प्रत्येक गोष्टीत पवित्रतेचे उदात्त आवाहन
सामान्य काळातील चौथा रविवार, वर्ष अ
“जे शोक करतात ते धन्य, कारण त्यांचे सांत्वन केले जाईल.” मत्तय 5:4
धन्यवचने आपल्याला गाठता येईल अशा पवित्रतेच्या सर्वोच्च शिखराकडे बोलावतात. ती केवळ पाप करण्यास मनाई करणाऱ्या आज्ञा नाहीत. उलट, केवळ मानवी सामर्थ्याने शक्य होईल त्याहून उंच पातळीवर जीवन जगण्याची ती आमंत्रणे आहेत. ते खऱ्या पावित्र्याचे पाचारण आहे.
वर उद्धृत केलेले धन्यवचन हे ख्रिस्तामध्ये आपल्याला मिळालेल्या उदात्त पाचारणाचे उत्तम उदाहरण आहे. शोक करणारा मनुष्य धन्य आहे, असे येशू सांगतो. प्रथम हे विधान आपल्याला फारसे पटणार नाही. शोक करणे, दुःखी होणे, ही चांगली गोष्ट कशी असू शकते?
ख्रिस्ती दुःख, म्हणजेच शोक, ही जीवनातील अनेक प्रसंगांना दिलेली योग्य आणि निकोप प्रतिक्रिया आहे. विशेषतः पाप, शोकांतिका आणि मनाला झालेल्या जखमा यांबद्दल पवित्र दुःख वाटणे ही आपली योग्य प्रतिक्रिया आहे. सहानुभूतीपूर्ण हृदय दुसऱ्याचे पाप किंवा त्याला झालेली दुखापत पाहते आणि खऱ्या प्रेमाने व करुणेने त्याच्या वेदनेत सहभागी होते.
ज्याच्या हृदयात असे पवित्र दुःख असते, तो “धन्य” आहे, कारण हेच दुःख आपल्याला प्रेम करण्यास प्रवृत्त करते. खरा शोक हा दुसऱ्याबद्दल दया आणि कळकळ दाखवण्याचा एक मार्ग आहे. अशा दुःखातून शोक करणाऱ्या व्यक्तीची स्वतःची पवित्रता वाढते.
आज आपल्या हृदयात खऱ्या सहानुभूतीला किती वाव आहे, यावर चिंतन करा. इतरांना पाहून आपल्या मनात खरोखर कोणती प्रतिक्रिया उमटते, याचा विचार करा. उदाहरणार्थ, एखादी व्यक्ती पापमय जीवनात अडकलेली दिसते, तेव्हा तुम्ही कशी प्रतिक्रिया देता? तुम्ही केवळ तिला दोषी ठरवून तिचा निषेध करता का? की आपल्या हृदयात करुणा आणि दया वाढवता? आज हे पवित्र दुःख तुमच्या हृदयात वाढू द्या; त्यातून तुमची पवित्रता वाढेल. तुमची स्वतःची पवित्रता जसजशी वाढेल, तसतसे तुम्हाला मिळणारे विपुल आशीर्वाद दिसू लागतील.
हे परमधन्य प्रभू, तू आम्हाला शिकवलेली सर्व धन्यवचने मला जीवनात आचरणात आणता यावीत, अशी मी प्रार्थना करतो. विशेषतः, जे दुःखात आहेत, गोंधळलेले आहेत आणि पापमय जीवनात अडकले आहेत, त्यांचे दुःख समजून घेण्याची संवेदनशीलता माझ्या हृदयात वाढावी, अशी मी प्रार्थना करतो. त्यांच्याविषयी माझ्या मनात हे पवित्र दुःख वाढत असताना, तू मला जे आशीर्वाद देशील त्यांबद्दल मी तुझे आभार मानतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
येशू अशुद्ध आत्म्याला दटावतो
सामान्य काळातील चौथा रविवार, वर्ष ब
येशूने त्याला दटावून म्हटले, “गप्प बस! त्याच्यातून बाहेर ये!” अशुद्ध आत्म्याने त्या मनुष्याला जोराने झटके दिले आणि मोठ्याने किंकाळी फोडून तो त्याच्यातून बाहेर पडला. मार्क 1:25-26
मार्कच्या शुभवर्तमानातील हा उतारा एखाद्या भयपटातला प्रसंग वाटू शकतो. निदान हॉलिवूडने त्यावर चित्रपट काढला, तर तो तसा दिसेल. पण प्रत्यक्षात या प्रसंगात महान प्रेमाची आणि दयेची कृती घडते आणि येशूचे सामर्थ्य व अधिकार प्रकट होतात!
ही एका मनुष्याची कथा आहे. त्याला एका अशुद्ध आत्म्याने, म्हणजेच दुष्टात्म्याने, पछाडले होते. तो दुष्टात्मा त्याला छळत होता. म्हणून येशू त्या मनुष्याकडे मोठ्या प्रेमाने आणि करुणेने पाहतो. तो दुष्ट आत्म्याला हाकलून देतो आणि त्या मनुष्याला मुक्त करतो. ही खरोखरच प्रेमाची कृती आहे.
या प्रसंगातून एक प्रश्न नक्कीच उभा राहतो: आपल्या जगात दुष्ट आत्म्यांची भूमिका काय आहे आणि ते आपल्यावर ताबा मिळवण्यास, आपल्याला आपल्या मर्जीप्रमाणे वागवण्यास किंवा निदान आपल्याला मोहात पाडण्यास कितपत समर्थ आहेत? देवाने निर्माण केलेले हे सामर्थ्यवान आत्मिक जीव आहेत. देवाने त्यांना इच्छास्वातंत्र्य दिले आणि त्यांनी त्याचा उपयोग देवापासून दूर जाण्यासाठी केला. मानवजातीची काळजी घेणे हे त्यांच्या निर्मितीच्या क्षणी त्यांना सोपवलेल्या प्रमुख कर्तव्यांपैकी एक होते. आपल्या गर्वामुळे आणि पापामुळे देवाची कृपा गमावलेल्या या आत्म्यांचे स्वाभाविक आत्मिक सामर्थ्य अजूनही टिकून आहे. पण त्यांच्या पतनामुळे आता त्यांच्या मनात मानवजातीबद्दल केवळ द्वेष आहे आणि ते आपला नाश करू पाहतात. हे वास्तव आहे आणि याचे आपण नीट भान ठेवले पाहिजे.
पण आशा सोडण्याचे किंवा भीतीच्या आहारी जाण्याचे काहीच कारण नाही. हे आत्मिक जीव शेवटी देवाच्या सामर्थ्याच्या आणि अधिकाराच्या अधीन आहेत. देवाच्या परवानगीशिवाय ते काहीही करू शकत नाहीत आणि अखेरीस आपल्या जीवनावर त्यांची कोणतीही सत्ता चालत नाही.
पण सध्या आपण त्यांच्या स्वाभाविक आत्मिक सामर्थ्याचे आणि प्रभावाचे भान ठेवले पाहिजे. ते आपल्या जीवनात मोठी उलथापालथ घडवण्याचा प्रयत्न करू शकतात आणि तसा प्रयत्न करतील, हे आपण समजून घेतले पाहिजे. जेव्हा आपण भीतीमुळे आपली श्रद्धा दुर्बल होऊ देतो आणि देवाच्या सर्वशक्तिमान सामर्थ्यावर भरवसा ठेवत नाही, तेव्हा आपण हळूहळू त्यांचा आपल्यावरील प्रभाव वाढू देतो. पण जेव्हा आपण देवाची कृपा आणि दया त्यांच्या दुष्ट प्रभावावर मात करू देतो, तेव्हा येशू त्यांना दटावून थांबण्याची आज्ञा देतो, हे आपल्याला ऐकू येते.
आध्यात्मिक संघर्ष खरोखरच चालू आहे, या वास्तवावर आज चिंतन करा. मात्र, आपण देवासमोर नम्र झालो आणि त्याच्या सामर्थ्यावर व अधिकारावर भरवसा ठेवला, तर विजय निश्चित आहे. या आध्यात्मिक संघर्षात नम्रता हीच विजयाची गुरुकिल्ली आहे. दुष्टाच्या हल्ल्यांवर आणि त्याने घातलेल्या मोहांवर मात करण्याची तीच गुरुकिल्ली आहे. म्हणून जेव्हा तुम्हाला दडपण जाणवते किंवा मोह होतो, तेव्हा देवासमोर नम्र व्हा. आपल्या दुर्बलता कबूल करून नम्र व्हा. तुम्हाला बळ देण्याचा अधिकार केवळ देवाकडे आहे, हे मान्य करा. त्याच्यावर भरवसा ठेवा. तो तुम्हाला निराश करणार नाही!
हे सर्वशक्तिमान प्रभू, तुझ्याशिवाय मी दुर्बळ आहे आणि मी काहीच नाही. हे मला समजून घेण्यास आणि त्यावर विश्वास ठेवण्यास मदत कर. तुझ्यासमोर नम्र होण्यास मला मदत कर. त्या नम्रतेतून मला असे बळ दे की, दुष्टाच्या प्रलोभनांवर आणि प्रभावावर मी मात करू शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे!
आपल्या कुटुंबात शुभवर्तमान सांगणे
सामान्य काळातील चौथा रविवार, वर्ष क
आणि तो म्हणाला, “आमेन, मी तुम्हांला सांगतो, कोणत्याही संदेष्ट्याचा त्याच्या स्वतःच्या गावात स्वीकार होत नाही.” लूक 4:24
एखाद्या अनोळखी व्यक्तीला सुवार्ता सांगणे जितके सोपे जाते, तितके ते नेहमी आपल्या कुटुंबीयांना सांगताना सोपे जात नाही. उलट, सुवार्तेचा संदेश इतर कुणाकडून ऐकणे जितके सोपे जाते, तितके ते नेहमी आपल्या कुटुंबातील व्यक्तीकडून ऐकताना सोपे जात नाही. असे का?
कदाचित, कुटुंबीयांशी असते तशी एखाद्या व्यक्तीशी जवळीक असल्यामुळे, त्या व्यक्तीच्या दृढ श्रद्धेवर आणि ती आपल्या जीवनातून देत असलेल्या ख्रिस्ती साक्षीवर आपण पुरेसा विश्वास ठेवत नाही. आपल्या प्रत्येक नात्यात असे घडतेच असे नाही, पण काही नात्यांत असे होऊ शकते. कधीकधी मुले आपल्या आईच्या किंवा वडिलांच्या बोलण्यावर जितका विश्वास ठेवतात, त्यापेक्षा जास्त विश्वास दुसऱ्या एखाद्या व्यक्तीच्या बोलण्यावर ठेवतात. भावंडेही इतरांचा सल्ला जितक्या मोकळेपणाने ऐकतात, तितक्या मोकळेपणाने एकमेकांचा सल्ला ऐकतीलच असे नाही.
याचे एक कारण कदाचित असे असेल की, ज्यांना आपण चांगले ओळखतो त्यांच्यात आपण अनोळखी लोकांपेक्षा कितीतरी जास्त दोष शोधतो. वर्षानुवर्षांच्या वैयक्तिक अनुभवांमुळे कुटुंबीयांचे म्हणणे मोकळ्या मनाने ऐकणे आपल्याला सहजच कठीण जाऊ लागते. गेल्या अनेक वर्षांत आलेल्या कटू अनुभवांच्या बाबतीत तर हे विशेष खरे आहे. अनेकदा आपण ते कटू अनुभव आणि मनाला झालेल्या जखमा वर्षानुवर्षे मनात धरून ठेवतो. मग आपल्या कुटुंबातील एखादी व्यक्ती जे काही बोलते किंवा करते, त्याकडे आपण त्या जुन्या अनुभवांच्या चष्म्यातून पाहू लागतो.
“कोणत्याही संदेष्ट्याचा त्याच्या स्वतःच्या गावी स्वीकार होत नाही,” हे येशूचे वचन आपल्याला या प्रवृत्तीला बळी न पडण्याचे आव्हान देते. आपल्याच कुटुंबातील व्यक्ती आपल्याला देत असलेली संदेष्ट्याची साक्ष आपण स्वीकारावी, यासाठी आपल्याकडून जे शक्य आहे ते करावे.
यासाठीचा सर्वांत चांगला मार्ग म्हणजे या नात्यांमध्ये आपण मनात बाळगलेले कोणतेही ‘ओझे’ दूर करण्याचा नियमितपणे प्रयत्न करणे. पुष्कळदा, आपण दुखावलेपणाचे, रागाचे आणि मनातल्या अढीचे ओझे नकळत वाहत असतो. कुटुंबीयांच्या जवळ असल्यामुळे त्यांच्या उणिवा आपल्याला सहज दिसतात, आणि आपले लक्षही सहजपणे त्यांच्याच उणिवांवर खिळते.
आज आपल्या कुटुंबाविषयी चिंतन करा. विशेषतः, त्यांच्या कमतरता आणि पापे यांपलीकडे पाहून त्यांच्या जीवनात देवाचा चांगुलपणा कसा कार्य करतो, हे पाहण्याची तयारी आपल्यात आहे का, याचा विचार करा. त्यांच्याद्वारे देवाला तुम्हांला पुष्कळ काही सांगायचे आहे. देवाने त्यांच्याद्वारे बोलावे यासाठी तुमच्या मनाचे दार उघडे आहे ना, आणि त्यांना शुभवर्तमानाचे संदेशवाहक म्हणून स्वीकारण्याची तुमची तयारी आहे ना, याची खात्री करा.
हे परमप्रिय प्रभू, माझ्या कुटुंबाबद्दल मी तुझे आभार मानतो. माझ्या जीवनात तू दिलेल्या या देणगीबद्दल मी तुझे आभार मानतो. दररोज गरज असेल तेव्हा त्यांच्याशी दयाळूपणे वागण्यास आणि त्यांना क्षमा करण्यास मला मदत कर. त्यांच्यामधून तू जे बोलतोस ते दररोज मोकळ्या मनाने ऐकण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
संपूर्ण परिवर्तन
सामान्य काळातील चौथ्या आठवड्याचा सोमवार
ते येशूजवळ आले तेव्हा, ज्या माणसाला ‘सैन्य’ नावाच्या दुष्ट आत्म्यांनी पछाडले होते, तो तेथे कपडे घालून आणि भानावर येऊन बसलेला त्यांना दिसला. तेव्हा ते भयभीत झाले. मार्क 5:15
हा छोटासा उतारा एका अतिशय नाट्यमय प्रसंगानंतर येतो. कबरींमध्ये राहणारा एक तरुण अनेक दुष्टात्म्यांच्या पूर्ण ताब्यात होता. आपण पुष्कळ आहोत असे सांगत त्या दुष्टात्म्यांनी स्वतःचे नाव “सेना” असे सांगितले. या कथेतून स्पष्ट होते की तो माणूस बेभान झाला होता, त्याचे भान हरपले होते आणि तो त्या दुष्टात्म्यांच्या पूर्ण कह्यात होता.
कथेत पुढे येशूने दुष्टात्म्यांना उद्देशून बोलले, त्यांना दटावले आणि त्या माणसातून हाकलून डुकरांच्या कळपात पाठवले. डुकरे उतारावरून धावत खाली गेली आणि सरोवरात बुडाली. त्यानंतर त्या माणसात पूर्ण बदल झाला होता. तो तिथे बसून इतरांशी बोलत होता.
या कथेत लक्षात घेण्यासारखी एक गोष्ट अशी की, गावकरी बाहेर आले आणि त्या माणसाला “शुद्धीवर” येऊन तिथे बसलेला पाहिले, तेव्हा ते थक्क झाले आणि “भयाने ग्रासले गेले.” या प्रसंगाचा काय अर्थ लावावा, हे त्यांना कळेना. असे का?
कदाचित यामागे अनेक कारणे असतील. त्यांपैकी एक पाहूया. असंख्य दुष्ट आत्म्यांनी पछाडल्यामुळे त्या तरुणाची अवस्था इतकी बिकट झाली होती की गावकऱ्यांनी त्याच्याबद्दलची आशाच सोडली होती. त्याच्यासाठी आता काही करता येणार नाही, असे त्यांना वाटत होते आणि बहुधा त्याच्याशी कोणताही संबंध ठेवण्याची त्यांची इच्छा नव्हती. त्यांना त्याची भीती वाटत होती. पण तोच माणूस पूर्णपणे बदललेला, इतरांसारखाच शांतपणे आणि शुद्धीवर बसलेला दिसला, तेव्हा काय समजावे हे त्यांना कळेना. त्यांना मोठा धक्का बसला. जे घडले ते त्यांच्या आकलनापलीकडचे होते, म्हणून त्या धक्क्याचे रूपांतर भीतीत झाले.
यातून आपल्याला एक विचार करण्यासारखी गोष्ट कळते. देवाचे सामर्थ्य आपल्याला समजले नाही, तर त्याचा प्रत्यक्ष अनुभव येतो तेव्हा उलट आपल्याला त्याची भीती वाटू शकते. त्या माणसात झालेला आमूलाग्र बदल पाहून गावकऱ्यांना मोठा आनंद आणि उत्साह वाटायला हवा होता. पण आनंदित आणि उत्साहित होण्याऐवजी ते घाबरले. देवाचे सर्वशक्तिमान सामर्थ्य त्यांना समजले नाही, म्हणून ते घाबरले.
आज देवाच्या सामर्थ्यावर आणि गौरवावर चिंतन करा. तुमच्या जीवनात महान गोष्टी घडवून तुमचे जीवन पूर्णपणे बदलावे, अशी त्याची इच्छा आहे. आपल्या जगात दबा धरून बसलेल्या दुष्टाला हाकलून लावून त्याच्या जागी आपली दया आणि शांती आणण्याची त्याची इच्छा आहे. देवाच्या सामर्थ्यावर चिंतन करताना त्याला अधिक स्पष्टपणे समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. तो तुम्हाला समजला, तर त्याच्या चांगल्या कृत्यांचा आनंद घेण्यास तुम्ही अधिक तयार व्हाल.
हे परमसामर्थ्यवान आणि गौरवशाली देवा, तुझ्या अपार सामर्थ्यात मी आनंद मानतो. तुझ्या महानतेचा आणि गौरवाचा मला आनंद आहे. आपल्या जगात आणि माझ्या सभोवतालच्या लोकांच्या जीवनात तू किती प्रकारे कार्य करतोस, हे मला पाहू दे. परिवर्तन घडवणारे तुझे सामर्थ्य कार्य करताना मी पाहीन, तेव्हा तू जे काही करतोस त्याबद्दल माझे हृदय कृतज्ञतेने भरून टाक. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
असामान्य श्रद्धा
सामान्य काळातील चौथ्या आठवड्याचा मंगळवार
“मी फक्त त्याच्या वस्त्रांना स्पर्श केला, तरी बरी होईन.” त्याच क्षणी तिचा रक्तस्राव थांबला. त्या व्याधीतून आपण बरे झालो आहोत, हे तिला आपल्या शरीरात जाणवले. मार्क 5:28-29
बारा वर्षे रक्तस्रावामुळे खूप त्रास सहन केलेल्या त्या स्त्रीच्या मनात हे विचार आले आणि तिला असा अनुभव आला. तिने अनेक डॉक्टरांकडे उपचार घेतले होते आणि बरे होण्याच्या प्रयत्नात तिच्याकडे होते ते सर्व खर्च केले होते. पण दुर्दैवाने कशाचाही उपयोग झाला नाही.
तिची श्रद्धा सर्वांसमोर प्रकट करण्याची ही विशिष्ट संधी तिला मिळावी, म्हणून देवाने कदाचित इतकी वर्षे तिचे दुःख चालू दिले असावे. या उताऱ्याचे विशेष असे की, ती येशूजवळ जात असताना तिच्या मनात नेमके काय चालले होते, हे त्यातून आपल्याला कळते. “मी फक्त त्याच्या वस्त्रांना स्पर्श केला, तरी…” तिच्या मनातला हा विचार म्हणजे श्रद्धेचे सुंदर उदाहरण आहे.
आपण बरे होऊ, हे तिला कसे कळले असेल? तिला इतक्या स्पष्टपणे आणि ठामपणे असे का वाटले? बारा वर्षे भेटेल त्या वैद्याकडून उपचार घेऊन झाल्यावर, बरे होण्यासाठी येशूच्या वस्त्रांना केवळ स्पर्श करणे पुरेसे आहे, हे तिला अचानक कसे उमगले? उत्तर सोपे आहे. तिला श्रद्धेचे वरदान मिळाले होते.
तिच्या श्रद्धेच्या या उदाहरणावरून दिसते की श्रद्धा म्हणजे केवळ देवच प्रकट करू शकतो अशा एखाद्या गोष्टीचे अलौकिक ज्ञान. म्हणजेच, आपण बरे होणार हे तिला माहीत होते. आपण बरे होणार हे ज्ञान तिला देवाकडून देणगी म्हणून मिळाले होते. हे ज्ञान मिळाल्यावर त्यानुसार कृती करणे तिच्या हाती होते. तिने तसे केले आणि तिची कथा वाचणाऱ्या सर्वांसमोर श्रद्धेची सुंदर साक्ष दिली.
तिचे जीवन, आणि विशेषतः हा अनुभव, आपणा सर्वांना एक गोष्ट ओळखण्याचे आव्हान देतो: आपण कान दिला, तर देव आपल्यालाही गहन सत्ये सांगतो. तो सतत आपल्याशी बोलतो, आपल्या प्रेमाची खोली आपल्याला उलगडून दाखवतो आणि आपली श्रद्धा कृतीतून दिसेल असे जीवन जगण्यास आपल्याला बोलावतो. आपली श्रद्धा केवळ आपल्या जीवनाचा पाया असावी असे नव्हे, तर ती इतरांसाठीही प्रभावी साक्ष ठरावी, अशी त्याची इच्छा आहे.
आज त्या स्त्रीच्या अंतःकरणात श्रद्धेतून आलेल्या ठाम खात्रीवर चिंतन करा. देवाचे बोलणे तिने मन लावून ऐकले, म्हणून देव आपल्याला बरे करील, हे तिला माहीत होते. देवाची वाणी ऐकण्यास तुमचे स्वतःचे अंतःकरण किती सजग आहे, यावर चिंतन करा आणि या पवित्र स्त्रीच्या साक्षीतून दिसणारी तितकीच खोल श्रद्धा स्वीकारण्यास मन खुले ठेवा.
हे माझ्या दयाळू प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. तुला ओळखावे आणि तू माझ्याशी जे बोलतोस ते दररोज ऐकावे, अशी माझी इच्छा आहे. माझी श्रद्धा वाढव, म्हणजे मला तुला ओळखता येईल आणि माझ्या जीवनासाठी तुझी इच्छा काय आहे ते समजेल. इतरांना श्रद्धेची साक्ष देता यावी म्हणून तुझ्या इच्छेनुसार माझा उपयोग कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
अज्ञात जीवन जगण्याचे पाचारण
सामान्य काळातील चौथ्या आठवड्याचा बुधवार
“या माणसाला हे सगळे कुठून मिळाले? त्याला दिलेले हे कसले ज्ञान? त्याच्या हातून किती सामर्थ्यशाली कृत्ये घडतात!” मार्क 6:2
येशूला लहानपणापासून ओळखणारे लोक त्याचे ज्ञान आणि त्याची सामर्थ्यशाली कृत्ये पाहून एकाएकी थक्क झाले. त्याने जे काही सांगितले आणि केले, त्या सर्वाचे त्यांना आश्चर्य वाटले. तो त्यांच्या डोळ्यांसमोर मोठा झाला होता. त्याचे आईवडील आणि इतर नातेवाईकही त्यांच्या ओळखीचे होते. त्यामुळे आपला हा शेजारी अचानक इतके प्रभावी बोलू लागला आणि अशी कृत्ये करू लागला, हे त्यांना समजणे कठीण गेले.
यातून एक गोष्ट दिसते: येशू लहानाचा मोठा होत असताना त्याचे जीवन बहुधा फारसे कुणाच्या नजरेत न भरता गेले. येशू काही विशेष आहे, याची त्याच्या गावातल्याच लोकांना कल्पना नव्हती, हे स्पष्ट आहे. कारण येशूने जाहीरपणे उपदेश करायला आणि सामर्थ्यशाली कृत्ये करायला सुरुवात केली, तेव्हा त्याच्या गावातले लोक गोंधळून गेले आणि थक्कही झाले. नाझरेथच्या येशूकडून हे «सारे» घडेल, अशी अपेक्षाही त्यांनी कधी केली नव्हती. यावरून स्पष्ट होते की पहिली तीस वर्षे येशूचे दैनंदिन जीवन अगदी साधे आणि सर्वसामान्य होते.
यातून आपण काय शिकू शकतो? पहिली गोष्ट अशी की, कधीकधी आपण अगदी “साधेसुधे”, सर्वसामान्य जीवन जगावे, अशीच देवाची इच्छा असते. देवासाठी आपण “मोठी” कामे करायला हवीत, असे सहज वाटते. हो, ते खरे आहे. पण देव आपल्याला जी मोठी कामे करण्यासाठी बोलावतो, ती कधीकधी इतकीच असतात की आपण आपले साधे दैनंदिन जीवन नीट जगावे. लोकांच्या नजरेआड असलेल्या त्या काळात येशूने परिपूर्ण सद्गुणांनी भरलेले जीवन जगले, यात शंका नाही. पण त्याच्या गावातल्या अनेकांना हे सद्गुण ओळखता आले नाहीत. येशूचे सद्गुण सर्वांना दिसावेत, अशी पित्याची इच्छा अजून नव्हती.
दुसरी गोष्ट अशी की, येशूच्या कार्याला नवे वळण मिळण्याची वेळ खरोखरच आली. त्याच्या जीवनात असा एक क्षण आला, जेव्हा तो अचानक लोकांसमोर यावा, अशी पित्याची इच्छा होती. आणि तसे घडले तेव्हा लोकांचे त्याच्याकडे लक्ष गेले.
याच गोष्टी तुम्हालाही लागू होतात. बहुतेकांना दिवसागणिक फारसे कुणाच्या नजरेत न भरता जीवन जगण्याचे बोलावणे असते. लक्षात ठेवा, अशाच वेळी सद्गुणांत वाढण्याचे, कुणाच्या नजरेत न येणारी छोटी कामे चांगल्या रीतीने करण्याचे आणि साध्या जीवनाच्या शांत लयीचा आनंद घेण्याचे बोलावणे तुम्हाला मिळते. पण कधीकधी देव तुम्हाला सवयीच्या चौकटीबाहेर पडून लोकांसमोर अधिक उघडपणे काम करण्यास बोलावू शकतो, याचेही भान ठेवा. तुमच्यासाठी त्याची इच्छा आणि योजना काय आहे, याकडे लक्ष देणे आणि तयार राहणे हीच महत्त्वाची गोष्ट आहे. त्याची दैवी इच्छा असेल, तर त्याला तुमचा नव्या रीतीने उपयोग करू द्यायला तयार आणि राजी राहा.
आज मनन करा: तुमच्या जीवनाच्या या टप्प्यावर देवाची इच्छा काय आहे? त्याला तुमच्याकडून काय हवे आहे? आपल्या सवयीच्या चौकटीतून बाहेर पडून अधिक लोकांसमोर येण्यास तो तुम्हाला बोलावत आहे का? की सद्गुणांत वाढत असताना लोकांच्या नजरेपासून दूर राहून जीवन जगण्यास तो तुम्हाला सध्या बोलावत आहे? तुमच्यासाठी त्याची इच्छा काहीही असो, त्याबद्दल कृतज्ञ राहा आणि ती मनापासून स्वीकारा.
हे माझ्या सद्गुणसंपन्न प्रभू, माझ्या जीवनासाठी तुझ्या परिपूर्ण योजनेबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुझी सेवा करण्यासाठी तू मला अनेक प्रकारे बोलावतोस, त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुझी इच्छा स्वीकारण्यास सदैव तयार राहायला आणि तू माझ्याकडे काहीही मागितलेस तरी दररोज तुला “हो” म्हणायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
तीन टप्प्यांची प्रक्रिया
सामान्य काळातील चौथ्या आठवड्याचा गुरुवार
येशूने बारा प्रेषितांना बोलावले आणि त्यांना दोघादोघांनी पाठवू लागला. त्याने त्यांना अशुद्ध आत्म्यांवर अधिकार दिला. मार्क 6:7
या उताऱ्यात सर्वप्रथम लक्ष देण्यासारखी गोष्ट म्हणजे येशूने बारा प्रेषितांना ‘बोलावले’. म्हणजे त्याने त्यांना आपल्याजवळ घेतले. एका अर्थाने, त्याने त्यांची बैठक बोलावली, एवढाच अर्थ आपण घेऊ शकतो. पण आपण याचा अधिक खोलवर विचार केला पाहिजे. येशू केवळ बैठक बोलावत नव्हता; तो त्यांना स्वतःकडे आकर्षित करीत होता, हे या बोलावण्यातून दिसते. या बोलावण्यामुळे प्रेषितांची येशूशी वैयक्तिक भेट घडली, त्यांना त्याची कृपा आणि सामर्थ्य लाभले, आणि त्यांच्यात स्वतःमध्ये बदल घडला.
तिथून त्याने त्यांना दोघादोघांनी पाठवले. ही गोष्टही महत्त्वाची आहे. येशूला आपला मानवी दुबळेपणा माहीत आहे. एकट्याने प्रयत्न केला तर आपण बहुधा अपयशी ठरू, पण ख्रिस्ती बांधवाची साथ मिळाली तर आपल्याला खूप बळ मिळते, हे त्याला माहीत आहे. कारण येशूने सोपवलेले कार्य केवळ वैयक्तिक नाही, तर ते सामुदायिकही आहे. त्याच्या कार्यात आपल्यापैकी प्रत्येकाचा वाटा आहे. पण ते कार्य पूर्ण करण्यासाठी आपल्याला इतरांच्या प्रेमाची आणि आधाराची गरज आहे. या लढ्यात आपण दोघादोघांनी उतरले पाहिजे.
मग येशूने त्यांना दिलेल्या अधिकाराचे काय? त्या अधिकाराचे खरे महत्त्व अनेकदा आपल्या लक्षात येत नाही. सैतान आणि त्याचे हस्तक आपल्यापेक्षा कितीतरी अधिक बलवान आहेत. म्हणून त्यांच्यावर अधिकार देण्याची येशूची खरोखर इच्छा आहे. या लढ्यात आपला निभाव लागावा, तर आपल्याला येशूच्या अधिकाराची गरज आहे. हा अधिकार म्हणजे केवळ दुष्ट आत्म्यांना हाकलून लावण्याची अलौकिक शक्ती नव्हे; त्याची व्याप्ती त्याहून कितीतरी मोठी आहे. मग हा अधिकार नेमका काय आहे आणि आपण तो कसा वापरतो?
सर्वप्रथम, हे खऱ्या ख्रिस्ती प्रेमाचे सामर्थ्य आहे. हे प्रेम सैतानावर मात करते आणि आपल्या जीवनात त्याला निष्प्रभ करते. निःस्वार्थपणा, त्याग, नम्रता, श्रद्धा, सत्य यांसारखे गुण आपल्या लढ्यातील सर्वांत प्रभावी शस्त्रांपैकी आहेत. त्यांच्यापुढे काय करावे हे सैतानाला कळत नाही. ही लढाई लढण्यासाठी काही नाट्यमय आध्यात्मिक संघर्षात उतरलेच पाहिजे असे नाही. देवावर प्रेम करा आणि ते प्रेम रोजच्या जीवनात आचरणात आणा. असे केल्याने, एका अर्थाने, तुम्ही जिथे जाल तिथे भुते घालवत असाल! ख्रिस्ती जीवन जगताना आपल्याला विजय मिळेल, कारण बाकी सर्व देव सांभाळेल. हे त्याचेच कार्य आहे आणि तोच आपल्याला बोलावतो व पाठवतो. म्हणून त्याच्या मार्गदर्शनानुसार चालायला भिऊ नका!
येशू आपल्या प्रेषितांसोबत जी तीन टप्प्यांची प्रक्रिया सुरू करतो, तिच्यावर आज चिंतन करा. तो तुमच्यासोबतही हेच करू इच्छितो, हे लक्षात घ्या: १) तो दररोज तुम्हाला आपल्याकडे बोलावतो; २) आपले प्रेम इतरांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी तो तुम्हाला पाठवतो; ३) त्याची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी लागणारा अधिकार आणि सामर्थ्य तो तुम्हाला देतो. या प्रक्रियेला मनापासून प्रतिसाद द्या; आपला प्रभू तुमच्याद्वारे विपुल कार्य करील.
हे मला बोलावणाऱ्या प्रभू, तुझ्या दैवी योजनेनुसार जगण्यासाठी मला आवश्यक ते प्रेम, धैर्य आणि बळ दे. तुझी हाक मला ऐकू येते आणि तिला उदार मनाने प्रतिसाद देण्याचे मी ठरवतो. त्या कृपेचा अधिकार मी माझ्या जीवनात स्वेच्छेने स्वीकारतो, जेणेकरून तुझ्या इच्छेप्रमाणे सर्व काही तू पूर्ण करू शकशील. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सदसद्विवेकबुद्धीला टोचणी लागल्याचे परिणाम
सामान्य liturgical काळातील चौथ्या आठवड्याचा शुक्रवार
पण हेरोदाला हे कळले, तेव्हा तो म्हणाला, “हा तोच योहान आहे, ज्याचा मी शिरच्छेद केला. तो पुन्हा उठवला गेला आहे.” मार्क 6:16
येशूची कीर्ती लोकांमध्ये दूरवर पसरली होती आणि पुष्कळ जण त्याच्याविषयी बोलत होते. काहींना वाटत होते की तो मृतांतून उठवलेला बाप्तिस्मा देणारा योहान आहे. काहींना वाटत होते की तो एलिया संदेष्टा आहे, तर इतरांना वाटत होते की तो एक नवा संदेष्टा आहे. एवढ्या ज्ञानाने आणि अधिकाराने बोलणारा हा असामान्य मनुष्य नेमका कोण आहे, हे समजून घेण्याचा ते सर्व जण प्रयत्न करत होते.
बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाचा शिरच्छेद करणाऱ्या हेरोदाने, येशू म्हणजे मृतांतून उठलेला योहानच असला पाहिजे, असा निष्कर्ष लगेच काढला, ही गोष्ट लक्षात घेण्यासारखी आहे. तो हे नुसता अंदाज म्हणून सांगत नाही, तर जणू ही वस्तुस्थिती असल्याचे त्याला ठाऊक आहे, अशा ठामपणे बोलतो. येशूविषयीचा त्याचा हा ठाम निष्कर्ष होता. हेरोदाची अशी चुकीची खात्री का झाली?
अर्थात, हेरोदाची अशी खात्री का झाली, हे आपल्याला निश्चितपणे माहीत नाही. पण त्यामागे कोणते संभाव्य कारण असावे, याचा आपण अंदाज लावू शकतो. बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाचा शिरच्छेद केल्याबद्दल हेरोदाला फार अपराधी वाटत होते आणि त्या अपराधीपणाच्या भावनेतूनच त्याने हा निष्कर्ष काढला, असे दिसते.
हेरोदाप्रमाणे एखादी व्यक्ती पाप करते आणि तिला अपराधीपणाची तीव्र जाणीव होते, पण ती त्या पापाबद्दल पश्चात्ताप करत नाही, तेव्हा अनेकदा विविध अपायकारक परिणाम दिसून येतात. उदाहरणार्थ, तिच्या विचारांत विनाकारण संशय बळावू शकतो. हेरोद बहुधा अशाच संशयाने पछाडला होता, आणि त्याचे कारण बहुधा त्याचे पाप आणि त्या पापाबद्दल पश्चात्ताप करण्यास त्याने दिलेला नकार हेच होते.
हीच प्रवृत्ती आपल्या सर्वांमध्येही दिसू शकते. आपल्या पापांचा पश्चात्ताप करण्यास नकार दिल्याने आपल्या जीवनात अनेक इतर समस्या उद्भवतात. ज्या पापांचा आपण पश्चात्ताप केलेला नाही, त्यांमुळे अवाजवी संशय, राग, स्वतःच्या कृतींचे समर्थन करण्याची वृत्ती आणि इतर अनेक भावनिक व मानसिक समस्या उद्भवू शकतात. पापाचे स्वरूप आध्यात्मिक असले, तरी त्याचा परिणाम आपल्या संपूर्ण व्यक्तिमत्त्वावर होतो. याची एक झलक आपल्याला हेरोदामध्ये दिसते. आपल्या सर्वांसाठी हा एक चांगला धडा आहे.
आज तुमच्या जीवनात अशाच काही प्रवृत्ती आहेत का, यावर चिंतन करा. इतरांच्या बोलण्याकडे किंवा वागण्याकडे आपण विनाकारण संशयाने पाहतो, असे तुम्हाला जाणवते का? तुम्ही स्वतःच्या कृतींचे समर्थन करू लागता का? तुम्हाला राग येतो तेव्हा ज्यांचा काही दोष नाही, अशा लोकांवर तुम्ही तो राग काढता का? यापैकी ज्या प्रवृत्ती तुम्हाला स्वतःमध्ये दिसतात, त्यांच्यावर चिंतन करा आणि त्यांच्या मुळाशी काय आहे, ते खोलवर पाहा. आपल्या जीवनात ज्या पापाचा तुम्ही अजून पश्चात्ताप केलेला नाही, तेच या अपायकारक प्रवृत्तींचे मूळ आहे असे आढळले, तर त्या पापाचा प्रामाणिकपणे आणि पूर्ण मनाने पश्चात्ताप करा, जेणेकरून आपला प्रभू तुम्हाला पापाच्या परिणामांपासून मुक्त करू शकेल.
हे परम मृदू प्रभू, मी माझ्या सर्व पापांचा मनापासून पश्चात्ताप करतो. माझे पाप मला प्रामाणिकपणे आणि निःकपटपणे पाहता यावे, अशी मी प्रार्थना करतो. माझे पाप मला दिसू लागेल तेव्हा ते तुझ्यासमोर कबूल करण्यास मला मदत कर, म्हणजे मला केवळ पापाच्या ओझ्यातूनच नव्हे, तर त्या ओझ्याच्या परिणामांतूनही मुक्ती मिळेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
येशूचे हृदय
सामान्य काळातील चौथ्या आठवड्याचा शनिवार
येशू नावेतून उतरला तेव्हा त्याने मोठा जनसमुदाय पाहिला. ते मेंढपाळ नसलेल्या मेंढरांसारखे होते, म्हणून त्याचे हृदय त्यांच्यासाठी द्रवले; आणि तो त्यांना अनेक गोष्टी शिकवू लागला. मार्क 6:34
येशूच्या हृदयात काय आहे, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. या प्रसंगात येशू आणि त्याचे शिष्य त्या प्रचंड गर्दीपासून काही वेळ दूर गेले होते, जेणेकरून त्यांना एकांत मिळावा आणि थोडी विश्रांती घेता यावी. पण ते नावेतून निघाले आहेत हे लोकांच्या लक्षात आले. ते झटपट सरोवराच्या पलीकडच्या तीरावर गेले आणि येशू व त्याच्या शिष्यांच्या आधीच तिथे पोहोचले, जेणेकरून ते येताच त्यांना भेटता यावे.
येशूची प्रतिक्रिया काय होती? त्याने चिडून त्यांच्याकडे पाहिले का? “अरे देवा, हे लोक मला थोडा वेळसुद्धा एकटे सोडत नाहीत!” असे तो मनात म्हणाला का? मुळीच नाही. त्याची प्रतिक्रिया अंतःकरणातून आलेल्या दयेची आणि करुणेची होती. त्याला त्यांचा कळवळा आला आणि तो त्यांना अनेक गोष्टी शिकवत राहिला.
हे अनेक कारणांनी घडले. पहिले कारण म्हणजे, अनेक लोकांच्या मनात खोल ओढ होती. येशूचे बोलणे ऐकावे आणि त्याच्याकडून शिकावे, म्हणून ते त्याच्याकडे ओढले गेले. दुसरे कारण म्हणजे, येशूलाही आपल्या लोकांसोबत राहण्याची खोल ओढ होती. आपले अंतःकरण त्यांच्यासमोर उघड करावे आणि मेंढपाळाप्रमाणे त्यांची काळजी घेत, जी अनेक सत्ये प्रकट करण्यासाठी तो आला होता ती समजून घेण्यास त्यांना मदत करावी, अशी त्याची इच्छा होती. येशू हा खरा मेंढपाळ होता. तो आपल्या मेंढरांवर प्रेम करत असे आणि नेहमीच त्यांचे स्वागत करत असे.
आपल्यापैकी प्रत्येकाच्या बाबतीतही असेच असले पाहिजे. आपण सर्वांनी येशूच्या सहवासात राहण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे, त्याच्यावर प्रेम केले पाहिजे आणि त्याच्या आज्ञा पाळल्या पाहिजेत. हे कितीही कठीण असले, तरी आपण मन लावून आणि न थकता त्याचा शोध घेत राहिले पाहिजे. प्रेमापोटी आपल्या प्रभूचा शोध घेणे आणि त्याला भेटणे हे आपले कर्तव्य आहे. येशूही आपल्याप्रती आपले कर्तव्य पार पाडेल: मेंढपाळाप्रमाणे तो आपली काळजी घेईल आणि आपल्याला अनेक गोष्टी शिकवेल. त्याचे हृदय आपल्याविषयी दयेने व करुणेने द्रवेल आणि तो आपल्याला स्वतःच्या जवळ घेईल.
आज येशूच्या दयाळू हृदयाचे चिंतन करा. त्याच्या हृदयाकडे पाहा, त्याची ओढ बाळगा आणि त्याच्याकडे जा. त्याचे तुमच्यावर किती उत्कट प्रेम आहे हे जाणा आणि तुमचा मेंढपाळ म्हणून त्याचा स्वीकार करा.
हे माझ्या प्रेमळ प्रभू, माझे तुझ्यावर खरोखर प्रेम आहे आणि मी माझे जीवन तुला अर्पण करतो. रोजच्या रोज तुझा शोध घेण्याची उत्कट तळमळ तू माझ्या अंतःकरणात सदैव जागी ठेव, अशी मी प्रार्थना करतो. तुझ्या दयेबद्दल आणि तुझ्या मेंढपाळाच्या हृदयाबद्दल मी तुझे आभार मानतो. दररोज तुझ्या हृदयाजवळ मला विसावा लाभो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
मऊ बांधणीच्या पुस्तकाच्या स्वरूपात & ई-पुस्तक म्हणूनही उपलब्ध
