P. Unsay inyong panglantaw sa kasamtangang media alang sa atong mga bata ug tin-edyer? Sa mga libro? Sa mga salida? Kon nagpakita kini sa tinuod nga kinabuhi, unsay inyong hunahuna bahin niana?
T. Mga libro, salida, telebisyon, radyo, Internet…daghan na karong mga paagi nga kita malingaw, makadawat og impormasyon ug, matod pa tingali sa uban, “bombardehon” matag adlaw. Makapainteres nga pamalandongon nga sa tanang matang sa komunikasyon nga gihisgotan, ang mga libro lamang ang naglungtad na sulod sa labaw pa kaayo sa usa ka siglo! Ang tanang ubang porma sa modernong komunikasyon bag-o pa lamang sa katilingban sa katawhan. Kanunay kong maghunahuna kon unsang matang sa epekto ang gipahinabo niining bag-ong mga porma sa media kanato karon.
Nangutana ka sa akong panglantaw bahin niining mga porma sa kasamtangang media. Ilabina, nangutana ka kon unsay akong hunahuna bahin sa mga libro ug mga salida kon “nagpakita kini sa tinuod nga kinabuhi.” Ania ang pipila ka mga hunahuna.
Ang una nakong ikapaambit mao nga ang mga libro ug salida dakog mahimo sa pagpukaw sa handurawan ug sa mga pagbati. Mao kana nga makalingaw sila! Mahimo kining maayo kon ang handurawan ug mga pagbati mapukaw ngadto sa kaayo nga nahiuyon sa kamatuoran. Apan ang mga libro ug salida mahimo usab nga makapukaw sa atong handurawan ug mga pagbati sa paagi nga dili makamaayo kanato.
Unsa man kon ang libro o salida gibase sa tinuod nga kinabuhi? Awtomatiko ba kining mahimong angay ug makamaayo tungod kay kini “gibase sa tinuod nga istorya?” Sa akong paghukom, dili. Dili tungod kay ang usa ka butang gibase sa kamatuoran sa atong kalibotan, nagpasabot na nga makamaayo gayod kini kanato. Daghang butang sa atong kalibotan nga “tinuod” apan dili angayng gahinan og panahon sa paghunahuna, labi na gayod nga himoong kalingawan.
Tugoti ako sa paghatag og pananglitan gikan sa kinabuhi ni San Ignacio de Loyola. Sa wala pa siya makabig, si San Ignacio ganahang mobasa og mga istorya bahin sa bantogang mga kabalyero nga nakaangkon og kabantog ug himaya. Ganahan usab siya sa mga istorya sa pagkakabalyero ug gugma. Sa iyang pagbasa niini, nadasig siya ug naghanduraw kon unsa kaha ang pag-angkon sa samang kabantog ug himaya, sa pagtahod sa uban, ug sa kasingkasing sa usa ka halangdong babaye sa palasyo. Usa ka adlaw, nasamdan si Ignacio sa gubat ug naglubog sa higdaanan sulod sa pipila ka bulan aron magpaayo. Nangayo siya sa iyang paboritong mga basahon, apan ang anaa lamang mao ang usa ka kopya sa Kinabuhi ni Kristo ug usa ka libro bahin sa mga santos. Samtang nagbasa siya niining mga libroha, nadasig siya pag-ayo ug naghanduraw kon unsa kaha ang mahimong santos. Unya namatikdan niya ang kalainan tali sa duha ka matang sa mga libro ug sa ilang epekto kaniya. Sa dihang nagbasa siya sa mga istorya sa mga kabalyero ug gugma, napukaw ug nadasig dayon siya, apan wala madugay mibati siyag pagkauga ug pagkadili mahimutang. Sa dihang nagbasa siya sa mga istorya sa mga santos, nadasig usab siya pag-ayo. Ang kalainan mao nga pinaagi niining mga libroha, ang iyang kadasig ug kahinam sa pagsunod sa ilang pagkinabuhi nagbilin kaniya og kalinaw ug katagbawan, imbes nga pagkauga ug pagkadili mahimutang.
Mao kini ang akong ikatambag kanimo. Ang atong gisulod sa atong hunahuna adunay epekto kanato. Pangita og mga libro ug salida nga naghulagway sa mga hiyas nga gitawag kita sa pagkinabuhi isip mga Kristohanon, imbes nga maghulagway lamang sa kamatuoran sa atong makapasubo ug nahulog sa sala nga kalibotan. Ug kon dili ka sigurado kon ang usa ka matang sa salida o libro makamaayo ba, tan-awa ang epekto niini kanimo o sa imong mga anak. Sama sa nadiskobrehan ni Ignacio, bisan unsang takos basahon o tan-awon angayng magbilin kanato og malungtarong kalinaw ug katagbawan.
Dugang pang Katolikong mga Pangutana ug Tubag
