरोखर चांगले आहे, विशेषतः जे आपल्या शाश्वत तारणासाठी हिताचे आहे, ते देण्याचे तो वचन देतो.
यातून असा प्रश्न उभा राहतो: “मग मी प्रार्थना कशी करावी आणि प्रार्थनेत काय मागावे?” खरे तर, आपल्या प्रत्येक विनवणीच्या प्रार्थनेत आपण एवढेच मागायला हवे की प्रभूची इच्छा पूर्ण होवो—त्याहून अधिक नाही, त्याहून कमी नाही. केवळ त्याची परिपूर्ण इच्छा पूर्ण होवो.
अशी प्रार्थना करणे प्रथम वाटते त्यापेक्षा कठीण असू शकते. “तुझी इच्छा पूर्ण होवो” असे म्हणण्याऐवजी “माझी इच्छा पूर्ण होवो” अशी प्रार्थना करण्याकडे आपला कितीतरी वेळा कल असतो. पण देवाची इच्छा परिपूर्ण आहे आणि तिच्याद्वारे आपल्याला सर्व “चांगल्या गोष्टी” मिळतात, असा खोलवर विश्वास आपण ठेवू शकलो, तर त्याची इच्छा शोधताना, ती पूर्ण व्हावी म्हणून मागताना आणि त्याच्या हृदयाचे दार ठोठावताना देव स्वतःच्या इच्छेनुसार आपल्याला विपुल कृपा देईल.
आज तुम्ही कशी प्रार्थना करता, यावर चिंतन करा. देवाने आपल्याला द्याव्यात असे वाटणाऱ्या अनेक गोष्टी मागण्याऐवजी, देव स्वतः ज्या चांगल्या गोष्टी देऊ इच्छितो त्या मागण्याचा प्रयत्न करा. सुरुवातीला स्वतःच्या कल्पनांचा आणि इच्छेचा आग्रह सोडणे कठीण जाऊ शकते. पण शेवटी देवाकडून तुम्हाला अनेक चांगल्या गोष्टी लाभतील.
हे खऱ्या चांगुलपणाच्या प्रभू, सर्व बाबतींत तुझी इच्छा पूर्ण होवो, अशी मी प्रार्थना करतो. सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे, मला स्वतःला तुझ्या हाती सोपवायचे आहे आणि तुझ्या परिपूर्ण योजनेवर विश्वास ठेवायचा आहे. माझ्या प्रिय प्रभू, माझ्या स्वतःच्या कल्पना आणि इच्छा सोडून तुझी इच्छा नेहमी शोधायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
खरेपणाने, प्रामाणिकपणे आणि मनापासून जगणे
प्रायश्चित्तकाळाच्या पहिल्या आठवड्यातील शुक्रवार
“मी तुम्हाला सांगतो, तुमचे नीतिमत्त्व शास्त्री आणि परुशी यांच्या नीतिमत्त्वापेक्षा अधिक नसेल, तर तुम्ही स्वर्गराज्यात प्रवेश करणार नाही.” मत्तय 5:20
स्वर्गराज्यात प्रवेश करण्याची इच्छा कोणाला नाही? नक्कीच, आपल्या सर्वांनाच तिथे प्रवेश करायचा आहे! हेच आपल्या जीवनाचे मुख्य ध्येय असायला हवे. आणि हे ध्येय साधताना, शक्य तितक्या अधिक लोकांना आपल्याबरोबर तिथे नेण्याचा प्रयत्नही आपण केला पाहिजे.
बऱ्याचदा आपण याकडे जीवनाचे अंतिम ध्येय म्हणून पाहत नाही. आपण या पृथ्वीवर आहोत त्याचे मुख्य कारण स्वर्गप्राप्ती हे आहे, याचे भान आपण राखत नाही. जीवनातील ज्यांना आपण ‘छोटी ध्येये’ म्हणू शकतो, ती साधण्यातून रोज मिळणाऱ्या समाधानात गुरफटून जाणे फार सोपे आहे. मनोरंजन, पैसा, यश यांसारख्या गोष्टी ही अशी ध्येये आहेत. आणि कधीकधी ही छोटी ध्येयेच आपली एकमेव ध्येये बनतात.
मग तुमचे काय? तुमचे ध्येय काय आहे? दिवसभर तुम्ही कशाचा शोध घेता आणि कशासाठी झटता? दिवसभरात तुम्ही जे काही करता, त्याचे प्रामाणिकपणे परीक्षण केले, तर आपल्या लक्षात येते त्यापेक्षा कितीतरी जास्त आपण क्षुल्लक आणि क्षणभंगुर ध्येयांच्या मागे लागतो, हे पाहून तुम्हाला आश्चर्य वाटेल.
जीवनाचे अंतिम ध्येय, म्हणजे स्वर्गाचे राज्य, कसे गाठायचे याविषयी वरील उताऱ्यात येशू आपल्याला स्पष्ट दिशा देतो. तो दाखवतो तो मार्ग म्हणजे नीतिमत्त्व.
नीतिमत्त्व म्हणजे काय? अगदी सोप्या शब्दांत, खरेपणाने वागणे. आपण जसे आहोत तसे असणे, दिखावा न करणे. आणि सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे, देवावर मनापासून प्रेम करणे. आपण पवित्र आहोत आणि देवाच्या इच्छेचे चांगले पालन करतो, असे भासवण्यात परुशी गुंतले होते. पण त्यांचा दिखावा फारसा टिकला नाही. अभिनय करण्यात ते कदाचित पटाईत असतील, आणि त्यांनी स्वतःची व इतरांचीही खात्री पटवली असेल; पण ते येशूला फसवू शकले नाहीत. त्या खोट्या आवरणापलीकडे प्रत्यक्षात काय होते, हे येशू पाहू शकत होता. त्यांचे ‘नीतिमत्त्व’ हा केवळ स्वतःसाठी आणि इतरांसाठी केलेला दिखावा होता, हे त्याला दिसत होते.
आज आपल्या नीतिमत्त्वावर चिंतन करा—पवित्रतेसाठी झटताना आपण किती प्रामाणिक आहोत आणि किती मनापासून प्रयत्न करतो, याचा विचार करा. स्वर्ग हे आपले अंतिम ध्येय आहे, हे रोज लक्षात ठेवायचे असेल, तर रोजचे प्रत्येक छोटे ध्येय पवित्रतेच्या दिशेने केलेला एक प्रामाणिक प्रयत्न ठरेल, अशीही धडपड केली पाहिजे. जीवनातल्या सर्व लहानसहान गोष्टींमध्ये आपण दररोज ख्रिस्ताचा शोध अगदी मनापासून आणि खरेपणाने घेतला पाहिजे. मग आपली ही प्रामाणिकता आपल्या वागण्यातून दिसू द्यावी, जेणेकरून आपल्या अंतःकरणात खरोखर काय आहे ते प्रकट होईल. खऱ्या अर्थाने नीतिमान असणे म्हणजे दिवसभर मनापासून देवाचा शोध घेणे आणि त्या शोधातील प्रामाणिकता हे आपल्या जीवनाचे कायमचे ध्येय बनवणे.
हे खऱ्या नीतिमत्त्वाच्या प्रभू, मला नीतिमान बनव. माझ्या प्रत्येक कृतीत आणि जीवनात मी ज्या ज्या गोष्टींचा शोध घेतो, त्या सर्वांत मला प्रामाणिक राहण्यास मदत कर. तुझ्यावर प्रेम करण्यास आणि दिवसाच्या प्रत्येक क्षणी तुझ्यावर प्रेम करत राहण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
परिपूर्णतेचे आवाहन
प्रायश्चित्तकाळाच्या पहिल्या आठवड्यातील शनिवार
“म्हणून तुमचा स्वर्गीय पिता जसा परिपूर्ण आहे, तसे तुम्हीही परिपूर्ण व्हा.” मत्तय 5:48
परिपूर्ण होणे हेच आपले पाचारण आहे; त्याहून कमी काही नाही. याहून कमी ध्येय ठेवण्यात धोका असा आहे की तेवढेच ध्येय तुम्ही खरोखर गाठाल. मग पुढे काय? दुसऱ्या शब्दांत, ‘बऱ्यापैकी चांगले’ असण्यातच तुम्ही समाधान मानले, तर तुम्ही खरोखरच ‘बऱ्यापैकी चांगले’ व्हाल. पण येशूच्या दृष्टीने बऱ्यापैकी चांगले असणे पुरेसे नाही. आपण परिपूर्ण व्हावे, अशी त्याची इच्छा आहे! हे एक उदात्त पाचारण आहे.
परिपूर्णता म्हणजे काय? ती इतकी अवघड वाटू शकते की तिची अपेक्षा करणेही जवळजवळ अवास्तव वाटावे. या विचाराने आपण निराशही होऊ शकतो. पण परिपूर्णता खरोखर काय आहे हे समजले, तर त्या विचाराची आपल्याला भीती वाटणार नाही. उलट, ती मिळवण्याची तीव्र इच्छा आपल्या मनात जागी होऊ शकते आणि आपण तिलाच जीवनाचे नवे ध्येय बनवू शकतो.
सुरुवातीला असे वाटू शकते की केवळ पूर्वीच्या थोर संतांनाच परिपूर्ण जीवन जगता आले. पण पुस्तकात आपण ज्या एका संताविषयी वाचतो, अशा प्रत्येक संतामागे इतिहासात ज्यांची नोंदही झालेली नाही असे हजारो संत आहेत; आणि पुढे संत होणारे कितीतरी जण आजही आपल्यात जगत आहेत. याची कल्पना करा. आपण स्वर्गात पोहोचू तेव्हा आपल्याला माहीत असलेल्या थोर संतांना पाहून आपण नक्कीच थक्क होऊ. पण स्वर्गात ज्यांची पहिल्यांदाच ओळख होईल, अशा असंख्य इतर संतांचाही विचार करा. या स्त्री-पुरुषांनी खऱ्या आनंदाचा मार्ग शोधण्यासाठी धडपड केली आणि तो त्यांना सापडला. परिपूर्ण होण्यासाठीच आपल्याला पाचारण आहे, हे त्यांनी ओळखले.
परिपूर्णता म्हणजे प्रत्येक क्षण देवाच्या कृपेत जगण्याचा प्रयत्न करणे. एवढेच! इथे आणि आत्ता देवाच्या कृपेत पूर्णपणे रमून जगणे. उद्याचा दिवस अजून आपल्या हाती आलेला नाही, आणि कालचा दिवस कायमचा निघून गेला आहे. आपल्या हाती आहे तो फक्त हा वर्तमान क्षण. आणि हाच क्षण परिपूर्ण रीतीने जगण्याचे आपल्याला पाचारण आहे.
आपल्यापैकी प्रत्येक जण निदान एका क्षणापुरता तरी परिपूर्णतेसाठी प्रयत्न नक्कीच करू शकतो. इथे आणि आत्ता आपण स्वतःला देवाच्या हाती सोपवू शकतो आणि या क्षणी केवळ त्याची इच्छा जाणून घेऊन ती पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करू शकतो. आपण प्रार्थना करू शकतो, निःस्वार्थ प्रेमाने वागू शकतो, विलक्षण दयाळूपणाची एखादी कृती करू शकतो. आणि हे आत्ता या क्षणी करता येते, तर पुढच्याही क्षणी ते करायला आपल्याला काय अडवत आहे?
काळाच्या ओघात, जसजसे आपण प्रत्येक क्षण देवाच्या कृपेत जगतो आणि प्रत्येक क्षणी त्याच्या इच्छेला स्वतःला सोपवण्याचा प्रयत्न करतो, तसतसे आपण अधिक खंबीर होतो आणि पवित्रतेत वाढतो. हळूहळू अशा सवयी जडतात, ज्यांमुळे प्रत्येक क्षण अशा रीतीने जगणे सोपे होते. कालांतराने या सवयी आपल्याला घडवतात आणि परिपूर्णतेकडे नेतात.
आज आपल्या हाती असलेल्या या क्षणावर चिंतन करा. भविष्याचा विचार न करता केवळ आत्ताच्या क्षणावर लक्ष केंद्रित करा. हा क्षण पवित्रतेत जगण्याचा निश्चय करा, आणि तुम्ही संत होण्याच्या वाटेवर असाल!
हे खऱ्या पावित्र्याच्या प्रभू, मला खरोखर पवित्र व्हायचे आहे. तू जसा पवित्र आहेस, तसे मलाही पवित्र व्हायचे आहे. प्रत्येक क्षण तुझ्यासाठी, तुझ्यासोबत आणि तुझ्यामध्ये जगायला मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, हा क्षण मी तुला अर्पण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
प्रायश्चित्तकाळाचा दुसरा आठवडा
मऊ बांधणीच्या पुस्तकाच्या स्वरूपात & ई-पुस्तक म्हणूनही उपलब्ध
