मराठी

नाताळचा उपासनाकाळ

चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अ‍ॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल – आणि इतर ठिकाणीही!

अनुक्रमणिका


नम्रता मार्ग तयार करते

2 जानेवारी (प्रभुप्रकटीकरणाच्या महासणापूर्वी येत असल्यास)

“मी पाण्याने बाप्तिस्मा देतो; पण तुमच्यामध्ये असा एक जण आहे, ज्याला तुम्ही ओळखत नाही. तो माझ्यानंतर येत आहे आणि त्याच्या पादत्राणाचा बंद सोडण्याचीही माझी पात्रता नाही.” हे यार्देन नदीच्या पलीकडे बेथानी येथे घडले. तेथे योहान बाप्तिस्मा देत होता. योहान 1:26–28

बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाने इस्राएलच्या लोकांना येशूच्या सेवाकार्याच्या आरंभासाठी तयार केले; पण त्या सेवाकार्याचे आणि येशूच्या ध्येयकार्याचे फळ स्वीकारण्यासाठी तो आपल्यालाही तयार करतो. मशीहा कोण आहे, हे अगदी स्पष्टपणे दाखवून तो आपल्याला अशी तयारी करण्यास मदत करतो.

योहानाविषयी येशू म्हणाला, “स्त्रियांपासून जन्मलेल्यांमध्ये बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानापेक्षा कोणीही श्रेष्ठ झाला नाही; तरी स्वर्गराज्यातील सर्वांत लहान मनुष्यही त्याच्यापेक्षा श्रेष्ठ आहे” (मत्तय 11:11). ही किती मोठी प्रशंसा आहे! योहानाच्या थोरवीमागील सर्वांत महत्त्वाच्या गुणांपैकी एक म्हणजे त्याची नम्रता. याच नम्रतेमुळे तो आपल्या अनुयायांचे लक्ष स्वतःवरून मशीहाकडे वळवू शकला.

ख्रिस्तजन्मोत्सवाच्या अष्टकापासून सामान्य उपासना काळाकडे वाटचाल करत असताना, हा नवजात राजा आपल्या जीवनात जे काही करायला आला, त्या सर्वाची आपण आतुरतेने वाट पाहावी, असे आपल्याला आमंत्रण आहे. आपल्याला सर्व पापांतून मुक्त करण्यासाठी तो आला, जेणेकरून आपल्याला त्याच्याशी एकरूप होता यावे. आपल्या प्रभूच्या ध्येयकार्याचा स्वीकार करण्याचा एक उत्तम मार्ग म्हणजे तो कोण आहे आणि कोणते कार्य करण्यासाठी आला आहे, हे समजून घेणे.

योहानाबरोबर आपणही मशीहाचे अगाध गौरव मान्य करावे, असे आपल्याला आमंत्रण आहे. त्याच्या पादत्राणाचा बंद सोडण्याचीही आपली पात्रता नाही, हे योहानाबरोबर आपणही कबूल केले पाहिजे. त्या काळच्या प्रथेनुसार, हे काम घरातील सर्वांत खालच्या दर्जाच्या सेवकाकडे सोपवले जाई. घरचा स्वामी परत आला की तो सेवक त्याच्या पादत्राणांचे बंद सोडत असे आणि त्याचे पाय धूत असे. आपल्याशी असलेल्या नात्यात येशू कोण आहे हे आपल्याला समजले, तर त्याचा सर्वांत कनिष्ठ सेवक होण्याचीही आपली पात्रता नाही, हे आपण मानू आणि कबूल करू. सत्य हेच आहे की मशीहासमोर आपली कसलीही पात्रता नाही.

हे सत्य समजून घेऊन त्यावर विश्वास ठेवला, तर त्याहूनही गौरवशाली सत्य स्वीकारण्यास आपण अधिक तयार होऊ: आपला राजा, स्वामी आणि मशीहा आपले पाय धुण्यासाठी स्वतः खाली वाकला आणि आपल्या शाश्वत तारणासाठी स्वतःचे प्राण अर्पण करून त्याने आपली सेवा केली. तो आपली सर्व पापे स्वतःवर घेतो आणि त्यांचा परिणाम भोगतो: क्रूसावरील मरण.

योहानाच्या नम्रतेचे अनुकरण करून ती नम्रता आपण स्वतः आचरणात आणली नाही, तर येशूच्या जीवनाबद्दल आणि ध्येयकार्याबद्दल आपल्या अंतःकरणात जी गाढ कृतज्ञता असायला हवी, ती आपल्याला अनुभवता येणार नाही. आपण पूर्णपणे अपात्र आहोत, हे योहानाबरोबर मान्य केल्याने आपला अपमान होत नाही, की आपली अपात्रता वाढत नाही. उलट, खऱ्या नम्रतेचे हे कृत्य आपल्याला त्या देणगीसाठी तयार करते, जिची सुरुवात देहधारणेत झाली आणि जिची परिपूर्ती ख्रिस्ताच्या स्वर्गारोहणात झाली.

मशीहाच्या जीवनासमोर आणि ध्येयकार्यासमोर आपली कसलीही पात्रता नाही, या नम्र सत्यावर आज चिंतन करा. बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाचा आदर्श डोळ्यांसमोर ठेवा. योहानाने जसे येशूकडे पाहिले तसे त्याच्याकडे पाहा आणि योहानाने जे सत्य मानले ते तुम्हीही माना. तुम्ही अशा दीन अवस्थेत असताना देवाने तुम्हाला भेटण्याचे ठरवले, ते स्वतःचे जीवन देऊन तुमची सेवा करण्यासाठी. यावर चिंतन करताना ही जाणीव तुमचे अंतःकरण कृतज्ञतेने भरून टाको.

हे माझ्या गौरवशाली प्रभू, तुझा सर्वांत कनिष्ठ सेवक होण्याचीही माझी पात्रता नाही. हे नम्र सत्य समजून घेण्यास आणि त्यावर विश्वास ठेवण्यास मला मदत कर. हे सत्य स्वीकारताना मी मनापासून तुझे आभार मानतो, कारण माझ्या या नम्र अवस्थेत तू मला भेटण्याचे आणि माझा मशीहा व राजा म्हणून मला स्वतःकडे ओढून घेण्याचे ठरवलेस. हे माझ्या प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे; तुझ्यावर अधिक प्रेम करण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


विस्मयाने आणि आदराने त्याच्याकडे पाहा

3 जानेवारी (प्रभुप्रकटीकरणाच्या महासणापूर्वी येत असल्यास)

बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाने येशूला आपल्याकडे येताना पाहिले आणि तो म्हणाला, “पाहा, जगाचे पाप हरण करणारा देवाचा कोकरा! ज्याच्याविषयी मी म्हणालो होतो तो हाच: ‘माझ्यानंतर एक मनुष्य येत आहे. तो माझ्यापेक्षा श्रेष्ठ आहे, कारण तो माझ्यापूर्वीपासूनच अस्तित्वात होता.’ मी त्याला ओळखत नव्हतो; पण तो इस्राएलला प्रकट व्हावा म्हणून मी पाण्याने बाप्तिस्मा देत आलो आहे.” योहान 1:29–31

योहान यरुशलेमजवळील यहूदियाच्या डोंगराळ प्रदेशात वाढला, तर येशू नाझरेथमध्ये वाढला. तरीही दोन्ही कुटुंबे एकमेकांना नियमितपणे भेटत असण्याची दाट शक्यता आहे. त्यामुळे नात्याने भाऊ असलेल्या योहान आणि येशूला एकत्र वेळ घालवता आला असेल. असे असूनही, निर्जन प्रदेशात आपल्या या भावाला पहिल्यांदा आपल्याकडे येताना पाहून योहान म्हणाला, “मी त्याला ओळखत नव्हतो.” योहानाने आपले सार्वजनिक सेवाकार्य सुरू केले आणि नात्याने भाऊ असलेल्या आपल्या प्रभूवर पवित्र आत्मा उतरताना पाहिले. तेव्हाच येशू कोण आहे, हे योहानाला पूर्णपणे समजले: तोच मशीहा, जगाचे पाप हरण करणारा देवाचा कोकरा.

तो क्षण योहानासाठी किती विस्मयकारक आणि आनंदाचा असला पाहिजे! मशीहाचा मार्ग तयार करणे, त्याच्या अगदी आधी येऊन त्याच्यासाठी वाट सिद्ध करणे, हेच आपले कार्य आहे, हे त्याने ओळखले होते. त्याने ते कार्य स्वीकारले आणि उपदेश करून व विश्वास ठेवणाऱ्यांना पश्चात्तापाचा बाप्तिस्मा देऊन ते पार पाडले. तो रानात राहत होता. तेथे उपवास आणि प्रार्थना करत तो मशीहा येईल त्या दिवसाची वाट पाहत होता. पवित्र आत्मा आपल्या मामेभावावर उतरताना पाहून त्या क्षणी त्याला किती आश्चर्य आणि आनंद वाटला असेल, याची कल्पना करा.

येशू हा पवित्र त्रैक्याची दुसरी व्यक्ती असल्यामुळे पवित्र आत्मा त्याच्यावर एका अद्वितीय रीतीने उतरला. तरीही, योहानाचा अनुभव आपल्याला आमंत्रण देतो की, आजही आपल्यामध्ये येणाऱ्या येशूची वाट पाहताना आपण जागरूक राहावे. 2,000 वर्षांपूर्वी आपला प्रभू या पृथ्वीवर आला आणि येथे वावरला. आजही तो आपल्या देहाद्वारे, म्हणजेच ख्रिस्तसभेद्वारे, आपल्यामध्ये वावरत आहे. योहानाप्रमाणे आपण त्याच्याकडे लक्ष ठेवले पाहिजे आणि तो दिसताच श्रद्धेने उद्गारले पाहिजे, “पाहा, देवाचे कोकरू!”

आपला प्रभू आपल्याकडे येतो तो सर्वांत महत्त्वाचा मार्ग म्हणजे मिस्सा. पवित्र होस्टियामध्ये गुप्तपणे उपस्थित असलेल्या आपल्या प्रभूला सर्वांना दिसावे म्हणून उंच धरताना याजक बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाचे ते परिचित शब्द पुन्हा उच्चारतो. याशिवाय, जेव्हा पवित्र आत्मा उतरतो आणि आपल्याला प्रभूची ओळख करून देतो, तेव्हाही प्रभू आपल्याकडे येतो. प्रवचनांतून, चिंतनातून, ख्रिस्तसभेच्या शिकवणीतून, इतरांच्या प्रेमपूर्ण कृतींतून, वैयक्तिक प्रार्थनेतून आणि अशा इतर अनेक मार्गांनी हे घडते. देवाचे कोकरू जेव्हा जेव्हा आपल्याकडे येते, तेव्हा ते आपण ओळखले पाहिजे. त्या पहिल्या भेटींमध्ये योहानाचे मन आणि हृदय ज्या आश्चर्याने आणि आदरयुक्त विस्मयाने भरून गेले होते, त्याच भावनेने आपणही त्याच्याकडे पाहावे.

“पाहा, देवाचे कोकरू…” या आपल्या चांगल्या परिचयाच्या पवित्र शब्दांवर आज चिंतन करा. ते करताना विचार करा: तुम्ही स्वतः त्याला कितीदा “पाहता”? मिस्सामध्ये तुमचे मन आश्चर्याने आणि आदरयुक्त विस्मयाने भरून जाते का? रोजच्या प्रार्थनेत? ख्रिस्तसभेच्या जीवनात आणि तुम्हाला भेटणाऱ्या श्रद्धावान ख्रिस्ती बांधवांच्या जीवनात? देहधारणेवर आपले लक्ष केंद्रित करणाऱ्या या नाताळकाळात, देहधारणेमुळे आपला प्रभू आजही आपल्यामध्ये उपस्थित आहे, हे नव्याने ओळखताना बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाचे शब्द आपलेसे करा.

हे माझ्या प्रभू, तुझ्यापुढे माझे मन आदराने आणि विस्मयाने भरून जाते. तुझ्या देहधारणेमुळे तू आजही या जगात उपस्थित आहेस, आमच्याकडे येतोस आणि आम्हाला स्वतःकडे ओढतोस. तुझा मामेभाऊ, बाप्तिस्मा देणारा योहान, याने रानात पवित्र आत्मा तुझ्यावर उतरताना प्रथम पाहिले, तेव्हा तो उद्गारला, “पाहा, देवाचे कोकरू!” माझ्या जीवनात तुझ्या दिव्य उपस्थितीचा अनुभव येईल तेव्हा मलाही असेच उद्गारता यावे म्हणून मला श्रद्धेची दृष्टी दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


इतरांचे लक्ष देवाच्या कोकराकडे वेधणे

4 जानेवारी (प्रभुप्रकटीकरणाच्या महासणापूर्वी येत असल्यास)

योहान आपल्या दोन शिष्यांसोबत उभा होता. येशू तिथून जात असताना त्याच्याकडे पाहून योहान म्हणाला, “पाहा, देवाचे कोकरू.” त्या दोन शिष्यांनी त्याचे बोलणे ऐकले आणि ते येशूच्या मागे गेले. योहान 1:35–37

आज बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाचे ते सामर्थ्यशाली शब्द ऐकण्याचे वरदान आपल्याला पुन्हा लाभते: “पाहा, देवाचे कोकरू.” आपल्या प्रभूच्या हाडामांसाच्या देहापलीकडे पाहून योहानाने पवित्र आत्म्याच्या सामर्थ्याने त्याचे देवत्व ओळखले. येशू त्याच्याशी काही बोलला, असेही आपल्याला सांगितलेले नाही. येशू हाच बलिदानाचा कोकरू आहे आणि त्याच्यावर विश्वास ठेवणाऱ्या सर्वांच्या तारणासाठी तो आपले जीवन अर्पण करील, हे योहानाने ओळखले.

येशू कोण आहे याविषयी योहानाला असलेली खात्री त्याची गाढ श्रद्धा प्रकट करते. रानात आपल्या दिशेने येणाऱ्या येशूच्या केवळ उपस्थितीनेच त्याला आशीर्वाद आणि सांत्वन लाभले. अशी श्रद्धा स्वतःपुरती ठेवता येत नाही. श्रद्धेची देणगी आपल्याला मिळते तेव्हा ती आपण इतरांनाही दिली पाहिजे. नाहीतर ती खरी श्रद्धा नसून केवळ एक पोकळ, वैयक्तिक समजूत ठरते.

योहानाने आपल्या शिष्यांसमोर मशीहावरील आपली श्रद्धा धैर्याने आणि खात्रीने व्यक्त केली. त्या दोन्ही शिष्यांनी लगेच योहानाला सोडून येशूचे अनुसरण केले, याचा त्याला आनंद झाला. आपल्या शिष्यांनी नवी वाट धरली याचे त्याला दुःख झाले नाही. उलट, त्याला खूप आनंद झाला, कारण इतरांना ख्रिस्ताकडे नेणे हेच त्याचे कार्य होते.

ख्रिस्तसभेत, संस्कारांमध्ये आणि इतरत्र आपल्या जीवनात उपस्थित असलेल्या प्रभूला जेव्हा आपण “पाहतो,” तेव्हा तो अनुभव केवळ स्वतःपुरता ठेवून चालणार नाही. प्रभूला पाहण्याचा आपला अनुभव इतरांना प्रेरणा देणारा ठरला पाहिजे, जेणेकरून आपल्या साक्षीतून आणि उदाहरणातून आपल्याला लाभलेली श्रद्धा त्यांनाही लाभेल. श्रद्धा इतरांबरोबर वाटून घेतली पाहिजे, व्यक्त केली पाहिजे आणि इतरांना दिली पाहिजे. तेव्हाच ती खरी श्रद्धा ठरते आणि तेव्हाच आपली श्रद्धा वाढते.

देवाच्या कोकराचे दर्शन तुम्हाला कोणकोणत्या प्रकारे घडते, यावर आज चिंतन करा. तुमच्या दैनंदिन जीवनात त्याची भेट तुम्हाला कशी घडते? त्याने आपली दैवी उपस्थिती तुम्हाला कोणकोणत्या प्रकारे जाणवून दिली आहे? या प्रश्नांवर विचार करताना, त्याच्या दर्शनाचा अनुभव तुम्ही इतरांनाही मोकळेपणाने सांगता का, याचाही विचार करा. तुम्ही आपली श्रद्धा उघडपणे, आनंदाने आणि दृढ विश्वासाने जगता का, की संकोचून ती स्वतःपुरतीच ठेवता? बाप्तिस्मादाता योहानाचे अनुकरण करण्याचा प्रयत्न करा: आपला प्रभू दररोज ज्या अनेक प्रकारे तुमच्याकडे येतो, त्या प्रत्येक प्रसंगी आधी त्याला ओळखा आणि मग त्या भेटीचा अनुभव इतरांनाही सांगा. आपली श्रद्धा आनंदाने आणि दृढ विश्वासाने व्यक्त करा, म्हणजे तुमच्याबरोबर इतरांनाही आपल्या प्रभूचे दर्शन घडेल.

हे परमपवित्र देवाच्या कोकरा, मी तुझे दर्शन घेतो आणि तुझ्यावर प्रेम करतो. तू असंख्य प्रकारे माझ्याकडे येतोस, माझ्याशी बोलतोस आणि श्रद्धेच्या देणगीने मला प्रेरणा देतोस. या सर्व प्रसंगी दररोज तुझे दर्शन घेण्यास आणि तुझ्यावर प्रेम करण्यास मला मदत कर. तुझे दर्शन घेताना आणि तुझ्यावर श्रद्धा ठेवताना माझे हृदय धैर्याने आणि आनंदाने भरून टाक, म्हणजे मी माझी श्रद्धा इतरांनाही मोकळेपणाने सांगू शकेन आणि त्यांना तुझ्याकडे वाट दाखवू शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


ये आणि पाहा

5 जानेवारी — प्रभुप्रकटीकरणाच्या सणापूर्वी येत असल्यास

फिलिपने नथनेलला शोधून त्याला सांगितले, “मोशेने नियमशास्त्रात आणि संदेष्ट्यांनीही ज्याच्याविषयी लिहिले आहे, तो आम्हाला सापडला आहे. तो नाझरेथचा येशू, योसेफाचा पुत्र आहे.” पण नथनेल त्याला म्हणाला, “नाझरेथमधून काही चांगले येऊ शकते का?” फिलिप त्याला म्हणाला, “ये आणि पाहा.” योहान 1:45–46

येशूच्या पहिल्या अनुयायांमध्ये आंद्रेया, सिमोन (ज्याला नंतर पेत्र हे नाव देण्यात आले), फिलिप आणि नथनेल (ज्याला बार्थोलोमय या नावानेही ओळखतात) यांचा समावेश होता. फिलिप गालील सरोवराच्या उत्तर काठावरच्या बेथसैदा या छोट्या गावचा होता. तिथेच लहानाचे मोठे झालेले सिमोन आणि आंद्रेया हे भाऊ त्याच्या ओळखीचे होते. आंद्रेया हा बाप्तिस्मादाता योहानाचा शिष्य होता. योहानाने येशूकडे बोट दाखवून तो देवाचे कोकरू आहे असे सांगितले, तेव्हा या चौघांपैकी आंद्रेयाची येशूशी सर्वप्रथम भेट झाली. मग आंद्रेयाने आपला भाऊ सिमोन याची येशूशी ओळख करून दिली. सिमोनही येशूचा अनुयायी झाला. त्यानंतर येशूने गालीलला जाण्याचे ठरवले. तिथे त्याला फिलिप भेटला. येशू त्याला म्हणाला, “माझ्यामागे ये.” फिलिप लगेच त्याच्यामागे गेला आणि मग आपला मित्र नथनेल याला ‘आम्हाला मशीहा सापडला आहे’ हे सांगायला गेला.

शुभवर्तमानाच्या पुढील भागात नथनेलचे मनपरिवर्तन विशेष लक्ष वेधून घेते. नाझरेथसारख्या लहानशा आणि महत्त्व नसलेल्या गावातून मशीहा येऊ शकेल, याबद्दल नथनेलला सुरुवातीला शंका होती. तरीही फिलिपने येशूशी आपली भेट घडवून द्यावी याला त्याने संमती दिली. फिलिपने नथनेलला येशूकडे आणले, तेव्हा येशू त्याला म्हणाला, “पाहा, हा इस्राएलचा खरा पुत्र आहे. याच्यात कपट नाही.” ‘तुम्ही मला कसे ओळखता?’ असे नथनेलने विचारल्यावर येशू एवढेच म्हणाला, “फिलिपने तुला बोलावण्यापूर्वीच मी तुला अंजिराच्या झाडाखाली पाहिले.” हे ऐकताच नथनेल उद्गारला, “रब्बी, तुम्ही देवाचे पुत्र आहात; तुम्ही इस्राएलचे राजे आहात.”

या चौघांचे मनपरिवर्तन इतक्या लवकर आणि सहज कसे झाले? वरवर पाहता येशूबरोबरच्या त्यांच्या पहिल्या भेटीत विशेष प्रभाव पाडणारे असे काही दिसत नाही. पण त्यांच्या अंतःकरणात मात्र पुष्कळ काही घडत होते. त्यांच्यापैकी प्रत्येकाची आपल्या प्रभूशी भेट झाली तेव्हा देवाच्या कृपेने त्यांच्या अंतःकरणात श्रद्धा जागवली आणि त्यांनी त्याच्यावर विश्वास ठेवला. जेव्हा अंतःकरणात शोध घेण्याची ओढ असते आणि देवाची वाणी व त्याच्यामागे येण्याचे त्याचे आमंत्रण स्वीकारण्याची तयारी असते, तेव्हाच हे शक्य होते.

शुभवर्तमान सांगताना आपण आंद्रेया आणि फिलिप यांचे अनुकरण केले पाहिजे. ज्यांच्या अंतःकरणात देवाची भूक आहे आणि जे त्याचा शोध घेत आहेत, अशा लोकांकडे आपण लक्ष दिले पाहिजे. आंद्रेया सिमोनकडे गेला आणि फिलिप नथनेलकडे गेला, कारण ते दोघेही हे ऐकून घेण्यास तयार आहेत, हे त्यांना माहीत होते. म्हणूनच पवित्र आत्म्याने आंद्रेयाला आपला भाऊ सिमोन याला येशूविषयी सांगण्याची, आणि फिलिपला आपला मित्र नथनेल याला येशूविषयी सांगण्याची प्रेरणा दिली. इतरांना शुभवर्तमान सांगण्याचा प्रयत्न करताना त्यांनी जे केले, ते आपल्यासाठी अनुकरणीय आहे.

तुमच्या जीवनात ज्यांना देवाची भूक आहे असे तुम्हाला वाटते, त्यांच्याविषयी आज चिंतन करा. देवाचा शोध घेणारी एखादी व्यक्ती तुमच्या ओळखीची आहे का? “ये आणि पाहा,” असे प्रेमाने कोणाला सांगण्याची गरज आहे? इतरांशी वाद घालून क्वचितच काही साधते. विचारपूर्वक केलेला युक्तिवादही अनेकदा पुरेसा नसतो. गरज आहे ती अशा लोकांकडे लक्ष देण्याची, ज्यांची अंतःकरणे देवाचा स्वीकार करण्यास तयार आहेत आणि ज्यांची मने शोध घेत आहेत. तुमच्या जीवनात सिमोन आणि नथनेल यांच्यासारखे लोक कोण आहेत, हे पाहा आणि त्यांना आपल्या प्रभूकडे येऊन त्याचे दर्शन घेण्याचे आमंत्रण कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे द्या.

हे माझ्या प्रभू, तू आम्हाला तुझ्याकडे बोलावतोस. वरवर जे दिसते त्यापलीकडे पाहून तू सर्वांची मने आणि अंतःकरणे जाणतोस. माझ्या जीवनात जे तुझा शोध घेत आहेत, ज्यांना तुझी भूक आहे आणि जे तुझा स्वीकार करण्यास तयार आहेत, त्यांच्याकडे अधिक लक्ष देण्याची प्रेरणा मला दे. त्यांना तुझ्याकडे येण्याचे आमंत्रण देण्यासाठी लागणारी नम्रता आणि धैर्य मला दे. तुला शोधण्यास त्यांना मदत होईल असे शब्दही मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


ख्रिस्तसभेत ख्रिस्ताची भेट

6 जानेवारी — प्रभुप्रकटीकरणाच्या सणापूर्वी येत असल्यास

येशूने आपल्या सेवाकार्याला सुरुवात केली तेव्हा तो सुमारे तीस वर्षांचा होता. लोकांच्या समजुतीप्रमाणे तो योसेफाचा पुत्र होता. योसेफ हेलीचा पुत्र, हेली मत्तातचा पुत्र, मत्तात लेवीचा पुत्र, लेवी मल्खीचा पुत्र, मल्खी यन्नायचा पुत्र, यन्नाय योसेफाचा पुत्र… लूक 3:23–24

आजच्या शुभवर्तमानासाठी दिलेल्या पर्यायांपैकी एक उतारा लूकने दिलेल्या येशूच्या वंशावळीचा आहे. येशूने आपले सार्वजनिक सेवाकार्य सुरू केले तेव्हा तो “सुमारे तीस वर्षांचा होता,” असे या उताऱ्याच्या सुरुवातीला नमूद केले आहे. यहुदी परंपरेनुसार, तीस वर्षांचा पुरुष पूर्ण परिपक्व मानला जाई आणि रब्बी म्हणून शिकवण्यासारख्या जबाबदाऱ्या तो स्वीकारू शकत असे.

येशूने आपले सेवाकार्य सुरू करण्यासाठी आणि अखेरीस जीवांच्या तारणासाठी मरण स्वीकारण्यासाठी पूर्ण परिपक्वतेचे वय येईपर्यंत वाट पाहिली, ही विचार करण्यासारखी गोष्ट आहे. त्याच्या आईवडिलांनी मंदिरात त्याचे पवित्र जीवन बलिदान म्हणून अर्पण केले असते, तरी ते बलिदान जीवांच्या तारणासाठी पुरेसे ठरले असते. वयाच्या बाराव्या वर्षी तो मंदिरात सापडला, तेव्हा त्याने विलक्षण शहाणपण दाखवले. त्याच वयात तो आपले अधिकृत शिक्षणकार्य सुरू करू शकला असता. पण त्याने वाट पाहिली. बहुधा यहुदी रीतिरिवाजांचा आणि नियमांचा आदर असल्यामुळे त्याने त्यांच्या चौकटीत राहून आपले तारणकार्य पार पाडले.

येशू आणि त्याच्या आईवडिलांनी जुन्या नियमशास्त्रातील प्रत्येक आज्ञेचे परिपूर्ण पालन केले. ते निष्ठावान यहुदी होते. देवाने युगानुयुगे जे काही प्रकट केले होते, त्या सर्वांचा त्यांनी आदर केला. येशूने आपले सार्वजनिक सेवाकार्य सुरू केल्यानंतरच शास्त्री आणि परुशी यांनी घालून दिलेल्या काही नियमांना आव्हान दिले, कारण त्या नियमांत देवाच्या नियमशास्त्राचा चुकीचा अर्थ लावला गेला होता.

हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. येशूने जसे आपल्या काळातील धार्मिक व्यवस्थेत राहून कार्य केले, तसेच आजही तो स्वतः स्थापन केलेल्या ख्रिस्तसभेद्वारे कार्य करतो. आपली शिकवण आणि कृपा लोकांपर्यंत पोहोचवण्याचे माध्यम म्हणून त्याने ख्रिस्तसभा स्थापन केली. पहिले बिशप असलेल्या प्रेषितांकडे त्याने आपल्या ख्रिस्तसभेची जबाबदारी सोपवली. आपल्या नावाने उपदेश करण्याचा, संस्कार देण्याचा आणि ख्रिस्तसभेचा कारभार चालवण्याचा अधिकार त्याने त्यांना दिला.

देव आपल्या इच्छेनुसार कोणत्याही मार्गाने कोणाचेही तारण करू शकतो. तरीही, तारणाचा नेहमीचा मार्ग आपल्याला ख्रिस्तसभेच्या व्यवस्थेद्वारे उपलब्ध होतो. काही ख्रिस्ती या दैवी आणि मानवी संस्थेपासून दूर गेले आहेत. ख्रिस्तसभेची मानवी बाजू, ज्यात तिच्या नेत्यांची पापे आणि उणिवाही येतात, कधीकधी तिचे कार्य आपल्या नजरेआड करू शकते. तरीही, ख्रिस्तसभेतील दैवी तत्त्वामुळे देव तिच्यात सदैव उपस्थित राहतो, याची खात्री मिळते. त्यामुळे ती कृपेचे आणि तारणाचे प्रमुख साधन आहे.

येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या प्रारंभाचे चिंतन करताना, त्याने स्थापन केलेल्या ख्रिस्तसभेद्वारे आपल्याकडे येत राहण्याच्या त्याच्या दृढ निश्चयाचाही विचार करा. येशूच्या काळाप्रमाणेच आजही ख्रिस्तसभेत देवाच्या इच्छेचा चुकीचा अर्थ लावणारे लोक आहेत, आणि पुढेही असतील. त्यांत काही नेत्यांचाही समावेश आहे. येशूप्रमाणे अन्यायाला विरोध करण्याचे आवाहन आपल्याला आहे. तरीही आपण ख्रिस्तसभेच्या जीवनात सहभागी राहिले पाहिजे आणि आपला प्रभू ज्या माध्यमातून आपल्याकडे येतो, त्या माध्यमाचा आदर केला पाहिजे.

आपल्या प्रभूने स्थापन केलेल्या ख्रिस्तसभेशी तुमचे नाते कसे आहे, यावर आज चिंतन करा. तुम्ही तिचे नियम आणि रीतिरिवाज पाळता का? काही नेत्यांच्या उणिवांपलीकडे पाहून तुम्हाला आपल्या प्रभूचे तारणकार्य ओळखता येते का? कारण ख्रिस्तसभेतच आपल्याला आपला आज्ञाधारक मशीहा भेटेल. त्याने स्वतः स्थापन केलेल्या व्यवस्थेद्वारे तो आपली सेवा करतो.

हे माझ्या आज्ञाधारक प्रभू, तू जुन्या नियमशास्त्राचे परिपूर्ण पालन केलेस आणि त्यातूनच कृपेचा व दयेचा नवा नियम प्रकट केलास. तुझ्या ख्रिस्तसभेद्वारे तो आम्हाला लाभतो. ख्रिस्तसभेसाठी, तिच्या नेत्यांसाठी आणि तिच्या सर्व सदस्यांसाठी मी प्रार्थना करतो. तुझ्यामध्ये आम्ही खरोखर एक कुटुंब होऊ दे आणि त्या कुटुंबात आम्हाला तुझी उपस्थिती जाणवू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


कृपा, सत्य आणि दैवी प्रेम यांची परिपूर्णता

7 जानेवारी, प्रभूच्या प्रकटीकरणाच्या सणापूर्वी येत असेल तेव्हा

“प्रत्येक जण आधी चांगला द्राक्षारस वाढतो आणि लोक भरपूर प्यायल्यावर हलक्या प्रतीचा वाढतो; पण तुम्ही चांगला द्राक्षारस आतापर्यंत राखून ठेवला आहे.” योहान 2:10

काना येथील लग्नाची मेजवानी हे योहानच्या शुभवर्तमानात येशूचे दैवी कार्य प्रकट करणाऱ्या सात चिन्हांपैकी पहिले चिन्ह आहे. प्रत्येक चिन्ह हा एक चमत्कार आहे आणि तो देवाच्या तारणाच्या शाश्वत योजनेचा एखादा पैलू दर्शवतो. योहानच्या शुभवर्तमानानुसार, काना येथील लग्नाच्या मेजवानीत येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याची अधिकृत सुरुवात झाली. तोपर्यंत येशूने आपल्या काही शिष्यांना, कदाचित सर्वांनाच, बोलावले होते. त्याच्या आईप्रमाणेच तेही बहुधा त्या मेजवानीत त्याच्याबरोबर होते.

आपल्या प्रभूने पाण्याचे रूपांतर केवळ द्राक्षारसात केले नाही, तर उत्तमात उत्तम द्राक्षारसात केले, ही गोष्ट विस्मयकारक आहे. तो द्राक्षारस इतर कोणत्याही द्राक्षारसापेक्षा कितीतरी सरस होता, अशी आपण कल्पना करू शकतो. शिवाय, तो 120 ते 180 गॅलन इतका होता. त्या प्रमाणालाही स्वतःचा प्रतीकात्मक अर्थ आहे.

सेवकांना ज्या रांजणांत पाणी भरायला येशूने सांगितले, ते रांजण यहुदी लोक शुद्धीकरणाच्या विधींसाठी वापरत असत. ही गोष्ट महत्त्वाची आहे, कारण ते रांजण मोशेच्या जुन्या नियमशास्त्राचे आणि देवाच्या विधिपूर्वक उपासनेचे प्रतीक आहेत. चमत्कारासाठी त्यांचा वापर करून आपल्या प्रभूने प्रतीकात्मक रीतीने दाखवून दिले की तो कृपा, सत्य आणि दैवी प्रेम यांचा नवा नियम प्रस्थापित करण्यासाठी आला होता. वधू-वरांनी दिलेल्या हलक्या प्रतीच्या द्राक्षारसानंतर उत्तमात उत्तम द्राक्षारस इतक्या विपुल प्रमाणात मिळाला, यावरून दिसते की जुने नियमशास्त्र चांगले असले, तरी त्यात देवाची तारणयोजना पूर्णत्वाला पोहोचली नव्हती. ती परिपूर्णता आपल्या प्रभूने प्रस्थापित करण्यासाठी आणलेल्या नव्या नियमात आहे.

आज या नव्या आणि सर्वोत्तम द्राक्षारसाच्या अखंड विपुलतेत सहभागी होण्याचे भाग्य आपल्याला लाभले आहे. देवाचे जिवंत वचन असलेल्या शुभवर्तमानांतून येशू ख्रिस्ताच्या व्यक्तीत सत्याची परिपूर्णता आपल्याला लाभली आहे. पवित्र मिस्सामध्ये आपल्याला सर्वांत मौल्यवान ‘द्राक्षारस’ मिळतो. तेव्हा भाकर आणि द्राक्षारस यांचे रूपांतर नवविधान आणि नवा द्राक्षारस असलेल्या ख्रिस्तामध्ये होते. ख्रिस्त हा एकमेव चर्चचा वर आहे. त्याच्याशी आध्यात्मिक विवाह करून कोकर्‍याच्या विवाहसोहळ्यात सहभागी होण्याचे आमंत्रण त्याचे शरीर आणि रक्त आपल्याला देतात.

काना येथील विवाहसोहळ्यात साध्या द्राक्षारसाऐवजी सर्वोत्तम द्राक्षारस मिळाला. या बदलाकडे आत्म्याच्या देवाकडे होणाऱ्या वाटचालीचे प्रतीक म्हणूनही पाहता येते. सुरुवातीला आपले मनपरिवर्तन आणि प्रार्थनाजीवन साध्या द्राक्षारसासारखे असते. साध्या द्राक्षारसाची चव घेण्यात जसा आनंद मिळतो, तसाच आनंद मनपरिवर्तनाच्या सुरुवातीलाही मिळतो. सर्वोत्तम द्राक्षारस अशा आत्म्याचे प्रतीक आहे, ज्याने मनपरिवर्तनाच्या वाटेवर आणखी खोलवर वाटचाल केली आहे. हा द्राक्षारस इतका आनंददायी आणि विपुल आहे की तो पिणारा कृपेने धुंद होतो. अशाच द्राक्षारसासाठी आपल्याला घडवले आहे.

आज तुम्हाला किती विपुल प्रमाणात कृपा उपलब्ध आहे, यावर चिंतन करा. देव कृपा देताना हात आखडता घेत नाही; तो ती विनामूल्य आणि भरभरून देतो. ती देवाची देणगी असल्याने तिची श्रेष्ठता अतुलनीय आहे. रोजची प्रार्थना, सततचे मनपरिवर्तन आणि चर्चच्या जीवनातील संस्कारांमध्ये सहभाग यांद्वारे या नव्या द्राक्षारसाची गोडी चाखायला शिका. वराने मेजवानीला बोलावलेली वधू तुम्हीच आहात, असे स्वतःकडे पाहा. हे आमंत्रण स्वीकारा आणि कृपेने तुमचा आत्मा भरून जाऊ द्या, म्हणजे तुम्ही देवाच्या दयेने धुंद व्हाल.

हे माझ्या परम उदार प्रभू, तू माझ्यावर आणि सर्व लोकांवर तुझी दया भरभरून करतोस. हे जग जे काही देऊ शकते, त्याहून तुझी कृपा कितीतरी श्रेष्ठ आहे. हे माझ्या आत्म्याच्या वरा, मला तुझ्याकडे ओढून घे, म्हणजे माझ्या आत्म्याच्या चिरंतन विवाहसोहळ्यात आणि मेजवानीत मला सहभागी होता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


पृथ्वीवरील जीवनाचा उद्देश

नाताळनंतरचा दुसरा रविवार
(प्रभुप्रकटीकरणाचा सण 1 जानेवारीनंतरच्या रविवारी हलवला जात नाही तेव्हा)

प्रारंभी शब्द होता, शब्द देवाबरोबर होता आणि शब्द देव होता. योहान 1:1

अगदी प्रारंभाची कल्पना करा—काळ सुरू होण्याआधी, विश्व अस्तित्वात येण्याआधी. तेव्हा केवळ पवित्र त्रैक्य अस्तित्वात होते—पिता, पुत्र आणि पवित्र आत्मा. या तीन दिव्य व्यक्तींच्या परस्पर प्रेमाच्या ऐक्यात देव स्वतःमध्ये पूर्ण होता. तरीही देवाचे प्रेम इतके उत्कट होते की त्याने देवदूतांचे निव्वळ आध्यात्मिक विश्व निर्माण करण्याचे ठरवले. त्याने देवदूतांना आपल्या प्रेमाचा वाटा दिला आणि आपल्या त्रैक्याच्या जीवनात सहभागी होण्यास त्यांना आमंत्रित केले. ज्या देवदूतांनी देवाच्या कृपेला सहकार्य केले, ते तत्काळ त्याला समोरासमोर पाहण्यास पात्र ठरले. ज्यांनी तसे केले नाही, ते त्याच्यापासून कायमचे दुरावले.

संत थॉमस अक्विनास असा अंदाज मांडतात की देवाने आध्यात्मिक जगाची निर्मिती केली, त्याच वेळी भौतिक विश्वही निर्माण केले. या भौतिक विश्वात देवाने मानवजातीची निर्मिती केली. त्याने आपल्या शरीरांना आत्मे दिले, आपल्याला इच्छास्वातंत्र्य दिले आणि त्याच्या कृपेला सहकार्य करण्याची निवड करायला आपल्याला आमंत्रित केले. ही निवडच आपल्या जीवनाच्या केंद्रस्थानी आहे. पृथ्वीवरील आपले जीवन वैयक्तिक लाभ, सांसारिक सत्ता व प्रतिष्ठा किंवा धनसंपत्ती व भौतिक वस्तू मिळवण्यासाठी नाही. हे जग नाहीसे होईल आणि आपल्यापैकी प्रत्येकाचे पृथ्वीवरील जीवनही संपेल; पण या जीवनात आपण केलेल्या निवडींचे परिणाम चिरंतन असतील.

ही सत्ये आपल्या श्रद्धेचा पाया आहेत, तरीही पृथ्वीवरील आपल्या जीवनाचा मुख्य उद्देश आपण सहज विसरतो. शाश्वततेच्या दृष्टीने जीवनाकडे पाहणे आपल्याला कठीण जाते. आपल्या रोजच्या जीवनातले क्षणभंगुर सुख आणि संघर्ष हेच जीवनाचे सार नाही, हे लक्षात ठेवणे कठीण जाते. ज्या शाश्वत प्रतिफळांची आपण आशा बाळगतो, त्यांसाठी तयार होताना देवाच्या इच्छेशी सतत निष्ठावान राहण्याची आध्यात्मिक सवय जोपासणे, हेच जीवनाचे सार आहे.

योहानाच्या शुभवर्तमानाच्या प्रारंभी ज्याचा उल्लेख आहे, तो शाश्वत शब्द म्हणजे देवपुत्र. देवाच्या शाश्वत अस्तित्वावर आणि देवदूत, विश्व व मानवजात निर्माण करण्याच्या त्याच्या निर्णयावर मनन करणे उपयुक्त ठरते. ही शाश्वत दृष्टी आपण जपली नाही आणि देवाने आपल्याला का निर्माण केले याची रोज आठवण ठेवली नाही, तर आपण सहज भरकटू. आपण असे वागू की जणू या जीवनापलीकडे काहीच नाही, आणि शक्य तितक्या क्षणभंगुर सुखांनी ते भरून टाकू.

संत ऑगस्टीन यांनी हे अगदी समर्पक शब्दांत मांडले: ‘हे प्रभू, तू आम्हाला स्वतःसाठी निर्माण केलेस आणि आमची अंतःकरणे तुझ्यात विसावा पावेपर्यंत अस्वस्थ राहतात.’ देवाच्या जीवनात सहभागी होण्यासाठी आपल्याला निर्माण करण्यात आले. पवित्र त्रैक्यातील तिन्ही व्यक्तींचे परस्पर प्रेम विपुलतेने ओसंडून वाहिले, म्हणून आपण अस्तित्वात आलो. देवाने आपल्याला निर्माण केले, कारण त्याला आपले जीवन आपल्याबरोबर वाटून घ्यायचे होते. आपण त्याला समोरासमोर पाहावे आणि आपल्या संपूर्ण अस्तित्वाने त्याच्यावर प्रेम करावे, अशी त्याची इच्छा होती.

आज त्या प्रारंभाचे चिंतन करा, जेव्हा केवळ देवच अस्तित्वात होता. त्याच्या शाश्वत दृष्टीने स्वतःच्या जीवनाकडे पाहण्याचा प्रयत्न करा. त्याने तुम्हाला कोणत्या हेतूने निर्माण केले, यावर मनन करा. तो हेतू पूर्ण करण्यासाठी झटा आणि तो जसा तुमच्याकडे पाहतो तसे स्वतःकडे पाहा. जग निर्माण होण्यापूर्वी तुमच्या जीवनासाठी देवाची जी काही इच्छा होती, ते सर्व तुम्हीही मनापासून इच्छावे.

हे सनातन वचना, आरंभापासून तू तुझ्या पित्यासोबत आणि पवित्र आत्म्यासोबत होतास. त्यांच्यासह तू देवदूतांचे आध्यात्मिक जग आणि मानवांचे भौतिक जग निर्माण केलेस, जेणेकरून आम्हाला तुझ्या जीवनात सहभागी होण्याचे आमंत्रण देता यावे. माझ्या जीवनाकडे या शाश्वत दृष्टीने नेहमी पाहण्यास आणि ज्या हेतूने तू मला निर्माण केलेस तो पूर्ण करण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


बेथलेहेमचा तारा

प्रभुप्रकटीकरणाचा सण
6 जानेवारी किंवा 1 जानेवारीनंतरचा पहिला रविवार

हेरोद राजाच्या काळात यहुदियातील बेथलेहेम येथे येशूचा जन्म झाला. तेव्हा पाहा, पूर्वेकडून काही ज्ञानी पुरुष यरुशलेमला आले आणि विचारू लागले, “यहुद्यांचा नुकताच जन्मलेला राजा कुठे आहे? त्याचा तारा उगवताना आम्ही पाहिला आणि त्याला नमन करायला आलो आहोत.” हे ऐकून हेरोद राजा फार अस्वस्थ झाला आणि त्याच्याबरोबर सारे यरुशलेमही अस्वस्थ झाले. मत्तय 2:1–3

राजाधिराजाचा जन्म पूर्वेकडून आलेल्या परदेशीयांना कळवण्यासाठी देवाने ताऱ्याचा उपयोग का केला? मरिया, योसेफ आणि मेंढपाळ यांनाही ही शुभवार्ता सांगण्यासाठी देवाने देवदूत पाठवला. पण त्या ज्ञानी पुरुषांसाठी त्याने त्यांना समजेल असे चिन्ह निवडले—एक तारा.

हे ज्ञानी पुरुष मूळचे पारस देशातील याजकवर्गाचे होते. ते ज्योतिषशास्त्र, खगोलशास्त्र, स्वप्नांचा अर्थ लावणे आणि ज्ञान मिळवण्याच्या व भविष्य जाणण्याच्या इतर पद्धतींमध्ये निपुण होते. मत्तयच्या शुभवर्तमानात उल्लेख केलेले तीन ज्ञानी पुरुष ज्योतिषशास्त्रात पारंगत होते, हे स्पष्ट आहे. ते रात्रीच्या आकाशाचे बारकाईने निरीक्षण करत असत. ख्रिस्ताच्या जन्माच्या रात्री त्यांना एक विलक्षण गोष्ट दिसली: आकाशात एक नवा तारा प्रकट झाला होता. हे फार महत्त्वाचे चिन्ह आहे, हे त्यांनी ओळखले. त्यांच्या समजुतीनुसार, नवा तारा दिसणे ही नव्या राजाच्या जन्माची चाहूल होती.

हा तारा केवळ एक खगोलीय घटना नव्हता; तो जगात प्रकट झालेल्या ख्रिस्ताच्या प्रकाशाचे प्रतीक होता. हा प्रकाश यहुदी आणि यहुदीतर अशा सर्व राष्ट्रांना तारणाऱ्याकडे वाट दाखवत होता. देवाने जसे नम्र यहुदी मेंढपाळांना नवजात राजाकडे आणले, तसेच त्याने यहुदीतरांचे प्रतिनिधीही त्याची आराधना करण्यासाठी आणले, कारण येशू संपूर्ण मानवजातीचे तारण करण्यासाठी आला होता.

यहुदीतरांनाही सामावून घेण्यासाठी देवाने घेतलेला पुढाकार ही काही नवी कल्पना नव्हती; अब्राहामाला दिलेल्या वचनाची ती पूर्तता होती: “पृथ्वीवरील सर्व कुळांना तुझ्याद्वारे आशीर्वाद मिळेल” (उत्पत्ती 12:3). संदेष्ट्यांच्या लेखनात आणि स्तोत्रांमध्येही हाच स्वर उमटतो: सर्व राष्ट्रे प्रभूकडे येतील (पाहा यशया 2:2-4; स्तोत्र 67). येशूने आपल्या सार्वजनिक सेवाकार्यात यहुदीतरांपर्यंतही पोहोचून त्यांना जवळ केले. हे कार्य सुरुवातीच्या ख्रिस्तसभेतही चालू राहिले, असे प्रेषितांची कृत्ये या ग्रंथात नोंदले आहे. मात्र, येशूच्या जन्माच्या वेळी यहुदी समाजात आपण देवाने निवडलेले लोक आहोत यावरच प्रामुख्याने भर दिला जात होता. प्रभुप्रकटीकरणाच्या कथेतून दिसते की येशूच्या जीवनाच्या अगदी आरंभापासूनच देवाने सर्वांना पवित्र जीवनाचे पाचारण दिले होते. येशूचे कार्य केवळ इस्राएलसाठी नव्हे, तर सर्व लोकांसाठी होते, हे यातून स्पष्ट होते.

पवित्र जीवनाचे हे पाचारण सर्वांसाठी आहे. म्हणून ख्रिस्तावर श्रद्धा ठेवणाऱ्या आणि कॅथलिक श्रद्धेनुसार जगणाऱ्या आपण स्वतःला इतरांपासून अलग करून आपल्या छोट्याशा वर्तुळात बंदिस्त होऊ नये. उलट, सर्वांचे स्वागत करत आणि व्यापक समाजाशी संपर्क ठेवत आपली श्रद्धा जगण्यास आपल्याला पाचारण आहे. अशा जीवनातून ख्रिस्तसभेचे सर्वांसाठी असलेले कार्य दिसून येते. कॅथलिक असणे हा केवळ सांस्कृतिक वारसा नाही; सर्वांना आवश्यक असलेल्या शाश्वत तारणाचे ते आध्यात्मिक साधन आहे. ‘एपिफनी’ या शब्दाचा अर्थ ‘प्रकटीकरण’ असा आहे. ख्रिस्त सर्वांना प्रकट झाला पाहिजे आणि प्रत्येक आत्म्याचा राजा झाला पाहिजे.

प्रभुप्रकटीकरणाचा सण साजरा करताना, जे अजून श्रद्धावान कॅथलिक झालेले नाहीत त्यांच्यापर्यंत श्रद्धेचा प्रकाश पोहोचवण्यासाठी देव तुमचा कसा उपयोग करू इच्छितो, याकडे खुलेपणाने लक्ष द्या. आपण बेथलेहेमच्या ताऱ्यासारखे व्हायला हवे: इतरांना ज्या रीतीने समजेल आणि स्वीकारता येईल, त्या रीतीने त्यांना ख्रिस्ताकडे आणायला हवे. यासाठी उत्तम मार्ग म्हणजे स्वतःला देवाच्या सेवेस अर्पण करणे आणि त्याच्या कृपेचे साधन होण्यास तयार राहणे. सर्व लोकांना आपल्याकडे कसे आणावे, हे देवालाच ठाऊक आहे. आपण स्वतःला त्याच्या सेवेस अर्पण केले, तर तो आपल्याला प्रेरणा देईल आणि इतरांना अंधारातून आपल्या अद्भुत प्रकाशात नेणारा तेजस्वी दीप म्हणून आपला उपयोग करील.

हे माझ्या प्रभू, जगाच्या प्रकाशा, सर्वांना दिसावे असे तेजाने झळकण्याची तुझी इच्छा आहे, जेणेकरून सर्व जण तुझ्याकडे, सर्वांच्या एकमेव तारणाऱ्याकडे, आकर्षित होतील. बेथलेहेमवर झळकलेल्या त्या ताऱ्यासारखे होण्यासाठी तुझ्या इच्छेनुसार माझा उपयोग कर. मला प्रज्ञा, प्रेम आणि धैर्य दे, म्हणजे मी तेजाने झळकून तुझा प्रकाश असा पसरवीन की तो सर्वांना दिसेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


जगभर शुभवर्तमानाचा प्रसार

प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा नाताळकाळातील पहिला वार
प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा सोमवार किंवा 7 जानेवारी

[येशू] संपूर्ण गालील प्रदेशात फिरला. तो त्यांच्या सभास्थानांत शिकवत होता, देवाच्या राज्याची शुभवार्ता घोषित करत होता आणि लोकांचे सर्व प्रकारचे रोग व व्याधी बरे करत होता. त्याची कीर्ती संपूर्ण सिरियात पसरली. तेव्हा नाना रोगांनी आजारी असलेल्या व वेदनांनी तडफडणाऱ्या सर्वांना, तसेच भूतबाधा झालेल्यांना, भ्रमिष्टांना आणि पक्षाघात झालेल्यांना लोकांनी त्याच्याकडे आणले; त्याने त्यांना बरे केले. गालील, दकापलीस, यरुशलेम, यहुदिया आणि यार्देनच्या पलीकडच्या प्रदेशांतून लोकांचे मोठे समुदाय त्याच्यामागे गेले. मत्तय 4:23–24

येशू आजाऱ्यांना बरे करू लागला, भुते घालवू लागला, पक्षाघात झालेल्यांना बरे करू लागला आणि इतर चमत्कार करू लागला, तेव्हा त्याच्याविषयीची बातमी झपाट्याने पसरली. ती आजच्या इस्राएलच्या सीमांपलीकडेही दूरवर पोहोचली. गालील प्रदेशात आजच्या उत्तर इस्राएलचा भाग येत असे, तर दकापलीस हे आजच्या जॉर्डन, इस्राएल आणि सीरिया या देशांतील दहा प्रमुख शहरांच्या समूहाचे नाव होते. यहुदी धर्माचे आणि संस्कृतीचे केंद्र असलेले यरुशलेम हे यहुद्यांचे सर्वांत महत्त्वाचे शहर होते. दक्षिण इस्राएलमध्ये यरुशलेमच्या सभोवतालचा भाग यहुदिया प्रांतात येत असे. प्राचीन सीरियाचा विस्तार आजच्या सीरियापेक्षा मोठा होता; त्यात आजच्या लेबनॉन, इस्राएल आणि जॉर्डनमधील काही भागांचाही समावेश होता. यहुदी, ग्रीक, रोमी आणि इतर अनेक लोकसमूह राहत असलेल्या या विस्तीर्ण आणि वैविध्यपूर्ण प्रदेशात येशूची कीर्ती सर्वत्र पसरली.

इंटरनेटमुळे माहिती क्षणार्धात दूरवर पोहोचते. त्यामुळे आज एखादी बातमी किंवा समाजमाध्यमांवरील पोस्ट व्हायरल होणे यात काही नवल नाही. येशूच्या काळात मात्र एखादी बातमी ‘व्हायरल’ होण्याची रीत अगदी वेगळी होती. बातमी तोंडोतोंडी एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे, एका गावातून दुसऱ्या गावात पसरत असे आणि भाषा व संस्कृतीच्या सीमाही ओलांडत असे. नाझरेथच्या येशूच्या हातून घडणाऱ्या आश्चर्यकारक गोष्टी यहुदी, ग्रीक, रोमी आणि इतर लोकांच्या कानावर पडू लागल्या. ते ऐकून अनेकांनी त्याच्यावर विश्वास ठेवला.

चमत्कारांकडे लोकांचे लक्ष सहज वेधले जाते, विशेषतः ज्यांना स्वतःच्या जीवनात एखाद्या चमत्काराची गरज आहे त्यांचे. अनेक जण कुतूहलापोटी किंवा त्याच्याविषयी ऐकलेल्या अद्भुत गोष्टींनी आकर्षित होऊन येशूला पाहायला आले असतील. आपण ऐकलेल्या गोष्टी खऱ्या असतील का? तो खरोखरच आजाऱ्यांना बरे करू शकतो, आंधळ्यांना दृष्टी देऊ शकतो, बहिऱ्यांना ऐकण्याची शक्ती देऊ शकतो आणि मृतांनाही पुन्हा जिवंत करू शकतो का?

दुर्दैवाने, आज व्हायरल होणाऱ्या गोष्टींपैकी बऱ्याचशा धक्कादायक असतात किंवा एखाद्या घोटाळ्याशी संबंधित असतात. अशा बातम्या बहुतेकदा झपाट्याने पसरतात, पण तितक्याच लवकर विस्मरणात जातात. आपल्या प्रभूच्या बाबतीत मात्र तसे झाले नाही. काही जण केवळ त्याच्या चमत्कारांमुळे त्याच्याकडे आकर्षित झाले, पण त्याने असंख्य इतरांचे जीवन पूर्णपणे बदलून टाकले. इतके की, येशूची सुवार्ता ही मानवी इतिहासातील सर्वाधिक चर्चिली गेलेली आणि सर्वांत खोल परिणाम घडवणारी एक घटना आजही ठरते.

बायबल हे इतिहासात सर्वाधिक वाचले गेलेले आणि सर्वाधिक प्रकाशित झालेले पुस्तक आहे. इतर कोणत्याही पुस्तकापेक्षा अधिक भाषांत त्याचा अनुवाद झाला आहे. असे असूनही, आज कोट्यवधी लोक येशूला आपला तारणकर्ता म्हणून ओळखत नाहीत. त्याऐवजी धक्कादायक बातम्या, घोटाळे, अतिनाट्यमय प्रसंग, अश्लील साहित्य आणि क्षणिक खळबळ माजवणाऱ्या इतर सर्व प्रकारच्या गोष्टींचा त्यांच्यावर सतत भडिमार होत असतो. संदेश इतक्या सहजपणे, इतक्या दूरवर आणि इतक्या झटपट पोहोचवता येतात अशा या युगात, ख्रिस्ताचे शरीर असलेल्या चर्चचे सदस्य म्हणून सुवार्ता पृथ्वीच्या कानाकोपऱ्यापर्यंत पोहोचवण्यासाठी आपण आपल्या परीने सर्व काही केले पाहिजे.

येशू ख्रिस्त हाच एकमेव प्रभू आणि मशीहा आहे, हे माहीत नसलेल्या जगभरातील कोट्यवधी लोकांविषयी आज चिंतन करा. संपूर्ण जग त्याच्याकडे वळले, सर्वांनी आपले जीवन त्याला समर्पित केले आणि त्याची पवित्र इच्छा जाणून घेण्याचा मनापासून प्रयत्न केला, तर काय घडू शकेल, याची कल्पना करा. या आध्यात्मिक आव्हानावर मनन करताना, प्रार्थनापूर्वक स्वतःला ख्रिस्ताच्या आणि त्याच्या सुवार्तेच्या सेवेसाठी अर्पण करा. कधी आपले कार्य जवळच्या कुटुंबीयांवर आणि मित्रांवर लक्ष केंद्रित करण्याचे असते. तर कधी आपल्याला याहून कितीतरी व्यापक कार्यासाठी बोलावले जाऊ शकते, अगदी सुवार्ता ‘व्हायरल’ होईल अशा रीतीने ती पसरवण्यासाठीही. शक्य तितके पवित्र बनण्याचा प्रयत्न करा, म्हणजे आपल्या प्रभूला त्याच्या इच्छेनुसार तुमच्याकडून कार्य करून घेता येईल.

हे माझ्या तारणकर्त्या प्रभू, आमच्या जगात अनेकांनी तुझ्याविषयी ऐकले आहे, तरी श्रद्धेच्या जिव्हाळ्याच्या नात्यातून तुझी ओळख अनेकांना झालेली नाही. हे प्रिय प्रभू, तुझा तारणदायी संदेश सर्वांपर्यंत पोहोचवून आत्म्यांचे तारण कर. संपूर्ण जगाच्या मनपरिवर्तनासाठी मी प्रार्थना करतो आणि तुझ्या इच्छेनुसार तू माझ्याकडून कार्य करून घ्यावे म्हणून मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


केवळ व्यवहारबुद्धी पुरेशी नाही

प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा नाताळकाळातील दुसरा वार
प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा मंगळवार किंवा 8 जानेवारी

आता बराच उशीर झाला होता. त्याचे शिष्य त्याच्याकडे आले आणि म्हणाले, “ही जागा निर्जन आहे आणि आता फार उशीर झाला आहे. लोकांना निरोप द्या, म्हणजे ते आजूबाजूच्या शेतांवर आणि खेड्यांत जाऊन स्वतःसाठी काहीतरी खायला विकत घेऊ शकतील.” मार्क 6:35–36

परिस्थितीचे वास्तव लक्षात घेऊन व्यवहारबुद्धीने वागणे शहाणपणाचे आहे. पण ख्रिस्ताच्या दैवी कार्यात सहभागी होण्याच्या आपल्या पाचारणाचा विचार करता, व्यवहारबुद्धी कधीकधी अडथळा ठरू शकते. आजची सुवार्ता हे सत्य ठळकपणे दाखवून देते.

या उताऱ्याच्या सुरुवातीलाच ख्रिस्ताचे करुणामय हृदय दिसून येते. आध्यात्मिक भूक असलेल्या लोकांचा मोठा जमाव त्याने पाहिला. ते लोक “मेंढपाळ नसलेल्या मेंढरांसारखे” होते. मेंढपाळाशिवाय मेंढरे दिशाहीन भटकतात आणि अनेकदा त्यांना सर्वांत हिरवीगार कुरणे सापडत नाहीत. येशूला त्यांचा कळवळा आला. त्यांना “अनेक गोष्टी” शिकवून त्याने आपल्या कळपाची आध्यात्मिक भूक भागवली.

मग एक परीक्षा आली. ती जमावाची नव्हे, तर मुख्यतः येशूच्या प्रेषितांची होती. आपले कार्य पुढे चालू ठेवण्यासाठी तो त्यांना तयार करत होता. पुढे चर्चचे पहिले बिशप म्हणून प्रेषित येशूच्या कार्यात सहभागी झाले, पण आपल्यापैकी प्रत्येकालाही आपापल्या परीने त्याच्या कार्यात सहभागी होण्याचे पाचारण आहे. म्हणून येशूने आपल्या प्रेषितांची घेतलेली परीक्षा आज आपल्यासाठीही तितकीच लागू आहे.

लोकांना अन्न शोधण्यासाठी पाठवून द्यावे, असे प्रेषितांनी सुचवले. तेव्हा येशूने त्यांना एक आव्हानात्मक आज्ञा देऊन चकित केले: “तुम्हीच त्यांना काहीतरी खायला द्या.” हीच त्यांची परीक्षा होती. हजारो लोकांना खाऊ घालण्याइतके अन्न त्यांच्याकडे नाही, हे येशूला चांगले ठाऊक होते. तरीही त्यांची श्रद्धा प्रकट व्हावी म्हणून त्याने त्यांच्यासमोर हे आव्हान ठेवले. स्वतः काही करण्याऐवजी किंवा येशूवर पूर्ण भरवसा ठेवून त्याच्याकडे वळण्याऐवजी, त्यांनी मानवी हिशेब लावला आणि शंका व्यक्त केली. त्यांच्याकडे जे थोडेसे होते—पाच भाकरी आणि दोन मासे—ते त्यांनी येशूपुढे आणले, तेव्हाच त्याने चमत्कार केला. मानवी साधनांची मर्यादा जिथे संपते, तिथे दैवी सामर्थ्य कार्य करू लागते, हे त्याने त्यांना दाखवले. ख्रिस्ताच्या कार्यातील आपली भूमिका आपल्याकडे पुरेशी साधने आहेत की नाही यावर नव्हे, तर त्याची आज्ञा पाळण्यावर, त्याच्यावर भरवसा ठेवण्यावर आणि त्याच्या कृपेला सहकार्य करण्यावर अवलंबून आहे, हे प्रेषितांना त्या प्रसंगातून शिकायला मिळाले.

ही परीक्षा तुमच्या जीवनाला कशी लागू होते, याचा विचार करा. प्रथम त्या लोकसमुदायाचा विचार करा. “मेंढपाळ नसलेल्या मेंढरांसारखे” कोणी तुमच्या ओळखीचे आहे का? दिशाहीन भटकणारे, शोधात असलेले आणि भुकेले लोक कोण आहेत? काही जणांना खरोखरच अन्नाची भूक आहे—ते गरीब आणि निराधार आहेत. इतरांकडे भौतिक सुखसोयी असतील, तरी ते आध्यात्मिकदृष्ट्या उपाशी असू शकतात. शारीरिक किंवा आध्यात्मिक गरज असलेल्यांना ओळखणे ही आपल्या “परीक्षेची” पहिली पायरी आहे.

इतरांच्या गरजा लक्षात आल्यावर, त्या पूर्ण करण्यासाठी आपला प्रभू आपल्यामार्फत कसे कार्य करू इच्छितो, याचा विचार आपण केला पाहिजे. अशा वेळी व्यावहारिक विचार आणि देवाच्या कृपेने लाभणारा विवेक यांची सांगड घालावी लागते. दुसऱ्याची गरज पाहून, “मी फारसे काही करू शकत नाही,” असे वाटणे सहज शक्य आहे. खरेच, इतरांना ज्याची खरोखर गरज आहे ते केवळ आपल्या बळावर देणे आपल्याला शक्य नाही. पण ख्रिस्ताच्या अलौकिक सामर्थ्यावर भरवसा ठेवून आपल्याकडे जे थोडेसे आहे ते आपण त्याला अर्पण करतो, तेव्हा देव त्या छोट्याशा अर्पणाचे रूपांतर विपुल आशीर्वादांच्या स्रोतात करतो. आपल्या “पाच भाकरी आणि दोन मासे” म्हणजे आपल्याकडे जे आहे ते देण्याची आपली तयारी. देवाच्या कृपेने ते अनेकांना खाऊ घालण्यास पुरेसे ठरू शकते, हे आपण जाणतो.

आज शुभवर्तमानातील या उताऱ्यावर असे चिंतन करा, जणू तुम्ही बारा प्रेषितांसोबत उभे आहात. देवाने तुमच्या जीवनात आणलेल्या भुकेल्या आणि दिशाहीन भटकणाऱ्या लोकांचा विचार करा. ते कोण आहेत हे लक्षात घेताना, तुमच्याकडे जे काही आहे आणि तुम्ही जे काही आहात ते सर्व देवाला अर्पण करा. तुमच्यामार्फत कार्य करण्याची त्याची इच्छा आहे, यावर भरवसा ठेवा. गाढ श्रद्धेने अर्पण केल्यावर, तुमच्या नम्र अर्पणातून देव काय साध्य करू शकतो हे पाहून तुम्ही थक्क व्हाल.

हे माझी काळजी वाहणाऱ्या प्रभू, तुझी करुणा अथांग आहे आणि तुझी कृपा सर्वसमर्थ आहे. माझे हृदय तुझ्या हृदयासारखे कर, म्हणजे माझ्यामार्फत ज्यांच्यावर प्रेम करण्याची तुझी इच्छा आहे, त्यांना मी ओळखू शकेन. मला धैर्य आणि श्रद्धा दे, म्हणजे मी माझे संपूर्ण जीवन—मी जे काही आहे आणि माझ्याकडे जे काही आहे ते सर्व—तुला अर्पण करू शकेन आणि तू माझ्यामार्फत भरभरून आशीर्वाद देऊ शकशील. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


मीच आहे, भिऊ नका!

प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा नाताळकाळातील तिसरा वारदिवस
प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा बुधवार किंवा 9 जानेवारी

“धीर धरा, मीच आहे, भिऊ नका!” तो त्यांच्यासोबत नावेत चढला आणि वारा शांत झाला. ते अगदी थक्क झाले. भाकरींच्या प्रसंगाचा अर्थ त्यांना समजला नव्हता. उलट, त्यांची हृदये कठीण झाली होती. मार्क 6:50–52

येशू समुद्रावरून चालत येताना प्रेषितांना दिसला, तेव्हा ते भयभीत झाले. तो त्यांना जे म्हणाला, तेच तो आपल्यालाही म्हणतो: “धीर धरा, मीच आहे, भिऊ नका!” आपल्याला वाटते त्यापेक्षा कितीतरी अधिक वेळा हे शब्द ऐकण्याची आपल्याला गरज असते. जीवनात अनेक गोष्टींमुळे आपण घाबरतो, चिंता करतो, एखाद्या विचारात गुरफटून जातो, खिन्नतेत बुडतो किंवा अगदी आशाही सोडून देतो. कारण प्रेषितांप्रमाणेच, देव कोण आहे हे अनेकदा आपल्याला पूर्णपणे उमगत नाही. त्यामुळे आपली हृदये कठीणच राहतात.

आपल्या जीवनात देव कोण आहे हे न समजल्याचा थेट परिणाम म्हणजे आपले हृदय कठीण होते. जोपर्यंत आपण त्याला ओळखत नाही, त्याचे आपल्यावरचे प्रेम समजून घेत नाही आणि त्याच्यावर पूर्ण भरवसा ठेवत नाही, तोपर्यंत आपले हृदय पूर्णपणे मुक्त होऊ शकत नाही. एकामागून एक चमत्कार पाहून, अनेक प्रवचने ऐकून, इतकेच नव्हे तर स्वतः उपदेश करून आणि चमत्कार करूनही प्रेषितांना पूर्ण बोध झाला नव्हता आणि त्यांची श्रद्धाही पूर्ण नव्हती. शुभवर्तमान आपल्याला सांगते की “त्यांची हृदये कठीण झाली होती,” कारण “भाकरींच्या प्रसंगाचा अर्थ त्यांना समजला नव्हता.”

“धीर धरा, मीच आहे, भिऊ नका!” असे येशूने आपल्या प्रेषितांना सांगितले, तेव्हा त्यांच्या अंतःकरणात गाढ श्रद्धा रुजवण्याची त्याची इच्छा होती. आपणही हे शब्द आपल्या अंतःकरणात खोलवर उतरू दिले पाहिजेत. धैर्याने भीती दूर होते. “मीच आहे” असे म्हणताना आपला प्रभू प्रकट करतो की “मीच देव आहे!” येथे वापरलेले एगो एइमी हे ग्रीक शब्द निर्गम 3:14 मध्येही येतात. तिथे देव आपले नाव प्रकट करतो: “मी आहे.” बुद्धीने आपण हे मान्य करत असलो, तरी देवाने प्रकट केलेले हे सत्य आपल्या अंतःकरणात खोलवर उतरू देण्यात आपण अनेकदा कमी पडतो. त्यामुळे जीवनात आपल्याला भेडसावणाऱ्या भीती आणि शंका दूर होत नाहीत.

शुभवर्तमानातील या उताऱ्यातील प्रतीके फार प्रभावी आहेत. समुद्र हे जगाचे प्रतीक आहे, तर लाटा आणि वारा हे जगात आपल्याला वारंवार अनुभवाव्या लागणाऱ्या गोंधळाचे आणि उलथापालथीचे प्रतीक आहेत. नाव म्हणजे ख्रिस्तसभा. रात्री पाण्यावरून चालून आपला प्रभू दाखवून देतो की या जगातील सर्व गोष्टींवर त्याचे पूर्ण प्रभुत्व आहे. लाटा आणि वाऱ्याने हेलकावे खाणाऱ्या नावेत प्रवेश करून तो दाखवतो की तो आपल्या ख्रिस्तसभेत सदैव उपस्थित आहे आणि आपण त्याला वाव दिला तर तो शांती आणि स्थिरता आणील.

आज चिंतन करा: आपला प्रभू थेट तुमच्याकडे पाहून म्हणत आहे, “धीर धरा, मीच आहे, भिऊ नका!” तुमचे सारे लक्ष त्याच्याकडे लावा. तुम्हाला कितीही संघर्षांना सामोरे जावे लागले, तुमच्या भोवती कितीही गोंधळ आहे असे वाटले, तरी देवाच्या सामर्थ्यापलीकडे काहीही नाही. यावर विश्वास ठेवा, भिऊ नका, त्याला आपल्या हृदयात आमंत्रण द्या, आणि त्याची शांती तुमच्या हृदयात भरून वाहील.

हे माझ्या प्रभू, ‘मी आहे’ असे स्वतःला प्रकट करणाऱ्या महान देवा, तू सर्वसमर्थ आहेस. तू प्रत्येक वादळ शांत करू शकतोस, प्रत्येक जखम बरी करू शकतोस, पुन्हा शांती प्रस्थापित करू शकतोस आणि उलथापालथीला सामोरे जाताना धैर्य देऊ शकतोस. “मीच आहे, भिऊ नकोस!” हे तुझे शब्द मला ऐकू येऊ दे. मी कधीही तुझ्याविषयी शंका बाळगू नये, माझी श्रद्धा कधीही डळमळू नये आणि मी सदैव तुझ्यावर भरवसा ठेवावा, अशी मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


देवाने ठरवलेली योग्य वेळ

प्रभूप्रकटीकरणानंतरचा नाताळकाळातील चौथा वार
प्रभूप्रकटीकरणानंतरचा गुरुवार किंवा 10 जानेवारी

येशू पवित्र आत्म्याच्या सामर्थ्याने गालीलात परतला आणि त्याच्याविषयीची बातमी त्या संपूर्ण प्रदेशात पसरली. तो त्यांच्या सभास्थानांत शिकवत असे आणि सर्व जण त्याची प्रशंसा करत असत. लूक 4:14–15

लूकच्या शुभवर्तमानातील हा प्रसंग योहानाकडून येशूने बाप्तिस्मा घेतल्यानंतर आणि वाळवंटात चाळीस दिवस राहून दुष्टाच्या प्रलोभनांना तोंड देत त्यांच्यावर विजय मिळवल्यानंतर लगेच घडतो. येशू “पवित्र आत्म्याच्या सामर्थ्याने” गालीलात परतला. लूकने तोपर्यंत येशूच्या एकाही चमत्काराची नोंद केली नव्हती. पण या अध्यायात पुढे हे स्पष्ट होते की येशूने कफर्णहूममध्ये यापूर्वीच काही चमत्कार केले होते आणि “त्याच्याविषयीची वार्ता संपूर्ण प्रदेशात पसरली.”

इतक्या लोकांचे लक्ष कशामुळे वेधले गेले? त्याच्या चमत्कारांची वार्ता तर पसरत होतीच, पण त्याच्यात प्रकट होऊ लागलेल्या पवित्रतेचे तेजही लोकांना त्याच्याकडे आकर्षित करत असावे. तोपर्यंत येशूने लोकांच्या नजरेआड जीवन व्यतीत केले होते. तो सर्व बाबतींत परिपूर्ण होता, तरी त्याच्या प्रकटीकरणाची नेमलेली वेळ येईपर्यंत त्याचे देवत्व त्याच्या मानवत्वात दडलेले होते. आता ती वेळ आली होती. पडदा दूर होऊ लागला आणि लोकांचे त्याच्याकडे लक्ष जाऊ लागले.

त्याचप्रमाणे, आपल्या जीवनातही काही काळ असा असतो, जेव्हा देव आपल्याला आपली श्रद्धा आपल्या अंतःकरणाच्या गाभाऱ्यात जपून ठेवायला बोलावतो, जेणेकरून आपले वैयक्तिक मनपरिवर्तन अधिक सखोल होईल. तर कधी देव तो पडदा दूर करतो आणि आपल्याद्वारे इतरांना आपली कृपा व दया प्रकट करतो. देवाची कृपा व गौरव अशा प्रकारे हेतुपूर्वक प्रकट होणे हे पवित्र आत्म्याच्या सामर्थ्याने आणि त्याने ठरवलेल्या वेळीच घडले पाहिजे. आपल्याद्वारे आपले तेज कसे प्रकट करायचे, हे ठरवण्याचे काम आपले नाही; तो निर्णय देवाचाच आहे.

आपल्या जीवनाचे परीक्षण करता, या क्षणी तुमच्यासाठी देवाची इच्छा काय आहे असे तुम्हाला वाटते? कदाचित तुमचे मनपरिवर्तन नुकतेच झाले असेल आणि तुमच्या अंतःकरणात बरेच काही घडत असेल. कदाचित तुम्ही प्रलोभनांना तोंड देत असाल आणि दुष्टाचा सामना करून त्याच्यावर विजय मिळवण्यासाठी प्रभूबरोबर वाळवंटात काही काळ निवांत राहण्याची तुम्हाला गरज असेल. किंवा कदाचित, तुमच्याद्वारे इतरांना आपली पवित्रता अधिक स्पष्टपणे प्रकट करण्यास देवाला सुरुवात करायची असेल.

आजच्या शुभवर्तमानाचा शेवट एका आनंददायी नोंदीने होतो: “सर्व जण त्याच्याविषयी चांगले बोलत होते आणि त्याच्या मुखातून निघणारे कृपापूर्ण शब्द ऐकून थक्क झाले होते.” पण हे चित्र लवकरच बदलले. येशूने नुकत्याच वाचून दाखवलेल्या यशयाच्या उताऱ्यात देवाच्या अभिषिक्ताचा उल्लेख होता. त्याचा देवाचा अभिषिक्त म्हणून स्वीकार करण्यापेक्षा चमत्कार पाहण्यातच नाझरेथच्या लोकांना अधिक रस होता, म्हणून आपल्या प्रभूने त्यांना खडसावले. लोकांची अंतःकरणे बदलणे आणि आपणच मशीहा आहोत ही आपली खरी ओळख प्रकट करणे, हे येशूचे कार्य होते. पण त्याच्या गावच्या लोकांना जादूचा एखादा खेळ पाहावा तसा चमत्कार पाहण्यातच अधिक रस होता. त्यामुळे त्याच्या कार्याचा खरा उद्देश त्यांच्या लक्षात आला नाही, आणि स्वतःच्या हृदयाच्या कठोरतेचा दोष त्यांनी येशूलाच दिला.

त्याचप्रमाणे, आपल्या जीवनात जेव्हा देव आपल्याद्वारे आपली दैवी कृपा प्रकट करण्याचे ठरवतो, तेव्हा सर्व जण तिचा स्वीकार करतील अशी अपेक्षा आपण ठेवू नये. देवाच्या कृपेने आपल्यात घडणारा बदल इतरांसमोर आव्हान उभे करील. येशू खरोखर कोण होता आणि कोण आहे, हे स्वीकारायला त्याच्या गावचे लोक तयार नव्हते. तसेच, देव आपल्याद्वारे आपली कृपा आणि सत्य प्रकट करत आहे, हे काही जण स्वीकारणार नाहीत आणि नाझरेथच्या लोकांनी आपल्या प्रभूला नाकारले तसे ते आपल्यालाही नाकारतील, याची आपण तयारी ठेवली पाहिजे.

आज येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या प्रारंभाचे चिंतन करा. हे करताना विचार करा की देव त्याच्या इच्छेनुसार तुम्हालाही स्वतःचे एखादे “सार्वजनिक सेवाकार्य” सुरू करण्यास बोलावत आहे का. लोकांची प्रतिक्रिया काहीही असो, मनात शांती ठेवा. काही जण तुमच्या आनंदात सहभागी होतील, तर काही जण कदाचित होणार नाहीत. धीर धरा, पवित्र आत्म्याचे ऐका आणि देवाने दिलेल्या अभिषेकाद्वारे, त्याला ज्या प्रकारे हवे असेल त्या प्रकारे, त्याला तुमच्यातून स्वतःला प्रकट करू द्या.

हे माझ्या दैवी प्रभू, तुझ्या पित्याच्या इच्छेनुसार तू आपल्या पृथ्वीवरील जीवनाची पहिली तीस वर्षे तुझे देवत्व प्रकट केले नाहीस. योग्य वेळ आली तेव्हा तू हळूहळू पडदा दूर करून तुझे पावित्र्य आणि सामर्थ्य प्रकट करू लागलास. प्रार्थनेचे आणि मनपरिवर्तनाचे एकांत जीवन कधी स्वीकारावे आणि माझ्याद्वारे तुझे पावित्र्य कधी प्रकट व्हावे अशी तुझी इच्छा आहे, हे ओळखायला मला मदत कर. तुझ्या परिपूर्ण इच्छेनुसार आणि तू ठरवलेल्या योग्य वेळी नेहमी कृती करण्याचे धैर्य मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


प्रार्थनेचा आदर्श

प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा नाताळकाळातील पाचवा वार
प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा शुक्रवार किंवा 11 जानेवारी

येशू ज्या नगरांत गेला होता, त्यांपैकी एका नगरात कुष्ठरोगाने सर्वांग ग्रासलेला एक मनुष्य होता. येशूला पाहताच तो त्याच्यापुढे साष्टांग पडला आणि त्याला विनवणी करत म्हणाला, “प्रभू, तुझी इच्छा असेल तर तू मला शुद्ध करू शकतोस.” लूक 5:12

किती परिपूर्ण प्रार्थना! नगरातील लोकांनी, अगदी त्याच्या कुटुंबीयांनीही, बहुधा या कुष्ठरोग्याला दूर लोटले होते. त्यामुळे एकाकीपणा आणि लोकांचा अव्हेर सहन करत जगण्याची वेळ त्याच्यावर आली होती. काहींना कदाचित त्याची दया आली असेल, पण त्याच्या भयंकर रोगाची लागण होईल या भीतीने ते त्याच्यापासून दूर राहिले. आपुलकीला आणि लोकांच्या सहवासाला पारखे होण्याचे दुःख त्याच्यासाठी कुष्ठरोगामुळे होणाऱ्या शारीरिक वेदनांपेक्षाही अधिक यातनादायक ठरले असेल.

येशूच्या नाझरेथ या गावातील लोकांनी त्याचा अव्हेर केल्यानंतर थोड्याच काळात हा चमत्कार घडला. आपण देवाने निवडलेले लोक आहोत, म्हणून त्याची कृपा आणि आशीर्वाद मिळणे हा आपला हक्क आहे, असे नाझरेथच्या लोकांना वाटत होते. याच भावनेतून त्यांनी येशूचा अव्हेर केला. येशूने त्यांच्या चुकीच्या समजुतींना आव्हान दिले तेव्हा ते त्याच्यावर उठले आणि त्यांनी त्याला जिवे मारण्याचाही प्रयत्न केला. त्यामुळे येशू नाझरेथ सोडून गेला आणि कफर्णहूम व इतर नगरांत त्याने आपले सेवाकार्य चालू ठेवले.

लोकांना प्रभावित करण्यासाठी किंवा त्यांचा आदर मिळवण्यासाठी येशूने चमत्कार केले नाहीत. उलट, ज्यांच्यात आधीपासूनच गाढ श्रद्धा दिसून येत होती, त्यांच्यासाठी त्याने चमत्कार केले. आपण कोण आहोत हे प्रकट करणे एवढाच त्याच्या चमत्कारांचा हेतू नव्हता. ती मुख्यतः प्रेमाची कृत्ये होती, ज्यांद्वारे तो श्रद्धावंतांना आपली श्रद्धा अधिक दृढ करण्याचे आमंत्रण देत होता. हा कुष्ठरोगी अशा श्रद्धेचे उत्तम उदाहरण आहे.

सर्वप्रथम तो मनुष्य येशूजवळ आला आणि त्याच्यापुढे “साष्टांग पडला.” या कृतीतून त्याने येशू हाच मशीहा आहे, अशी आपली श्रद्धा व्यक्त केली. श्रद्धेची ही कृती देवाच्या आशीर्वादांचा भरभरून वर्षाव होण्यास पुरेशी ठरली. त्या कुष्ठरोग्याने प्रथम श्रद्धा व्यक्त केली आणि येशूची आराधना केली. त्यामुळे त्याच्यावर देवाच्या कृपेचा वर्षाव झाला. पण आपण अनेकदा आधी आशीर्वाद मागतो, जणू देवाकडून काही मिळणे हा आपला हक्कच आहे. आपण कदाचित म्हणतो, “प्रभू, कृपा करून माझ्यासाठी हे कर, मग मी विश्वास ठेवीन.” पण श्रद्धेचा मार्ग असा नाही. येशू देव आहे आणि त्याला देव म्हणूनच मान दिला पाहिजे. आपल्याला आशीर्वाद मिळोत किंवा न मिळोत, दुःख भोगावे लागो किंवा न लागो, देव हा देव आहे म्हणून आपण त्याची आराधना केली पाहिजे. हे त्या कुष्ठरोग्याला उमगले होते.

बरे होण्यासाठी त्या कुष्ठरोग्याने केलेली प्रार्थना नम्रतेचा आणि भरवशाचाही आदर्श आहे. त्याने येशूला थेट ‘मला बरे कर’ असे म्हटले नाही. त्याऐवजी, येशू आपल्याला बरे करू शकतो ही श्रद्धा त्याने अशी व्यक्त केली: “प्रभू, तुझी इच्छा असेल तर तू मला शुद्ध करू शकतोस.” त्याच्या या श्रद्धेने आपल्या प्रभूच्या हृदयातील कोमल करुणेला वाट मोकळी करून दिली. प्रभूने उत्तर दिले, “माझी इच्छा आहे. शुद्ध हो.”

प्रार्थना करताना देवाने तुमच्यासाठी काय करावे, हे तुम्ही त्याला सांगता का? तुम्ही तुमच्या कल्पनांची आणि अपेक्षांची यादी त्याच्यासमोर ठेवता का? असे असेल तर त्या बाजूला ठेवून पाहा. देव हा देव आहे, एवढ्याच कारणासाठी त्याची आराधना करून प्रार्थनेला सुरुवात करा. तुमच्या गरजा त्याच्यावर भरवसा ठेवून त्याच्यासमोर मांडा, पण त्याने काय करावे हे त्याला सांगू नका. तुमच्यासाठी काय सर्वांत चांगले आहे, हे देवाला माहीत आहे. आपल्या गरजा त्याच्यासमोर मांडणे म्हणजे त्याने आपली इच्छा पूर्ण करावी अशी विनवणी करणे नव्हे. उलट, तो आपल्या इच्छेनुसार जे सर्वांत चांगले आहे तेच करील, असा भरवसा व्यक्त करण्याची ती कृती असावी. याशिवाय दुसरी कोणतीही इच्छा आपण बाळगू नये.

आज त्या कुष्ठरोग्याच्या उदाहरणावर चिंतन करा. कुष्ठरोग ही एक भयंकर व्याधी आहे, तरी त्या कुष्ठरोग्याने घालून दिलेला प्रार्थनेचा आदर्श खरोखरच वाखाणण्याजोगा आहे. तुम्ही त्याच्या उदाहरणाचे अनुसरण करता का, याचा विचार करा. देवावर प्रेम करा, त्याची आराधना करा आणि त्याच्यावरील तुमची श्रद्धा व्यक्त करा. मग देवाच्या काळजीवाहू विधानावर भरवसा ठेवून स्वतःला त्याच्या हाती सोपवा. त्याची इच्छा काहीही असो, ती स्वीकारण्यास तयार राहा. स्वतःच्या इच्छेचा आग्रह सोडण्याच्या या पवित्र वृत्तीमुळे देवाच्या दयेला वाट मोकळी होईल आणि तुम्हाला ज्याची सर्वांत जास्त गरज आहे ते मिळेल—देवाची इच्छा.

हे चमत्कार करणाऱ्या माझ्या प्रभू, मी अनेकदा माझ्या गरजा घेऊन तुझ्याकडे येतो आणि माझ्यासाठी तू काय करावे असे मला वाटते, ते तुला सांगतो. त्या कुष्ठरोग्यासारखे नम्र आणि श्रद्धेने भरलेले हृदय मला दे. माझ्या प्रार्थनेची सुरुवात नेहमी तुझ्या आराधनेने होऊ दे. माझ्या आराधनेतून तुझ्यावरचा भरवसा वाढू दे, म्हणजे माझ्या जीवनात माझी नव्हे, तर तुझी इच्छा पूर्ण होऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


तुमच्या आत्म्यात तो अधिकाधिक वाढला पाहिजे

प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा नाताळकाळातील सहावा वार
प्रभुप्रकटीकरणानंतरचा शनिवार किंवा 12 जानेवारी

“रब्बी, यार्देनच्या पलीकडे जो तुमच्याबरोबर होता आणि ज्याच्याविषयी तुम्ही साक्ष दिली, पाहा, तो आता बाप्तिस्मा देत आहे आणि सगळे त्याच्याकडे जात आहेत.” योहानाने उत्तर दिले, “स्वर्गातून जे दिले जाते, त्याशिवाय कोणालाही काही मिळू शकत नाही. ‘मी ख्रिस्त नाही, तर मला त्याच्यापुढे पाठवण्यात आले आहे,’ असे मी म्हटले होते, याची तुम्ही स्वतः साक्ष देऊ शकता. वधू ज्याची आहे तो वर आहे. वराचा सखा उभा राहून त्याची वाट पाहतो आणि वराचा आवाज ऐकून त्याला फार आनंद होतो. म्हणून आता माझा आनंद परिपूर्ण झाला आहे. त्याने वाढले पाहिजे आणि मी कमी झाले पाहिजे.” योहान 3:26–30

बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाच्या शब्दांत नम्रता आणि सत्य भरले आहे. तो प्रसंग डोळ्यांसमोर आणा. योहानाचे अनेक अनुयायी झाले होते. त्याचे सेवाकार्य भरभराटीला आले होते आणि पश्चात्तापाचा बाप्तिस्मा घेण्यासाठी पुष्कळ लोक त्याच्याकडे येत होते. मग अचानक येशू आला आणि त्याच्याभोवतीही अनुयायी जमू लागले. त्यांत योहानाचे काही शिष्यही होते.

येशूचे सेवाकार्य वाढू लागले, तेव्हा मानवी दुर्बलतेमुळे आणि पापामुळे योहानाच्या उरलेल्या शिष्यांपैकी काहींच्या मनात मत्सर आणि हेवा निर्माण झाला. येशूचे यश आपल्या यशापेक्षा अधिक आहे असे त्यांना वाटले. त्यामुळे येशूला आणि त्याच्या शिष्यांना जे लाभले होते, ते आपल्यालाही मिळावे अशी इच्छा त्यांना झाली आणि स्वतःच्या परिस्थितीबद्दल ते असमाधानी झाले. योहानाचे सेवाकार्य ओसरत आहे असे त्यांना वाटत होते आणि त्यात आपल्याला असलेले स्थान गमवावे लागू शकते, या जाणिवेनेही त्यांना हेवा वाटला.

पण योहानाच्या मनात मत्सर किंवा हेवा नव्हता. येशूच्या आगमनाने त्याला फार आनंद झाला, कारण लोकांना येशूकडे वळवणे हाच आपल्या सेवाकार्याचा एकमेव उद्देश आहे, हे त्याला माहीत होते. येशूचे सेवाकार्य सुरू होऊन वाढावे यासाठी वाट मोकळी करून देण्यातच योहानाच्या सेवाकार्याची पूर्तता झाली आणि ते संपले. त्याने आपल्या शिष्यांना सांगितलेले शेवटचे शब्द आपल्या मनात आणि हृदयात सतत घुमत राहिले पाहिजेत: “त्याने वाढले पाहिजे आणि मी कमी झाले पाहिजे.”

आपल्या जीवनातील प्रत्येक चांगली गोष्ट ही आपल्या प्रयत्नांचे फळ नसून देवाची देणगी आहे, हे मान्य करून आपण योहानाचे नम्र शब्द अंतःकरणात उतरवू शकतो. म्हणून आपल्या जीवनात देवाचा प्रभाव वाढला पाहिजे आणि सर्व काही आपल्या ताब्यात ठेवण्याची आपली वृत्ती कमी झाली पाहिजे. यातून आपण नम्र होतो, कारण ख्रिस्ताशी आपली एकरूपता जितकी वाढते, तितके आपल्या कृतींचे श्रेय आपण स्वतःकडे घेऊ शकत नाही. देव आपल्याद्वारे कार्य करतो, तेव्हा गौरव त्यालाच मिळायला हवा, आपल्याला नव्हे. मत्सरामुळे आपल्यातील चांगुलपणाचे श्रेय स्वतःकडे घेण्याचा आणि इतरांनी आपली प्रशंसा केली नाही तर असमाधानी होण्याचा मोह आपल्याला होऊ शकतो. अधिक त्यागाने आणि निःस्वार्थपणे जगण्याचे आवाहन आपल्याला होत असताना, आपलेच धार्मिकपण मिरवण्याची वृत्ती, मान-सन्मान आणि आध्यात्मिक सांत्वन यांना चिकटून राहण्याचा मोह हेव्यामुळे होऊ शकतो.

आपला प्रभू आपल्या अंतरात्म्यात आपले पवित्र सेवाकार्य करतो आणि आपल्यामध्ये त्याचे स्थान वाढत जाते, तेव्हा योहानाप्रमाणे आपण स्वतःला लग्नातील वराचा सखा मानले पाहिजे. वर आला म्हणून आनंद मानावा आणि लोकांचे लक्ष स्वतःकडे नव्हे, तर केवळ त्याच्याकडे वेधावे. ख्रिस्तासाठी मार्ग तयार करून मग बाजूला होणे हे जसे योहानाचे कार्य होते, तसेच मनपरिवर्तन आणि पश्चात्ताप यांसाठीच्या आपल्या प्रयत्नांची परिणती ख्रिस्ताने आपल्या जीवनाची सूत्रे हाती घेण्यात झाली पाहिजे. आपण त्याचे शरीर झाले पाहिजे: त्याचे हात, त्याचे पाय आणि त्याचे हृदय. त्याने आपल्या जीवनाची सूत्रे हाती घेतली पाहिजेत. आपली इच्छा त्याची इच्छा झाली पाहिजे; आपले प्रेम त्याचे प्रेम झाले पाहिजे; आपले जीवन त्याचे जीवन झाले पाहिजे. संत पौलांप्रमाणे, ज्या दिवशी आपण असे उद्गार काढू शकू त्या दिवसाची आपल्याला उत्कंठा असली पाहिजे: “मला ख्रिस्ताबरोबर वधस्तंभावर खिळण्यात आले आहे; आता मी जगत नाही, तर ख्रिस्त माझ्यामध्ये जगतो…” (गलतीकरांस 2:20).

योहानाच्या सेवाकार्याचा शेवट हाच येशूच्या सेवाकार्याचा आरंभ होता, यावर आज चिंतन करा. योहानाचे स्थान कमी होत गेले आणि ख्रिस्ताचे स्थान वाढत गेले, यात आपल्या आत्मिक जीवनासाठी एक आदर्श पाहा. पश्चात्ताप करण्यासाठी, पापापासून दूर होण्यासाठी आणि देवाकडे वळण्यासाठी तुम्ही केलेल्या सर्व प्रयत्नांचा विचार करा. येशूने तुमच्या जीवनाची सूत्रे हाती घ्यावीत यासाठीची तयारी म्हणून त्या प्रयत्नांकडे पाहा. त्याला ती सूत्रे हाती घेऊ द्या आणि सर्व श्रेय व गौरव त्यालाच द्या. तुमच्या जीवनात त्याचे स्थान इतके वाढावे की यापुढे तुम्ही नव्हे, तर ख्रिस्त तुमच्यामध्ये जगावा, अशी प्रार्थना करा.

हे माझे जीवन बदलणाऱ्या प्रभू, बाप्तिस्मा देणारे संत योहान यांची नम्रता अंगीकारण्यास तू मला बोलावतोस. तू माझ्या जीवनाची सूत्रे हाती घेत असताना माझे मानवी प्रयत्न, माझ्या कृती आणि माझे सारे अस्तित्व यांचे महत्त्व कमी होत जावे, हीच तुझी इच्छा आहे. प्रभू, मला नम्र कर आणि माझे रूपांतर कर, म्हणजे या जगात मी तुझे शरीर होईन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


एक अमिट आध्यात्मिक शिक्का

प्रभूचा बाप्तिस्मा
6 जानेवारीनंतरचा रविवार (वर्ष अ)

योहानाकडून बाप्तिस्मा घेण्यासाठी येशू गालीलहून यार्देन नदीकाठी त्याच्याकडे आला. योहान त्याला अडवू पाहत म्हणाला, “मी तुमच्याकडून बाप्तिस्मा घ्यायला हवा, आणि तुम्ही माझ्याकडे येता?” येशूने त्याला उत्तर दिले, “आता असे होऊ दे, कारण अशा रीतीने सर्व नीतिमत्त्व पूर्ण करणे आपल्याला उचित आहे.” मग योहानाने त्याला बाप्तिस्मा घेऊ दिला. मत्तय 3:13–15

बाप्तिस्मा देणारा योहान हा जुन्या करारातील शेवटचा संदेष्टा होता. मशीहाच्या आगमनापूर्वी त्याच्यासाठी मार्ग तयार करण्याची जबाबदारी थेट योहानावर सोपवण्यात आली होती. आजचा सण जुन्या नियमशास्त्राकडून नव्या नियमशास्त्राकडे वाटचाल करतानाचा एक निर्णायक टप्पा दर्शवतो. येशूच्या बाप्तिस्म्यापूर्वी योहानाचे कार्य जोमाने चालू होते. येशूच्या बाप्तिस्म्याने जुन्या करारातील संदेष्ट्यांच्या कार्याची पूर्तता होते आणि कृपेच्या नव्या नियमशास्त्राचा आरंभ होतो.

येशूने बाप्तिस्म्याच्या पाण्यात का उतरावे? तो निष्पाप होता आणि त्याला पश्चात्तापाची गरज नव्हती. तरीही, आपल्या दैवी प्रज्ञेने येशूने बाप्तिस्मा घेण्याचे निवडले. त्याने ते पाणी पवित्र केले आणि त्याच्या मागे येणाऱ्या सर्वांसाठी कृपेचे दार उघडले. बाप्तिस्म्याच्या पाण्यात उतरून येशूने आपल्यापुढे एक आदर्श ठेवला. बाप्तिस्म्याच्या पाण्यात उतरणाऱ्या प्रत्येक ख्रिस्ती व्यक्तीला तिथे आपल्या प्रभूची भेट होते आणि त्याच्या कृपामय जीवनात सहभागी होता येते.

आज ख्रिस्ताच्या बाप्तिस्म्याचे चिंतन करताना आपल्याला आपल्या स्वतःच्या बाप्तिस्म्याचाही विचार करण्याचे आमंत्रण आहे. आपल्यापैकी बहुतेकांचा बाप्तिस्मा तान्हेपणी झाला, त्यामुळे तो प्रसंग आपल्याला आठवत नाही. काहींनी मात्र आयुष्यात नंतर बाप्तिस्मा घेतला, तेव्हा आपण कोणती कृपा स्वीकारत आहोत याची त्यांना पूर्ण जाणीव होती. बाप्तिस्मा केव्हाही झाला असला, तरी त्याचे परिणाम खोलवर आणि कायमचे असतात. त्या एका क्षणी आपण पवित्र झालो आणि कायमचे बदललो; आपले जीवन घडवणारे त्या क्षणाचे सामर्थ्य आजही आपल्यात कार्यरत आहे.

बाप्तिस्म्याद्वारे येशू आपल्याला त्या पाण्यात भेटतो. संपूर्ण शरीर पाण्यात बुडवून बाप्तिस्मा दिला जातो, तेव्हा या भेटीचे वास्तव त्या कृतीतून प्रभावीपणे व्यक्त होते. योहान देत असे त्या बाप्तिस्म्याप्रमाणे आपण पश्चात्तापाच्या पाण्यात उतरतो; पण पाण्यातून वर येतो तेव्हा आपण ख्रिस्ताशी एकरूप झालेले असतो. येशूच्या बाप्तिस्म्याच्या वेळी पित्याची वाणी ऐकू आली, “तू माझा प्रिय पुत्र आहेस…” त्याचप्रमाणे आपल्या बाप्तिस्म्यानंतर पिताही आपल्याशी सतत बोलत राहतो आणि आपण त्याची प्रिय लेकरे आहोत, याची खात्री देतो. पवित्र आत्मा आपल्यावर उतरतो आणि आपली अंतःकरणे खुली राहिली, तर पवित्र आत्म्याची सर्व दाने आपल्याला देऊ केली जातात.

बाप्तिस्मा आपल्या आयुष्यात एकदाच होतो आणि तो आपल्या आत्म्यावर एक “अमिट आध्यात्मिक शिक्का (मुद्रा)” उमटवतो (पाहा कॅथलिक चर्चची धर्मशिक्षणसंहिता क्र. 1272 आणि 1274). हा शिक्का आपल्याला ख्रिस्ताच्या स्वरूपाशी अनुरूप करतो आणि आपण कायमचे त्याचे व त्याच्या चर्चचे आहोत, हे दर्शवतो. हा शिक्का नाहीसा होऊ शकत नाही किंवा पुसला जाऊ शकत नाही; मरणकारी पापानेही तो मिटत नाही. ही मुद्रा कायम राहते, तरी मरणकारी पापामुळे आपल्या आत्म्यातील पवित्रीकरणाच्या कृपेची अवस्था नाहीशी होऊ शकते. अशा वेळी समेटाच्या संस्काराद्वारे बाप्तिस्म्याची कृपा आपल्याला पुन्हा लाभते. या संस्कारात आपले आत्मे पुन्हा शुद्ध होतात आणि देवाशी आपला पूर्ण सहभाग पुन्हा प्रस्थापित होतो. ख्रिस्ताच्या देहाचे अवयव म्हणून आपल्यावर हा शिक्का असल्यामुळे, आपण कृपेच्या अवस्थेत राहतो तोपर्यंत इतर संस्कारांद्वारे पवित्रीकरणाची कृपा स्वीकारण्यास सदैव तयार असतो. बाप्तिस्मा आपल्याला असे तयार करतो, जेणेकरून ख्रिस्तापासून वाहणाऱ्या कृपामय जीवनात आपण पूर्णपणे सहभागी होऊ शकू.

आज प्रभूच्या बाप्तिस्म्याचा सण साजरा करताना, आपल्या स्वतःच्या बाप्तिस्म्याचे चिंतन करा. तुम्ही देवाचे लेकरू आहात, हे दर्शवणारा शिक्का तुमच्यावर कायमचा उमटला आहे. बाप्तिस्म्याच्या पाण्यात तुम्हाला आपल्या प्रभूची भेट झाली, तुमची सर्व पापे धुतली गेली आणि तुम्ही पवित्रीकरणाच्या कृपेने भरून गेलात. पापामुळे ही कृपा कमी होते, तर मरणकारी पापामुळे ती पूर्णपणे नाहीशी होते. पण समेटाच्या संस्काराने ती पुन्हा लाभते आणि पवित्र युखारिस्त व इतर संस्कारांमुळे ती वाढते. तुमच्या बाप्तिस्म्याच्या कृपेकडे नेहमी परत या आणि या पवित्र शिक्क्याच्या हेतूनुसार, देवाचा पुत्र किंवा कन्या म्हणून जगा.

हे मला पवित्र करणाऱ्या माझ्या प्रभू, बाप्तिस्म्याच्या पाण्यात मला तुझी भेट झाली आणि तू मला दिलेली विपुल कृपा मी स्वीकारली. माझा आत्मा पापापासून मुक्त ठेवण्यास आणि देवाच्या लेकराला शोभेल अशा खऱ्या प्रतिष्ठेने जगण्यास मला मदत कर. त्या पाण्यात तू मला भेटलास, त्याबद्दल तुझे आभार. मी तुझ्यासोबत राहावे आणि सर्व संस्कारांतून सतत मिळणाऱ्या देणगीने तुझ्या अधिकाधिक जवळ यावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


ख्रिस्तातील आपली ओळख

प्रभूचा बाप्तिस्मा
6 जानेवारीनंतरचा रविवार (वर्ष ब)

त्या दिवसांत येशू गालीलातील नाझरेथहून आला आणि योहानाने त्याला यार्देन नदीत बाप्तिस्मा दिला. पाण्यातून वर येताच त्याने आकाश दुभंगताना आणि पवित्र आत्मा कबुतरासारखा आपल्यावर उतरताना पाहिला. तेव्हा आकाशातून वाणी आली, “तू माझा प्रिय पुत्र आहेस; तुझ्यावर मी फार प्रसन्न आहे.” मार्क 1:9–11

प्रभूच्या बाप्तिस्म्याने येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याची सुरुवात झाली. हा सण साजरा करताना आपले लक्ष आपल्या पुत्रावर प्रसन्न असलेल्या पित्याच्या वाणीकडे जाते: “तू माझा प्रिय पुत्र आहेस; तुझ्यावर मी फार प्रसन्न आहे.” आपण कोण आहोत याची जाणीव दृढ करण्यासाठी किंवा आपल्या कार्यावरील विश्वास बळकट करण्यासाठी येशूला या शब्दांची गरज नव्हती. तरीही सर्वांनी ऐकावे म्हणून पित्याने हे शब्द उच्चारले. ते केवळ जमलेल्या लोकांसाठी उच्चारले गेले नाहीत, तर ते निखळ सत्य होते म्हणून उच्चारले गेले—ते विलक्षण प्रेमाचे शब्द होते.

पुत्र आणि पिता परिपूर्ण प्रेमात अनंतकाळ एकरूप आहेत. देवाचा पुत्र मनुष्य झाला, तेव्हा त्याने काळाच्या ओघात, आपल्या मानवी स्वभावात पित्याचे प्रेम अनुभवले. म्हणून, येशूने आपल्या पित्याकडून ते शब्द ऐकले, तेव्हा त्याचा मानवी आत्मा परिपूर्ण सांत्वनाने भरून गेला असेल आणि त्याने त्याच गाढ प्रेमाने पित्याला प्रतिसाद दिला असेल. हे समजून घेणे आपल्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे, कारण येशूच्या जीवनाच्या प्रत्येक अंगात सहभागी होण्याचे आमंत्रण आपल्याला आहे. तेच शब्द आपल्याला उद्देशून उच्चारले जाताना ऐकणे, हाही त्या सहभागाचा एक भाग आहे.

स्वर्गातील पिता जेव्हा आपल्याकडे पाहतो, तेव्हा त्याला दोन गोष्टी दिसतात. पहिली म्हणजे आपले नैतिक जीवन—आपले सद्गुण आणि दुर्गुण दोन्ही. आपले सद्गुण कृतीत उतरलेले पाहून त्याला आनंद होतो. तो आपल्या आत्म्यावर अधिक कृपेचा वर्षाव करतो, जेणेकरून ते सद्गुण आपल्या अंगी पक्के रुजतील आणि त्याचा गौरव होईल. आपली पापे पाहून त्याचे हृदय पवित्र दुःखाने भरून येते. तरीही तो आपल्याला असंख्य कृपादाने देऊ करतो आणि पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्यास आपल्याला बोलावतो.

आपल्या हातून पाप घडते तेव्हा, विशेषतः एखाद्या पापाची सवय लागते तेव्हा, आपण सहज निराश होतो, स्वतःला कमी लेखतो आणि देव आपल्यावर रागावला आहे व आपल्याला दोषी ठरवतो, अशी कल्पना करतो. पण देव जसा पूर्णपणे न्यायी आहे, तसाच तो पूर्णपणे दयाळूही आहे. त्याचा न्याय आपल्याला त्याच्या दयेकडे वळवण्यासाठी आहे. त्यामुळे आपल्याला निराशेकडे नेणारी देवाची कोणतीही चुकीची प्रतिमा सोडून देण्यास मदत होते.

येशूच्या बाप्तिस्म्याच्या वेळी पित्याने आपल्या पुत्राकडे पाहिले. येशूचे मानवी सद्गुण किती परिपूर्ण होते आणि ते त्याच्या देवत्वाशी कसे पूर्णपणे एकरूप होते, हे त्याने पाहिले. पण पित्याला आनंद देणारी याहूनही गहन अशी एक गोष्ट होती: येशू त्याचा पुत्र होता. या एका गोष्टीतच पित्याला परिपूर्ण आनंद लाभला.

आपल्याबाबतीतही हेच खरे आहे. पिता जेव्हा आपल्याकडे पाहतो, तेव्हा त्याला केवळ आपली पापे आणि सद्गुण दिसत नाहीत; तो आपल्याला आपली मुले-मुली म्हणूनही पाहतो. आपल्या आत्म्यावर बाप्तिस्म्याचा अमिट ठसा असल्यामुळे पिता आपल्याला सतत सांगतो, “तू माझा प्रिय पुत्र आहेस / तू माझी प्रिय कन्या आहेस; तुझ्यावर मी फार प्रसन्न आहे.” आपल्या सद्गुणांनी देवाला आनंद होतो; पण बाप्तिस्म्याने आपण त्याच्या पुत्राशी जोडले गेलो आहोत, या एका गोष्टीनेही त्याला आनंद होतो. हे समजून घेणे फार महत्त्वाचे आहे, कारण आपण खरोखर कोण आहोत, या प्रश्नाच्या मुळाशी ही जाणीव आहे. जागतिक युवा दिनानिमित्त संत जॉन पॉल द्वितीय म्हणाले होते, “आपली ओळख आपल्या दुर्बलता आणि अपयश यांच्या बेरजेने ठरत नाही; ती आपल्यावरील पित्याचे प्रेम आणि त्याचा पुत्र येशू याची प्रतिमा बनण्याची आपल्यात असलेली खरी क्षमता यांच्या बेरजेने ठरते” (टोरोंटो, 28 जुलै 2002).

पित्याने पुत्राला उद्देशून उच्चारलेल्या प्रेमळ, ममतेच्या शब्दांवर आज चिंतन करा. तेच शब्द पिता तुम्हालाही सांगत आहे, हे ऐका. पित्याच्या प्रेमात आणि तुम्ही त्याचे लेकरू आहात म्हणून त्याला होणाऱ्या आनंदात तुमची ओळख रुजू द्या. आपल्या पापांबद्दल पश्चात्ताप करणे आवश्यक आहे, पण ती पापे आपली ओळख ठरवत नाहीत. आपली खरी ओळख पित्याच्या प्रेमात आणि ख्रिस्तामध्ये त्याने आपल्याला दत्तक घेऊन आपली लेकरं केले आहे, या सत्यात आहे.

हे परम प्रेमळ पित्या, मी तुझे लाडके लेकरू आहे. तू माझ्याकडे इतक्या प्रेमाने पाहतोस आणि मला दत्तक घेऊन आपल्या कुटुंबात सामावून घेतल्याचा तुला आनंद होतो, याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. माझ्या पापांबद्दल पश्चात्ताप करून तुझ्याकडे वळण्यास मला मदत कर. पण त्याहून महत्त्वाचे म्हणजे, तुझ्या प्रेमात आणि मी तुझे लेकरू आहे या सत्यात मला माझी ओळख नेहमी सापडू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


एक स्वर्गीय दर्शन

प्रभूचा बाप्तिस्मा
6 जानेवारीनंतरचा रविवार (वर्ष क)

सर्व लोकांचा बाप्तिस्मा झाल्यावर येशूचाही बाप्तिस्मा झाला. तो प्रार्थना करत असताना आकाश उघडले आणि पवित्र आत्मा कबुतरासारख्या देहरूपात त्याच्यावर उतरला. तेव्हा स्वर्गातून वाणी झाली, “तू माझा प्रिय पुत्र आहेस; तुझ्यावर मी फार प्रसन्न आहे.” लूक 3:21–22

किती विलक्षण दृश्य असेल ते! सर्वांच्या डोळ्यांसमोर आकाश उघडले आणि पवित्र आत्मा कबुतरासारख्या देहरूपात देवाचा पुत्र येशू याच्यावर उतरला. त्या क्षणी आपण तिथे आहोत, अशी कल्पना करा. हे दैवी प्रकटीकरण पाहताना सगळ्यांच्या नजरा तिथेच खिळल्या असतील. हे स्वर्गीय दर्शन घडत असताना काळ जणू थांबला आहे, असे वाटले असेल. ते पाहणाऱ्या अनेकांच्या मनात विस्मय दाटून आला असेल आणि त्यांनी स्वतःलाच विचारले असेल, “हा कोण आहे? ज्याची आपण इतके दिवस वाट पाहत आहोत, तो मशीहा हाच असावा का?”

त्या काळी अनेक यहुदी संदेष्ट्यांनी भाकीत केल्याप्रमाणे मशीहाच्या येण्याची आतुरतेने वाट पाहत होते, तरी त्याच्याविषयीच्या त्यांच्या अपेक्षा वेगवेगळ्या होत्या. परुश्यांचा भर बहुधा नियमशास्त्राच्या काटेकोर पालनावर असे, तर सदुकींचा भर याजकांच्या उच्चवर्गाच्या स्थानावर आणि मंदिरातील उपासनेवर असे. मात्र बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाच्या सेवाकार्यामुळे मशीहा लवकरच येईल, अशी आशा श्रद्धावंतांच्या मनात पुन्हा जागी झाली होती. आठवा, येशूला मंदिरात देवाला अर्पण केले गेले, तेव्हा इस्राएलच्या सांत्वनाची वाट पाहणाऱ्या श्रद्धावान यहुद्यांपैकी शिमोन हा एक होता. योहानाने आपले सार्वजनिक सेवाकार्य सुरू केले, तेव्हा त्याच्याकडून बाप्तिस्मा घेतलेल्यांमध्ये ही उत्कंठा आणखी वाढली. त्यामुळे पवित्र आत्मा येशूवर उतरताना ज्यांनी पाहिले, त्यांना मशीहाच्या आगमनाची वेळ आली होती, हे बहुधा उमगले असावे.

प्रभूच्या बाप्तिस्म्याचा सण साजरा करताना आपणही मशीहाच्या आगमनाची आतुरतेने वाट पाहणाऱ्या उरलेल्या विश्वासू जनांपैकी असले पाहिजे. केवळ काळाच्या शेवटी होणाऱ्या त्याच्या दुसऱ्या आगमनाचीच नव्हे, तर अभिषिक्त तारणारा म्हणून तो दररोज अनेक प्रकारे आपल्याकडे येतो आणि आपल्यामध्ये आपले सेवाकार्य पुढे चालू ठेवतो, याचीही आपण आतुरतेने वाट पाहिली पाहिजे.

येशूच्या बाप्तिस्म्याने त्याच्या सार्वजनिक सेवाकार्याला प्रारंभ झाला. ही घटना इतिहासात घडली असली, तरी त्याचे आजही चालू असलेले कार्य आपल्या जीवनाला स्पर्श करू देऊन त्यात परिवर्तन घडवू देतो, तेव्हा त्याच्या सेवाकार्याचा तो प्रारंभ गूढ रीतीने आपल्यासाठी पुन्हा वर्तमान होतो. आपल्या जगात त्याची दैवी उपस्थिती ओळखून आपण श्रद्धेच्या डोळ्यांनी आणि प्रार्थनापूर्वक त्याचा शोध घेतला पाहिजे. वाईट गोष्टी अनेकदा आपले लक्ष वेधून घेतात. तरीही त्यांच्यापलीकडे पाहून आपण आपल्या प्रभूचा शोध घेतला पाहिजे आणि आपण जिचे अवयव आहोत, त्या ख्रिस्ताच्या देहावर, म्हणजेच ख्रिस्तसभेवर, पवित्र आत्मा उतरत आहे हे पाहिले पाहिजे.

आज येशूच्या बाप्तिस्म्याच्या प्रसंगावर चिंतन करा. चिंतन करताना अशी प्रार्थना करा की, उघडलेले स्वर्ग आणि आपल्या प्रभूच्या देहावर, म्हणजेच ख्रिस्तसभेवर, उतरणारा पवित्र आत्मा पाहण्यासाठी ज्यांना श्रद्धेचे डोळे लाभतात, त्या उरलेल्या विश्वासू जनांमध्ये तुमचाही समावेश व्हावा. हे गूढ सत्य केवळ श्रद्धेच्या दानानेच जाणता येते. हे दान स्वीकारताना, आपल्या प्रभूचे कार्य तुमच्या जीवनात आणि ख्रिस्तसभेच्या जीवनात पुन्हा सुरू होत आहे, या जाणिवेने तुमचे मन आशा आणि सांत्वनाने भरून जाऊ द्या. या दानासाठी प्रार्थना करा, ते स्वीकारण्यास तयार राहा, उत्सुकतेने त्याची वाट पाहा आणि ते दिसून येईल तेव्हा आनंद करा. मग आपली दृष्टी प्रभूवर स्थिर ठेवा आणि आज त्याचे तारणकार्य उलगडत असताना त्याच्या पावलांवर चला.

हे माझ्या प्रभू, तू सदैव येत राहतोस आणि सदैव उपस्थित असतोस. फार पूर्वी तू पृथ्वीवरील तुझ्या सार्वजनिक सेवाकार्याला आरंभ केलास आणि विश्वासू जनांना तूच मशीहा आहेस हे प्रकट केलेस. आजही तू आपल्या ख्रिस्तसभेत तसेच करत आहेस. तुझे स्वर्गीय प्रकटीकरण पाहण्यासाठी आणि तुझ्या तारणकार्यात सहभागी होण्यासाठी मला श्रद्धेचे डोळे दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

अनुक्रमणिका


चारही खंड पेपरबॅक & ई-पुस्तक स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अ‍ॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल – आणि इतर ठिकाणीही!