ท่านทั้งหลายเคยตายไปแล้วเพราะการล่วงละเมิดและบาปของท่าน ซึ่งท่านเคยดำเนินชีวิตอยู่ตามวิถีของโลกนี้ ตามผู้ครองอำนาจในอากาศ คือจิตที่กำลังทำงานอยู่ในบรรดาผู้ไม่เชื่อฟัง ครั้งหนึ่งเราทุกคนก็เคยดำเนินชีวิตอยู่ในหมู่พวกเขาตามความปรารถนาของเนื้อหนังของเรา ทำตามความต้องการของเนื้อหนังและแรงกระตุ้นต่าง ๆ และโดยธรรมชาติ เราก็เป็นบุตรแห่งพระพิโรธเช่นเดียวกับคนอื่น ๆ (เอเฟซัส 2:1-3)
พระคัมภีร์ตอนนี้เผยให้เห็นศัตรูสามประการของวิญญาณเรา ได้แก่ โลก เนื้อหนัง และปีศาจ จะเป็นอย่างไรหากท่านเป็นอิสระอย่างสิ้นเชิงจากอิทธิพลของสิ่งชั่วร้ายทั้งสามนี้? จะเป็นอย่างไรหากโลกและสิ่งล่อลวงมากมายของโลกไม่เป็นที่สนใจของท่านอีกต่อไป หรือหากความปรารถนาที่ผิดระเบียบมากมายอันเกิดจากความอยากฝ่ายเนื้อหนังของท่านถูกขจัดออกไป? หรือหากแม้แต่ปีศาจเองก็ไม่มีอิทธิพลเหนือท่าน? หากเป็นเช่นนี้ ท่านก็จะมองเห็นและสัมผัสชีวิตในรูปแบบใหม่อย่างสิ้นเชิงอย่างแท้จริง ท่านจะดำเนินชีวิตในสภาวะใหม่แห่งอิสรภาพ และสามารถมุ่งทำตามพระประสงค์ของพระเจ้าด้วยความกระตือรือร้นอย่างยิ่ง
จุดประสงค์ของบทนี้คือการอธิบายถึงการชำระที่ทำให้สิ่งที่กล่าวมานี้สำเร็จ การชำระนี้คือสิ่งที่นักบุญยอห์นแห่งไม้กางเขนเรียกว่า ราตรีแห่งประสาทสัมผัสแบบเป็นฝ่ายรับ คำว่า “เป็นฝ่ายรับ” ของท่านหมายความว่า สิ่งนี้เป็นพระราชกิจของพระเจ้าในวิญญาณของท่านเป็นอันดับแรกและสำคัญที่สุด หน้าที่ของท่านมีเพียงการร่วมมือกับสิ่งที่พระเจ้าทรงปรารถนาจะกระทำในตัวท่าน
ธรรมชาติฝ่ายกายและฝ่ายจิตของท่าน
เพื่อจะเข้าใจว่าเหตุใดการชำระนี้จึงจำเป็น และเข้าใจว่าการชำระนี้จะบรรลุจุดประสงค์ได้อย่างไร ท่านต้องเข้าใจให้ชัดเจนยิ่งขึ้นก่อนว่า ในส่วนลึกที่สุดแล้วท่านเป็นใคร และปีศาจ โลก และเนื้อหนังทำร้ายท่านในระดับฝ่ายจิตอย่างไร
ในฐานะมนุษย์ ท่านประกอบด้วยทั้งกายและจิต กายคือส่วนที่เป็นรูปธรรมของตัวท่าน แต่เป็นมากกว่าสิ่งที่เป็นเพียงชีววิทยา ภายในกายยังมีความสามารถที่จะรับรู้โลกรอบตัวท่าน และสัมผัสโลกนั้นผ่านธรรมชาติด้านประสาทสัมผัสของท่านด้วย ท่านรู้สึก ปรารถนา มีความรักแบบมนุษย์ มองเห็น ลิ้มรส ได้ยิน และอื่น ๆ ท่านพบกับโลกรอบตัวผ่านประสาทสัมผัสทั้งห้า และขณะที่ท่านทำเช่นนั้น แรงปรารถนา อารมณ์ และความอยากของท่านก็ถูกกระตุ้น
แต่ธรรมชาติของท่านก็มีส่วนที่เป็นจิตล้วน ๆ ด้วย แม้กายและจิตจะเชื่อมโยงกันอย่างแนบแน่น แต่ทั้งสองก็แตกต่างกันและทำงานต่างวิธีกัน ตัวอย่างเช่น เมื่อท่านตาย (และก่อนที่ท่านจะกลับคืนชีพอีกครั้งเมื่อสิ้นพิภพ) กายและจิตของท่านจะแยกจากกัน เมื่อเป็นเช่นนั้น ท่านจะไม่รับรู้โลกผ่านประสาทสัมผัสของท่านอีกต่อไป ท่านจะไม่มองเห็น ได้ยิน สัมผัส ได้กลิ่น และลิ้มรสอีกต่อไป แต่ท่านจะยังคงมีองค์ประกอบฝ่ายจิตของธรรมชาติมนุษย์ ซึ่งรวมถึงสติปัญญา ความทรงจำ และเจตจำนงของท่าน ยิ่งกว่านั้น สติปัญญา ความทรงจำ และเจตจำนงของท่านได้รับการหล่อหลอมจากข้อมูลทางประสาทสัมผัสที่ท่านได้รับในชีวิตนี้ ดังนั้น หากท่านเคยยึดติดอย่างผิดระเบียบอยู่กับความอยากทางประสาทสัมผัส ความรู้นี้ก็จะยังคงอยู่ในส่วนฝ่ายจิตของวิญญาณท่าน ด้วยเหตุนี้ แม้ส่วนฝ่ายจิตและส่วนที่เกี่ยวกับประสาทสัมผัสของวิญญาณท่านจะแตกต่างกัน แต่ทั้งสองก็รวมเป็นหนึ่งเดียวกันอย่างแนบแน่นและพึ่งพาอาศัยกัน
ยังมีสิ่งใดที่ต้องได้รับการชำระอีก?
ผู้ที่ผ่านการชำระประสาทสัมผัสแบบเป็นฝ่ายกระทำจนสำเร็จ ตามที่อธิบายไว้ในบทก่อน เป็นอิสระจากความยึดติดทางประสาทสัมผัสทั้งปวงแล้วหรือ? คำตอบคือทั้งใช่และไม่ใช่ ใช่ เพราะผู้ที่ผ่านการชำระขั้นแรกนี้ย่อมขจัดความยึดติดเป็นนิสัยทั้งปวงที่มีต่อความยึดติดและความปรารถนาที่ผิดระเบียบออกไปได้จริง แต่ในระหว่างกระบวนการนั้น เขากลับยึดติดกับประสบการณ์ทางประสาทสัมผัสใหม่ ๆ ที่ไม่เคยมีมาก่อน บัดนี้ ประสบการณ์ทางประสาทสัมผัสใหม่เหล่านี้ต้องได้รับการชำระ เพื่อให้วิญญาณสามารถผูกพันกับพระเจ้า และกับพระเจ้าเพียงพระองค์เดียวในแบบฝ่ายจิต ความยึดติดทางประสาทสัมผัส “ใหม่” เหล่านี้คืออะไร? สิ่งเหล่านี้คือความรู้สึกดีและความชื่นใจมากมายทั้งปวงที่วิญญาณสัมผัสในช่วงเริ่มต้นของการเดินทางชีวิตคริสตชน
นักบุญยอห์นอธิบายว่า เมื่อวิญญาณเพิ่งเริ่มต้นชีวิตแห่งการเติบโตฝ่ายจิต พระเจ้าทรงดูแลวิญญาณนั้นดังมารดาดูแลทารกแรกเกิด มารดาให้ลูกน้อยดื่มน้ำนมอุ่น ๆ ของตน ลูบไล้อย่างอ่อนโยน มอบความรักเอาใจใส่อย่างมาก และสิ่งอื่น ๆ ในทำนองเดียวกัน แต่เมื่อลูกเติบโตขึ้น มารดาผู้เปี่ยมด้วยความรักก็อุ้มลูกน้อยลงเรื่อย ๆ ไม่ให้ดื่มน้ำนมอุ่น ๆ ของตนอีกต่อไป เริ่มให้อาหารที่เป็นเนื้อเป็นหนังมากขึ้น และสอนให้ลูกเดิน ในทำนองเดียวกัน พระเจ้าประทานความชื่นชมยินดีฝ่ายจิตอันอบอุ่นและความบรรเทาใจอันอ่อนโยนทั้งหลายแก่วิญญาณในระยะแรกของการเติบโตฝ่ายจิต ของประทานฝ่ายจิตเหล่านี้ก่อให้เกิดความชื่นชมยินดีมากมายที่สัมผัสรู้สึกได้ และสิ่งเหล่านี้ก็เป็นสิ่งดี! บุคคลนั้นมีความสุขอย่างยิ่งกับการภาวนายาวนานหลายชั่วโมง หรือแม้แต่ตลอดทั้งคืน การทำกิจใช้โทษบาป การอดอาหาร การประกอบพิธีศีลศักดิ์สิทธิ์ และกิจศรัทธาฝ่ายจิตอื่น ๆ อีกมากมาย เช่นเดียวกับที่เป็นสิ่งดีสำหรับทารกที่จะชื่นชมกับความอบอุ่นใจจากมารดา ก็เป็นสิ่งดีเช่นกันสำหรับผู้เริ่มต้นที่จะชื่นชมกับความบรรเทาใจจากพระเจ้า ปัญหาอยู่ที่ว่า หลังจากผู้เริ่มต้นได้รับการหล่อเลี้ยงด้วยความชื่นชมยินดีอันน่าพึงพอใจเหล่านี้จากพระเจ้าแล้ว เขามักกลับยึดติดกับความรู้สึกดีและความบรรเทาใจที่ได้รับ มากกว่ายึดมั่นในพระเจ้าเอง ผู้เริ่มต้นมักไม่ตระหนักถึงความยึดติดใหม่ ๆ ในระดับประสาทสัมผัส ซึ่งก่อตัวขึ้นจากความบรรเทาใจฝ่ายจิตมากมายที่ตนได้รับ ความยึดติดใหม่ ๆ ในระดับประสาทสัมผัสเหล่านี้แสดงออกมาเป็นบาปต้นเจ็ดประการ ซึ่งบัดนี้ปรากฏในรูปแบบใหม่ทางฝ่ายจิต
จุดมุ่งหมายของราตรีแห่งประสาทสัมผัสในภาวะเป็นฝ่ายรับ คือการปลดเปลื้องวิญญาณจากความบรรเทาใจฝ่ายจิตทั้งปวงในส่วนที่เกี่ยวกับประสาทสัมผัสของวิญญาณ เพื่อให้วิญญาณสามารถเป็นอิสระจากบาปฝ่ายจิตที่ตนมี และจึงบรรลุความเป็นหนึ่งเดียวกับพระเจ้าโดยตรงได้ง่ายขึ้น แทนที่จะพึงพอใจเพียงกับความสุขในระดับประสาทสัมผัสที่มาจากพระเจ้า การชำระให้บริสุทธิ์นี้จะทำให้วิญญาณรักพระเจ้า มิใช่เพราะความบรรเทาใจ แต่เพราะความรักเพียงอย่างเดียว คติฝ่ายจิตที่ดีสำหรับการเติบโตฝ่ายจิตในระยะนี้มีดังนี้: จงเรียนรู้ที่จะรักพระเจ้า มิใช่รักประสบการณ์ที่ได้สัมผัสพระเจ้า
ต่อไปนี้คือตัวอย่างที่ช่วยอธิบายบาปต้นเจ็ดประการ ซึ่งบัดนี้ปรากฏในรูปแบบฝ่ายจิต:
ความหยิ่งจองหองฝ่ายจิต—ความหยิ่งจองหองฝ่ายจิตเป็นบาปฝ่ายจิตที่ร้ายแรงที่สุด และเป็น “มารดา” ของบาปเหล่านี้ทั้งหมด บาปนี้เกิดขึ้นเมื่อผู้เริ่มต้นมีความพึงพอใจและความปรารถนาบางอย่างที่หลงยกตน อันเป็นผลจากการที่ตนทำกิจกรรมฝ่ายจิตมากมาย ผู้เริ่มต้นชื่นชมตนเอง และถึงกับมองว่าตนศักดิ์สิทธิ์กว่าผู้อื่น บางครั้งพวกเขายังทำตัวเหมือนชาวฟาริสีที่โอ้อวดความดีของตน ปีศาจรู้ว่ากิจการทั้งหลายที่พวกเขาทำจะนำพวกเขาไปสู่ความหยิ่งจองหอง พวกเขามองเห็นเศษฟางในดวงตาของพี่น้อง แต่กลับมองข้ามท่อนไม้ในดวงตาของตนเอง พวกเขาไม่เคยพอใจพระสงฆ์ผู้ฟังแก้บาปของตน โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากพระสงฆ์เหล่านั้นไม่ชมเชยและไม่บอกว่าพวกเขาดีเลิศเพียงใด ดังนั้น พวกเขาจึงแสวงหาพระสงฆ์ผู้ฟังแก้บาปองค์อื่นที่ชมเชยตน พวกเขาพอใจเมื่อมีคนยกย่องความศักดิ์สิทธิ์ของตน ส่วนเรื่องบาปของตนนั้น ผู้เริ่มต้นรู้สึกอับอายเกินกว่าจะสารภาพอย่างซื่อตรง ดังนั้น แทนที่จะบอกพระสงฆ์ผู้ฟังแก้บาปว่าตนเป็นคนบาปเพียงใด พวกเขามักบอกว่าตนดีเพียงใด บางครั้งพวกเขาโกรธและหมดความอดทนต่อตนเองเมื่อเห็นความไม่สมบูรณ์และข้อบกพร่องของตน โดยคิดว่าตนน่าจะเป็นนักบุญไปแล้ว วิญญาณที่เพิ่งเริ่มต้นไม่อาจยอมรับว่าตนเป็นคนบาป พวกเขาวอนขอให้พระเจ้าทรงขจัดความไม่สมบูรณ์ของตนออกไป แต่พวกเขาภาวนาเช่นนี้มิใช่เพราะรักพระเจ้าเพียงอย่างเดียว หากเพื่อจะได้ไม่ต้องทนรับผลจากบาปของตน ดังนั้น พวกเขาจึงมักมีความทุกข์ถึงบาปอย่างไม่สมบูรณ์
ยิ่งกว่านั้น ผู้เริ่มต้นไม่ตระหนักว่า หากพระเจ้าทรงขจัดบาปอื่น ๆ ของพวกเขาออกไปจริง ก็จะมีแต่ทำให้ความหยิ่งจองหองของพวกเขาเพิ่มขึ้น ซึ่งจะเลวร้ายยิ่งกว่าการต่อสู้กับบาปที่ตนมีอยู่ในปัจจุบันต่อไปเสียอีก! บางครั้งผู้เริ่มต้นมีความร้อนรนต่อพระเจ้าและการทำความดีมากจนกระวนกระวายอยากทำให้มากขึ้นเรื่อย ๆ ผลก็คือ พวกเขามองไม่เห็นความดีที่ผู้อื่นกำลังทำอยู่รอบตัว เพราะมัวหมกมุ่นอยู่กับความดีที่ตนเองกำลังทำมากเกินไป พวกเขาต้องการเพียงให้ผู้อื่นเห็นความดีทั้งหมดที่ตนทำ และเมื่อคนอื่นไม่เห็น ผู้เริ่มต้นก็โกรธ
ความโลภฝ่ายจิต—ผู้เริ่มต้นมักไม่พอใจกับชีวิตฝ่ายจิตที่พระเจ้าประทานแก่ตน และต้องการมากขึ้นอยู่เสมอ พวกเขาไม่เคยรู้สึกว่าได้รับคำแนะนำและความบรรเทาใจฝ่ายจิตเพียงพอ พวกเขามีหนังสือมากมาย และใช้เวลากับหนังสือเหล่านั้นมากกว่าการทำกิจใช้โทษบาปและการพลีกรรม พวกเขาหมกมุ่นกับวัตถุทางศรัทธา เช่น สายประคำและเหรียญศักดิ์สิทธิ์แบบต่าง ๆ โดยคิดอยู่เสมอว่าชิ้นหนึ่งดีกว่าอีกชิ้นหนึ่ง พวกเขายึดติดกับของชิ้นเล็กชิ้นน้อยทางศรัทธา ต้องการสิ่งที่ดีที่สุดและ “ศักดิ์สิทธิ์ที่สุด” วิญญาณเหล่านี้ไม่ตระหนักว่าความศรัทธาที่แท้จริงต้องมาจากหัวใจ “ความศรัทธา” อื่น ๆ ทั้งหมดจึงไม่เป็นอะไรอื่นนอกจากความยึดติดกับสิ่งของฝ่ายจิต
ดังนั้น ความโลภฝ่ายจิตที่พวกเขาประสบจึงกลายเป็นความปรารถนาในระดับประสาทสัมผัสต่อสิ่งของและประสบการณ์ฝ่ายจิต เป็นเรื่องยากสำหรับวิญญาณเหล่านี้ที่จะมองพ้นวัตถุหรือประสบการณ์ฝ่ายจิต เพื่อจะเห็นแหล่งที่มา นั่นคือพระเจ้า
ราคะฝ่ายจิต—อาจเป็นเรื่องน่าประหลาดใจที่ความคิดไม่บริสุทธิ์ในเรื่องฝ่ายจิตสามารถเกิดขึ้นในวิญญาณได้ แม้ขณะที่บุคคลนั้นกำลังภาวนาอย่างลึกซึ้งหรือรับศีลศักดิ์สิทธิ์อยู่ก็ตาม ความไม่สมบูรณ์เหล่านี้เกิดจากสาเหตุหนึ่งในสามประการต่อไปนี้:
- วิญญาณพบความชื่นชมยินดีในสิ่งฝ่ายจิต ธรรมชาติของมนุษย์เป็นเช่นนี้ คือส่วนฝ่ายจิตและส่วนที่เกี่ยวกับประสาทสัมผัสของวิญญาณมีความเชื่อมโยงกัน ดังนั้น เมื่อธรรมชาติฝ่ายจิตมีความสุขในพระเจ้า ธรรมชาติส่วนที่เกี่ยวกับประสาทสัมผัสก็แสวงหาความสุขด้วยเช่นกัน อย่างไรก็ตาม เนื่องจากส่วนที่เกี่ยวกับประสาทสัมผัสของผู้เริ่มต้นยังไม่สมบูรณ์ จึงแสดงออกเป็นความคิดทางประสาทสัมผัสและความตื่นตัวทางเนื้อหนังที่เต็มไปด้วยราคะและไม่บริสุทธิ์
- ส่วนปีศาจก็ทำให้สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นขณะที่วิญญาณกำลังภาวนาเช่นกัน เพราะมันไม่ชอบการภาวนา ปีศาจโจมตีในเวลาภาวนามากกว่าเวลาที่วิญญาณไม่ได้ภาวนา เมื่อวิญญาณอยู่ในความเศร้าหมองและถูกปีศาจโจมตี วิญญาณนั้นอาจไม่มีกำลังเพียงพอที่จะเอาชนะการโจมตีนั้นได้
- ความกลัวแนวโน้มเหล่านี้อาจทำให้วิญญาณตกอยู่ในบาปนี้ลึกยิ่งขึ้นได้เช่นกัน เมื่อวิญญาณถูกประจญ โดยเฉพาะในระหว่างภาวนา ก็อาจรู้สึกตกใจและละอายใจ สิ่งนี้ก่อให้เกิดความกลัวรูปแบบหนึ่ง ซึ่งอาจท่วมท้นบุคคลนั้น และทำให้เขาปล่อยใจไปกับความคิดเหล่านี้มากขึ้น หรือแม้กระทั่งทำให้เขาไม่อยากภาวนาต่อไป
นักบุญยอห์นยังอธิบายด้วยว่า มิตรภาพบางอย่างอาจก่อให้เกิดความรู้สึกทางราคะ แม้มิตรภาพบางอย่างจะเป็นมิตรภาพฝ่ายจิตล้วน ๆ และมีประโยชน์อย่างยิ่ง แต่บางอย่างก็ไม่ได้เป็นเช่นนั้น อย่างไรก็ตาม แม้แต่มิตรภาพฝ่ายจิตที่ดีก็อาจปลุกเร้าความปรารถนาในวิญญาณ และก่อให้เกิดความสุขทางประสาทสัมผัสได้ ยิ่งกว่านั้น แม้เพียงความทรงจำเกี่ยวกับมิตรภาพนั้นก็ก่อให้เกิดประสบการณ์ทางประสาทสัมผัสได้ เมื่อวิญญาณยึดติดกับความรู้สึกดี ๆ ที่มิตรภาพก่อให้เกิด ราคะฝ่ายจิตรูปแบบหนึ่งก็อาจก่อตัวขึ้น แม้ว่าความรู้สึกทางประสาทสัมผัสนั้นจะไม่เกี่ยวกับเรื่องเพศก็ตาม ในกรณีนี้ วิญญาณเกิดความยึดติดกับความรู้สึกดี ๆ ที่มาจากมิตรภาพอันดีนั้น ซึ่งทำให้ยากที่จะรักพระเจ้าและบุคคลผู้นี้อย่างไม่ยึดติดและอย่างศักดิ์สิทธิ์ แทนที่จะเป็นเช่นนั้น วิญญาณกลับพบว่าตนต้องการความรู้สึกดี ๆ ทางประสาทสัมผัสที่ได้รับจากมิตรภาพนั้นมากยิ่งขึ้น
ความโกรธฝ่ายจิต—เมื่อผู้เริ่มต้นประสบกับการสิ้นสุดลงของความสุขฝ่ายจิต พวกเขามักรู้สึกขมขื่นและต้องการให้ความสุขนั้นกลับคืนมา พวกเขาผิดหวังและโกรธ ความรู้สึกสูญเสียที่เกิดขึ้นตามธรรมชาตินั้นไม่เป็นบาป แต่บางคนปล่อยให้ประสบการณ์แห่งการสูญเสียนั้นกลายเป็นบาปฝ่ายจิต กล่าวคือ พวกเขาหงุดหงิด บางคนยังหงุดหงิดกับผู้อื่นด้วย เพราะตนสูญเสียความบรรเทาใจฝ่ายจิต พวกเขาพบว่าตนอยากตำหนิผู้อื่นและแสดงตนว่าเป็นแบบอย่างแห่งคุณธรรม
ผู้เริ่มต้นบางคนยังมีความปรารถนาดีที่จะก้าวหน้าในชีวิตฝ่ายจิตด้วย อย่างไรก็ตาม เมื่อพบว่าสิ่งนี้ยากกว่าที่คิดไว้ในตอนแรก พวกเขาก็โกรธและหมดความอดทนกับตนเอง จากนั้นนักบุญยอห์นกล่าวอย่างมีอารมณ์ขันว่า ยังมีคนอีกกลุ่มหนึ่งที่ “อดทน” ต่อการเติบโตฝ่ายจิตเสียจนพระเจ้าทรงอยากเห็นพวกเขาอดทนน้อยกว่านี้
ความตะกละฝ่ายจิต—บาปฝ่ายจิตประการนี้เป็นอีกประการหนึ่งที่นักบุญยอห์นใช้เวลาอธิบายอย่างยืดยาว ท่านอธิบายว่า เพราะความหวานชื่นที่ผู้เริ่มต้นพบในการฝึกปฏิบัติฝ่ายจิต บางคนจึงหมกมุ่นกับการเสพความหวานชื่นที่ตนประสบ มากกว่าจะใส่ใจว่าตนก้าวหน้าหรือไม่ สิ่งนี้คล้ายกับราคะและความโลภฝ่ายจิต
บางคนอดอาหารหรือทำกิจใช้โทษบาปอย่างสุดโต่ง และแสวงหาความบรรเทาใจจากสิ่งเหล่านั้น ความปรารถนาเพียงอย่างเดียวของพวกเขาคือทำสิ่งที่ตนต้องการ “เพื่อพระเจ้า” ในที่สุด พวกเขาก็แสวงหาความสุขฝ่ายจิตแทนที่จะเป็นพระประสงค์ของพระเจ้า และเมื่อไม่พบความหวานชื่น พวกเขาก็คิดว่าตนไม่ได้ทำสิ่งดีใดให้สำเร็จเลย พวกเขายังอ่อนแอมากในการเดินบนหนทางอันยากลำบากแห่งไม้กางเขน เพราะยึดติดกับความหวานชื่นมากถึงเพียงนั้น เป้าหมายของพวกเขาต้องเป็นการรู้จักประมาณตนในฝ่ายจิต โดยยอมตนต่อพระเจ้าในทุกสิ่ง แทนที่จะทำสิ่งที่ตนต้องการเพื่อพระเจ้า
ความอิจฉาฝ่ายจิต—วิญญาณเหล่านี้รู้สึกท้อถอยและเศร้าใจเมื่อได้ยินผู้อื่นได้รับคำชม พวกเขาทนไม่ได้ที่ผู้อื่นได้รับคำชม และต้องการได้รับคำชมนั้นเสียเอง เมื่อเห็นว่าการกระทำที่ดีบางอย่างของผู้อื่นได้รับการยอมรับ พวกเขาก็นึกถึงทุกสิ่งที่ตนได้ทำมาทันที และเมื่อผู้อื่นไม่ยอมรับสิ่งที่พวกเขาทำในทันที พวกเขาก็เก็บตัวจมอยู่กับความเศร้า
ความเกียจคร้านฝ่ายจิต—เมื่อผู้เริ่มต้นค่อย ๆ ถูกหย่านมจากความชื่นชมยินดีและความบรรเทาใจฝ่ายจิตที่มาจากพระเจ้า และเมื่อน้ำนมฝ่ายจิตจากพระเจ้าเหือดแห้งไป วิญญาณเหล่านี้ไม่เพียงโกรธหรือโลภอยากได้มากขึ้นเท่านั้น แต่ยังท้อแท้ด้วย พวกเขาอาจละทิ้งหนทางแห่งความครบครันเมื่อพระเจ้าทรงนำความสุขไปจากพวกเขา เพราะพวกเขาต้องการทำตามความประสงค์ของตนเองมากกว่าพระประสงค์ของพระเจ้า ดังนั้น พวกเขาจึงกลายเป็นคนเกียจคร้านในฝ่ายจิตเมื่อสิ่งต่าง ๆ ไม่เป็นไปตามที่ตนวางแผนไว้
การอ่านทั้งหมดข้างต้นไม่ใช่เรื่องง่าย โดยเฉพาะเมื่อคุณพบแนวโน้มบางข้อหรือทุกข้อเหล่านี้ในตนเอง แต่อย่าท้อใจ พระเจ้าทรงทราบดีถึงความอ่อนแอของคุณ และทรงเสนอหนทางเยียวยาให้คุณ คุณต้องยอมให้พระองค์ทรงชำระคุณให้พ้นจากบาปฝ่ายจิตเหล่านี้ด้วยความถ่อมตน เพื่อคุณจะมีอิสระที่จะรักพระองค์ได้โดยตรงยิ่งขึ้น มีเพียงพระเจ้าเท่านั้นที่ทรงช่วยชำระคุณให้พ้นจากบาปเหล่านี้ได้ผ่านทางราตรีแห่งประสาทสัมผัสที่วิญญาณเป็นฝ่ายรับ ความถ่อมตน ความซื่อตรง และการมอบตนเป็นกุญแจสำคัญ หากคุณจะผ่านการชำระนี้ไปได้
บาปฝ่ายจิตที่กล่าวถึงข้างต้นจำเป็นต้องได้รับการชำระออกจากวิญญาณของคุณ หากคุณจะค้นพบอิสรภาพและสามารถบรรลุถึงความเป็นหนึ่งเดียวกับพระเจ้าอย่างสมบูรณ์ เป็นที่ชัดเจนว่าการแสดงออกทางจิตของบาปต้นเจ็ดประการเหล่านี้เกิดจากความยึดติดในความพึงพอใจทางประสาทสัมผัสที่ได้รับจากการรับใช้พระเจ้า ดังนั้น เมื่อวิญญาณของผู้เริ่มต้นก้าวเข้าสู่ขั้นของผู้ก้าวหน้า ก็จำเป็นต้องเผชิญกับบาปฝ่ายจิตที่เพิ่งก่อตัวขึ้นเหล่านี้ ด้วยการปล่อยวางจากความชื่นชมยินดีทางประสาทสัมผัสที่เคยประสบในระยะแรก
ประจักษ์พยานของพระคาร์ดินัลเหงียน วัน ถ่วน
ข้อเท็จจริงประการหนึ่งที่เป็นประโยชน์และน่าจะจูงใจให้คุณยอมให้พระเจ้าทรงชำระบาปเหล่านี้ก็คือ ตราบใดที่บาปเหล่านี้ยังคงอยู่ ก็จะก่อให้เกิดความทุกข์ทรมานอย่างมหาศาล ชีวิตของพระคาร์ดินัลเหงียน วัน ถ่วนแสดงให้เห็นเรื่องนี้ได้อย่างชัดเจน พระคาร์ดินัลถ่วนเป็นชาวเวียดนามโดยกำเนิด และได้รับศีลบวชเป็นพระสงฆ์เมื่อวันที่ 11 มิถุนายน ค.ศ. 1953 เมื่อวันที่ 24 เมษายน ค.ศ. 1975 ท่านได้รับแต่งตั้งเป็นพระสังฆราชผู้ช่วยแห่งไซ่ง่อนผู้มีสิทธิสืบตำแหน่ง หกวันหลังจากได้รับแต่งตั้ง ท่านถูกฝ่ายเวียดนามเหนือจับกุมและคุมขังในค่าย “ปรับทัศนคติ” ซึ่งท่านถูกขังเดี่ยวเป็นส่วนใหญ่ ท่านอยู่ที่นั่นเป็นเวลาสิบสามปี
ในแปดปีแรก ท่านถูกขังอยู่ในห้องขังเล็ก ๆ ที่ญาจาง ใกล้พอที่จะได้ยินเสียงจากอาสนวิหารของสังฆมณฑลแรกของท่าน ทุกวันท่านจะได้ยินเสียงระฆังของอาสนวิหารดังขึ้น และเสียงนั้นทำให้ท่านทุกข์ทรมานภายในอย่างยิ่ง ในที่สุด ท่านถูกย้ายไปยังค่ายปรับทัศนคติที่วินห์กวาง ซึ่งความทุกข์ทรมานของท่านยังคงดำเนินต่อไป ในหนังสือของท่านเรื่อง ขนมปังห้าก้อนกับปลาสองตัว พระคาร์ดินัลถ่วนเล่าย้อนความหลังว่า:
หลายครั้งข้าพเจ้าถูกประจญ และถูกทรมานใจด้วยข้อเท็จจริงที่ว่า ข้าพเจ้าอายุ 48 ปี อยู่ในวัยที่มีวุฒิภาวะ ข้าพเจ้าทำหน้าที่พระสังฆราชมาแปดปีแล้ว ได้สั่งสมประสบการณ์ด้านอภิบาลไว้มากมาย แต่บัดนี้ข้าพเจ้ากลับถูกแยกให้อยู่อย่างโดดเดี่ยว ไม่ได้ทำงาน และถูกพรากจากประชากรของข้าพเจ้าไปไกลถึง 1700 กิโลเมตร!
คืนหนึ่ง ข้าพเจ้าได้ยินเสียงหนึ่งเตือนใจจากส่วนลึกของหัวใจว่า “ทำไมท่านจึงทรมานตนเองเช่นนี้? ท่านต้องแยกแยะระหว่างพระเจ้ากับกิจการของพระเจ้า ทุกสิ่งที่ท่านได้ทำและปรารถนาจะทำต่อไป ไม่ว่าจะเป็นการเยี่ยมเยียนอภิบาล การอบรมสามเณร นักบวชชายหญิง ฆราวาส เยาวชน การสร้างโรงเรียน หอพักสำหรับนักเรียนเหล่านี้ทุกคน งานธรรมทูตเพื่อประกาศข่าวดีแก่ผู้ที่ไม่ใช่คริสตชน… ทั้งหมดนี้เป็นกิจการที่ดีเยี่ยม เป็นกิจการของพระเจ้า แต่ไม่ใช่พระเจ้า! หากพระเจ้าทรงประสงค์ให้ท่านละวางกิจการทั้งหมดนี้ มอบไว้ในพระหัตถ์ของพระองค์ ก็จงทำทันที และวางใจในพระองค์ พระเจ้าจะทรงทำได้ดีกว่าท่านอย่างไม่มีที่สิ้นสุด พระองค์จะทรงมอบกิจการของพระองค์ให้แก่ผู้อื่นที่มีความสามารถมากกว่าท่านมาก ท่านได้เลือกพระเจ้าเพียงพระองค์เดียว ไม่ใช่กิจการของพระองค์! ( ฟรังซิสเซเวียร์ เหงียน วัน ถ่วน. ขนมปังห้าก้อนกับปลาสองตัว, ลิขสิทธิ์ © 2000 Lavamis Publishing. หน้า 21-22)
พระสังฆราชในเวลานั้น ซึ่งภายหลังจะได้รับแต่งตั้งเป็นพระคาร์ดินัล และอาจได้รับการประกาศเป็นนักบุญในวันหนึ่ง ได้ค้นพบความจริงอันลึกซึ้งที่นักบุญยอห์นแห่งไม้กางเขนได้อธิบายไว้อย่างชัดเจนแล้วเมื่อหลายศตวรรษก่อน ท่านค้นพบว่าเมื่อเรารับใช้พระเจ้า เรามักยึดติดกับ “สิ่งต่าง ๆ ของพระเจ้า” ได้ ไม่ว่าจะเป็นความชื่นชมยินดีจากงานแพร่ธรรม ความรู้สึกฝ่ายจิต และทุกสิ่งที่นำความบรรเทาใจและความยินดีมาให้ในเส้นทางของเราในฐานะผู้เริ่มต้น แต่ที่นั่น ในเรือนจำนั้น ท่ามกลางการถูกขังเดี่ยวเป็นเวลาหลายปี พระสังฆราชค้นพบว่าความยึดติดที่ท่านยังคงมีต่อ “กิจการของพระเจ้า” กำลังทรมานท่านอยู่ ไม่ใช่ตัวเรือนจำ ผู้คุม หรือรัฐบาลเวียดนามเหนือที่ทำให้ท่านเจ็บปวดมากที่สุด แต่เป็นความยึดติดของท่านเองต่อสิ่งดีงามบางอย่างที่แท้จริงแล้วไม่ใช่พระเจ้า! นั่นคือ กิจการของพระเจ้าและความพึงพอใจที่ท่านเคยได้รับจากการทำกิจการเหล่านั้น การค้นพบภายในนี้ทำให้พระสังฆราชมีกำลังขึ้นใหม่ และท่านสามารถเริ่มมุ่งความคิดและจิตใจไปยังพระเจ้าเพียงพระองค์เดียว
ความหมายของราตรีแห่งประสาทสัมผัสที่วิญญาณเป็นฝ่ายรับ
วิญญาณของผู้เริ่มต้นเรียนรู้ที่จะรักพระเจ้า เติบโตในความรักอันแรงกล้าต่อพระองค์ ยอมให้ความอิ่มใจที่ได้รับในการภาวนาช่วยปลดปล่อยตนให้พ้นจากบาปมากมาย และเกิดความร้อนรนต่อพระเจ้าและพระประสงค์อันศักดิ์สิทธิ์ของพระองค์ ทั้งหมดนี้เป็นสิ่งดี ดังนั้น หากคุณกำลังอยู่ในขั้นนี้ นั่นก็เป็นสิ่งดี! แต่บัดนี้ถึงเวลาแล้วที่จะก้าวไปสู่สิ่งที่ดีกว่า ถึงเวลาที่จะทำให้ความสัมพันธ์ของคุณกับพระเจ้าลึกซึ้งขึ้น ด้วยการได้รับการปลดปล่อยจากลักษณะหลายอย่างที่ยังเป็น “แบบเด็ก ๆ” ในชีวิตฝ่ายจิตของคุณ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง คุณต้องได้รับการปลดปล่อยจากความบรรเทาใจฝ่ายจิตที่คุณชื่นชอบอย่างมาก แม้ว่าสิ่งเหล่านี้จะช่วยให้คุณเติบโตมาจนถึงจุดนี้ แต่ก็ไม่อาจพาคุณก้าวต่อไปได้อีก
เมื่อมาถึงจุดนี้ พระเจ้าจะทรงเป็นผู้กระทำงานส่วนใหญ่ ส่วนท่านต้องทำสิ่งสำคัญสองประการต่อไปนี้ คือ 1) เข้าใจสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นในวิญญาณของท่าน และ 2) ยินยอมอย่างแน่วแน่ให้พระเจ้าทรงกระทำเช่นนี้ในวิญญาณของท่าน สิ่งนี้จะเกิดขึ้นผ่านการภาวนาที่เรียกว่าการเพ่งพิศภาวนาเพื่อชำระให้บริสุทธิ์
พึงระลึกด้วยว่า จนถึงจุดนี้ ผู้เริ่มต้นได้ใช้เวลามากในการรำพึงภาวนา การภาวนารูปแบบนั้นเปี่ยมด้วยความบรรเทาใจ และหล่อเลี้ยงวิญญาณได้เป็นอย่างดีอยู่ระยะหนึ่ง ในระหว่างการรำพึงภาวนา เขาได้รับภาพศักดิ์สิทธิ์และแรงดลใจมากมาย แต่ในพัฒนาการฝ่ายจิตขั้นต่อไปนี้ พระเจ้าจะทรงทำให้ความบรรเทาใจอันดีงามจากการรำพึงภาวนาเหือดแห้งไป และจะทรงมีบทบาทในการกระทำมากขึ้นในชีวิตภาวนาของท่าน และนั่นอาจทำให้เจ็บปวดได้! เมื่อพระเจ้าผู้ทรงบริสุทธิ์และสมบูรณ์พร้อมอย่างสิ้นเชิงเสด็จเข้าสู่วิญญาณของท่าน พระองค์จะทรงเริ่ม “ทำความสะอาดบ้าน” ทันที หากจะกล่าวเช่นนั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พระองค์จะทรงชำระบาปฝ่ายจิตที่กล่าวถึงข้างต้น เพื่อให้ท่านรักพระองค์ได้อย่างบริสุทธิ์ยิ่งขึ้นและเป็นฝ่ายจิตมากยิ่งขึ้น
ขั้นต่อไปนี้ คือ ราตรีฝ่ายรับ (การชำระให้บริสุทธิ์) ของประสาทสัมผัส เป็นกระบวนการที่ท่านถูกปลดเปลื้องจากความพึงพอใจทางประสาทสัมผัสทั้งหมดที่ได้รับจากสิ่งฝ่ายจิต พระเจ้ายังคงประทับอยู่กับท่านเช่นเดิม และอันที่จริงพระองค์ทรงประทับอยู่มากยิ่งขึ้นด้วยซ้ำ แต่ท่านจะไม่รู้สึกถึงการประทับอยู่ของพระองค์อีกต่อไป ท่านจะรู้สึกแห้งแล้ง ถูกทอดทิ้ง โดดเดี่ยว และในช่วงแรกอาจถึงกับสับสน ความปรารถนาทางประสาทสัมผัสของท่านจะโหยหาความบรรเทาใจที่เคยได้รับ แต่ท่านจะไม่อาจกลับไปหาความบรรเทาใจนั้นได้ ไม่ว่าจะพยายามมากเพียงใดก็ตาม แน่นอนว่า บางครั้งพระเจ้าจะทรงนำท่านกลับไปสู่ความบรรเทาใจของการรำพึงภาวนา แต่แล้วก็จะทรงนำความบรรเทาใจนั้นไปอีก ท่านอาจพบว่าประสบการณ์นี้สลับไปมาระหว่างความแห้งแล้งกับความบรรเทาใจอยู่ระยะหนึ่ง เมื่อความแห้งแล้งเกิดขึ้น พระเจ้ากำลังทรงเสริมกำลังท่าน ก่อให้เกิดการทดสอบฝ่ายจิตอันลึกซึ้งภายในท่าน ทรงทดสอบท่าน ชำระความปรารถนาฝ่ายจิตของท่านให้บริสุทธิ์ และเตรียมท่านให้พร้อมสำหรับความเป็นหนึ่งเดียวกับพระองค์ในรูปแบบที่สูงส่งยิ่งขึ้นมาก ท่านจะไม่รักพระเจ้าเพียงเพราะการรักพระเจ้าทำให้รู้สึกดีอีกต่อไป แต่บัดนี้ท่านจะต้องรักพระเจ้าเพียงเพราะท่านรักพระองค์จริง ๆ แม้ในยามที่รู้สึกว่าพระองค์ไม่ประทับอยู่ และไม่มีความพึงพอใจทางประสาทสัมผัสเกิดขึ้นทันทีในความเป็นหนึ่งเดียวนั้น
การแยกแยะเครื่องหมายของการชำระให้บริสุทธิ์นี้
แล้วท่านจะรู้ได้อย่างไรว่ากำลังประสบการชำระประสาทสัมผัสให้บริสุทธิ์แบบฝ่ายรับนี้? ท่านจะรู้ได้อย่างไรว่าสิ่งที่กำลังเผชิญอยู่นั้นคือการเพ่งพิศภาวนาเพื่อชำระให้บริสุทธิ์จริง ๆ มิใช่เพียงการรำพึงภาวนาที่แห้งแล้ง? ท่านจะรู้ได้อย่างไรว่า “ความแห้งแล้ง” ที่รู้สึกนั้นไม่ได้เกิดจากภาวะซึมเศร้าหรือแม้แต่บาปบางประการ? นักบุญยอห์นให้เครื่องหมายบางประการเพื่อช่วยแยกแยะว่าท่านกำลังประสบการชำระให้บริสุทธิ์นี้หรือไม่ พร้อมทั้งให้คำแนะนำเชิงอภิบาลที่ดีเกี่ยวกับวิธียินยอมอย่างเต็มที่ยิ่งขึ้นให้พระเจ้าทรงกระทำการชำระให้บริสุทธิ์นี้
ท่านอธิบายว่า ความแห้งแล้งในการภาวนาและในความรักผูกพันของเราต่อสิ่งฝ่ายจิต อาจมาจากสาเหตุใดสาเหตุหนึ่งในสองประการนี้:
สาเหตุที่ 1: บาป ความไม่สมบูรณ์พร้อม ความอ่อนแอ ความเฉื่อยชา สภาพอารมณ์ที่หงุดหงิดหรือสภาพร่างกาย
สาเหตุที่ 2: ราตรีฝ่ายรับของประสาทสัมผัส
เพื่อแยกแยะว่าสิ่งใดเป็นสาเหตุของความแห้งแล้งของท่าน นักบุญยอห์นเสนอเครื่องหมายสำคัญสามประการ:
เครื่องหมายที่ 1—เมื่อวิญญาณอยู่ในราตรีฝ่ายรับของประสาทสัมผัส วิญญาณจะไม่พบความพึงพอใจทางประสาทสัมผัสในสิ่งที่เกี่ยวกับพระเจ้า และก็ไม่พบความพึงพอใจในสิ่งสร้างด้วย พระเจ้าไม่ทรงยอมให้วิญญาณรู้สึกดึงดูดหรือพบความหวานชื่นในสิ่งใดเลย ดังนั้น โดยทั่วไปท่านจึงสูญเสียความอิ่มเอมและความยินดีทางประสาทสัมผัสในทุกสิ่งที่เคยทำให้ท่านยินดี งานอดิเรกอาจดึงดูดใจท่านน้อยลง ความสัมพันธ์ต่าง ๆ อาจไม่ก่อให้เกิดความยินดีอันคุ้นเคยเหมือนแต่ก่อน และการภาวนาจะกลายเป็นสิ่งแห้งแล้งและถึงกับไม่น่าพึงพอใจ
เครื่องหมายที่ 2—โดยปกติ ความทรงจำจะจดจ่ออยู่กับพระเจ้าด้วยความเอาใจใส่ ความห่วงกังวล และความใส่ใจอย่างมาก ขณะที่จดจ่ออยู่กับพระเจ้า ความทรงจำก็ครุ่นคิดว่าตนได้ล่วงเกินพระเจ้าหรือไม่ เพราะไม่พบความหวานชื่นในสิ่งใดอีกต่อไป และสงสัยว่าบาปของตนเป็นสาเหตุหรือไม่ กล่าวอีกนัยหนึ่ง ความทรงจำของท่านประสบความสับสนบางอย่างเกี่ยวกับความแห้งแล้งครั้งใหม่นี้ เพื่อแยกแยะประสบการณ์นี้ ท่านต้องพิจารณาว่ามีความแห้งแล้งอยู่จริง หรือสิ่งที่ท่านกำลังประสบอยู่นั้นแท้จริงแล้วคือความเฉื่อยชา
ความแห้งแล้งที่ชำระให้บริสุทธิ์ก่อให้เกิดพละกำลังและความมุ่งมั่นในจิตวิญญาณของท่าน แต่ความเฉื่อยชาก่อให้เกิดความเกียจคร้านและความอ่อนแอ เมื่อสิ่งที่ท่านกำลังประสบคือความแห้งแล้งที่ชำระให้บริสุทธิ์ ประสาทสัมผัสจะอ่อนแอ แต่จิตวิญญาณจะเข้มแข็ง หากจะกล่าวเช่นนั้น พระเจ้าทรงถ่ายโอน “พลัง” ที่แต่ก่อนอยู่ในประสาทสัมผัสของท่านไปสู่จิตวิญญาณของท่าน ทั้งนี้เพราะส่วนที่เกี่ยวข้องกับประสาทสัมผัสของวิญญาณไม่สามารถรับสิ่งที่เป็นฝ่ายจิตล้วน ๆ ได้ ดังนั้น ความปรารถนาและความรักผูกพันทางประสาทสัมผัสของท่านจึงยังคงแห้งแล้งอยู่ แต่ขณะที่สิ่งนี้เกิดขึ้น จิตวิญญาณของท่านกลับเติบโตขึ้นในความพึงพอใจ ความหวานชื่น และความยินดี
วิญญาณของท่านอาจสับสนอยู่บ้างกับ ความแปลกใหม่ของการเปลี่ยนแปลง ที่ย้ายความชื่นชมยินดีจากประสาทสัมผัสไปสู่จิต ท่านเพียงต้องค่อย ๆ คุ้นเคยกับประสบการณ์ใหม่แห่งความชื่นชมยินดีและความหวานล้ำในจิตนี้ แต่การนั้นต้องอาศัยเวลาและการชำระให้บริสุทธิ์ บางครั้งท่านจะยังโหยหา “อาหาร” แบบเดิมของประสาทสัมผัสที่ชวนคลื่นไส้ และไม่ยอมรับอาหารของจิตที่หวานล้ำกว่ามาก ท่านอาจพบว่าตนเองกำลังนั่งอยู่ในความมืดบางอย่าง ไม่อาจชื่นชมยินดีกับสิ่งใดได้ แต่หากท่านยอมอยู่นิ่งในการภาวนาเพ่งพิศที่ชำระให้บริสุทธิ์นี้ และอยู่ในความเงียบ ยอมรับว่าความชื่นชมยินดีทางประสาทสัมผัสทั้งหมดของท่านได้สูญหายไป โดยไม่คิดถึงสิ่งใดหรือวิตกกังวลเรื่องใด ท่านก็จะเริ่มสัมผัสความสดชื่นภายในซึ่งมาจากการเป็นอิสระจากความปรารถนาทางประสาทสัมผัส และจะเริ่มชื่นชมยินดีในความปรารถนาทางจิต ส่วนในเรื่องการภาวนาของท่าน เมื่อความแห้งแล้งที่ชำระให้บริสุทธิ์เริ่มขึ้น ท่านต้องเต็มใจปล่อยวางการรำพึง และไม่พึ่งพาการไตร่ตรองด้วยสติปัญญาเป็นแหล่งความบรรเทาใจอีกต่อไป ไม่ว่าจะเป็นการใช้เหตุผล การคิด ความจำ หรือแม้แต่การใช้เจตจำนง ก็ไม่อาจช่วยได้ ท่านเพียงต้องอยู่อย่างเงียบสงบตามลำพัง พระเจ้ากำลังทรงกระทำกิจการนี้แต่เพียงพระองค์เดียว และท่านจะค้นพบสันติสุขแบบใหม่
เครื่องหมายที่ 3—ท่านจะไม่สามารถรำพึงโดยใช้จินตนาการอย่างที่เคยทำได้อีก จินตนาการของท่านไม่ช่วยในการภาวนาอีกต่อไป เพราะท่านไม่อาจรับแรงดลใจทางประสาทสัมผัสได้อีก อย่างไรก็ตาม ประสบการณ์นี้จะไม่ได้เป็นเช่นนั้นตลอดเวลา กล่าวคือ ท่านอาจสลับไปมาระหว่างช่วงเวลาของการรำพึงกับการภาวนาเพ่งพิศ พระเจ้าจะทรงค่อย ๆ นำท่านสลับไปมาระหว่างการภาวนาสองรูปแบบนี้ บางครั้งท่านจะพบว่าสิ่งเดียวที่ทำได้คือนั่งอยู่ในความเงียบ โดยไม่สามารถครุ่นคิด ไตร่ตรอง และรำพึงได้ แต่แล้วจู่ ๆ ท่านก็อาจพบว่าตนเองกลับมารำพึงและไตร่ตรองได้ชั่วครู่ชั่วยาม เมื่อพระเจ้าทรงนำแรงดลใจทางประสาทสัมผัสของท่านออกไปจริง ๆ ท่านต้องเรียนรู้ที่จะนั่งอยู่ในความเงียบและรับการหล่อเลี้ยงจากพระเจ้าโดยตรง ขณะที่ท่านประสบความแห้งแล้งอย่างสิ้นเชิงในประสาทสัมผัสและจินตนาการ เพื่อให้จิตของท่านเพียงอย่างเดียวสามารถชื่นชมยินดีอย่างเงียบ ๆ ในความหวานล้ำของพระเจ้าได้โดยตรง มิใช่ผ่านจินตนาการ ความจำ เจตจำนง ฯลฯ
จากนั้นนักบุญยอห์นกล่าวถ้อยคำสำคัญประโยคหนึ่ง ท่านกล่าวว่าในขณะนี้ “สมรรถภาพต่าง ๆ ถูกพักการทำงาน” กล่าวคือ สติปัญญา ความจำ และเจตจำนงถูกพักการทำงาน บุคคลนั้นไม่สามารถได้รับความชื่นชมยินดีทางประสาทสัมผัสจากการคิดและการใช้เจตจำนงได้อีก บัดนี้ มีเพียงจิตเท่านั้นที่รับสิ่งซึ่งพระเจ้าทรงสื่อให้โดยตรง ลองใคร่ครวญถ้อยคำประโยคนี้สักครู่ หากท่านเข้าใจได้ว่าถ้อยคำนี้หมายความว่าอย่างไร นั่นก็เป็นเครื่องหมายว่าท่านกำลังเข้าใจคำอธิบายของนักบุญยอห์นเกี่ยวกับประสบการณ์นี้
สิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำในการภาวนาเพ่งพิศ
สิ่งที่ไม่ควรทำในการภาวนาเพ่งพิศ—เมื่อประสบความแห้งแล้งของประสาทสัมผัสและไม่สามารถใช้สติปัญญา ความจำ และเจตจำนงในการรำพึงถึงพระเจ้าได้ ท่านอาจด่วนสรุปได้ง่าย ๆ (อย่างผิด ๆ) ว่าท่านเพียงแต่ยังพยายามไม่มากพอ ท่านอาจคิดว่าหากพยายามรำพึงถึงพระเจ้าให้มากขึ้น ความหวานล้ำของการภาวนาก็จะกลับคืนมา ท่านอาจถูกประจญให้พยายามเรียกประสบการณ์ทางประสาทสัมผัสแบบเดิมในการภาวนากลับคืนมา แต่นี่เป็นเพราะในขณะนั้นท่านไม่ตระหนักว่า พระเจ้ากำลังทรงดึงท่านให้สูงขึ้นไปสู่ความชื่นชมยินดีฝ่ายจิตอันบริสุทธิ์ ซึ่งมาจากพระเจ้าเองโดยตรง มิใช่จากการคิดถึงพระเจ้าโดยอาศัยการรำพึง ผลก็คือท่านจะประสบความเหนื่อยล้าบางอย่าง ขณะที่พยายามมากขึ้นเรื่อย ๆ แต่นี่ไม่ใช่แนวทางที่ถูกต้อง..
สิ่งที่ควรทำในการภาวนาเพ่งพิศ—ท่านควรเพียงปล่อยให้วิญญาณของท่านดำรงอยู่ในสันติและความเงียบสงบ ท่านอาจรู้สึกว่าตนเองไม่ได้ทำอะไรเลยจริง ๆ และกำลังเสียเวลา หรือความแห้งแล้งของท่านเป็นผลจากความอ่อนแอหรือบาป แต่ไม่ใช่เช่นนั้น เป้าหมายเพียงอย่างเดียวของท่านในประสบการณ์ภาวนานี้ต้องเป็นการอยู่ในความเงียบ ปล่อยให้พระเจ้าทรงกระทำสิ่งที่พระองค์ทรงประสงค์ เพียงรักษาตนเองให้อยู่ในภาวะของ “การเอาใจใส่ด้วยความรัก” ต่อพระเจ้า เท่านั้นเอง อย่าพยายามให้มากขึ้น เพียงดำรงอยู่ในสันติ
วิธีที่พวกเขาควรปฏิบัติตนในราตรีแห่งประสาทสัมผัสนี้ คือไม่ทุ่มเทตนให้กับการใช้เหตุผลและการรำพึงเลย เพราะนี่ไม่ใช่เวลาสำหรับสิ่งเหล่านั้น แต่ให้วิญญาณดำรงอยู่ในสันติและความเงียบสงบ แม้พวกเขาอาจเห็นอย่างชัดเจนว่าตนไม่ได้ทำอะไรเลยและกำลังเสียเวลา และแม้พวกเขาอาจรู้สึกว่าเป็นเพราะความอ่อนแอของตน ที่ทำให้ในสภาวะนั้นพวกเขาไม่มีความปรารถนาจะคิดถึงสิ่งใด (ราตรีมืด, เล่ม I, บทที่ 10)
จากนั้นนักบุญยอห์นยกอุปมาเพื่ออธิบายประเด็นของท่าน ท่านกล่าวว่า หากท่านกำลังนั่งเป็นแบบให้ศิลปินวาดภาพเหมือนของท่าน หน้าที่เพียงอย่างเดียวของท่านก็คือนั่งนิ่ง ๆ เพื่อให้ศิลปินทำงานของเขาได้ หากด้วยความปรารถนาจะช่วยศิลปิน ท่านกลับลุกขึ้นไปดูภาพอยู่เรื่อย ๆ พร้อมเสนอความเห็นอย่างนั้นอย่างนี้ แท้จริงแล้วท่านก็จะเป็นอุปสรรคต่อศิลปิน
พระเจ้าทรงเป็นศิลปิน และวิญญาณของท่านคือผืนผ้าใบของพระองค์ หากท่านต้องการให้กระบวนการนี้ดำเนินไปอย่างรวดเร็ว ก็จงนั่งเงียบ ๆ และปล่อยให้พระเจ้าทรงทำงานของพระองค์ อย่าพยายามทำสิ่งที่ไม่ใช่หน้าที่ของท่าน จงปล่อยให้พระเจ้าทรงทำงานในวิญญาณของท่าน ส่วนท่าน เพียงยินยอมและเฝ้าใส่ใจพระองค์ด้วยความรักขณะที่พระองค์ทรงทำงาน
การกระทำนี้ของพระเจ้าคือ การภาวนาเพ่งพินิจที่พระเจ้าทรงหลั่งให้ เมื่อท่านนิ่งเงียบอยู่ต่อหน้าการกระทำนี้ของพระเจ้า ท่านก็เปิดทางให้พระองค์ทรงหลั่ง “ความโหยหา” แห่งความรักลงในวิญญาณของท่าน ความโหยหาที่ท่านประสบจะเป็นไฟแห่งความรักของพระองค์ที่ชำระท่านให้บริสุทธิ์ ขณะที่พระองค์ทรงปลดเปลื้องความอยากทางประสาทสัมผัสของท่าน ทรงขจัดบาปฝ่ายจิตของท่าน และทรงทำให้ท่านสามารถรับความชื่นชมยินดีฝ่ายจิตแบบใหม่ที่ดียิ่งกว่าเดิมมาก
ผลสองประการของการภาวนาเพ่งพินิจที่ชำระให้บริสุทธิ์นี้
ขณะที่ไฟนี้เริ่มลุกโชน และวิญญาณของท่านยอมให้ตนได้รับการชำระจากความปรารถนาและความเพลิดเพลินทั้งปวงทางประสาทสัมผัส แม้กระทั่งความเพลิดเพลินและความบรรเทาใจทางประสาทสัมผัสที่มาจากการรำพึง วิญญาณก็พลันค้นพบว่านี่คือ “โอกาสอันน่ายินดี” เพราะตระหนักว่าบัดนี้มีโอกาสที่จะได้รับบางสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่าความชื่นชมยินดีทางประสาทสัมผัสแต่ก่อนมากนัก ดังนั้น จิตจึงเริ่มมี “ความรักที่เปี่ยมด้วยความโหยหา”
จากนั้น วิญญาณก็ “ออกไป” ในความเงียบ โดยละส่วนที่เกี่ยวกับประสาทสัมผัสไว้เบื้องหลังและเข้าสู่จิต วิญญาณเป็นอิสระเมื่อราตรี (การชำระให้บริสุทธิ์ที่วิญญาณเป็นฝ่ายรับ) ทำลายความเพลิดเพลินทั้งปวงทางประสาทสัมผัส แทนที่ความเพลิดเพลินแต่ก่อน วิญญาณเริ่มได้รับคุณธรรมมากมายและพบความชื่นชมยินดีรูปแบบใหม่ที่ยิ่งใหญ่กว่าเดิมมาก เป็นความชื่นชมยินดีฝ่ายจิตในคุณธรรมทั้งปวงเหล่านี้ ตัวตนเดิมที่ดำเนินตามประสาทสัมผัสตายไป และมีเพียงจิตเท่านั้นที่มีชีวิตอยู่ และนี่เป็นสภาวะชีวิตที่ดีกว่ามาก
พระพรแห่งการรู้แบบใหม่และการละความรู้เดิม
หากวิญญาณของท่านได้รับสิทธิพิเศษให้เข้าสู่การชำระให้บริสุทธิ์นี้ ซึ่งมาจากการภาวนาเพ่งพินิจ ท่านจะเริ่มค้นพบพระพรมากมายในชีวิต พระพรเหล่านั้นจะมาในหลายรูปแบบ แต่จะเริ่มต้นด้วยพระพรแห่ง ความรู้ฝ่ายจิต ที่ได้รับผ่าน การภาวนาเพ่งพินิจที่พระเจ้าทรงหลั่งให้ ขณะที่พระเจ้าทรงหลั่งความรู้ใหม่นี้ให้ ท่านต้องผ่านกระบวนการละความรู้เดิมในความคิด แนวคิด ความเข้าใจลึกซึ้ง และความเชื่อต่าง ๆ ของท่าน มิใช่ว่าความรู้เดิมที่ท่านได้รับจากการรำพึงและการดลใจนั้นผิด แต่ความรู้นั้นยังไม่สมบูรณ์และยังไม่ได้รับการชำระให้บริสุทธิ์ บัดนี้ ความรู้ฝ่ายจิตแบบใหม่ที่พระเจ้าประทานแก่จิตของท่านโดยตรงส่องสว่างแก่ท่าน มิใช่ด้วยความรู้ในสิ่งต่าง ๆ เกี่ยวกับ พระเจ้า แต่ด้วยความรู้จักองค์พระเจ้าเอง นี่คือพระพรอันน่าอัศจรรย์ซึ่งเป็นไปได้โดยการภาวนาเพ่งพินิจที่พระเจ้าทรงหลั่งให้เท่านั้น กล่าวคือ ท่านไม่อาจเรียนรู้ความรู้ใหม่นี้ด้วยความพยายามของตนเอง ท่านละความรู้เดิมและปล่อยวางความรู้แต่ก่อนที่ยังเป็นเหมือนความรู้ของเด็กเล็ก แล้วก้าวสู่ความเข้าใจที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นในทุกสิ่งในพระเจ้า
ความรู้นี้จะก่อให้เกิดหลายสิ่งในตัวท่าน ประการหนึ่งคือ จะทำให้ท่านตระหนักถึงความอ่อนแอของตนอย่างแท้จริง ในตอนแรก ท่านอาจไม่แน่ใจว่าต้องการรู้สิ่งนั้นหรือไม่ แต่หากท่านได้รับความรู้นั้นผ่านการภาวนาเพ่งพินิจที่พระเจ้าทรงหลั่งให้ ก็จงมั่นใจเถิดว่าท่านจะรู้สึกขอบพระคุณอย่างยิ่งสำหรับความเข้าใจตนเองแบบใหม่นี้ ซึ่งเป็นความเข้าใจอย่างที่พระเจ้าทรงเข้าใจท่าน
ลองมองเรื่องนี้ในแง่นี้ ดังที่กล่าวไว้ก่อนหน้านี้ ธรรมชาติมนุษย์ของเราประกอบด้วยสองสิ่ง คือ กายและจิต กายมีประสาทสัมผัสทั้งหมด ส่วนจิตประกอบด้วยสติปัญญา เจตจำนง และความทรงจำ ก่อนที่จะได้รับพระพรแห่งความรู้ที่พระเจ้าทรงหลั่งให้ ท่านต้องอาศัยประสาทสัมผัสทั้งห้า ตลอดจนอารมณ์ความรู้สึกและความอยากทั้งปวง เพื่อสอนสติปัญญาและชี้นำเจตจำนงของท่าน ด้วยเหตุนี้ สติปัญญาของท่านจึงมักสับสน เพราะประสาทสัมผัส อารมณ์ความรู้สึก ความอยาก และความปรารถนาของท่านมิใช่แหล่งที่เชื่อถือได้มากนักในการเรียนรู้ความจริงอันลึกซึ้งของพระเจ้า ในสภาวะของการภาวนาเพ่งพินิจที่พระเจ้าทรงหลั่งให้ สติปัญญาและเจตจำนงของท่านไม่ต้องอาศัยประสาทสัมผัส ความอยาก และอารมณ์ความรู้สึกเป็นผู้สอนอีกต่อไป แต่พระเจ้าเองทรงสอนจิตของท่าน (สติปัญญาและเจตจำนง) ดังนั้น ความรู้ที่ท่านได้รับจึงเหนือกว่าความรู้ที่ท่านเคยได้รับจากการดลใจทางประสาทสัมผัส และจากความเข้าใจลึกซึ้งที่ท่านได้รับผ่านประสาทสัมผัส การรำพึง การดลใจทางประสาทสัมผัส และสิ่งอื่น ๆ ในทำนองเดียวกันอย่างมาก
ส่วนการได้รับความเข้าใจใหม่เกี่ยวกับความอ่อนแอของตนเองนั้น ก็คล้ายกับว่าบัดนี้จิตของคุณสามารถมองดูความใฝ่ปรารถนาทางประสาทสัมผัสในร่างกายของคุณ และตระหนักขึ้นมาทันทีว่าความใฝ่ปรารถนาเหล่านั้นเป็นผู้นำทางที่ย่ำแย่เพียงใด การตระหนักรู้นี้รวมถึงความเข้าใจอย่างชัดเจนว่าอารมณ์ ความผูกพัน และความปรารถนาของคุณขาดระเบียบอย่างมากและควบคุมได้ยาก นี่คือสิ่งที่นักบุญเปาโลกล่าวถึงเมื่อท่านพูดว่า “ข้าพเจ้าช่างน่าสังเวชจริง ๆ! ใครจะช่วยข้าพเจ้าให้พ้นจากร่างกายที่ต้องตายนี้ได้?” (โรม 7:24) ท่านตระหนักถึงความน่าสังเวช ความต่ำต้อย และความอ่อนแอของตน โดยได้รับพระพรแห่งความรู้จากการภาวนาเพ่งพินิจที่พระเจ้าประทานให้ ก่อนที่จะได้รับความรู้ใหม่นี้เกี่ยวกับความอ่อนแอของตน ความชื่นใจจากการบรรเทาใจมากมายที่คุณได้รับได้บดบังความลึกซึ้งแท้จริงของความน่าสังเวชของคุณไว้ แต่บัดนี้คุณมองเห็นตนเองชัดเจนยิ่งขึ้น เหตุใดสิ่งนี้จึงดี? เพราะเป็นการมีส่วนร่วมอย่างเต็มเปี่ยมยิ่งขึ้นในความจริงว่าคุณเป็นใคร ในกรณีนี้ การตระหนักถึงความน่าสังเวชของตนจะไม่ทำให้คุณหดหู่ แต่จะทำให้คุณเปี่ยมด้วยความกตัญญูอย่างเหลือล้น เพราะในเวลาเดียวกัน คุณมองเห็นความน่าสังเวชของตนในแสงสว่างแห่งพระเมตตาของพระเจ้า คุณตระหนักชัดเจนยิ่งขึ้นว่าพระเจ้าทรงทำเพื่อคุณมากเพียงใด และด้วยพระหรรษทานของพระเจ้า คุณก็สามารถเป็นอิสระจากความใฝ่ปรารถนาและความต้องการอันขาดระเบียบ ซึ่งมีอำนาจและครอบงำคุณอยู่ ได้ง่ายยิ่งขึ้น
ความถ่อมตนฝ่ายจิตหลั่งไหลออกมา—ด้วยพระหรรษทานพิเศษ คุณจะไม่หลงคิดยกตนสูงอีกต่อไป เช่นเดียวกัน นี่เป็นเพียงการมองตนเองในแสงสว่างแห่งความจริง ความพึงพอใจทางประสาทสัมผัสทั้งหมดที่คุณเคยได้รับจากการรำพึงและความชื่นใจฝ่ายจิต ทำให้คุณมีบาปแห่งความจองหองฝ่ายจิตดังที่กล่าวไว้ก่อนหน้านี้ บัดนี้ ความจริงอันถ่อมตนเกี่ยวกับตัวคุณได้รับการเปิดเผยอย่างชัดเจน และความจองหองฝ่ายจิตก็ถูกขจัดไป ความถ่อมตนฝ่ายจิตช่วยให้คุณเติบโตในการรู้จักตนเอง และการรู้จักตนเองนี้ก็คือการตระหนักว่าคุณไม่สามารถทำสิ่งใดได้ด้วยตนเองโดยปราศจากพระเจ้า นี่เป็นสิ่งดี เพราะคุณเป็นอิสระจากความหวังลวงทั้งปวงที่จะทำสิ่งยิ่งใหญ่ด้วยตนเอง และคุณเริ่มมองเห็นเพียงความไร้ความสามารถและความอ่อนแอของตน ผลก็คือ บัดนี้คุณฝากความหวังไว้ในพระเจ้า และมองเห็นว่าพระเจ้าทรงเป็นผู้กระทำสิ่งยิ่งใหญ่ในตัวคุณ คุณจะเริ่มเรียนรู้ที่จะสัมพันธ์กับพระเจ้าในรูปแบบใหม่ และปฏิบัติต่อพระองค์ด้วยความเคารพยำเกรงมากยิ่งขึ้น ผลก็คือ คุณเชื่อฟังพระเจ้าในระดับใหม่ และยอมรับได้ง่ายยิ่งขึ้นว่าสิ่งดีทั้งปวงมาจากพระเจ้า มิใช่จากตัวคุณเอง
นอกจากนี้ คุณจะตระหนักว่าทุกสิ่งที่คุณได้รับจากการภาวนาแบบรำพึงในฐานะผู้เริ่มต้นนั้นเทียบไม่ได้เลยกับความเป็นจริงที่ว่าพระเจ้าทรงเป็นผู้ใด คุณตระหนักว่าความเข้าใจที่เคยได้รับจากทั้งการรำพึงและประสาทสัมผัสนั้นเป็นความมืด เมื่อเทียบกับความรู้ฝ่ายจิตที่คุณได้รับผ่านการภาวนาเพ่งพินิจรูปแบบใหม่นี้ซึ่งพระเจ้าประทานให้
บาปฝ่ายจิตอื่น ๆ ทั้งหมดถูกขจัดไป—ความจองหองฝ่ายจิตเป็นมารดาของบาปฝ่ายจิตทั้งปวง ดังนั้น เมื่อความถ่อมตนฝ่ายจิตเติบโตขึ้น บาปฝ่ายจิตอื่นทุกประการก็ถูกขจัดไปด้วย และคุณธรรมฝ่ายจิตที่ตรงข้ามกับบาปเหล่านั้นก็เข้ามาแทนที่ ในเวลานี้ คุณอาจพบว่าเป็นประโยชน์ที่จะกลับไปดูรายการพยศชั่วต้นฝ่ายจิตทั้งเจ็ดประการที่กล่าวไว้ก่อนหน้านี้ และพิจารณาว่าการชำระให้บริสุทธิ์ผ่านการภาวนาเพ่งพินิจนี้ทำให้คุณเป็นอิสระจากบาปแต่ละประการได้อย่างไร
ความยำเกรงพระเจ้า—“ความยำเกรง” พระเจ้าอาจไม่ใช่แนวคิดที่คุณคุ้นเคยว่าจะมองว่าเป็นสิ่งดี แต่เป็นพระพรอันยิ่งใหญ่ที่พึงได้รับ เมื่อคุณได้รับความยำเกรงพระเจ้าอันศักดิ์สิทธิ์ คุณไม่ได้หวาดกลัวพระเจ้า แต่คุณมีความปรารถนาใหม่ฝ่ายจิตที่จะทำให้แน่ใจว่าคุณจะไม่มีวันสูญเสียการประทับอยู่ของพระเจ้าในชีวิต ดังนั้น คุณจึงตระหนักว่าบาปในอดีตของคุณกีดกันคุณจากภาวะแห่งความเป็นหนึ่งเดียวอย่างลึกซึ้งกับพระเจ้า และด้วยเหตุนี้ คุณจึงกระตือรือร้นที่จะไม่ตกในบาปเหล่านั้นอีกเลย เกรงว่าจะสูญเสียความใกล้ชิดที่คุณมีกับพระเจ้า ความยำเกรงอันศักดิ์สิทธิ์ยังจุดไฟแห่งความรักต่อพระเจ้าในวิญญาณของคุณอย่างแรงกล้า จนคุณไม่ปรารถนาจะทำเคืองพระทัยพระเจ้าเลย เพียงเพราะคุณรักพระองค์ ความยำเกรงอันศักดิ์สิทธิ์นี้มีคุณประโยชน์อย่างยิ่ง
คุณธรรมต่าง ๆ—ความอดทนและความอดกลั้นต่อความทุกข์อันยาวนานบังเกิดขึ้น ความแห้งแล้งและการขาดการบรรเทาใจที่คุณได้เผชิญในความใฝ่ปรารถนาทางประสาทสัมผัส จะช่วยให้คุณเติบโตในการภาวนาและการภาวนาเพ่งพินิจ ก่อให้เกิดความอดทน เพื่อให้คุณสามารถอดกลั้นต่อความทุกข์อันยาวนานได้ง่ายยิ่งขึ้น ไม่ว่าความทุกข์นั้นจะเป็นอย่างไร คุณเริ่มปฏิบัติ “ความรักต่อพระเจ้า” เพราะคุณไม่ได้รับแรงจูงใจจากความชื่นใจที่ได้ประสบพระเจ้าเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป แต่บัดนี้คุณได้รับแรงจูงใจจากความรักอันบริสุทธิ์ต่อพระเจ้าเท่านั้น ผลก็คือ ความกล้าหาญ ก่อตัวขึ้น และคุณเข้มแข็งยิ่งขึ้นมากในการปฏิบัติคุณธรรม ในที่สุด คุณค้นพบว่าในความอ่อนแอของคุณนั้น (กล่าวคือ ในประสบการณ์แห่งความแห้งแล้งและแห้งผาก) คุณกลับเข้มแข็งขึ้น บทที่หกนำเสนอการพิจารณามโนธรรมซึ่งอาจเป็นประโยชน์ที่จะกลับไปทบทวน โดยนำเสนอทั้งพยศชั่วต้นเจ็ดประการและคุณธรรมที่ตรงข้ามกัน ในช่วงนี้ การไตร่ตรองคุณธรรมหลักเจ็ดประการอย่างละเอียดมากขึ้นจะเป็นประโยชน์เป็นพิเศษ
พันธนาการถูกขจัดออกไป—แล้ววิญญาณก็เริ่มขับร้องว่า “โอ้ ช่างเป็นโอกาสอันเปี่ยมสุข ข้าพเจ้าออกไปโดยไม่มีผู้ใดสังเกตเห็น” ถ้อยคำในบทกวีนี้หมายความว่า คุณได้รับอิสรภาพจากพันธนาการและการครอบงำของความอยากและความผูกพันที่เกิดจากความปรารถนาทางประสาทสัมผัส โดยไม่ถูกโลก ปีศาจ หรือเนื้อหนังสังเกตเห็น ผูกมัด หรือมีอิทธิพลเหนือคุณ จงระลึกถึงส่วนแรกของบทนี้ที่กล่าวว่า เป้าหมายสูงสุดของการชำระให้บริสุทธิ์นี้คือการปลดปล่อยคุณให้พ้นจากอิทธิพลของสามสิ่งนี้ ได้แก่ เนื้อหนัง ปีศาจ และโลก
อารมณ์ตามธรรมชาติของวิญญาณ—ความยินดี, ความหวัง, ความเศร้าโศก และ ความกลัว คือสิ่งที่นักบุญยอห์นนิยามว่าเป็นอารมณ์ตามธรรมชาติของวิญญาณคุณ แต่ก่อนอารมณ์เหล่านี้สับสนและไร้ระเบียบ ปีศาจ เนื้อหนัง และโลกได้ทำให้อารมณ์เหล่านี้ปั่นป่วนอย่างหนัก และอาศัยความไร้ระเบียบของอารมณ์เหล่านี้ชักนำคุณให้หลงทาง บัดนี้อารมณ์เหล่านี้ได้รับการจัดระเบียบและเป็นประโยชน์แก่คุณในรูปแบบใหม่ ความยินดีบัดนี้เป็นความยินดีในพระเจ้าเพียงผู้เดียว ความหวังเป็นความหวังในพระเจ้าเพียงผู้เดียว ความเศร้าโศกไม่ทำให้คุณท้อแท้อีกต่อไป และความกลัวก็ไม่ควบคุมคุณอีกต่อไป ความแห้งแล้งทางจิตใจทำให้อารมณ์ตามธรรมชาติของวิญญาณส่วนล่างเหล่านี้สงบลง ดังนั้น ดังที่บทกวีกล่าวว่า “บ้านของข้าพเจ้าบัดนี้ได้พักสงบแล้ว”
อารมณ์ตามธรรมชาติเหล่านี้เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีมากสำหรับการพิจารณาตนเอง หากคุณพบอารมณ์เหล่านี้ในตนเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากมันมีอำนาจเหนือคุณมาก ก็จงใส่ใจอารมณ์เหล่านี้ ตัวอย่างเช่น หากคุณพบว่าตนเองถูกความกลัวท่วมท้นอยู่เป็นประจำ พระเจ้าทรงประสงค์จะปลดปล่อยคุณจากความกลัวนั้นผ่านการภาวนาเพ่งพิศนี้ หากคุณแสวงหาความยินดีในสิ่งต่ำต้อยและไม่จีรังอยู่เสมอ เช่น โลกหรือเนื้อหนัง ก็จงรู้ว่าการภาวนาเพ่งพิศนี้เป็นหนทางเยียวยา หากคุณฝากความหวังไว้กับสิ่งนั้นสิ่งนี้อยู่เสมอ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากคุณหมกมุ่นอยู่กับความหวังบางอย่างที่คุณคิดขึ้นเอง แม้คุณจะคิดว่านั่นเป็นพระประสงค์ของพระเจ้า ก็ถึงเวลาแล้วที่จะปล่อยวางความหวังนั้น พระเจ้าจะทรงทำให้พระประสงค์ของพระองค์สำเร็จในตัวคุณ หากคุณยอมให้พระองค์ทรงกระทำ บ่อยครั้งเหลือเกินที่เราทึกทักว่าเรารู้ว่าอะไรดีที่สุด และเราก็ทุ่มเทด้วยความวิตกกังวลอย่างยิ่งเพื่อทำสิ่งที่แท้จริงแล้วเป็นความประสงค์ของเราเอง ไม่ใช่ของพระเจ้า และหากความเศร้าโศกกดทับคุณอย่างหนักไม่ว่าด้วยเหตุใดก็ตาม จงยอมให้พระเจ้าเสด็จเข้ามาและทรงยกภาระอันหนักนั้นออกไป การภาวนาเพ่งพิศเป็นคำตอบสำหรับอารมณ์ทั้งหลายเหล่านี้ของวิญญาณ เมื่ออารมณ์เหล่านี้รุนแรงเกินไปและไร้ระเบียบ
การทดสอบขั้นสุดท้ายผ่านความยากลำบากและการประจญ
เมื่อคุณเริ่มสัมผัสพระพรมากมายจากการชำระให้บริสุทธิ์นี้ และเมื่อวิญญาณของคุณเริ่ม “พักสงบ” จากความไร้ระเบียบในอดีตและความยึดติดกับความปรารถนาทางประสาทสัมผัส คุณจะต้องอดทนต่อความยากลำบากและการประจญที่รุนแรง ซึ่งบางครั้งอาจยาวนานหลายปี ทั้งนี้ก็เพื่อให้พระเจ้าทรงทำให้งานดีที่พระองค์ทรงเริ่มไว้ในตัวคุณดำเนินไปจนสำเร็จบริบูรณ์
นักบุญยอห์นระบุความยากลำบากหลักสามประการที่ผู้คนต้องเผชิญ แต่ท่านก็ชี้แจงไว้อย่างชัดเจนด้วยว่า ไม่ใช่ทุกคนจะต้องประสบสิ่งเหล่านี้เสมอไป บางคนจะประสบความยากลำบากอื่น ๆ อีกมาก และบางคนจะไม่ประสบสามประการที่ท่านกล่าวถึงในระดับรุนแรง ดังนั้น สิ่งสำคัญคือต้องตระหนักว่าความยากลำบากและการประจญจะมาถึง แต่หากคุณรู้เช่นนี้ คุณก็จะพร้อมที่จะเอาชนะสิ่งเหล่านี้ต่อไปอย่างต่อเนื่อง และด้วยพระหรรษทานของพระเจ้า คุณจะสามารถผ่านการชำระความปรารถนาทางประสาทสัมผัสนี้จนสำเร็จ การประจญสามประการที่นักบุญยอห์นกล่าวถึงมีดังนี้:
จิตแห่งการผิดประเวณี—จิตชั่วร้ายนี้อาจได้รับอนุญาตให้ประจญคุณด้วยวิธีที่ต่ำช้าอย่างยิ่ง โดยใช้ภาพอันรุนแรงและความปรารถนาอย่างแรงกล้าต่อความเพลิดเพลินทางประสาทสัมผัส แม้การประจญนี้จะเกี่ยวข้องกับการประจญทางเพศที่ผิดระเบียบ แต่ก็ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการประจญเฉพาะด้านเหล่านั้น จงระลึกว่าตัณหาฝ่ายจิตไม่ได้เกี่ยวข้องเฉพาะกับความปรารถนาทางเพศเท่านั้น แต่ยังรวมถึงความกระหายต่อสิ่งดึงดูดใจทางประสาทสัมผัสทุกอย่างด้วย
จิตแห่งการดูหมิ่นพระเจ้า—จิตชั่วร้ายนี้จะประจญคุณในเรื่องที่เกี่ยวกับพระเจ้า คุณอาจต้องต่อสู้กับแรงผลักดันอย่างรุนแรงให้สงสัยในสิ่งที่พระเจ้าทรงกระทำในชีวิตคุณ สิ่งที่พระองค์ยังทรงกระทำอยู่ และสิ่งที่พระองค์ทรงสัญญาว่าจะทรงกระทำในอนาคต นี่คือการโจมตีความเชื่อและทุกสิ่งที่คุณกำลังเรียนรู้ผ่านพระพรแห่งความรู้ที่พระเจ้าทรงหลั่งลงในจิตใจ
จิตแห่งความสับสน—นักบุญยอห์นกล่าวว่า จิตนี้เป็นหนึ่งในบรรดาจิตที่ทำให้ผู้ต้องทนรับทุกข์ทรมานมากที่สุด เมื่อถูกจิตนี้ประจญและรบกวน คุณอาจพบว่าตนเองเต็มไปด้วยความวิตกกังวลเกินควรเรื่องบาปจนแทบจะทนไม่ไหว คุณอาจพบว่าตนเองวิเคราะห์ทุกสิ่งในชีวิตอย่างละเอียดจนเกินไป เมื่อคุณขอคำปรึกษาจากผู้อื่น ก็แทบไม่ได้รับความช่วยเหลือหรือไม่ได้รับความช่วยเหลือเลย คุณพบว่าตนเองสับสนแม้กระทั่งเรื่องรายละเอียดเล็กน้อยที่สุดของชีวิต ความเชื่อและความไว้วางใจในพระเจ้า การเอาใจใส่ฟังพระสุรเสียงของพระองค์ และการมอบตนแด่พระองค์อย่างสิ้นเชิง จะช่วยให้คุณอดทนและเอาชนะการประจญเหล่านี้ได้
หากวิญญาณของคุณไม่ได้เผชิญความยากลำบาก การทดสอบ และการประจญจากจิตชั่วร้ายเหล่านี้และจิตชั่วร้ายอื่น ๆ คุณก็ไม่อาจเติบโตอย่างมั่นคงในคุณธรรมได้ ดังนั้น เป้าหมายสุดท้ายที่พระเจ้าทรงยอมให้เกิดความทุกข์ยากเหล่านี้ก็คือคุณธรรม คุณธรรมที่มั่นคงอย่างยิ่ง หากคุณรู้สึกว่าเรื่องนี้ยาก จงมองการประจญเหล่านี้จากมุมมองของผลสุดท้ายที่จะเกิดขึ้น แทนที่จะมองการต่อสู้ที่คุณต้องทนเมื่อการประจญเหล่านี้ถาโถมเข้ามา ความทุกข์ยากก่อให้เกิดความเข้มแข็ง และยิ่งความทุกข์ยากมากเท่าใด คุณก็จะยิ่งเข้มแข็งขึ้นเท่านั้น
และอย่ากังวลเลย พระเจ้าทรงทราบอย่างถ่องแท้ว่าคุณสามารถทนได้มากเพียงใด สำหรับผู้ที่เข้มแข็ง พระเจ้าทรงชำระพวกเขาอย่างรวดเร็วโดยให้พวกเขาเผชิญความทุกข์ยากอย่างหนัก สำหรับผู้ที่อ่อนแอ พระเจ้าทรงดำเนินการอย่างช้า ๆ โดยทรงยอมให้มีการประจญเพียงเล็กน้อย อีกทั้งยังประทานความบรรเทาใจที่รับรู้ได้ทางประสาทสัมผัสเป็นประจำ เพื่อให้แน่ใจว่าพวกเขาจะไม่พ่ายแพ้ต่อการทดสอบเหล่านี้ ส่วนวิญญาณที่อ่อนแอที่สุดนั้น นักบุญยอห์นกล่าวว่าพระเจ้าทรงนำทางพวกเขาด้วยพระองค์เอง โดยทรงปรากฏพระองค์แก่พวกเขาเป็นระยะ แล้วทรงจากไป จากนั้นจึงเสด็จมาอีก เพื่อไม่ให้พวกเขาหันหลังให้พระองค์โดยสิ้นเชิง
ผลสุดท้าย
ผลสุดท้ายของการผ่านราตรีฝ่ายรับของประสาทสัมผัสนี้ คืออิสรภาพ คุณธรรม และความรักอันบริสุทธิ์ต่อพระเจ้า ขณะที่คุณผ่านการชำระนี้ คุณก็ก้าวเข้าสู่สิ่งที่ตามธรรมเนียมเรียกว่า “หนทางแห่งความสว่าง” “หนทางของผู้ก้าวหน้า” หรือ “หนทางแห่งการเพ่งพิศที่พระเจ้าทรงประทาน”
ในสภาวะฝ่ายจิตนี้ ชีวิตรุ่งโรจน์ยิ่งกว่าสภาวะเดิมของคุณอย่างประมาณมิได้ คุณรักด้วยความบริสุทธิ์ ไม่ใช่ด้วยความเห็นแก่ตัว คุณมีความรู้ใหม่เกี่ยวกับพระเจ้าเอง ไม่ใช่เพียงความรู้เกี่ยวกับวิถีทางของพระเจ้า พระเจ้าตรัสกับคุณโดยตรง ไม่ใช่ผ่านภาพและความคิด คุณดำเนินชีวิตโดยมีพระจิตของพระเจ้าทรงนำทาง ไม่ใช่อาศัยความพยายามอันดีของตนเอง