Fojú inú wò ó pé ẹnì kan tí ó sún mọ́ ọ padà láti ibi tí ó ti lọ ya àkókò sọ́tọ̀ fún àdúrà, níbi tí ó ti ní ìrírí wíwà Ọlọ́run pẹ̀lú rẹ̀ ní ọ̀nà tímọ́tímọ́ tí ó yí ìgbésí ayé rẹ̀ padà. Ó tọ̀ ọ́ wá pẹ̀lú ìyàlẹ́nu àti ọ̀wọ̀ jíjinlẹ̀, ó sì sọ bí Ọlọ́run ṣe kan ìjìnlẹ̀ ọkàn rẹ̀, bí ó ṣe mọ̀ pé Ọlọ́run wà pẹ̀lú òun fúnra rẹ̀ nínú ìfẹ́ títóbi jù lọ, àti bí ìfẹ́ yẹn ṣe kún inú rẹ̀ dé àkúnwọ́sílẹ̀.
Tún fojú inú wò ó pé bí ẹ ṣe ń bá ara yín sọ̀rọ̀, ó bi ọ́ ní ìbéèrè kan tí ó rọrùn gan-an: “Báwo ni mo ṣe lè di ẹni mímọ́?” O rí i nínú ohùn rẹ̀ pé ó ń sọ̀rọ̀ láti inú ọkàn, àti pé ìfẹ́ tuntun kan ń jó nínú rẹ̀. Lẹ́yìn tí ó béèrè ìbéèrè yẹn, ó wò ọ́, ó sì dúró de ìdáhùn. Kí ni ìwọ yóò sọ?
Bóyá wàá sọ fún un pé kí ó bá àlùfáà kan sọ̀rọ̀ tàbí kí ó wá olùdarí ẹ̀mí rere kan. Ó ṣeé ṣe kí o dábàá fún un pé kí ó bẹ̀rẹ̀ sí í gbàdúrà lójoojúmọ́, kí ó máa lọ sí Mísà láàárín ọ̀sẹ̀, tàbí kí ó ya àkókò sọ́tọ̀ láti jọ́sìn fún Jésù nínú Eukarístíà. Ṣùgbọ́n fojú inú wò ó pé ó tún béèrè sí i, pé báwo ni kí òun ṣe gbàdúrà, kí ni kí òun ṣe nígbà ìjọ́sìn yẹn, àti báwo ni òun ṣe lè dà bí àwọn ẹni mímọ́ tí ó ga jù lọ. Ìmọ̀ràn wo ni wàá fún un tí ó lè fi sí ìṣe?
Yàtọ̀ sí àdúrà ojoojúmọ́ àti kíkópa ní kíkún sí i nínú ìgbésí ayé Sakramenti ti Ìjọ, pàápàá jù lọ ìjẹ́wọ́ déédéé àti Eukarístíà, ọ̀kan lára àwọn ìmọ̀ràn tí ó dára jù lọ tí ó sì ṣeé fi sí ìṣe tí o lè fún un ni pé kí ó máa gbàdúrà Rósárì. Kì í ṣe kí ó kàn sọ Rósárì, bí kò ṣe kí ó gbàdúrà Rósárì ní ọ̀nà tí a pinnu pé kí a gbà á.
Kí ló dé tí ó fi jẹ́ Rósárì? Kí ló dé tí kì í ṣe ìfọkànsìn mìíràn? Kí ló dé tí a kò fi tọ́ka sí díẹ̀ lára àwọn ìwé ńlá nípa ìgbésí ayé ẹ̀mí? Nítorí pé nígbà tí a bá gbàdúrà Rósárì bí Ìyá wa Alábùkún ṣe fẹ́ kí a gbà á, a ṣàwárí ọ̀nà pípé sí ibi gíga jù lọ nínú ògo ọ̀run. A ṣàwárí ọ̀nà sí Ògo àwọn Séráfù, ògo tí àwọn ẹni mímọ́ tí ó ga jù lọ kópa nínú rẹ̀ nígbà tí wọ́n wà lórí ilẹ̀ ayé, tí wọ́n sì ń gbádùn nísinsìnyí títí láé ní ọ̀run.
Àwọn àṣàrò tí ó wà nínú Rósárì fi ìgbésí ayé Ìyá Ọlọ́run àti ti Ọmọ rẹ̀, ẹni tí í ṣe Ọlọ́run, hàn wá gẹ́gẹ́ bí wọ́n ṣe gbé e ní ẹ̀dá ènìyàn. Ìgbésí ayé Ìyá wa Alábùkún fi ọ̀nà pípé láti jẹ́ ìránṣẹ́ Ọlọ́run onírẹ̀lẹ̀ hàn wá, nípasẹ̀ bí ó ṣe fọwọ́sowọ́pọ̀ ní pípé pẹ̀lú oore-ọ̀fẹ́ Ọlọ́run. Kì í ṣe pé ìgbésí ayé Jésù nìkan ni orísun gbogbo oore-ọ̀fẹ́ àti ìgbàlà, ṣùgbọ́n Ó tún fi àpẹẹrẹ hàn nínú ẹ̀dá ènìyàn Rẹ̀ nípa ọ̀nà láti gun ohun tí Matilda Mímọ́ ti Hackeborn pè ní “àtẹ̀gùn wúrà” lọ sí ibi gíga jù lọ nínú ògo ọ̀run, Ògo àwọn Séráfù!
Ètò Ìpele ní Ọ̀run
Ògo àwọn Séráfù ń tọ́ka sí ẹgbẹ́ tí ó ga jù lọ nínú ètò ìpele àwọn áńgẹ́lì, ìyẹn àwọn Séráfù. Iṣẹ́ àwọn Séráfù ni láti yí ìtẹ́ Ọlọ́run ká, kí wọ́n sì jọ́sìn fún Un títí láé. Àwọn ni “àwọn tí ń jó bí iná,” tí a rì sínú iná ìfẹ́ mímọ́ Ọlọ́run, tí wọ́n sì sún mọ́ Mẹ́talọ́kan jù lọ. Nínú gbogbo àwọn ọmọ ogun ọ̀run, àwọn ni ó ń rí Ọlọ́run lójúkojú nínú ayọ̀ pípé ní ọ̀nà tí ó ṣe kedere jù lọ tí ó sì jinlẹ̀ jù lọ.
Àwọn áńgẹ́lì jẹ́ ẹ̀mí lásán tí kò ní ara, tí wọ́n ní agbára òye àti agbára láti pinnu, tí a dá láti fẹ́ràn Ọlọ́run àti láti sìn Ín ní ìbámu pẹ̀lú ètò Rẹ̀. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a dá wọn nínú ipò oore-ọ̀fẹ́ tí ń sọni di mímọ́, wọn kò rí Ọlọ́run lójúkojú nínú ayọ̀ pípé láti ìṣẹ́jú tí a ti dá wọn. Àwọn tí wọ́n dáhùn sí oore-ọ̀fẹ́ pẹ̀lú ìfẹ́ jèrè rírí Ọlọ́run lójúkojú nínú ayọ̀ pípé lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, èyí tí ó mú kí ìpinnu wọn tí ó kún fún ìfẹ́ bá ìfẹ́ Ọlọ́run mu títí láé.
Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé gbogbo áńgẹ́lì àti ẹni mímọ́ ní ayọ̀ pípé ní ọ̀run, bí rírí Ọlọ́run lójúkojú nínú ayọ̀ pípé ṣe ṣe kedere àti bí ó ṣe jinlẹ̀ tó yàtọ̀ fún ẹnì kọ̀ọ̀kan. “Bí ó ṣe ṣe kedere” nínú rírí Ọlọ́run lójúkojú nínú ayọ̀ pípé ń tọ́ka sí bí agbára òye áńgẹ́lì tàbí ènìyàn ṣe ń mọ ohun tí Ọlọ́run jẹ́ ní pàtàkì, tí èyí sì ń mú kí ó lóye, kí ó sì mọ àwọn ohun ìjìnlẹ̀ Ọlọ́run àti Ọlọ́run fúnra Rẹ̀. “Bí ó ṣe jinlẹ̀ tó” ń tọ́ka sí bí agbára ìpinnu áńgẹ́lì tàbí ènìyàn ṣe ń kópa nínú ìfẹ́ Ọlọ́run, tí èyí sì ń mú ìfẹ́ tí ó gba gbogbo ọkàn kan fún Ọlọ́run, àwọn áńgẹ́lì Rẹ̀, àti àwọn ẹni mímọ́ wá. Fún àwọn ènìyàn, bí rírí yìí ṣe ṣe kedere àti bí ó ṣe jinlẹ̀ tó bá ìwọ̀n oore-ọ̀fẹ́ tí wọ́n dé sí nígbà ayé wọn lórí ilẹ̀ ayé mu. Ìwọ̀n oore-ọ̀fẹ́ yìí ló ń pinnu bí ìwà mímọ́ ènìyàn ṣe jinlẹ̀ tó, àti nítorí náà, ìwọ̀n ẹ̀tọ́ sí èrè àti ògo ayérayé tí ó bá a mu. Fún àwọn áńgẹ́lì pẹ̀lú, oríṣiríṣi ìwọ̀n oore-ọ̀fẹ́ wọn ló ń pinnu bí rírí wọn ṣe ṣe kedere àti bí ó ṣe jinlẹ̀ tó. Ṣùgbọ́n Ọlọ́run ni Ó pín oore-ọ̀fẹ́ fún àwọn áńgẹ́lì ní ìwọ̀n tí ó pọ̀ sí i tàbí tí ó kéré sí i, gẹ́gẹ́ bí agbára àwọn ẹ̀bùn àdánidá wọn ṣe pọ̀ tàbí ṣe kéré tó. Wọ́n gba àwọn ẹ̀bùn wọ̀nyí ní ìbámu pẹ̀lú ìfẹ́ Ọlọ́run fún mímú iṣẹ́ tí Ó yàn fún áńgẹ́lì kọ̀ọ̀kan ṣẹ. Nítorí náà, bí ipò áńgẹ́lì kan bá ṣe ga sí i nínú ètò ìpele àwọn ẹ̀dá Ọlọ́run, bẹ́ẹ̀ ni oore-ọ̀fẹ́ àti ògo áńgẹ́lì náà ṣe pọ̀ sí i, bẹ́ẹ̀ sì ni rírí Ọlọ́run rẹ̀ ní ọ̀run ṣe túbọ̀ ṣe kedere. Láìka ìyàtọ̀ nínú ìwọ̀n oore-ọ̀fẹ́ àti ògo wọn sí, áńgẹ́lì kọ̀ọ̀kan ní ayọ̀ pípé nípa rírí Ọlọ́run bí Ó ti rí.
Ètò Ìwé Yìí tí Ó Ní Apá Méjì
Apá àkọ́kọ́ ìwé yìí bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìfẹ́ àdámọ́ tí gbogbo wa ní láti ní ayọ̀. Ìfẹ́ tí kò ṣeé mì yìí, tí ó wà nínú ẹ̀dá wa gẹ́gẹ́ bí ènìyàn, ń sún wa láti wá ìtẹ́lọ́rùn nínú ìgbésí ayé. Nítorí pé a ń jìyà àwọn àbájáde Ẹ̀ṣẹ̀ Àpilẹ̀ṣẹ̀, nígbà mìíràn a máa ń ṣe àwọn yíyàn tí kò dára nínú ìgbìyànjú láti tẹ́ ìfẹ́ yìí lọ́rùn. Nítorí náà, a nílò láti mọ ohun pípé tí a gbọ́dọ̀ làkàkà láti dé. Níwọ̀n bí Ìyá wa Alábùkún-fún ti jẹ́ ènìyàn kan ṣoṣo tí ó ṣe gbogbo yíyàn rere ní ìbámu pẹ̀lú ìfẹ́ Ọlọ́run ní gbogbo ìgbà, a ó ṣàṣàrò lórí ìtẹ́lọ́rùn rẹ̀ tí ó pé ní Ọ̀run gẹ́gẹ́ bí góńgó tí a gbọ́dọ̀ làkàkà láti dé kí a lè ní ayọ̀ tòótọ́.
Lẹ́yìn náà, nítorí pé Ẹgbẹ́ Mẹ́sàn-án àwọn Áńgẹ́lì ń tọ́ wa sọ́nà sí àwọn ibi gíga Ọ̀run, a ó yẹ Ètò Ìpele àwọn Ẹ̀dá Ọ̀run wò jinlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn ẹni mímọ́ àti Ìwé Mímọ́ ti kọ́ni. Èyí ní nínú bí àbùdá ẹ̀dá wọn gẹ́gẹ́ bí ẹ̀mí àti ojúṣe wọn ṣe yàtọ̀ síra, àti bí wọ́n ṣe ń kópa nínú onírúurú ìpele ògo ọ̀run. Lẹ́yìn tí a bá ti wo Ètò Ìpele àwọn Ẹ̀dá Ọ̀run, àgbéyẹ̀wò ṣókí nípa ẹ̀dá ènìyàn, oore-ọ̀fẹ́, àti ìmọ̀ ẹ̀kọ́ Ọlọ́run nípa ìṣọ̀kan jíjinlẹ̀ pẹ̀lú Rẹ̀ yóò fi hàn bí díẹ̀ lára àwọn ẹni mímọ́ títóbi jù lọ ṣe ṣàlàyé ìrìn àjò tí gbogbo wa gẹ́gẹ́ bí ènìyàn ń rìn nínú ìyípadà ọkàn tí ń sọ wa di tuntun, tí ó sì ń jinlẹ̀ sí i. A ó wá fi ẹgbẹ́ mẹ́sàn-án inú Ètò Ìpele àwọn Ẹ̀dá Ọ̀run wé àwọn ẹ̀kọ́ ìbílẹ̀ nípa ìrìn àjò ẹ̀mí, gẹ́gẹ́ bí Jòhánù ti Àgbélébùú Mímọ́, Tèrésà ti Ávila Mímọ́, àti Bonafẹ́ńtọ̀ Mímọ́ ti kọ́ni, ní ọ̀nà ìṣàyẹ̀wò nípasẹ̀ ìrònú.
Pẹ̀lú òye nípa Ètò Ìpele àwọn Ẹ̀dá Ọ̀run àti àgbéyẹ̀wò ṣókí nípa ìrìn àjò ẹ̀mí ènìyàn tí a gbé kalẹ̀ nínú ìmọ̀ ẹ̀kọ́ Ọlọ́run nípa ìṣọ̀kan jíjinlẹ̀ pẹ̀lú Rẹ̀, àwọn àdììtú Rósárì yóò jẹ́ ìtọ́sọ́nà sí ìgbésí ayé Kristi, yóò sì ran òǹkàwé lọ́wọ́ láti ṣàyẹ̀wò ìrìn àjò ẹ̀mí ènìyàn sí góńgó ìwà mímọ́. Nípa ṣíṣàṣàrò jinlẹ̀ sí i lórí àwọn àdììtú Rósárì, àwọn ẹ̀kọ́ ẹ̀mí tí a lè fi sílò láti inú ìgbésí ayé Olúwa wa gẹ́gẹ́ bí ènìyàn àti ti ìyá Rẹ̀ yóò fún wa ní àpẹẹrẹ láti tẹ̀lé, yóò sì fi ọ̀nà tí ń gòkè sí i ní gbogbo ìgbà hàn sí àwọn ibi gíga jù lọ ti ògo ọ̀run, èyí tí a ó pín pẹ̀lú àwọn áńgẹ́lì.
Àwọn ìrònú àkọ́bẹ̀rẹ̀ tí a gbé karí Ìwé Mímọ́ nípa àwọn àdììtú Rósárì tí ó wà ní Apá Kejì kì í ṣe fún kíkà nígbà tí ẹ bá ń gbàdúrà Rósárì. Kàkà bẹ́ẹ̀, wọ́n jẹ́ ohun tí ẹ lè máa ronú lé lórí, tí ẹ sì lè máa kẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀, láti ṣètìlẹ́yìn fún àdúrà yín nípa fífi àwọn ìgbésẹ̀ tí ènìyàn gbọ́dọ̀ gbé nínú ìrìn àjò náà hàn kedere. Ìpín ìkẹyìn Apá Kejì yóò pèsè àkótán àwọn ìrònú tí a gbé karí Ìwé Mímọ́ náà ní ìrísí àwọn àṣàrò tí ẹ lè lò nígbà tí ẹ bá ń gbàdúrà Rósárì. Ẹ lè máa lo àwọn àṣàrò wọ̀nyẹn lọ́dọọdún, wọn yóò sì ràn yín lọ́wọ́ láti máa rántí àwọn òye tí ẹ rí gbà nígbà tí ẹ ń fi àdúrà ka àwọn ìrònú inú Apá Kejì.
Bí ẹ ṣe ń ka àwọn ìrònú wọ̀nyẹn, ẹ fi àfiyèsí pàtàkì sí ohunkóhun tí ó bá wọ̀ yín lọ́kàn. Bí kókó kan bá fa àfiyèsí yín, tí ẹ sì rí i pé ẹ so ó mọ́ apá kan nínú ìgbésí ayé yín lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ẹ máa ṣàṣàrò lórí òye yẹn níwọ̀n ìgbà tí ó bá ṣì ń so èso rere. Ẹ má ṣe kánjú láti lọ sí àwọn ìrònú mìíràn títí ẹ ó fi ní ìmọ̀lára pé ẹ ti gba gbogbo òye tí Ọlọ́run fẹ́ fi fún yín ní àkókò yẹn. Ẹ lè ní ìdánilójú pé fífi ìṣọ́ra kẹ́kọ̀ọ́ àwọn àdììtú Rósárì yóò mú kí àdúrà yín túbọ̀ so èso, àwọn ẹ̀kọ́ tí ó sì wọ̀ yín lọ́kàn jù lọ yóò mú àwọn àkókò tí ó kún fún oore-ọ̀fẹ́ wá.
Àkójọpọ̀ Ìgbàgbọ́ tí a Fi Lé Ìjọ Lọ́wọ́, Ìmọ̀ Ẹ̀kọ́ Ọlọ́run Nípasẹ̀ Ìrònú, àti Ìfihàn Ọlọ́run fún Ẹnìkọ̀ọ̀kan
Àwọn apá kan nínú ìwé yìí dá lórí ìmọ̀ ẹ̀kọ́ Ọlọ́run nípasẹ̀ ìṣàyẹ̀wò àti ìrònú. Ó ṣe pàtàkì láti mọ̀ láti ìbẹ̀rẹ̀ pé onírúurú ìpele àṣẹ ìkọ́ni ló wà nínú Ìjọ. Gbogbo ohun tí Ọlọ́run ti fi hàn wá ni a ń pè ní “Àkójọpọ̀ Ìgbàgbọ́ tí a Fi Lé Ìjọ Lọ́wọ́.” Àkójọpọ̀ Ìgbàgbọ́ tí a Fi Lé Ìjọ Lọ́wọ́ wá sí ọ̀dọ̀ wa nípasẹ̀ orísun pàtàkì méjì: Ìwé Mímọ́ àti Àṣà Mímọ́. Ìwé Mímọ́ ni àwọn ìwé Bíbélì tí Àṣẹ Ìkọ́ni Ìjọ ti pinnu pé wọ́n jẹ́ Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run tí a kọ sílẹ̀ lábẹ́ ìmísí Rẹ̀. Àwọn Ìhìnrere ni àárín gbùngbùn Bíbélì; wọ́n fi ìgbésí ayé Kristi gẹ́gẹ́ bí ènìyàn hàn. Ní pàtàkì, Rósárì jẹ́ àṣàrò lórí ìgbésí ayé Ọmọ Ọlọ́run gẹ́gẹ́ bí ènìyàn, èyí tí ó wà nínú àwọn Ìhìnrere. Bíbélì—àti, nípasẹ̀ rẹ̀, àṣàrò inú Rósárì—jẹ́ ìpìlẹ̀ gbogbo òtítọ́ tí Ọlọ́run ti fi hàn. Àṣà Mímọ́ túmọ̀ sí àwọn ẹ̀kọ́ àti ìṣe tí àwọn Àpọ́sítélì fi lé àwọn arọ́pò wọn, àwọn bíṣọ́ọ̀bù, lọ́wọ́. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìfihàn Ọlọ́run fún gbogbo ènìyàn parí nígbà ikú Àpọ́sítélì ìkẹyìn, ojúṣe Àṣẹ Ìkọ́ni Ìjọ—póòpù nípasẹ̀ àṣẹ ìkọ́ni àrà ọ̀tọ̀ rẹ̀, àti póòpù pẹ̀lú àwọn bíṣọ́ọ̀bù lápapọ̀ nínú àwọn ìgbìmọ̀ àgbáyé ti Ìjọ—ni láti túmọ̀ Àkójọpọ̀ Ìgbàgbọ́ tí a Fi Lé Ìjọ Lọ́wọ́, kí wọ́n sì fi í sílò ní gbogbo àkókò àti ipò bí àwọn ìbéèrè ṣe ń dìde nínú Ìjọ àti àwùjọ. Ìwé Ìgbìmọ̀ Fatíkánì Kejì Dei Verbum ṣàlàyé rẹ̀ báyìí:
Àṣà Mímọ́ àti Ìwé Mímọ́ jọ jẹ́ ogún mímọ́ kan ṣoṣo ti ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, tí a fi lé Ìjọ lọ́wọ́. Nípa dídì í mú ṣinṣin, gbogbo ènìyàn mímọ́ Ọlọ́run, ní ìṣọ̀kan pẹ̀lú àwọn olùṣọ́ àgùntàn wọn, ń dúró ṣinṣin nígbà gbogbo nínú ẹ̀kọ́ àwọn Àpọ́sítélì, nínú ìgbé ayé àjọpín, nínú bíbù àkàrà àti nínú àdúrà (wo Ìṣe Àwọn Àpọ́sítélì 2, 42, ọ̀rọ̀ èdè Gíríìkì), débi pé dídì ogún ìgbàgbọ́ mú, fífi í sí ìṣe àti jíjẹ́wọ́ rẹ̀ di ìsapá kan ṣoṣo tí àwọn bíṣọ́ọ̀pù àti àwọn onígbàgbọ́ jọ ń ṣe (#10).
Nínú ogún ìgbàgbọ́ tí a fi lé Ìjọ lọ́wọ́, ipò tó ga jù lọ nínú ìkọ́ni àṣẹ ìkọ́ni Ìjọ ni a ń pè ní “ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ tí a kéde ní pàtó,” ìyẹn ẹ̀kọ́ tí póòpù tàbí ìgbìmọ̀ gbogbo Ìjọ kéde gẹ́gẹ́ bí òtítọ́ tí a ti parí ìpinnu lé lórí, tí ó sì di dandan fún ẹ̀rí ọkàn gbogbo àwọn Kátólíìkì láti tẹ̀ lé. Àpẹẹrẹ kan ni Ẹ̀kọ́ Ìgbàgbọ́ Ìlóyún Láìsí Àbàwọ́n Ẹ̀ṣẹ̀, tí Póòpù Pius IX kéde ní 1854 nínú ìwé àṣẹ póòpù Ọlọ́run tí A Kò Lè Fi Ọ̀rọ̀ Ṣàpèjúwe. Ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ yẹn kọ́ni pé a pa Màríà Wúńdíá Alábùkún fún mọ́ kúrò nínú gbogbo àbàwọ́n ẹ̀ṣẹ̀ láti ìṣẹ́jú tí a ti lóyún rẹ̀, àti pé ó wà láìsí ẹ̀ṣẹ̀ jálẹ̀ ayé rẹ̀.
Lábẹ́ àwọn ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ tí a kéde ní pàtó ni àwọn ẹ̀kọ́ mìíràn wà, tí wọn kì í yí padà. Gẹ́gẹ́ bí gbogbo ẹ̀kọ́ Ìjọ, wọ́n dúró gbọn-in lórí ogún ìgbàgbọ́ tí a fi lé Ìjọ lọ́wọ́. Síbẹ̀, bí àkókò ti ń lọ, òye wa nípa ẹ̀kọ́ lè jinlẹ̀ sí i, ó sì lè ṣe kedere sí i, ṣùgbọ́n ẹ̀kọ́ náà kò lè yí padà. Àṣẹ ìkọ́ni Ìjọ ló ń darí jíjinlẹ̀ sí i yìí nípasẹ̀ àwọn ìgbìmọ̀ gbogbo Ìjọ tàbí àwọn ìwé póòpù. Fún àpẹẹrẹ, ohunkóhun tí ó wà nínú Ìwé Ẹ̀kọ́ Ìgbàgbọ́ ti Ìjọ Kátólíìkì tàbí àwọn ìwé Ìgbìmọ̀ Fatíkánì Kejì ni a ó kà sí ẹ̀kọ́ Ìjọ.
Ní àfikún, ẹ̀ka ìmọ̀ nípa Ọlọ́run tún wà, nípasẹ̀ èyí tí àwọn onímọ̀ nípa Ọlọ́run fi ń lo ogún ìgbàgbọ́ tí a fi lé Ìjọ lọ́wọ́ láti túbọ̀ ṣàlàyé kí wọ́n sì mú àwọn ẹ̀kọ́ àṣẹ ìkọ́ni Ìjọ ṣe kedere. Ìjọ bu ọlá tó ga jù lọ fún àwọn Olùkọ́ Ńlá ti Ìjọ, gẹ́gẹ́ bí àwọn onímọ̀ nípa Ọlọ́run tí a lè gbẹ́kẹ̀ lé jù lọ. Síbẹ̀, àní àwọn ìwé àwọn Olùkọ́ Ńlá ti Ìjọ pàápàá kò yẹ kí a kà sí ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ tí a kéde ní pàtó tàbí ẹ̀kọ́ Ìjọ, àyàfi bí àṣẹ ìkọ́ni Ìjọ bá kọ́ni pé bẹ́ẹ̀ ni, bí àpẹẹrẹ, nípa ṣíṣe àyọlò ọ̀kan lára àwọn ẹ̀kọ́ wọn, tí ó sì gbé e ga sí ipò ẹ̀kọ́ Ìjọ.
Àwọn ìrònú àròjinlẹ̀ nípa Ọlọ́run kò gbọdọ̀ tako ẹ̀kọ́ ìjọba èyíkéyìí tàbí ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ tí Ìjọ ti kéde ní pàtó. Kìkì bí ìrònú àròjinlẹ̀ nípa Ọlọ́run bá ní ìpìlẹ̀ rẹ̀ nínú ẹ̀kọ́ Ìjọ, tí ó sì bá a mu, ni ó yẹ kí a kà á sí èyí tó bá ìgbàgbọ́ òtítọ́ mu. Fádà John Hardon, S.J., onímọ̀ nípa Ọlọ́run tó tayọ ní ọ̀rúndún ogún, ṣàlàyé ipò mẹ́fà ti ẹ̀kọ́ Ìjọ nípa àwọn áńgẹ́lì lọ́nà yìí nínú ìwé kúkúrú rẹ̀ Ìwé Ẹ̀kọ́ Ìgbàgbọ́ Kátólíìkì nípa Àwọn Áńgẹ́lì (#44–50):
Ipò kìíní—ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ tí a kéde ní pàtó: “Ẹ̀kọ́ kan di ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ tí a kéde ní pàtó nígbà tí a bá ti fi í hàn ní kedere nínú Ìwé Mímọ́ tàbí Àṣà Mímọ́. Nítorí náà, wíwà àwọn áńgẹ́lì àti àwọn ẹ̀mí èṣù jẹ́ ẹ̀kọ́ Ìgbàgbọ́ tí a kéde ní pàtó.”
Ipò kejì—ẹ̀kọ́ tó ní ipò ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ tí a kéde ní pàtó: “A ń pe ẹ̀kọ́ kan ní ẹ̀kọ́ tó ní ipò ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ tí a kéde ní pàtó nígbà tí Ọlọ́run bá ti fi í hàn, yálà nínú Ìwé Mímọ́ tàbí nínú Àṣà Mímọ́; ṣùgbọ́n tí ẹ̀kọ́ náà kò ti inú àwọn ìtumọ̀ tí Bíṣọ́ọ̀pù Róòmù fìdí múlẹ̀ lọ́nà ìjọba wá, tàbí láti inú àwọn ìgbìmọ̀ Ìjọ tí póòpù fọwọ́ sí…Àpẹẹrẹ irú ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ yìí ni pé àwọn áńgẹ́lì alágbàtọ́ wà fún gbogbo Kristẹni.”
Ipò kẹta—ẹ̀kọ́ tí kò lè ṣàṣìṣe: “Ní ìlànà ìmọ̀ yìí, ẹ̀kọ́ kan kì í ṣe ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́ tí a kéde ní pàtó bí a kò bá ti fi í hàn ní kedere nínú Bíbélì tàbí nínú Àṣà Mímọ́, tí a parí ìfihàn rẹ̀ nígbà ikú àpọ́sítélì tó kú kẹ́yìn. Àpẹẹrẹ kan ni pípe àwọn áńgẹ́lì láti darí wa àti láti dáàbò bò wá.”
Ipò kẹrin—ẹ̀kọ́ tí a dá lójú: “Ìdánilójú túmọ̀ sí pé ohun kan kò yẹ fún iyèméjì, láìsọ pé kò lè ṣàṣìṣe. Àpẹẹrẹ ìdánilójú nípa àwọn áńgẹ́lì ni pé gbogbo ènìyàn ní áńgẹ́lì alágbàtọ́ láti ìṣẹ́jú tí a ti lóyún wọn.”
Ipò karùn-ún—ẹ̀kọ́ tí ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ òtítọ́: “Níhìn-ín, a gbà pé ó bójú mu kí ènìyàn fi ọkàn gba ẹ̀kọ́ náà, kí ó sì fi í sí ìṣe nínú ìfọkànsìn, láìsọ pé ẹ̀kọ́ náà dájú tó bẹ́ẹ̀ tí yíyẹ̀ ẹ́ wò yóò fi jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀. Àpẹẹrẹ kan tí ó wọ́pọ̀ ti ẹ̀kọ́ tí ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ òtítọ́ ni pé gbogbo àwọn áńgẹ́lì, àti àwọn tí a gbà là àti àwọn tí wọ́n ṣègbé, ni a dá ní ìbẹ̀rẹ̀ nínú ipò oore-ọ̀fẹ́ tí ń sọni di mímọ́.”
Ipò kẹfà—ohun tí a yọ̀ǹda: “Àwọn èrò kan ti wà nípa ipò àti iṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì, tí a lè pè ní ìrònú àròjinlẹ̀ tí ọkàn lè gbà gbọ́, tí ó sì tọ́ kí ènìyàn fi ìfẹ́ inú rẹ̀ fi sí ìṣe. Ipò ìmọ̀ nípa àwọn áńgẹ́lì yìí tóbi bí òkun ní tòótọ́. Ó ní àìmọye èrò tí àwọn onígbàgbọ́ olùfọkànsìn ti ní nípa ayé àwọn áńgẹ́lì, tí wọ́n sì ti fi àwọn èrò wọ̀nyí sí ìṣe nínú ìfọkànsìn. Ohun tí a gbọdọ̀ tẹnu mọ́ níhìn-ín ni pé a yọ̀ǹda wọn, èyí tó túmọ̀ sí pé a lè gbà wọ́n láìtako òtítọ́ Kátólíìkì tí a ti fìdí múlẹ̀, àti láìkúrò nínú ọ̀nà ìgbé ayé ẹ̀mí tí Ìjọ ti jogún. Ọ̀kan lára ọ̀pọ̀ àpẹẹrẹ irú ìgbàgbọ́ tí a yọ̀ǹda bẹ́ẹ̀ ni pé kì í ṣe àwọn ènìyàn kọ̀ọ̀kan nìkan ló ní áńgẹ́lì alágbàtọ́ tiwọn, ṣùgbọ́n àwọn àwùjọ, àwọn ìlú àti àwọn ìpínlẹ̀ àti odindi àwọn orílẹ̀-èdè ní àwọn ẹ̀mí alágbàtọ́ tí ó jẹ́ tiwọn ní pàtó. Bákan náà, a lè gbà pé àwọn páàrìṣì àti àwọn diọ́sísì, àwọn ẹgbẹ́ ìgbé ayé ìyàsímímọ́ àti gbogbo Ìjọ Kátólíìkì ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ áńgẹ́lì tí a yàn ní pàtó láti darí àti láti dáàbò bo àwọn tí a fi lé wọn lọ́wọ́ lápapọ̀.”
Ìwé yìí jẹ́ iṣẹ́ ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn tí ó dá lórí ìrònú ìwádìí—ìyọ̀ǹda, ìpele kẹfà—ní ti pé kì í ṣe àgbékalẹ̀ àwọn òtítọ́ ìgbàgbọ́ tí Ìjọ ti kéde pé a gbọ́dọ̀ gbà tàbí ẹ̀kọ́ Ìjọ nìkan, ṣùgbọ́n ó tún jẹ́ ìgbìyànjú láti fi àdúrà ṣàwárí ohun ìjìnlẹ̀ Ètò Ipò àwọn Áńgẹ́lì ní Ọ̀run. Ó ṣe èyí lọ́nà tí ó dá lórí ẹ̀kọ́ Ìjọ tí a ṣàlàyé ní ìpele kìíní sí ìkarùn-ún lókè, ó sì tún fi díẹ̀ lára àwọn àkọsílẹ̀ ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn tí ó dá lórí ìrònú ìwádìí kún un, láti ọ̀dọ̀ àwọn Olùkọ́ Àgbà Ìjọ àti àwọn ẹni tí wọ́n ní ìrírí ìjìnlẹ̀ ìṣọ̀kan pẹ̀lú Ọlọ́run tí a bọ̀wọ̀ fún jù lọ; irú àwọn àkọsílẹ̀ bẹ́ẹ̀ sì wà lábẹ́ ìpele kẹfà. Ní gbígbára lé ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn tí ó dá lórí ìrònú ìwádìí yìí, ìwé yìí ń gbìyànjú láti fi àdúrà ronú jinlẹ̀ sí ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn nípa ìrírí ìjìnlẹ̀ ìṣọ̀kan pẹ̀lú Ọlọ́run, kí ó sì ṣàwárí rẹ̀. Ó ń gbìyànjú láti ṣàwárí Ètò Ipò àwọn Áńgẹ́lì ní Ọ̀run ní ìmọ́lẹ̀ àwọn àṣà ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn tí Ìjọ ti fìdí múlẹ̀, nípa gbígbé onírúurú ẹ̀kọ́ nípa ìrírí ìjìnlẹ̀ ìṣọ̀kan pẹ̀lú Ọlọ́run kalẹ̀ àti sísopọ̀ wọ́n pọ̀ lọ́nà tuntun tí ó so wọ́n ṣọ̀kan. Nítorí náà, ìwé yìí kì í ṣe àgbékalẹ̀ onírúurú òtítọ́ ìgbàgbọ́ wa tí a ti sọ ní pàtó nìkan; ó tún ń wá ọ̀nà láti fi àṣàrò ṣàwárí àwọn òtítọ́ náà lọ́nà tí a lè fi sí ìṣe, tí ó sì jẹ́ èyí tí a yọ̀ǹda láàárín ààlà ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn tí ó bá ìgbàgbọ́ tòótọ́ mu.
Fún àpẹẹrẹ, pé àwọn áńgẹ́lì wà jẹ́ òtítọ́ ìgbàgbọ́ tí Ìjọ ti kéde pé a gbọ́dọ̀ gbà, nítorí a ṣí i payá nínú Ìwé Mímọ́, aláṣẹ ìkọ́ni Ìjọ sì ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé àkọsílẹ̀. Ṣùgbọ́n a gbọ́dọ̀ mọ̀ pé ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn tí ó dá lórí ìrònú ìwádìí ti Tọ́másì Akínásì Mímọ́, àti àwọn ìṣípayá àdáni àti ìran tí onírúurú ẹni tí wọ́n ní ìrírí ìjìnlẹ̀ ìṣọ̀kan pẹ̀lú Ọlọ́run rí, jẹ́ ohun tí ó ṣì wà ní ipò ìrònú ìwádìí; síbẹ̀, ó jẹ́ ìrònú ìwádìí tí a lè gbára lé, nígbà tí a bá wo àwọn orísun rẹ̀. A gbọ́dọ̀ wo ìṣípayá àdáni irú ẹni bẹ́ẹ̀ tàbí ẹ̀kọ́ onímọ̀ ẹ̀sìn tí ó dá lórí ìrònú ìwádìí gẹ́gẹ́ bí ohun àdáni tí a kò tíì fìdí rẹ̀ múlẹ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a lè gbára lé e gidigidi. Nítorí náà, bóyá ẹgbẹ́ mẹ́sàn-án ló wà nínú Ètò Ipò àwọn Áńgẹ́lì ní Ọ̀run, tàbí àìmọye mílíọ̀nù ẹgbẹ́, ní Ọ̀run nìkan ni a ó ti mọ̀ ọ́n dájú, tàbí bí Ìjọ bá kéde rẹ̀ lọ́jọ́ kan gẹ́gẹ́ bí òtítọ́ ìgbàgbọ́ tí a gbọ́dọ̀ gbà. Kí ìgbà yẹn tó dé, a gbọ́dọ̀ jẹ́ kí Ẹ̀mí Mímọ́ tan ìmọ́lẹ̀ sí ọkàn wa, ní lílo àwọn òye tí a ti ṣí payá ní àdáni fún àwọn ènìyàn mímọ́, tí wọ́n sì ti fi kọ́ni.
Kí àwọn áńgẹ́lì tọ́ ọ sọ́nà bí o ṣe ń ṣàwárí àwọn ibi gíga Ọ̀run, kí wọ́n sì mú ọ gòkè àtẹ̀gùn wúrà ti ìwà mímọ́, kí ìgbésí ayé rẹ lè fi ògo àìnípẹ̀kun fún Ọlọ́run ní ọ̀nà títóbi jù lọ tí ó ṣeé ṣe.
Ẹ̀yin áńgẹ́lì Ọlọ́run, ẹ wá ràn mí lọ́wọ́. Ẹ fi àwọn ìṣúra Ọ̀run tan ìmọ́lẹ̀ sí ọkàn mi, kí n lè túbọ̀ mú ìfẹ́ pípé Ọlọ́run ṣẹ ní ìrọ̀rùn àti ní kíkún. Ẹ̀yin ènìyàn mímọ́ Ọlọ́run, ẹ jọ̀wọ́, ẹ gbàdúrà fún mi nínú ìrìn àjò yìí sí Ọ̀run, kí ẹ sì bẹ Ọlọ́run pé kí Ó fi ọ̀pọ̀lọpọ̀ Òtítọ́ àti oore-ọ̀fẹ́ Rẹ̀ jì mí, kí n lè di ẹni tí Ó fẹ́ kí n jẹ́, kí n sì tipa bẹ́ẹ̀ pín nínú ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ìrí Rẹ̀ tí ń mú ayọ̀ pípé wá ní Ọ̀run pẹ̀lú yín títí láé. Jésù, mo gbẹ́kẹ̀ lé Ọ.
Èyí tó kàn: Orí Kìíní: Ìfẹ́ fún Ayọ̀ tí Kò Ṣeé Mì
Ìwé tí ìdérí rẹ̀ rọ̀ Ìtumọ̀ Yorùbá: – Ìwé ẹ̀rọ Kindle – Google Play – Apple Books – àti àwọn mìíràn!