(अनेक धर्मप्रांतांत आज प्रभूच्या स्वर्गारोहणाचा महोत्सव साजरा केला जातो. तुमच्या धर्मप्रांतात स्वर्गारोहणाचा महोत्सव आज साजरा होत असेल, तर गेल्या गुरुवारचे चिंतन पाहा.)
येशूची प्रार्थना
पास्काचा सातवा रविवार (प्रभूच्या स्वर्गारोहणाचा महोत्सव गुरुवारी साजरा झाला असल्यास)
“पित्या, ती घडी आली आहे. तू आपल्या पुत्राचा गौरव कर, म्हणजे तुझा पुत्र तुझा गौरव करील. तू त्याला सर्व लोकांवर अधिकार दिला आहेस, यासाठी की तू त्याच्या स्वाधीन केलेल्या सर्वांना त्याने शाश्वत जीवन द्यावे.” योहान 17:1–2 (वर्ष अ मधील शुभवर्तमान)
योहानाच्या शुभवर्तमानातील 17 व्या अध्यायात येशूने केलेली प्रार्थना ‘येशूची महायाजकीय प्रार्थना’ म्हणून ओळखली जाते. ही प्रदीर्घ आणि सुंदर प्रार्थना चिंतनासाठी संपूर्ण वाचण्यासारखी आहे.
येशू प्रार्थनेच्या सुरुवातीला पित्याला सांगतो, “घटका आली आहे.” त्याच्या दुःखसहनाची आणि मृत्यूची घटका येऊन ठेपली आहे. पण येशू या घटकेकडे आपल्या गौरवाची संधी म्हणून पाहतो. योहानच्या शुभवर्तमानात, विशेषतः या प्रार्थनेत, उलगडणारे हे एक महत्त्वाचे सत्य आहे. केवळ मानवी दृष्टीने पाहिले तर क्रूस भयंकर आहे. पण दैवी दृष्टीने, म्हणजे पित्याची इच्छा आणि जगाचे तारण लक्षात घेऊन पाहिले तर, हा गौरवाचा क्षण आहे. याच क्षणी येशू क्रूसरूपी सिंहासनावर आरूढ होतो. त्याने स्वेच्छेने स्वीकारलेल्या दुःखसहनातून तो पित्याची इच्छा पूर्णपणे पार पाडतो, म्हणून हा क्षण गौरवाचा आहे.
यानंतर येशू विशेषतः प्रेषितांसाठी प्रार्थना करतो. तो त्यांच्या कार्यासाठी प्रार्थना करतो, जेणेकरून पित्याची इच्छा स्वीकारण्यासाठी आणि येशूचे कार्य पुढे चालू ठेवण्यासाठी त्यांनाही आवश्यक ती कृपा मिळावी. पित्याच्या इच्छेनुसार आपापले क्रूस स्वीकारले तरच त्यांचा गौरव होऊ शकेल, हे त्याला ठाऊक आहे.
शेवटी, प्रेषितांच्या सेवाकार्यातून जे विश्वास ठेवू लागतील, त्यांच्यासाठी येशू प्रार्थना करतो. विशेषतः तो त्यांच्या ऐक्यासाठी प्रार्थना करतो. येशू ज्या ऐक्याविषयी बोलतो, ते स्वर्गातील पित्याशी एकरूप झाल्याने लाभते. या ऐक्यातूनच सर्वांना गौरव प्राप्त होतो. आणि हे ऐक्यही पित्याच्या इच्छेशी पूर्णपणे एकरूप झाल्यानेच साधते.
आज या सुंदर प्रार्थनेवर चिंतन करा आणि चिंतन करताना प्रभूला तुमच्याशी बोलू द्या. पूर्णत्व आणि गौरव यांकडे नेणारे त्याचे आवाहन ऐका. पण लक्षात ठेवा, तुमची स्वतःची ‘घटका’ स्वीकारल्यानेच हे साध्य होते. पित्याच्या इच्छेचे पूर्ण आज्ञापालन करून स्वतःचे जीवन अर्पण करावे आणि अशा रीतीने त्याच्या पुत्राच्या पावलांवर पाऊल ठेवावे, असे आवाहन पिता तुम्हाला करत आहे. हा क्रूस स्वीकारणे हाच स्वर्गाकडे जाणारा मार्ग आहे. ‘हो’ म्हणण्यासाठी लागणारी सर्व कृपा येशूच्या प्रार्थनेतून तुम्हाला मिळते.
हे स्वर्गीय पित्या, सर्व बाबतींत तुझ्या परिपूर्ण आणि पवित्र इच्छेचा मी स्वीकार करतो. माझ्या जीवनातील क्रूस स्वीकारण्याचे आणि ज्या घडीसाठी तू मला बोलावले आहेस तिला सामोरे जाण्याचे तुझे आमंत्रण मी स्वीकारतो. या घडीत मला खरा गौरव लाभो आणि माझ्या जीवनातून सदैव तुझा गौरव होवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
ख्रिस्तामध्ये ऐक्य आणि परिपूर्णता
पास्काचा सातवा रविवार (प्रभूच्या स्वर्गारोहणाचा महोत्सव गुरुवारी साजरा झाला असल्यास—वर्ष क)
आकाशाकडे दृष्टी लावून येशूने अशी प्रार्थना केली: “हे पवित्र पित्या, मी केवळ यांच्यासाठीच नव्हे, तर यांच्या वचनाद्वारे माझ्यावर विश्वास ठेवणाऱ्यांसाठीही प्रार्थना करतो. ते सर्व एक व्हावेत. पित्या, जसा तू माझ्यात आहेस आणि मी तुझ्यात आहे, तसे तेही आपल्यामध्ये असावेत, म्हणजे तू मला पाठवले आहेस असा विश्वास जग ठेवील. तू मला दिलेला गौरव मी त्यांना दिला आहे, यासाठी की जसे आपण एक आहोत तसे तेही एक व्हावेत…” योहान 17:20–22
किती अद्भुत प्रार्थना आहे ही! या प्रार्थनेचा अर्थ नीट लक्षात घ्या. येशूंनी अटक होण्याच्या अगदी आधी केलेली ही त्यांची महायाजकीय प्रार्थना आहे. ज्या शेवटच्या भोजनाच्या वेळी येशूंनी परमपवित्र युखरिस्ताची स्थापना केली, त्या भोजनाचा समारोप या प्रार्थनेने होतो. ही खरोखर त्यांची युखरिस्तीय प्रार्थना आहे; क्रूसावर त्यांनी केलेल्या स्वतःच्या जीवनाच्या अर्पणात ती परमोच्च बिंदूला पोहोचते. ही केवळ प्रार्थना नाही; आपल्या प्रभूच्या जीवनात सहभागी होण्याचे जे आमंत्रण आपल्याला मिळाले आहे, त्या जीवनाविषयीची शिकवणही ती देते.
वर दिलेल्या उताऱ्यात येशूंनी केवळ शिष्यांसाठीच नव्हे, तर ‘यांच्या वचनाद्वारे माझ्यावर विश्वास ठेवणाऱ्यांसाठीही’ प्रार्थना केली, हे लक्षात घ्या. दुसऱ्या शब्दांत, येशू तुमच्यासाठी आणि शुभवर्तमान ऐकून त्याला प्रतिसाद देणाऱ्या प्रत्येकासाठी प्रार्थना करत होते. पित्याशी असलेल्या त्यांच्या परिपूर्ण ऐक्यात तुम्हीही सहभागी व्हावे, अशी त्यांची प्रार्थना होती. ते आणि पिता जसे एक आहेत, तसेच सर्वांनी एक व्हावे, अशी त्यांनी प्रार्थना केली. खरोखर, किती अद्भुत आहे ही प्रार्थना!
सुरुवातीला, ऐक्य म्हणजे काय हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. आपल्यापैकी प्रत्येकाच्या अंतःकरणात दुसऱ्या व्यक्तीशी एकरूप होण्याची खोल ओढ असते. विवाहाची ओढ, आई-वडील आणि मुलांमधील प्रेम, मैत्रीची इच्छा आणि समुदाय म्हणून एकत्र येऊन जुळणारी नाती, या साऱ्यांतून ही ओढ दिसून येते. आपल्याला ऐक्य हवे असते. आपल्याला एक व्हायचे असते. दुर्दैवाने, इतरांशी पवित्र ऐक्य प्रस्थापित करण्याच्या आपल्या नैसर्गिक क्षमतेला आदिपापामुळे खोल घाव बसला. म्हणूनच जे गमावले होते ते केवळ पुन्हा मिळवून देणे नव्हे, तर त्याचे रूपांतर त्याहूनही श्रेष्ठ अशा वास्तवात करणे, हे देवपुत्राच्या कार्याचे मुख्य उद्दिष्ट होते. आता येशूचे जीवन, मरण आणि पुनरुत्थान यांमुळे आपण केवळ एकमेकांशी शांतीने राहू शकतो असे नाही, तर खुद्द देवाशी एका नव्या आध्यात्मिक ऐक्यातही सहभागी होऊ शकतो. हे ऐक्य आपल्या अंतःकरणाला आणि आत्म्याला, म्हणजेच आपल्या अस्तित्वाच्या गाभ्याला, स्पर्श करते.
आपल्या अंतःकरणात डोकावून पाहा आणि इतरांशी जवळचे नाते जोडण्याची जी उपजत ओढ तुमच्यात आहे, ती शोधण्याचा प्रयत्न करा. या इच्छेचा खरा अर्थ उमगला, तर तिचे चिंतन मनाला मोठा दिलासा देते आणि ही ओढ अधिक जाणवते. या इच्छेतून स्वार्थ, वासना आणि दुसऱ्यावर हक्क गाजवण्याची वृत्ती बाजूला सारता आली, तर उरते ती इतरांशी एकरूप होण्याची एक अतिशय पवित्र इच्छा. ती इच्छा आपल्या अंतःकरणात शोधण्याचा प्रयत्न करा.
देवाने तुमच्या अंतःकरणात ठेवलेली ही इच्छा तुम्हाला उमगू लागेल, तेव्हा येशूच्या महायाजकीय प्रार्थनेतून शिका. परमपवित्र त्रित्वाच्या जीवनात आणि ऐक्यात सहभागी झाल्यानेच ही इच्छा पूर्णपणे तृप्त होते, हे समजून घ्या. देवाच्या स्वतःच्या जीवनात सहभागी होण्यासाठी आपल्याला पाचारण करण्यात आले आहे. जेव्हा आपण त्या जीवनात सहभागी होतो, तेव्हा आपण परस्परांशीही परिपूर्ण आणि पवित्र ऐक्यात सहभागी होतो. या जीवनातील पवित्र विवाह ही पुढे लाभणाऱ्या त्या ऐक्याची पृथ्वीवरील पूर्वप्रतिमा आहे. स्वर्गात, ज्या दैवी विवाहासाठी आपल्याला पाचारण करण्यात आले आहे, तो आपल्या प्रत्येक मानवी इच्छेची पूर्तता शक्य करील.
इतरांशी ऐक्याने जगण्याची जी ओढ तुमच्या अंतःकरणात आहे, तिचे आज चिंतन करा. या इच्छेचा विचार करताना हे लक्षात ठेवा की परमपवित्र त्रित्वाने आपल्या दैवी जीवनात सहभागी होण्यासाठी दिलेले आमंत्रण स्वीकारल्यानेच ती पूर्ण होऊ शकते. येशूने पित्याला केलेली प्रार्थना प्रार्थनाभावाने वाचा आणि त्याने ती तुमच्यासाठी केली होती, हे जाणून घ्या. या प्रार्थनेत त्याच्यासोबत सहभागी व्हा आणि ती आपलीही प्रार्थना बनवा, म्हणजे तुमच्या प्रत्येक मानवी इच्छेची पूर्तता देवामध्ये होऊ लागेल.
हे परमपवित्र त्रित्वा, तू मला तुझ्या गौरवमय जीवनात सहभागी होण्याचे आमंत्रण दिले आहेस. तुझ्या त्रित्वातील ऐक्यात सहभागी होण्यासाठी तू मला बोलावतोस. माझ्यातील प्रत्येक स्वार्थी इच्छा दूर करून मला शुद्ध कर आणि माझे अंतःकरण केवळ तुझ्याच ओढीने भरून टाक. तुझ्याशी असलेल्या या ऐक्यात मला पूर्ण तृप्ती लाभो आणि इतरांशी खरे ऐक्य साधता येवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
निश्चयावर ठाम राहणे
पास्काच्या सातव्या आठवड्यातील सोमवार
“आता आम्हाला कळले की तुला सर्व काही ठाऊक आहे आणि कोणी तुला प्रश्न विचारण्याची तुला गरज नाही. म्हणून तू देवाकडून आला आहेस, असा आम्ही विश्वास ठेवतो.” येशूने त्यांना उत्तर दिले, “आता तुम्ही विश्वास ठेवता काय? पाहा, अशी वेळ येत आहे, किंबहुना ती आलीच आहे, जेव्हा तुम्ही विखुरले जाल, प्रत्येक जण आपापल्या घरी जाईल आणि मला एकटे सोडाल.” योहान 16:30–32
तुम्ही येशूवर विश्वास ठेवू लागला आहात का? तुमची श्रद्धा किती खोलवर रुजली आहे? आणि तुम्ही विश्वास का ठेवता? तुमच्यावर काहीही ओढवले तरी त्या श्रद्धेला धरून राहण्याची तुमची तयारी आणि इच्छा आहे का? येशूचे अनुसरण करणे कठीण असले आणि ते लोकांना पसंत नसले, तरी त्याचे अनुसरण करण्यास तुम्ही तयार आहात का? आपल्या श्रद्धेपायी दुःख सोसण्याची तुमची तयारी आहे का? हे महत्त्वाचे प्रश्न आहेत. ख्रिस्ती म्हणून जगणे सोपे असो वा कठीण, या प्रश्नांची उत्तरे आपण दिलीच पाहिजेत.
इतर सगळे जण येशूच्या मार्गाने चालत असतील, तेव्हा ख्रिस्ती म्हणून जगणे आणि येशूच्या मागे चालणे सोपे असते. उदाहरणार्थ, बाप्तिस्म्याच्या किंवा विवाहाच्या प्रसंगी त्या समुदायाचा आपणही भाग आहोत असे वाटावे आणि इतर जे करत आहेत त्याला आपला पाठिंबा आहे, त्यावर आपलाही विश्वास आहे, हे त्यांना कळावे असे वाटणे स्वाभाविक आहे. पण तुमच्या विश्वासाची थट्टा केली जाते किंवा तो कमी लेखला जातो, तेव्हा काय? किंवा समाजाच्या रूढींच्या दबावाला न जुमानता आपल्या विश्वासासाठी इतरांपेक्षा वेगळी भूमिका घेण्याचा कठीण निर्णय घ्यावा लागतो, तेव्हा काय? अशा वेळी ख्रिस्ताचा अनुयायी म्हणून जगणे अधिक आव्हानात्मक असते.
आजच्या शुभवर्तमानात अनेक जण येशूच्या शिकवणुकीचा विचार करत होते, त्याचे बोलणे ऐकत होते आणि त्याच्याविषयी चर्चा करत होते. येशू पवित्र पुरुष आणि महान संदेष्टा आहे, याबद्दल त्यांच्यात एकमत होते, असे दिसते. येशू हाच मशीहा आहे, असाही विश्वास अनेकांच्या मनात दृढ होऊ लागला होता. अशा अनुकूल वातावरणामुळे येशूवर आपला विश्वास आहे आणि तो देवाकडून आला आहे, असे म्हणणे अनेकांना सोपे गेले.
येशू त्यांना लगेच सांगतो की आता ते विश्वास ठेवत असले, तरी लवकरच अशी वेळ येईल जेव्हा जवळजवळ सगळेच त्याला सोडून जातील. ते विखुरले जातील आणि त्याला एकटे सोडतील. त्याचा होणारा छळ आणि त्याचे वधस्तंभावर खिळले जाणे यांविषयीचे हे स्पष्ट भाकीत आहे.
ख्रिस्ताचे अनुसरण करणे लोकांना फारसे मान्य नसते, तेव्हा आपण त्याच्याशी किती विश्वासू राहतो, ही आपल्या श्रद्धेची सर्वांत मोठी परीक्षा आहे. सर्व काही सुरळीत असते तेव्हापेक्षा अशा प्रसंगी आपली श्रद्धा कृतीतून दाखवण्याची आणि ख्रिस्ती म्हणून जगण्याचा आपला निश्चय दृढ करण्याची अधिक संधी मिळते.
ख्रिस्ताशी तुमची बांधिलकी किती खोल आहे, यावर आज चिंतन करा. वधस्तंभापर्यंत त्याच्या मागे जाण्यास तुम्ही तयार आहात का? त्याचे अनुसरण करण्यासाठी सर्वस्व सोडण्याची तुमची तयारी आहे का? तुमचे उत्तर ठाम ‘होय’ असेल, अशी आशा आहे. जीवनात कोणतीही परिस्थिती आली, तरी या ‘होय’ने आपल्या जीवनाला दिशा दिली पाहिजे.
प्रभू, माझा खरोखर विश्वास आहे. तुझ्यावरचा माझा विश्वास सर्व परिस्थितीत दृढ राहावा म्हणून मला मदत कर. तुला ‘हो’ म्हणायला आणि त्या ‘हो’शी सदैव प्रामाणिक राहून जगायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
गौरवीकरण
पुनरुत्थानकाळातील सातव्या आठवड्याचा मंगळवार
येशूने स्वर्गाकडे दृष्टी लावून म्हटले, “पित्या, ती घटका आली आहे. तुझ्या पुत्राचा गौरव कर, म्हणजे तुझा पुत्र तुझा गौरव करील.” योहान 17:1
पुत्राचा गौरव करणे हे पित्याचे कार्य आहे; पण आपण सर्वांनीही या कार्याकडे लक्ष दिले पाहिजे!
सर्वप्रथम, येशू ज्या ‘घटके’विषयी बोलतो, ती त्याला वधस्तंभावर खिळले जाण्याची घटका आहे, हे आपण ओळखले पाहिजे. प्रथमदर्शनी ती दुःखाची घटका वाटू शकते. परंतु दैवी दृष्टीने पाहता, येशूच्या लेखी ती त्याच्या गौरवाची घटका आहे. त्याने पित्याची इच्छा पूर्णपणे पार पाडली, म्हणून त्या घटकेला स्वर्गातील पिता त्याचा गौरव करतो. जगाच्या तारणासाठी त्याने आपले मरण पूर्ण मनाने स्वीकारले.
आपण आपल्या मानवी दृष्टीनेही याकडे पाहिले पाहिजे. आपल्या दैनंदिन जीवनात ही ‘घटका’ आपण सतत स्वीकारू शकतो आणि तिला फलदायी ठरू देऊ शकतो, हे आपण लक्षात घेतले पाहिजे. येशूची ही ‘घटका’ आपण आपल्या जीवनात सतत जगली पाहिजे. कशी? आपल्या जीवनातील वधस्तंभ सतत स्वीकारून, जेणेकरून तोही गौरवाची घटका ठरेल. असे केल्याने आपल्या वधस्तंभांना दैवी अर्थ प्राप्त होतो आणि ते दैवी स्वरूप धारण करून देवाच्या कृपेचे झरे बनतात.
शुभवर्तमानाचे सौंदर्य यात आहे की आपण सोसतो ते प्रत्येक दुःख आणि वाहतो तो प्रत्येक वधस्तंभ, ही ख्रिस्ताचा वधस्तंभ प्रकट करण्याची संधी आहे. त्याचे दुःख आणि मरण आपल्या जीवनात जगून त्याचा सतत गौरव करण्यासाठी तो आपल्याला बोलावतो.
तुम्ही सोसत असलेल्या कष्टांचे आज चिंतन करा. आणि हे जाणून घ्या की तुम्ही ख्रिस्ताला तसे करू दिले, तर त्याच्यामध्ये तुमचे हे कष्टही त्याच्या तारणदायी प्रेमात सहभागी होऊ शकतात.
हे येशू, माझा वधस्तंभ आणि माझे कष्ट मी तुझ्या हाती सोपवतो. तू देव आहेस आणि सर्व गोष्टींचे गौरवात रूपांतर करू शकतोस. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
या जगात तग धरून राहणे
पुनरुत्थानकाळातील सातव्या आठवड्याचा बुधवार
“मी त्यांना तुझे वचन दिले आणि जगाने त्यांचा द्वेष केला, कारण जसा मी या जगाचा नाही, तसे तेही या जगाचे नाहीत. तू त्यांना जगातून काढून घ्यावेस अशी मी विनंती करत नाही, तर त्या दुष्टापासून त्यांचे रक्षण करावेस अशी विनंती करतो. जसा मी या जगाचा नाही, तसे तेही या जगाचे नाहीत. सत्यात त्यांना पवित्र कर. तुझे वचन हेच सत्य आहे.” योहान 17:14–17
“सत्यात त्यांना पवित्र कर. तुझे वचन हेच सत्य आहे.” यातच टिकून राहण्याचे रहस्य आहे!
पवित्र शास्त्र आपल्याला सांगते की जीवनात आपल्याला तीन प्रमुख मोहांना सामोरे जावे लागते: देहाचा, जगाचा आणि सैतानाचा मोह. हे तिन्ही मोह आपल्याला चुकीच्या मार्गाला नेण्याचा प्रयत्न करतात. पण या तिन्हींवर एका गोष्टीने मात करता येते—ती म्हणजे सत्य.
वरील शुभवर्तमानातील उताऱ्यात विशेषतः ‘जगाचा’ आणि ‘त्या दुष्टाचा’ उल्लेख आहे. तो दुष्ट म्हणजे सैतान; तो खरोखर अस्तित्वात आहे. तो आपला द्वेष करतो आणि आपल्याला चुकीच्या मार्गाला नेऊन आपले जीवन उद्ध्वस्त करण्यासाठी शक्य ते सर्व करतो. तो पोकळ आश्वासनांनी आपले मन भरून टाकण्याचा प्रयत्न करतो, क्षणिक सुखाची लालूच दाखवतो आणि स्वार्थी महत्त्वाकांक्षांना उत्तेजन देतो. तो प्रारंभापासून खोटारडा होता आणि आजही खोटारडाच आहे.
येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या प्रारंभी, त्याच्या चाळीस दिवसांच्या उपवासात, सैतानाने त्याला दाखवलेल्या मोहांपैकी एक म्हणजे जग जे काही देऊ शकते ते सर्व मिळवण्याचा मोह. सैतानाने येशूला पृथ्वीवरील सर्व राज्ये दाखवली आणि म्हटले, “तू माझ्यापुढे साष्टांग दंडवत घालून माझी उपासना केलीस, तर हे सर्व मी तुला देईन.”
सर्वप्रथम, येशू आधीपासूनच सर्व गोष्टींचा निर्माणकर्ता असल्यामुळे हे प्रलोभन निरर्थक होते. तरीही, या ऐहिक आमिषाने सैतानाने आपली परीक्षा घ्यावी, असे येशूने होऊ दिले. त्याने असे का केले? कारण जगातील अनेक आमिषांचा मोह आपणा सर्वांना पडेल, हे येशूला माहीत होते. ‘जग’ या शब्दाने आपल्याला अनेक गोष्टी अभिप्रेत आहेत. आजच्या काळात त्यांपैकी एक गोष्ट मनात येते: जगाने आपल्याला स्वीकारावे, ही इच्छा. ही एक अशी कीड आहे जी सहज लक्षात येत नाही, पण तिचा परिणाम अनेकांवर होतो, अगदी आपल्या ख्रिस्तसभेवरही.
प्रसारमाध्यमांचा आणि जागतिक राजकीय संस्कृतीचा प्रभाव इतका प्रबळ आहे की, ख्रिस्ती म्हणून आपण आपल्या काळाच्या प्रवाहाशी निमूटपणे जुळवून घ्यावे, असा दबाव आज पूर्वीपेक्षा अधिक आहे. जे लोकप्रिय आहे आणि समाजाला मान्य आहे, तेच करावे आणि तेच खरे मानावे, असा मोह आपल्याला होतो. आणि ज्या ‘सुवार्तेला’ आपण कान देत आहोत, ती नैतिकतेविषयी उदासीन असलेल्या लौकिक जगाची आहे.
काहीही आणि सर्वकाही स्वीकारण्यास तयार असलेले लोक बनण्याची प्रबळ प्रवृत्ती आपल्या संस्कृतीत दिसते. इंटरनेट आणि प्रसारमाध्यमांमुळे ही प्रवृत्ती जगभर पसरली आहे. नैतिक सचोटीचे आणि सत्याचे भान आपण गमावले आहे. म्हणूनच आज पूर्वीपेक्षा अधिक निकडीने आपण येशूचे शब्द मनापासून स्वीकारले पाहिजेत: ‘तुझे वचन सत्य आहे.’ देवाचे वचन, शुभवर्तमान, आपल्या धर्मशिक्षणग्रंथात जे काही शिकवले आहे आणि आपली श्रद्धा जे काही उलगडून दाखवते, ते सर्व सत्य आहे. केवळ याच सत्याच्या प्रकाशात आपण वाटचाल केली पाहिजे.
धर्मनिरपेक्ष संस्कृतीचा तुमच्यावर किती प्रभाव आहे, यावर आज चिंतन करा. तुम्ही धर्मनिरपेक्ष समाजाच्या दबावाला किंवा आजच्या काळातील धर्मनिरपेक्ष ‘शुभवर्तमानांना’ बळी पडला आहात का? या असत्यांचा प्रतिकार करण्यासाठी मनोबल लागते. सत्याला समर्पित राहिलो तरच आपण त्यांचा प्रतिकार करू शकू.
हे सर्व सत्याच्या प्रभू, मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. तूच सत्य आहेस. माझे लक्ष भरकटू नये आणि माझ्या सभोवतालच्या असंख्य असत्यांमधून मला वाट काढता यावी, यासाठी मला तुझ्या वचनाची गरज आहे. मला सामर्थ्य आणि शहाणपण दे, जेणेकरून मी सदैव तुझ्या संरक्षणात राहीन आणि त्या दुष्टापासून दूर राहीन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
स्वर्गाकडे दृष्टी उचलणे
पास्काच्या सातव्या आठवड्यातील गुरुवार
स्वर्गाकडे दृष्टी लावून येशूने अशी प्रार्थना केली: “मी केवळ यांच्यासाठीच प्रार्थना करीत नाही, तर यांच्या वचनाद्वारे माझ्यावर विश्वास ठेवणाऱ्यांसाठीही प्रार्थना करतो, जेणेकरून ते सर्व एक व्हावेत. हे पित्या, जसा तू माझ्यामध्ये आहेस आणि मी तुझ्यामध्ये आहे, तसे त्यांनीही आपल्यामध्ये असावे, म्हणजे तू मला पाठवलेस असा विश्वास जगाने ठेवावा.” योहान 17:20–21
‘स्वर्गाकडे दृष्टी उचलून…’ किती सुंदर शब्द आहेत हे!
येशूने स्वर्गाकडे दृष्टी उचलली आणि स्वर्गातील आपल्या पित्याला प्रार्थना केली. दृष्टी उचलण्याच्या या कृतीतून पित्याच्या उपस्थितीचे एक आगळे वैशिष्ट्य प्रकट होते: पिता सर्वातीत आहे. ‘सर्वातीत’ म्हणजे पिता सर्वांहून श्रेष्ठ आणि सर्वांच्या पलीकडे आहे. जग त्याला सामावून घेऊ शकत नाही. म्हणून पित्याशी बोलताना येशू प्रथम या कृतीतून पित्याचे सर्वातीतपण मान्य करतो.
पण पिता आणि येशू यांच्या नात्यातील निकटताही आपण लक्षात घेतली पाहिजे. ‘निकटता’ म्हणजे पिता आणि येशू हे एकरूप आहेत. त्यांचे नाते अत्यंत वैयक्तिक आहे.
‘घनिष्ठता’ आणि ‘सर्वातीतपणा’ हे दोन शब्द कदाचित आपल्या रोजच्या बोलण्यात येत नसतील, पण त्यांमागील संकल्पना समजून घेणे आणि त्यांवर चिंतन करणे मोलाचे आहे. या दोन्ही शब्दांचा अर्थ नीट समजून घेण्याचा आपण प्रयत्न केला पाहिजे. विशेषतः, पवित्र त्रित्वाशी असलेल्या आपल्या नात्यात या दोन्हींचा अनुभव कसा येतो, हे आपण जाणून घेतले पाहिजे.
आपण जे विश्वास ठेवू, त्यांना पिता आणि पुत्र यांच्या ऐक्यात सहभागी होता यावे, अशी येशूने पित्याकडे प्रार्थना केली. आपण देवाच्या जीवनात आणि प्रेमात सहभागी होऊ. याची सुरुवात देवाचे सर्वातीतपण ओळखण्यापासून होते. आपणही स्वर्गाकडे दृष्टी उचलून देवाचे तेज, गौरव, महानता, सामर्थ्य आणि वैभव पाहण्याचा प्रयत्न करतो. तो सर्वांहून श्रेष्ठ आणि सर्वांच्या पलीकडे आहे.
प्रार्थनेत आपण स्वर्गाकडे दृष्टी लावतो, तेव्हा हा गौरवशाली आणि सर्वांच्या पलीकडे असलेला देव आपल्या आत्म्यात उतरतो, आपल्याशी संवाद साधतो, आपल्यावर प्रेम करतो आणि आपल्याशी अत्यंत वैयक्तिक नाते जोडतो, हे पाहण्याचाही आपण प्रयत्न केला पाहिजे. देवाच्या जीवनाची ही दोन अंगे प्रथमदर्शनी एकमेकांच्या अगदी विरुद्ध वाटू शकतात; तरीही ती इतकी सुंदर रीतीने एकत्र नांदतात, हे आश्चर्यकारक आहे. ती परस्परविरोधी नाहीत, उलट ती एकमेकांशी घट्ट जोडलेली आहेत आणि सर्व गोष्टींचा निर्माणकर्ता व पालनकर्ता याच्याशी आपले जिव्हाळ्याचे नाते जोडतात.
विश्वाचा गौरवशाली आणि सर्वशक्तिमान देव तुमच्या आत्म्याच्या गुप्त गाभ्यात उतरतो, यावर आज चिंतन करा. त्याची उपस्थिती ओळखा. तो तुमच्यामध्ये वास करतो; त्याची आराधना करा, त्याच्याशी बोला आणि त्याच्यावर प्रेम करा.
हे परम गौरवशाली प्रभू, प्रार्थनेत सदैव स्वर्गाकडे दृष्टी लावण्यास मला मदत कर. मी सतत तुझ्याकडे आणि तुझ्या पित्याकडे वळावे. प्रार्थनेत अशी दृष्टी लावली असता, माझ्या आत्म्यात तू जिवंत आहेस, तिथे तुझी आराधना होते आणि तुझ्यावर प्रेम केले जाते, हेही मला उमगू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
तू माझ्यावर प्रेम करतोस का?
पास्काच्या सातव्या आठवड्यातील शुक्रवार
येशूने त्याला तिसऱ्यांदा विचारले, “योहानाचा पुत्र शिमोन, तुझे माझ्यावर प्रेम आहे का?” “तुझे माझ्यावर प्रेम आहे का?” असे येशूने तिसऱ्यांदा विचारल्यामुळे पेत्राला दुःख झाले. तो येशूला म्हणाला, “प्रभू, तुला सर्व काही माहीत आहे; माझे तुझ्यावर प्रेम आहे, हेही तुला माहीत आहे.” येशू त्याला म्हणाला, “माझ्या मेंढरांना चार.” योहान 21:17
येशूने पेत्राला तीनदा विचारले की त्याचे येशूवर प्रेम आहे का. तीनदाच का? यामागचे एक कारण असे की पेत्राने येशूला तीनदा नाकारले होते आणि त्याची “भरपाई” करण्याची संधी त्याला मिळावी. येशूला पेत्राकडून तीनदा माफी मागून घेण्याची गरज नव्हती. पण पेत्राला आपले प्रेम तीनदा व्यक्त करण्याची गरज होती, आणि येशूला ते माहीत होते.
तीन हा अंक परिपूर्णतेचेही प्रतीक आहे. उदाहरणार्थ, देव “पवित्र, पवित्र, पवित्र” आहे, असे आपण म्हणतो. अशा रीतीने तीनदा म्हटल्याने देव सर्वांत पवित्र आहे, हे व्यक्त होते. येशूवर आपले प्रेम आहे, असे तीनदा सांगण्याची संधी पेत्राला मिळाली. त्यामुळे त्याला आपल्या अंतःकरणाच्या अगदी गाभ्यातून ते प्रेम व्यक्त करता आले.
अशा रीतीने पेत्राने तीनदा आपले प्रेम व्यक्त केले आणि तीनदा नाकारण्याची भरपाई केली. यातून आपल्यालाही देवावर प्रेम करण्याची आणि त्याची दया मागण्याची किती खोल गरज आहे, हे उमगले पाहिजे. आपणही ते अशाच “तिहेरी” रीतीने केले पाहिजे.
देवावर तुमचे प्रेम आहे असे तुम्ही त्याला सांगता, तेव्हा ते प्रेम किती खोलवर रुजलेले असते? ती केवळ शब्दांची औपचारिकता आहे, की तुमचे संपूर्ण जीवन व्यापून टाकणारे प्रेम आहे? देवावर प्रेम आहे असे म्हणताना तुम्ही ते अगदी मनापासून म्हणता का? की ते प्रेम अधिक खोल व्हावे म्हणून अजून प्रयत्न करण्याची गरज आहे?
आपले प्रेम अधिक खोल व्हावे म्हणून आपण सर्वांनीच प्रयत्न करायला हवेत. म्हणूनच हा उतारा आपल्यासाठी इतका महत्त्वाचा आहे. येशू हाच प्रश्न आपल्यालाही तीनदा विचारत आहे, हे आपण ऐकले पाहिजे. केवळ “प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे” एवढे ऐकून त्याचे समाधान होत नाही, हे आपण समजून घेतले पाहिजे. त्याला हे पुन्हा पुन्हा ऐकायचे आहे. आपण हे प्रेम अंतःकरणाच्या अगदी गाभ्यातून व्यक्त केले पाहिजे, हे त्याला माहीत आहे; म्हणूनच तो आपल्याला हा प्रश्न विचारतो. “प्रभू, तुला सर्व काही माहीत आहे; माझे तुझ्यावर प्रेम आहे, हेही तुला माहीत आहे!” हेच आपले अंतिम उत्तर असले पाहिजे.
तीनदा विचारलेला हा प्रश्न आपल्याला त्याच्या दयेची आपल्या अंतःकरणातील सर्वांत खोल आस व्यक्त करण्याचीही संधी देतो. आपण सर्व जण पाप करतो. आपण सर्व जण कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे येशूला नाकारतो. पण आनंदाची बातमी अशी आहे की, आपले पाप हे आपले प्रेम अधिक दृढ करण्याची प्रेरणा ठरू द्यावे, असे आमंत्रण येशू आपल्याला सदैव देतो. तो आपल्यावर राग धरून बसत नाही. तो रुसत नाही. तो आपल्या पापाची सतत आठवण करून देऊन आपल्याला दोष देत राहत नाही. पण आपण आपल्या पापांबद्दल अंतःकरणाच्या अगदी तळापासून पश्चात्ताप करावा आणि आपल्या हृदयाचे पूर्ण परिवर्तन व्हावे, अशी त्याची अपेक्षा आहे. आपण पापापासून पूर्णपणे दूर वळावे, अशी त्याची इच्छा आहे.
आज चिंतन करा: देवावर तुमचे प्रेम किती खोल आहे आणि ते तुम्ही त्याच्यापाशी किती चांगल्या रीतीने व्यक्त करता? देवावरचे तुमचे प्रेम तिहेरी रीतीने व्यक्त करण्याचा निश्चय करा. ते प्रेम खोल, प्रामाणिक आणि कधीही मागे न घेतले जाणारे असू द्या. तुमची ही मनापासून केलेली कृती प्रभू स्वीकारेल आणि ते प्रेम तुम्हाला शंभरपटीने परत देईल.
हे माझ्या प्रेमळ प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे, हे तुला ठाऊक आहे. माझा दुर्बलपणाही तुला ठाऊक आहे. तुझ्यावरचे माझे प्रेम आणि तुझ्या दयेची माझी आस व्यक्त करण्यासाठी तू मला देत असलेले आमंत्रण मला ऐकू दे. हे प्रेम आणि ही आस मला अगदी मनापासून तुझ्यापुढे अर्पण करू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
येशूचे गुप्त जीवन
पुनरुत्थानकाळातील सातव्या आठवड्याचा शनिवार
येशूने आणखीही पुष्कळ गोष्टी केल्या. पण त्यांपैकी प्रत्येक गोष्ट वेगवेगळी लिहून सांगितली, तर लिहिली जाणारी पुस्तके साऱ्या जगातही मावणार नाहीत, असे मला वाटते. योहान 21:25
आपल्या धन्य मातेने आपल्या पुत्राला किती खोलवर जाणले असेल, याची कल्पना करा. त्याची आई म्हणून तिने त्याच्या जीवनातील इतरांना न दिसलेले कितीतरी क्षण पाहिले असतील आणि त्यांचा अर्थही तिला उमगला असेल. वर्षामागून वर्ष तो कसा वाढत गेला, हे तिने पाहिले असेल. आयुष्यभर तो इतरांशी कसा वागला आणि त्यांच्याशी त्याचे संबंध कसे होते, हे तिने पाहिले असेल. तो आपल्या सार्वजनिक सेवाकार्याची तयारी करत आहे, हेही तिने ओळखले असेल. त्या सार्वजनिक सेवाकार्यातील इतरांना न दिसलेल्या कितीतरी क्षणांची आणि त्याच्या संपूर्ण जीवनातील असंख्य पवित्र क्षणांची ती साक्षीदार झाली असेल.
वर दिलेले वचन हे योहानाच्या शुभवर्तमानातील शेवटचे वाक्य आहे. ते आपल्याला फारसे ऐकायला मिळत नाही. तरीही ते आपल्याला चिंतन करण्यासारख्या काही विलक्षण गोष्टी सुचवते. ख्रिस्ताच्या जीवनाविषयी आपल्याला जे काही माहीत आहे, ते शुभवर्तमानांमध्ये आहे. पण येशू कोण आहे, याचे संपूर्ण चित्र या छोट्याशा शुभवर्तमानग्रंथांत कसे मावणार? ते मावणे शक्यच नाही. वर योहान म्हणतो त्याप्रमाणे, ते सारे लिहायला गेलो तर ती पाने सामावून घेण्यास संपूर्ण जगही पुरणार नाही. या विधानातून किती काही सूचित होते!
म्हणून या शास्त्रवचनातून आपण पहिली गोष्ट लक्षात घ्यायला हवी: ख्रिस्ताच्या प्रत्यक्ष जीवनाचा अगदी थोडाच भाग आपल्याला माहीत आहे. आपल्याला जे माहीत आहे ते गौरवशाली आहे. पण त्यापलीकडे अजून कितीतरी आहे, याची जाणीव आपण ठेवली पाहिजे. या जाणिवेतून आपल्या मनात कुतूहल, ओढ आणि आणखी जाणून घेण्याची इच्छा दाटून यावी. आपल्याला खरे तर किती थोडे माहीत आहे, हे उमगल्यावर ख्रिस्ताचा अधिक खोलवर शोध घेण्याची प्रेरणा आपल्याला मिळेल, अशी आशा आहे.
मात्र, या उताऱ्यातून आपल्याला आणखी एक गोष्ट उमगते: ख्रिस्ताच्या जीवनातील असंख्य घटना अगणित ग्रंथखंडांतही मावणार नाहीत, तरी पवित्र शास्त्रात जे लिहिलेले आहे, त्यातून आपल्याला खुद्द येशूचा शोध लागू शकतो. त्यांच्या जीवनातील प्रत्येक तपशील कदाचित आपल्याला माहीत होणार नाही, पण खुद्द येशूची भेट आपल्याला घडू शकते. पवित्र शास्त्रात देवाचे जिवंत वचन असलेल्या येशूला आपण भेटू शकतो, आणि त्या भेटीत आपल्याला जे काही आवश्यक आहे ते सर्व मिळते.
आज चिंतन करा: तुमची येशूशी किती खोल ओळख आहे? पवित्र शास्त्र वाचण्यासाठी आणि त्यावर मनन करण्यासाठी तुम्ही पुरेसा वेळ देता का? तुम्ही दररोज येशूशी बोलता का आणि त्यांना अधिक जाणून घेण्याचा व त्यांच्यावर प्रेम करण्याचा प्रयत्न करता का? त्यांची उपस्थिती तुम्हाला जाणवते का आणि तुम्ही नियमितपणे त्यांच्या सान्निध्यात वेळ घालवता का? यांपैकी कोणत्याही प्रश्नाचे उत्तर ‘नाही’ असेल, तर देवाचे पवित्र वचन अधिक सखोलपणे वाचण्याचा पुन्हा संकल्प करण्यासाठी आजचा दिवस योग्य ठरेल.
हे प्रभू, तुझ्या जीवनाविषयीची प्रत्येक गोष्ट मला माहीत नसेल, पण तुला ओळखण्याची माझी मनापासून इच्छा आहे. दररोज तुला भेटावे, तुझ्यावर प्रेम करावे आणि तुला अधिक जाणून घ्यावे, अशी माझी इच्छा आहे. तुझ्याशी माझे नाते अधिक दृढ करण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
मऊ बांधणीच्या पुस्तकाच्या स्वरूपात & ई-पुस्तक म्हणूनही उपलब्ध
