Kiswahili

Sura ya Pili—Mungu Anachukua Hatamu—Usiku wa Hisi wa Kutakaswa na Mungu

Mlikuwa wafu kwa sababu ya makosa na dhambi zenu ambazo hapo zamani mliishi ndani yake, mkifuata mwenendo wa ulimwengu huu, mkimfuata mtawala wa mamlaka ya anga, roho anayetenda kazi sasa ndani ya wasiotii. Sisi sote pia tuliishi miongoni mwao hapo zamani katika tamaa za mwili wetu, tukifuata matakwa ya mwili na misukumo yake, nasi kwa asili tulikuwa watoto wa ghadhabu, kama wengine wote. (Waefeso 2:1-3)

Kifungu hiki cha Maandiko Matakatifu kinafunua maadui watatu wa nafsi zetu: ulimwengu, mwili na shetani. Je, ingekuwaje kama ungeweza kuwa huru kabisa kutokana na ushawishi wa maovu haya yote matatu? Ingekuwaje kama ulimwengu na vishawishi vyake vingi visingekuvutia hata kidogo? Au kama tamaa nyingi zisizo na utaratibu unaofaa zinazotokana na matamanio yako ya kimwili zingeondolewa? Au kama shetani mwenyewe asingekuwa na ushawishi wowote juu yako? Kama ingekuwa hivyo, kwa kweli ungeyaona na kuyapitia maisha kwa namna mpya kabisa. Ungeishi katika hali mpya ya uhuru na kuweza kujitahidi kutimiza mapenzi ya Mungu kwa ari kubwa.

Kusudi la sura hii ni kueleza utakaso unaotimiza jambo hilo hasa. Utakaso huu ndio ambao Mtakatifu Yohane wa Msalaba anauita usiku wa hisi wa kutakaswa na Mungu. Anaposema “kutakaswa na Mungu,” anamaanisha kwamba huu kwanza kabisa ni utendaji wa Mungu ndani ya nafsi yako. Wajibu wako ni kushirikiana tu na kile ambacho Mungu anataka kufanya ndani yako.

 

Asili Yako ya Kimwili na ya Kiroho

Ili kuelewa kwa nini utakaso huu ni wa lazima, na jinsi utakavyotimiza kusudi lake, unahitaji kwanza kuelewa kwa uwazi zaidi wewe ni nani katika kiini chako kabisa, na jinsi shetani, ulimwengu na mwili vinavyokudhuru katika maisha ya kiroho.

Kama binadamu, umeumbwa ukiwa na mwili na roho. Mwili ni sehemu yako ya kimwili, lakini ni zaidi sana ya maumbile ya kibiolojia tu. Pia ndani ya mwili mna uwezo wa kuutambua ulimwengu unaokuzunguka na kuupitia kwa hisi zako. Unahisi, unatamani, una upendo wa kibinadamu, unaona, unaonja, unasikia, na kadhalika. Unakutana na ulimwengu unaokuzunguka kupitia hisi zako tano, na unapofanya hivyo, misukumo, hisia na matamanio yako huamshwa.

Lakini pia kuna sehemu ya asili yako ambayo ni ya kiroho kabisa. Ingawa mwili na roho vimeungana kwa undani sana, vinatofautiana na hutenda kazi kwa namna tofauti. Kwa mfano, utakapokufa (na kabla hujafufuka mwisho wa ulimwengu), mwili na roho yako vitatengana. Hilo litakapotokea, hutautambua tena ulimwengu kupitia hisi zako. Hutaona, hutasikia, hutagusa, hutanusa wala kuonja tena. Lakini bado utakuwa na vipengele vya kiroho vya asili yako ya kibinadamu, ambavyo ni pamoja na akili, kumbukumbu na utashi wako. Zaidi ya hayo, akili, kumbukumbu na utashi wako vimeumbwa na taarifa ulizopokea kupitia hisi katika maisha haya. Kwa hiyo, ikiwa umeshikamana kupita kiasi na matamanio yako ya hisi, ujuzi huu utabaki katika sehemu ya kiroho ya nafsi yako. Hivyo, ingawa sehemu ya kiroho na sehemu ya hisi ya nafsi yako zinatofautiana, zimeungana kwa undani sana na zinategemeana.

 

Ni Nini Kingine Kinachohitaji Kutakaswa?

Je, mtu anayekamilisha utakaso wa hisi kwa juhudi zake mwenyewe, kama ulivyoelezwa katika sura iliyotangulia, anakuwa huru kutokana na mifungamano yote ya hisi? Jibu ni ndiyo na hapana. Ndiyo, mtu anayepitia utakaso huu wa kwanza huondoa mazoea yote ya kushikamana na mifungamano na tamaa zisizo na utaratibu unaofaa. Lakini katika mchakato huo, anakuwa ameshikamana na hali mpya anazozipitia kwa hisi ambazo hakuzijua hapo awali. Hali hizi mpya za hisi sasa lazima zitakaswe ili nafsi iweze kushikamana na Mungu, na Mungu peke yake, kwa namna ya kiroho. Mifungamano hii “mipya” ya hisi ni ipi? Ni hisia zote nzuri na furaha nyingi ambazo nafsi hupata katika safari yake ya Kikristo ikiwa bado mwanzoni.

Mtakatifu Yohane anaeleza kwamba nafsi inapokuwa mwanzoni mwa maisha ya kukua kiroho, Mungu huitendea kama mama anayemtunza mtoto mchanga. Mama humpa mtoto maziwa yake yenye uvuguvugu, humpapasa kwa upole, humwonyesha mapenzi mengi, na mambo mengine kama hayo. Lakini mtoto anapokua, mama huyo mwenye upendo humpakata kidogo kidogo, haendelei kumpa maziwa yake yenye uvuguvugu, huanza kumpa chakula kigumu zaidi na humfundisha kutembea. Kwa mfano huo, Mungu huipa nafsi furaha zote za kiroho zenye uchangamfu na faraja za upole katika hatua ya kwanza ya ukuaji wa kiroho. Zawadi hizi za kiroho huleta furaha nyingi zinazogusa hisi, nazo ni nzuri! Mtu hufurahia sana kutumia saa nyingi au hata usiku mzima katika sala, matendo ya kitubio, kufunga, kuadhimisha Sakramenti na ibada nyingine nyingi za kiroho. Na kama ilivyo vizuri kwa mtoto mchanga kufurahia faraja ya mama yake, ndivyo ilivyo vizuri kwa anayeanza kufurahia faraja za Mungu. Tatizo ni kwamba anayeanza, baada ya kujilisha kwa furaha hizi tamu kutoka kwa Mungu, mara nyingi hushikamana zaidi na hisia nzuri na faraja anazopata kuliko na Mungu mwenyewe. Mara nyingi anayeanza hatambui mifungamano mipya ya hisi inayojengeka kutokana na faraja nyingi za kiroho alizopokea. Mifungamano hii mipya ya hisi hujidhihirisha katika Dhambi Kuu Saba, sasa zikiwa katika namna mpya ya kiroho.

Kusudi la usiku wa hisi wa kutakaswa na Mungu ni kuiondolea nafsi faraja zote za kiroho zilizomo katika sehemu yake ya hisi, ili iweze kuwekwa huru kutokana na dhambi zake za kiroho, na hivyo kufikia kwa urahisi zaidi muungano wa moja kwa moja na Mungu, badala ya kuridhika tu na raha za hisi zinazotoka kwa Mungu. Utakaso huu utaiacha nafsi ikimpenda Mungu, si kwa sababu ya faraja, bali kwa upendo pekee. Kanuni nzuri ya kiroho kwa hatua hii ya ukuaji wa kiroho ni hii: Jifunze kumpenda Mungu, si hali unayopitia unapokutana na Mungu.

Ifuatayo ni mifano ya kusaidia kueleza Dhambi Kuu Saba, sasa katika hali ya kiroho:

Majivuno ya Kiroho—Majivuno ya kiroho ndiyo mabaya zaidi kati ya dhambi za kiroho, nayo ni “mama” wa dhambi hizi zote. Dhambi hii hutokea wakati wanaoanza maisha ya kiroho wanapopata namna fulani za kuridhika na tamaa za ubatili zinazotokana na kujishughulisha kwao na mambo mengi ya kiroho. Wanaoanza hujistaajabia na hata hujiona kuwa watakatifu kuliko wengine. Wakati mwingine hata hutenda kama Mafarisayo wanaojivunia wema wao. Shetani anajua kwamba matendo yote wanayofanya yatawapelekea kuwa na majivuno. Wanaona kibanzi katika macho ya ndugu zao na kupuuza boriti katika macho yao wenyewe. Hawaridhiki kamwe na mapadre wao wa maungamo, hasa ikiwa mapadre hao hawawasifu na kuwaambia jinsi walivyo bora. Kwa hiyo, huwatafuta mapadre wengine wa maungamo wanaowasifu. Wanafurahi watu wanaposifu utakatifu wao. Kuhusu dhambi zao, wanaoanza huona aibu kubwa mno kuziungama kwa unyofu, hivyo badala yake mara nyingi humweleza padre wa maungamo jinsi walivyo wema badala ya jinsi walivyo wenye dhambi. Wakati mwingine hujikasirikia na kukosa uvumilivu wanapoona mapungufu na makosa yao, wakifikiri kwamba walipaswa kuwa watakatifu tayari. Nafsi zinazoanza maisha ya kiroho haziwezi kukubali kwamba ni zenye dhambi. Humwomba Mungu aziondolee mapungufu yao, lakini husali hivyo si kwa kumpenda Mungu pekee, bali pia ili zisipate madhara ya dhambi zao. Kwa hiyo, mara nyingi huwa na majuto yasiyo kamili.

Zaidi ya hayo, wanaoanza hawatambui kwamba kama Mungu angewaondolea dhambi zao nyingine, hilo lingeongeza tu majivuno yao, jambo ambalo lingekuwa baya zaidi kuliko kuendelea kupambana na dhambi walizo nazo sasa! Wakati mwingine, wanaoanza huwaka bidii kubwa kwa Mungu na kwa kutenda mema kiasi cha kuhangaika wakitaka kufanya mengi zaidi na zaidi. Kwa sababu hiyo, wanashindwa kuona mema yanayofanywa na wengine wanaowazunguka; wamezama mno katika mema wanayoyafanya wao wenyewe. Wanataka tu wengine waone mema yote wanayofanya. Na watu wasipoyaona, wanaoanza hukasirika.

Uchoyo wa Kiroho—Wanaoanza mara nyingi hawaridhiki na hali ya kiroho waliyopewa na Mungu na daima wanataka zaidi. Hawatosheki na mashauri na faraja za kiroho. Wana vitabu vingi na hutumia muda mwingi zaidi kuvisoma kuliko kufanya toba na majitendo ya kujinyima. Wameshughulishwa kupita kiasi na vitu vya ibada kama vile rozari na medali mbalimbali, daima wakifikiri kwamba kimoja ni bora kuliko kingine. Wameshikamana na mapambo madogo ya ibada, wakitaka yaliyo bora zaidi na “matakatifu” zaidi. Nafsi hizi hazitambui kwamba ibada ya kweli lazima itoke moyoni. “Ibada” nyingine zote si chochote ila kushikamana na vitu vya kiroho.

Basi, uchoyo wa kiroho wanaoupata hugeuka kuwa tamaa ya hisi ya kutaka vitu na mang’amuzi ya kiroho. Ni vigumu kwa nafsi hizi kutazama zaidi ya kitu au mang’amuzi hayo ya kiroho ili kuona chanzo chake: Mungu.

Uasherati wa Kiroho—Jambo ambalo huenda likashangaza ni kwamba mawazo machafu yanayohusiana na mambo ya kiroho yanaweza kutokea nafsini, hata mtu anapokuwa amezama katika sala au anaposhiriki Sakramenti. Mapungufu haya hutokana na mojawapo ya mambo matatu:

  1. Nafsi hupata furaha katika mambo ya kiroho. Ni sehemu ya asili ya binadamu kwamba upande wa kiroho na upande wa hisi wa nafsi vimeunganishwa. Kwa hiyo, upande wa kiroho unapopata raha katika Mungu, upande wa hisi nao hutafuta raha.  Hata hivyo, kwa kuwa upande wa hisi wa anayeanza bado una mapungufu, huonyesha mawazo ya hisi na mihemko ya mwili yenye uasherati na uchafu.
  2. Hata shetani huyaleta haya wakati nafsi inaposali, kwa sababu hapendi sala. Shetani hushambulia zaidi wakati wa sala kuliko wakati nafsi haisali. Nafsi inapokuwa katika huzuni nzito, na inaposhambuliwa na shetani, huenda isiwe na nguvu zinazohitajika kushinda shambulio hilo.
  3. Hofu ya mielekeo hii inaweza pia kuifanya nafsi izame zaidi katika dhambi hii. Nafsi inapojaribiwa, hasa wakati wa sala, inaweza kushtuka na kuona aibu. Hali hii huzaa namna fulani ya hofu inayoweza kumlemea mtu na kumfanya ayape mawazo haya nafasi zaidi, au hata kumkatisha tamaa asiendelee kusali.

Mtakatifu Yohane pia anaeleza kwamba baadhi ya urafiki unaweza kuibua hisia za uasherati. Ingawa baadhi ya urafiki ni wa kiroho kabisa na una manufaa makubwa, mwingine si hivyo. Lakini hata urafiki mzuri wa kiroho unaweza kuchochea mihemko nafsini na kusababisha raha za hisi. Zaidi ya hayo, hata kumbukumbu ya urafiki huo husababisha mang’amuzi ya hisi. Nafsi inaposhikamana na hisia nzuri zinazotokana na urafiki, aina fulani ya uasherati wa kiroho inaweza kujengeka, hata ikiwa raha hizo za hisi si za kingono. Katika hali hii, nafsi hushikamana na hisia nzuri zinazotokana na urafiki mzuri, jambo linalofanya iwe vigumu kwa nafsi kumpenda Mungu na mtu huyo kwa namna takatifu isiyo na mshikamano usiofaa. Badala yake, nafsi hujikuta ikitamani kupata zaidi hisia nzuri za raha za hisi zinazotokana na urafiki huo.

Hasira ya Kiroho—Wanaoanza wanapokosa raha ya kiroho waliyokuwa nayo, mara nyingi huwa na uchungu moyoni na kutaka raha hiyo irudi. Wanavunjika moyo na kukasirika. Hakuna dhambi katika hali ya kawaida ya kibinadamu ya kuhisi kupoteza kitu, lakini wengine huruhusu hali hiyo igeuke kuwa dhambi ya kiroho: huwa wenye kuudhika. Wengine pia huwaudhiwa wengine kwa sababu wamepoteza faraja ya kiroho. Wanajikuta wakitaka kuwakemea wengine na kujionyesha kuwa mifano ya fadhila.

Baadhi ya wanaoanza pia wana hamu njema ya kusonga mbele katika maisha ya kiroho. Hata hivyo, wanapogundua kwamba jambo hili ni gumu zaidi kuliko walivyofikiri mwanzoni, hujikasirikia na kukosa uvumilivu. Kisha, kwa utani, Mtakatifu Yohane anasema kwamba kuna wengine walio “wavumilivu” mno kuhusu kukua kiroho, kiasi kwamba Mungu angependa kuwaona wakiwa na uvumilivu mdogo zaidi.

Ulafi wa Kiroho—Dhambi hii ya kiroho ni nyingine ambayo Mtakatifu Yohane anatumia muda mwingi kuieleza. Anaeleza kwamba, kwa sababu ya utamu ambao wanaoanza wanaupata katika mazoezi ya kiroho, baadhi yao hujishughulisha zaidi na kujifurahisha kwa utamu huo wanaouonja kuliko na maendeleo wanayofanya au wasiyofanya. Hii inafanana na tamaa mbaya ya kiroho na uroho wa kiroho.

Baadhi ya watu hufunga au kufanya matendo ya kitubio kupita kiasi na kutafuta faraja kutokana nayo. Tamaa yao pekee ni kufanya kile wanachokitaka “kwa ajili ya Mungu.” Mwishowe, wanatafuta raha ya kiroho badala ya mapenzi ya Mungu. Na wanapokosa kuonja utamu, wanafikiri hawajafanya jambo lolote jema. Pia ni dhaifu sana katika kuifuata njia ngumu ya Msalaba kwa sababu wameshikamana sana na utamu huo. Lengo lao lazima liwe kuwa na kiasi kiroho kwa kujisalimisha kwa Mungu katika mambo yote badala ya kufanya wanavyotaka kwa ajili ya Mungu.

Wivu wa Kiroho—Watu hawa huvunjika moyo na kuhuzunika wanaposikia wengine wakisifiwa. Hawawezi kuvumilia sifa wanazopewa wengine, nao wenyewe wanataka kusifiwa. Wanapoona tendo fulani jema la mtu mwingine likitambuliwa, mara moja hufikiria yote ambayo wao wamefanya. Na wengine wasipotambua mara moja wanayofanya, hujifungia ndani yao kwa huzuni.

Uvivu wa Kiroho—Wakati anayeanza anapoachishwa polepole raha za kiroho na faraja ya Mungu, na maziwa ya kiroho ya Mungu yanapokauka, watu hawa hawakasiriki tu au kuwa na uroho wa kutaka zaidi, bali pia huvunjika moyo. Wanaweza kuiacha njia ya ukamilifu Mungu anapowaondolea raha, kwa sababu wanataka mapenzi yao badala ya mapenzi ya Mungu. Basi, wanakuwa wavivu kiroho mambo yasipoenda kama walivyopanga.

Si rahisi kusoma yote yaliyo hapo juu, hasa unapojiona una baadhi ya mielekeo hii au yote. Lakini usivunjike moyo; Mungu anaujua kikamilifu udhaifu wako na anakupa tiba. Lazima umruhusu kwa unyenyekevu akutakase na kukuondolea dhambi hizi za kiroho ili uwe huru kumpenda kwa namna ya moja kwa moja zaidi. Mungu pekee ndiye anayeweza kukusaidia kutakaswa na kuondolewa dhambi hizi kupitia usiku wa hisi ambamo mtu hutakaswa. Unyenyekevu, unyofu na kujisalimisha ni mambo muhimu ili upitie utakaso huu.

Dhambi za kiroho zilizotajwa hapo juu zinahitaji kuondolewa nafsini mwako kwa utakaso ili uugundue uhuru na uweze kufikia muungano mkamilifu na Mungu. Ni wazi kwamba namna hizi za kiroho ambazo Dhambi Saba Kuu hujitokeza hutokana na kushikamana na raha ya hisi ambayo mtu huipata kwa kumtumikia Mungu. Kwa hiyo, mtu anapoondoka katika hatua ya wanaoanza na kuingia katika hatua ya waliopiga hatua katika maisha ya kiroho, itakuwa lazima azikabili dhambi za kiroho zilizojitokeza hivi karibuni kwa kuacha kushikamana na raha za hisi alizozionja mwanzoni.

 

Ushuhuda wa Kardinali Nguyễn Văn Thuận

Jambo moja muhimu unalopaswa kujua, ambalo linapaswa kukuhimiza umruhusu Mungu akutakase na kukuondolea dhambi hizi, ni kwamba dhambi hizi husababisha mateso makubwa sana zinapobaki ndani yako. Hili linaonekana wazi katika maisha ya Kardinali Nguyễn Văn Thuận. Kardinali Thuận alikuwa mzaliwa wa Vietnam na alipadrishwa tarehe 11 Juni 1953. Tarehe 24 Aprili 1975 aliteuliwa kuwa Askofu Mwandamizi mwenye haki ya kurithi kiti cha Saigon. Siku sita baada ya uteuzi huo, alikamatwa na Wavietnam wa Kaskazini na kufungwa katika kambi ya “kuelimishwa upya,” ambako kwa muda mwingi aliwekwa kifungoni peke yake. Alikaa huko kwa miaka kumi na mitatu.

Miaka yake minane ya kwanza aliitumia katika chumba kidogo cha gereza huko Nha Trang, karibu kiasi cha kuweza kusikia sauti kutoka katika kanisa kuu la jimbo lake la kwanza. Kila siku alisikia kengele za kanisa kuu zikilia, na hilo lilimsababishia mateso makubwa ya ndani. Hatimaye, alihamishiwa katika kambi ya kuelimishwa upya huko Vinh-Quang, ambako mateso yake yaliendelea. Katika kitabu chake Mikate Mitano na Samaki Wawili, Kardinali Thuận anakumbuka:

Mara nyingi nilijaribiwa, nikiteswa na ukweli kwamba nina umri wa miaka 48, umri wa ukomavu; nimehudumu kama askofu kwa miaka minane, nimepata uzoefu mkubwa wa kichungaji, na sasa niko hapa peke yangu, bila shughuli, nimetenganishwa na watu wangu, umbali wa km 1700!

Usiku mmoja, nilisikia sauti ikinihimiza kutoka kilindini mwa moyo wangu: “Kwa nini unajitesa hivyo? Unapaswa kutofautisha kati ya Mungu na kazi za Mungu. Kila kitu ulichofanya na unachotaka kuendelea kufanya, ziara za kichungaji, malezi ya waseminari, watawa wa kiume na wa kike, walei, vijana, kujenga shule, makazi kwa wanafunzi hawa wote, misheni za kuwainjilisha wasio Wakristo… hizi zote ni kazi bora sana, kazi za Mungu, lakini si Mungu! Mungu akitaka uziache kazi hizi zote, ukiziweka mikononi Mwake, fanya hivyo mara moja, na uwe na tumaini Kwake. Mungu atazifanya vizuri kuliko wewe kwa kiwango kisicho na kikomo; atawakabidhi kazi Zake wengine wenye uwezo mkubwa zaidi kuliko wewe. Umemchagua Mungu peke Yake, si kazi Zake! ( François-Xavier Nguyễn Văn Thuận. Mikate Mitano na Samaki Wawili, Hakimiliki © 2000 Lavamis Publishing. Kur. 21-22)

Askofu huyo wa wakati huo, ambaye baadaye angewekwa kuwa kardinali na labda siku moja kuwa mtakatifu, aligundua jambo la kina ambalo tayari lilikuwa limeelezwa na Mtakatifu Yohane wa Msalaba karne kadhaa kabla. Aligundua kwamba tunapomtumikia Mungu, mara nyingi tunaweza kushikamana na “mambo ya Mungu,” furaha ya utume, hisia za kiroho, na yote yanayoleta faraja na furaha katika safari yetu tukiwa wanaoanza. Lakini humo gerezani, akiwa amefungwa peke yake kwa miaka mingi, askofu huyo aligundua kwamba kuendelea kwake kushikamana na “kazi za Mungu” kulikuwa kunamtesa. Si gereza lenyewe, walinzi wala serikali ya Vietnam ya Kaskazini vilivyomsababishia maumivu makubwa zaidi. Kilichomtesa ni kushikamana kwake mwenyewe na jambo jema ambalo kwa kweli halikuwa Mungu! Yaani, kazi za Mungu na raha aliyokuwa akiipata hapo awali kwa kuzifanya kazi hizo. Ugunduzi huu wa ndani ulimpa askofu nguvu mpya, naye akaweza kuanza kuelekeza akili na moyo wake kwa Mungu peke Yake.

 

Maana ya Usiku Tendwa wa Hisi

Nafsi ya anayeanza hujifunza kumpenda Mungu, hukua katika shauku Kwake, hutumia uradhi inaoupata katika sala kujikomboa kutoka katika dhambi nyingi, na huwa na ari kwa ajili ya Mungu na mapenzi Yake matakatifu. Haya yote ni mema. Kwa hiyo, ikiwa uko katika hatua hii, ni jambo jema! Lakini sasa ni wakati wa kusonga mbele zaidi. Ni wakati wa kuimarisha uhusiano wako na Mungu kwa kuondolewa mambo mengi ya “kitoto” katika maisha yako ya kiroho. Hasa, lazima uondolewe faraja za kiroho unazozifurahia sana. Ingawa zimekusaidia kukua hadi hapa ulipofikia, haziwezi kukufikisha mbali zaidi.

Katika hatua hii, Mungu ndiye atakayefanya sehemu kubwa ya kazi. Kwa upande wako, unapaswa kufanya mambo mawili makuu yafuatayo: 1) Kuelewa kinachotokea katika nafsi yako, na 2) kukubali kwa uthabiti utendaji huu wa Mungu katika nafsi yako. Hili litatokea kwa njia ya sala ya kontemplasia ya utakaso.

Kumbuka pia kwamba, hadi kufikia hatua hii, anayeanza alitumia muda mwingi katika tafakari. Aina hiyo ya sala ilikuwa na faraja nyingi na iliilisha nafsi vizuri kwa muda fulani. Taswira nyingi takatifu na mianga ya ndani vilipokewa wakati wa tafakari. Lakini katika hatua hii inayofuata ya ukuaji wa kiroho, Mungu ataziondoa faraja njema za tafakari na atatenda kwa namna hai zaidi katika maisha yako ya sala. Na hilo linaweza kuumiza! Mungu, aliye safi kabisa na mkamilifu kabisa, anapoingia katika nafsi yako, ataanza mara moja “kusafisha nyumba,” kwa namna ya kusema. Hasa atakutakasa kutokana na dhambi za kiroho zilizotajwa hapo juu ili uweze kumpenda kwa namna safi zaidi na ya kiroho zaidi.

Hatua hii inayofuata, yaani usiku tendwa (utakaso) wa hisi, ni mchakato wa kukuondolea raha zote za hisi unazopata kutokana na mambo ya kiroho. Mungu bado yupo pamoja nawe kama hapo awali, na kwa kweli uwepo Wake ni mkubwa hata zaidi, lakini hutauhisi tena uwepo Wake. Utahisi ukavu, kuachwa, upweke, na huenda mwanzoni hata ukachanganyikiwa. Tamaa zako za hisi zitatamani kurudia faraja ulizozifurahia hapo awali, lakini hutaweza kufanya hivyo, hata ukijitahidi namna gani. Bila shaka, nyakati nyingine Mungu atakurudishia faraja za tafakari, lakini kisha ataziondoa tena. Huenda ukaona kwamba kwa muda fulani unapitia hali ya kupokezana kati ya ukavu na faraja. Ukavu unapotokea, Mungu anakuimarisha, akileta jaribu kubwa la kiroho ndani yako, akikujaribu, akitakasa matamanio yako ya kiroho, na kukuandaa kwa muungano Naye wa hali ya juu zaidi. Hutampenda Mungu tena kwa sababu tu kumpenda Mungu kunakufanya ujisikie vizuri; badala yake, sasa itakupasa kumpenda Mungu kwa sababu tu unampenda kweli, hata unapohisi kana kwamba hayupo na hakuna raha ya hisi ya mara moja katika muungano huo.

 

Kutambua Ishara za Utakaso Huu

Basi, unajuaje ikiwa unapitia utakaso huu tendwa wa hisi zako? Unajuaje ikiwa kile unachopitia kwa kweli ni sala ya kontemplasia ya utakaso na si tafakari kavu tu? Unajuaje kwamba “ukavu” unaouhisi hautokani kwa kweli na mfadhaiko au hata dhambi fulani? Mtakatifu Yohane anatoa ishara fulani za kukusaidia kutambua ikiwa unapitia utakaso huu, pamoja na ushauri mzuri wa kichungaji kuhusu jinsi ya kuukubali kwa ukamilifu zaidi utendaji huu wa Mungu wa kukutakasa.

Anaeleza kwamba ukavu katika sala na katika kuvutiwa kwetu na mambo ya kiroho unaweza kutokana na mojawapo ya vyanzo viwili:

Chanzo cha 1: dhambi, kutokamilika, udhaifu, uvuguvugu, hali ya kukasirika kwa urahisi au hali ya mwili

Chanzo cha 2: usiku tendwa wa hisi

Ili kutambua ni kipi kati ya hivi kilicho chanzo cha ukavu wako, Mtakatifu Yohane anatoa ishara kuu tatu:

Ishara ya 1—Nafsi inapokuwa katika usiku tendwa wa hisi, haipati raha ya hisi katika mambo ya Mungu, NA pia haipati raha katika viumbe. Mungu hairuhusu nafsi kupata mvuto au utamu katika kitu chochote. Kwa hiyo, kwa ujumla unapoteza uradhi na furaha ya hisi katika kila kitu ulichokuwa ukikifurahia. Shughuli za kujiburudisha huenda zisikuvutie sana, mahusiano huenda yasikuletee ile furaha uliyoizoea hapo awali, na sala itakuwa kavu na hata isiyopendeza.

Ishara ya 2—Kwa kawaida, kumbukumbu humwelekea Mungu kwa uangalifu, kujali na umakini mkubwa. Inapomwelekea Mungu, hujiuliza ikiwa imemkosea Mungu, kwa kuwa haipati tena utamu katika kitu chochote, na hujiuliza ikiwa dhambi zake ndizo sababu. Kwa maneno mengine, kumbukumbu yako hupata aina fulani ya kuchanganyikiwa kuhusu ukavu huu mpya. Ili kuitambua hali hii, unapaswa kuangalia ikiwa kuna ukavu au ikiwa kile unachopitia kwa kweli ni uvuguvugu.

Ukavu unaotakasa huleta nguvu na uthabiti katika roho yako, lakini uvuguvugu husababisha uvivu na udhaifu. Unapopitia ukavu unaotakasa, hisi huwa dhaifu lakini roho huwa na nguvu. Mungu huhamisha “nguvu,” kwa namna ya kusema, zilizokuwa katika hisi zako hapo awali na kuzipeleka katika roho yako. Hii ni kwa sababu sehemu ya nafsi yako inayohusika na hisi haina uwezo wa kupokea yaliyo ya kiroho tu, na kwa hiyo matamanio na mielekeo yako ya hisi hubaki katika ukavu. Lakini haya yanapotokea, roho yako hukua katika raha, utamu na furaha.

Nafsi yako inaweza kuchanganyikiwa kidogo kwa sababu ya hali isiyozoeleka ya mabadiliko yanayohamisha raha kutoka katika hisi hadi katika roho. Unahitaji tu kuzoea hali hii mpya ya kupata raha na utamu rohoni, lakini hilo litahitaji muda na utakaso. Nyakati fulani bado utatamani kile “chakula” cha zamani cha hisi kinachotia kichefuchefu, nawe utashindwa kukubali chakula cha roho kilicho kitamu zaidi. Huenda ukajikuta umeketi katika hali fulani ya giza, usiweze kupata raha katika kitu chochote. Lakini ukikubali kukaa katika sala hii ya kutazama inayotakasa, na kubaki kimya, ukikubali ukweli kwamba furaha yako yote ya hisi imepotea, bila kufikiria chochote wala kuwa na wasiwasi juu ya chochote, basi utaanza kupata burudisho la ndani linalotokana na kuwa huru kutoka katika tamaa za hisi, nawe utaanza kufurahia matamanio ya kiroho. Kuhusu sala yako, ukavu unaotakasa unapoanza, lazima uwe tayari kuachilia tafakari na kuacha kutegemea mawazo yako ya kiakili kama chanzo cha faraja. Hakuna kutumia mantiki, kufikiri, kukumbuka, wala hata kutumia utashi kutakakosaidia. Unapaswa tu kubaki kimya na faraghani. Mungu anafanya kazi hiyo peke yake, nawe utagundua amani mpya.

Ishara ya 3—Hutaweza tena kutafakari kwa kutumia uwezo wako wa kuwaza taswira kama ulivyokuwa ukifanya. Uwezo wako wa kuwaza taswira hausaidii tena sala, kwa sababu misukumo yako ya hisi haiwezekani tena. Hata hivyo, hali hii haitakuwa ya kudumu bila kukoma, yaani huenda ukawa unarudi na kurudia kati ya vipindi vya tafakari na vya sala ya kutazama. Mungu atakuongoza polepole kutoka namna moja ya sala hadi nyingine na kurudi tena. Nyakati fulani, utaona kwamba unachoweza kufanya ni kukaa kimya tu, bila uwezo wa kuwaza kwa kina, kufikiri na kutafakari. Lakini kisha huenda ukajikuta ghafla ukirudia tafakari na mawazo yako kwa muda mfupi. Mungu anapoiondoa misukumo yako ya hisi, lazima ujifunze kukaa kimya na kulishwa na Mungu moja kwa moja huku ukipata ukavu kamili katika hisi zako na katika uwezo wako wa kuwaza taswira, ili roho yako peke yake iweze kufurahia kimya kimya utamu wa Mungu moja kwa moja, si kupitia uwezo wa kuwaza taswira, kumbukumbu, utashi, na kadhalika.

Kisha Mtakatifu Yohane anasema maneno muhimu. Anasema kwamba katika wakati huu “uwezo wa nafsi unasitishwa.” Yaani, akili, kumbukumbu na utashi vinasitishwa. Mtu hawezi tena kupata furaha za hisi kwa kufikiri na kutumia utashi. Sasa, roho peke yake inapokea yale ambayo Mungu anaifikishia moja kwa moja. Yatafakari maneno hayo kwa muda. Ukiweza kuelewa maana yake, basi hiyo ni ishara kwamba unaelewa maelezo ya Mtakatifu Yohane kuhusu hali hii.

 

Ya Kufanya na ya Kuepuka katika Sala ya Kutazama

Usiyopaswa kufanya katika sala ya kutazama—Unapopata ukavu wa hisi na kushindwa kutumia akili, kumbukumbu na utashi wako kumtafakari Mungu, unaweza kuhitimisha kwa urahisi (kimakosa) kwamba hujitahidi vya kutosha. Huenda ukawaza kwamba ukijitahidi zaidi tu kumtafakari Mungu, utamu wa sala yako utarudi. Huenda ukashawishika kujaribu kurudisha hali yako ya zamani ya hisi katika sala, lakini hiyo ni kwa sababu wakati huo hutambui kwamba Mungu anakuvuta juu zaidi hadi kwenye raha safi ya kiroho inayotoka moja kwa moja kwa Mungu Mwenyewe, wala si kwa kumfikiria Mungu kupitia tafakari. Kwa sababu hiyo, utapata aina fulani ya uchovu kadiri unavyozidi kujitahidi. Lakini hii si njia sahihi..

Unayopaswa kufanya katika sala ya kutazama—Unapaswa tu kuiacha nafsi yako ibaki katika amani na utulivu. Huenda ukaona kana kwamba kwa kweli hufanyi chochote na unapoteza muda, au kwamba ukavu wako unatokana na udhaifu au dhambi, lakini sivyo. Lengo lako pekee katika hali hii ya sala lazima liwe kubaki kimya, ukimruhusu Mungu afanye anachotaka kufanya. Jidumishe tu katika hali ya “kumsikiliza Mungu kwa makini na kwa upendo.” Ni hayo tu. Usijitahidi zaidi. Baki tu katika amani.

Namna wanavyopaswa kujiendesha katika usiku huu wa hisi ni kutojishughulisha kabisa na kutumia mantiki na kutafakari, kwa kuwa huu si wakati wake, bali kuiacha nafsi ibaki katika amani na utulivu, hata kama inaweza kuonekana wazi kwao kwamba hawafanyi chochote na wanapoteza muda wao, na hata kama inaweza kuonekana kwao kwamba ni kwa sababu ya udhaifu wao kwamba katika hali hiyo hawana hamu ya kufikiria chochote. (Usiku wa Giza, Kitabu cha I, Sura ya 10)

Kisha Mtakatifu Yohane anatoa mfano ili kufafanua anachomaanisha. Anasema kwamba kama ungekuwa umeketi mbele ya mchoraji ili akuchore, jukumu lako pekee lingekuwa kukaa bila kusogea ili mchoraji aweze kufanya kazi yake. Ikiwa, kwa kutaka kumsaidia mchoraji, ungeendelea kuinuka ili kuitazama picha, ukitoa pendekezo hili au lile, kwa kweli ungekuwa unamzuia mchoraji kufanya kazi yake.

Mungu ndiye mchoraji, na turubai Yake ni nafsi yako. Ukitaka mchakato huu uende haraka, basi kaa kimya na umruhusu Mungu afanye kazi Yake. Usijaribu kufanya lile ambalo si jukumu lako. Mwache Mungu afanye kazi Yake katika nafsi yako. Kwa upande wako, ukubali tu kazi hiyo na uendelee kumsikiliza kwa makini na kwa upendo anapofanya kazi.

Kitendo hiki cha Mungu ni sala ya kutazama inayomiminwa na Mungu ndani ya nafsi. Kwa kubaki kimya mbele ya kitendo hiki cha Mungu, unamruhusu amimine katika nafsi yako “shauku” za upendo. Shauku hizo unazozipata zitakuwa moto Wake wa upendo unaotakasa huku akikuondolea tamaa zako za hisi, akiondoa dhambi zako za kiroho, na kukuwezesha kupokea furaha mpya ya kiroho iliyo bora zaidi sana.

 

Matokeo Mawili ya Sala Hii ya Kutazama Inayotakasa

Wakati mwako huu unapowashwa, na roho yako inapojiruhusu kutakaswa na kuondolewa tamaa na raha zote za hisi, hata raha na faraja za hisi zinazotokana na tafakari, ghafla inagundua kwamba hii ni “fursa ya heri,” kwa kuwa inatambua kwamba sasa kuna nafasi ya kupata kitu kikubwa zaidi kuliko furaha za awali za hisi. Kwa hiyo, roho inaanza kuwa na “upendo wenye shauku kubwa.”

Kisha roho “inatoka” kimyakimya, ikiacha upande wa hisi na kuingia katika upande wa kiroho. Inakuwa huru wakati usiku (utakaso ambao roho inafanyiwa bila yenyewe kuutenda) unapoharibu raha zote za hisi. Badala ya raha za awali, roho inaanza kupata fadhila nyingi na kugundua namna mpya na kubwa zaidi ya furaha. Furaha ya kiroho katika fadhila hizi zote. Hali ya awali ya kuishi kwa kutegemea hisi inakufa, na roho pekee ndiyo inayoishi. Na hii ni hali bora zaidi ya kuishi.

 

Baraka za Kujua kwa Namna Mpya na Kuvua Maarifa ya Awali

Ikiwa roho yako imejaliwa kuingia katika utakaso huu unaotokana na sala ya kumtazama Mungu, utaanza kugundua baraka nyingi maishani mwako.  Baraka hizo zitakuja kwa namna nyingi, lakini zitaanza kwa zawadi ya Maarifa ya Kiroho yanayotolewa kupitia sala ya kumtazama Mungu inayomiminwa na Mungu. Maarifa haya mapyayanapomiminwa na Mungu, lazima upitie mchakato wa kuvua mawazo, dhana, ufahamu na imani zako za awali. Si kwamba maarifa ya awali uliyopata kutokana na tafakari na mianga yako ya ndani yalikuwa ya makosa; bali hayakuwa kamili wala hayakuwa yametakaswa. Sasa, maarifa mapya ya kiroho ambayo Mungu anaipa roho yako moja kwa moja yanakuangazia SI kwa kukupa maarifa ya mambo yanayomhusu Mungu, bali kwa kukupa maarifa YA MUNGU MWENYEWE. Hii ni zawadi ya ajabu inayowezekana tu kupitia sala ya kumtazama Mungu inayomiminwa na Mungu; yaani, huwezi kujifunza maarifa haya mapya kwa juhudi zako mwenyewe. Unavua na kuachilia maarifa yako ya awali yaliyofanana na ya mtoto mchanga, na kufikia ufahamu wa ndani zaidi wa mambo yote katika Mungu.

Maarifa haya yatafanya mambo mengi ndani yako. Kwanza, yatakufanya utambue kwa kweli udhaifu wako. Labda mwanzoni huna hakika kama unataka kujua hilo. Lakini kama ungepewa maarifa hayo kupitia sala ya kumtazama Mungu inayomiminwa na Mungu, uwe na hakika kwamba ungeshukuru sana kwa ufahamu huo mpya wa kujifahamu kama Mungu anavyokufahamu.

Litazame jambo hili kwa namna hii. Kama ilivyotajwa awali, asili yetu ya kibinadamu ina vitu viwili: mwili na roho. Mwili una hisi zote, na roho ni akili, utashi na kumbukumbu. Kabla ya kupokea zawadi ya maarifa yanayomiminwa na Mungu, ulilazimika kutegemea hisi zako tano pamoja na misukumo na matamanio yako yote ili kuifundisha akili yako na kuuongoza utashi wako. Kwa sababu hiyo, akili yako mara nyingi ilichanganyikiwa, kwa kuwa hisi, misukumo, matamanio na tamaa zako SI chanzo cha kutegemewa sana cha kujifunza kweli za kina za Mungu. Katika hali ya sala ya kumtazama Mungu inayomiminwa na Mungu, akili na utashi wako havitegemei tena hisi, matamanio na misukumo yako ili kufundishwa. Badala yake, Mungu mwenyewe anaifundisha roho yako (akili na utashi), na hivyo maarifa unayopata ni bora zaidi kuliko yale uliyopata kupitia mianga ya ndani inayotokana na hisi na kupitia ufahamu ulioupata kwa hisi zako, tafakari, mianga ya ndani inayotokana na hisi na mambo yanayofanana na hayo.

Kuhusu kupata ufahamu mpya wa udhaifu wako, ni kana kwamba sasa roho yako inaweza kuyatazama matamanio ya hisi yaliyo mwilini mwako na kutambua ghafla jinsi yalivyokuwa mwongozo mbaya. Utambuzi huo unatia ndani ufahamu wazi kwamba misukumo, mihemko na tamaa zako zimevurugika sana na ni vigumu kuzidhibiti. Hili ndilo analolizungumzia Mtakatifu Paulo anaposema, “Maskini mimi! Ni nani atakayeniokoa kutoka katika mwili huu unaokufa?” (Warumi 7:24) Alitambua unyonge, udogo na udhaifu wake kwa kupokea zawadi ya maarifa kupitia sala ya kumtazama Mungu inayomiminwa na Mungu. Kabla ya kupata maarifa haya mapya ya udhaifu wako, utamu wa faraja zako nyingi ulificha kina halisi cha unyonge wako, lakini sasa unajiona kwa uwazi zaidi. Kwa nini hili ni jambo jema? Kwa sababu ni kushiriki kwa ukamilifu zaidi katika Ukweli wa jinsi ulivyo. Katika hali hii, kutambua unyonge wako hakutakuacha ukiwa na huzuni nzito. Badala yake, kutakuacha ukiwa na shukrani kubwa ajabu, kwa sababu wakati huohuo unauona unyonge wako katika mwanga wa huruma ya Mungu. Unatambua kwa uwazi zaidi jinsi Mungu alivyokutendea mengi. Na kwa neema ya Mungu, unawezeshwa kwa urahisi zaidi kuwekwa huru kutoka katika matamanio na tamaa zako zilizovurugika, zenye nguvu na zinazokutawala.

Unyenyekevu wa Kiroho Unatiririka—Kwa neema ya pekee, hutadanganyika tena na kujiona kuwa mkuu. Tena, hii ni kujiona tu katika mwanga wa Ukweli. Raha zote za awali za hisi ulizopokea kutokana na tafakari na utamu wa kiroho zilikuacha na dhambi ya kiburi cha kiroho iliyotajwa hapo awali. Sasa, ukweli wa unyonge wako unawekwa wazi, na kiburi cha kiroho kinaondolewa. Unyenyekevu wa kiroho unakuwezesha kukua katika kujifahamu, na kujifahamu huko ni kutambua kwamba huwezi kufanya chochote kwa uwezo wako mwenyewe bila Mungu. Hili ni jambo jema kwa sababu unawekwa huru kutoka katika matumaini yote ya uongo ya kufanya mambo makubwa kwa uwezo wako mwenyewe, na unaanza kuona tu kutoweza na udhaifu wako. Kwa hiyo, sasa matumaini yako yako kwa Mungu, na unaona kwamba Mungu ndiye anayefanya mambo makubwa ndani yako. Utaanza kujifunza kuhusiana na Mungu kwa namna mpya na kumtendea Mungu kwa heshima kubwa zaidi. Kwa hiyo, unamtii Mungu kwa kiwango kipya na kutambua kwa urahisi zaidi kwamba mambo yote mema yanatoka kwa Mungu badala ya kwako mwenyewe.

Zaidi ya hayo, utatambua kwamba yote uliyopata katika sala yako ya tafakari ukiwa mwanzoni mwa maisha ya kiroho si kitu yakilinganishwa na uhalisi wa Mungu alivyo. Unatambua kwamba ufahamu wa awali uliotokana na tafakari na hisi ni giza ukilinganishwa na maarifa ya kiroho unayopata kwa namna hii mpya ya sala ya kumtazama Mungu inayomiminwa na Mungu.

Dhambi Nyingine Zote za Kiroho Huondolewa—Kiburi cha kiroho ndicho mama wa dhambi zote za kiroho. Kwa hiyo, kadiri unyenyekevu wa kiroho unavyokua, ndivyo pia kila dhambi nyingine ya kiroho inavyoondolewa, na nafasi yake kuchukuliwa na fadhila ya kiroho iliyo kinyume chake. Huenda kwa wakati huu ikakusaidia kurudia orodha ya awali ya dhambi kuu saba za kiroho na kutafakari jinsi utakaso huu unaofanyika katika kontemplasio unavyokuweka huru kutoka katika kila moja ya dhambi hizo.

Kumcha Mungu—Huenda hujazoea kuona “hofu” ya Mungu kuwa jambo jema. Lakini ni zawadi kubwa kuipata. Unapopewa hofu takatifu ya Mungu, humwogopi Mungu kwa kutishwa Naye; badala yake, unakuwa na hamu mpya ya kiroho ya kuhakikisha kwamba kamwe haupotezi uwepo wa Mungu maishani mwako. Kwa hiyo, unatambua kwamba dhambi zako za zamani zilikuzuia kufikia hali hii ya kina ya muungano na Mungu, na hivyo unakuwa na bidii ya kutotumbukia tena katika dhambi hizo, usije ukapoteza ukaribu ulio nao na Mungu. Hofu takatifu pia huwasha ndani ya nafsi yako upendo mkubwa kwa Mungu kiasi kwamba hutaki kamwe kumkosea, kwa sababu tu unampenda. Hofu hii takatifu ina manufaa makubwa.

Fadhila Mbalimbali—Subira na ustahimilivu hujengeka. Ukavu na ukosefu wa faraja uliopitia katika tamaa zako za hisi vitakusaidia kukua katika sala na kontemplasio, vikijenga subira ili uweze kustahimili kwa urahisi zaidi mateso ya muda mrefu, hata yawe ya namna gani. Unaanza kutenda kwa “upendo wa Mungu” kwa sababu huchochewi tena na utamu wa uzoefu wako wa Mungu pekee. Badala yake, sasa unachochewa na upendo safi kwa Mungu pekee. Matokeo yake, fadhila ya nguvu hujengeka, nawe unakuwa imara zaidi katika kutenda fadhila. Mwishowe, unagundua kwamba katika udhaifu wako (yaani, katika uzoefu wa ukavu na utovu wa faraja), unakuwa mwenye nguvu. Sura ya Sita inatoa mwongozo wa kujichunguza dhamiri ambao huenda ikafaa kuupitia tena; unaeleza Dhambi Kuu Saba pamoja na fadhila zilizo kinyume chake. Katika hatua hii, inasaidia hasa kutafakari kwa kina zaidi Fadhila Kuu Saba.

Utumwa Huondolewa—Ndipo nafsi huanza kuimba, “Ee bahati njema, nilitoka bila kuonekana.” Usemi huu wa kishairi unamaanisha kwamba unawekwa huru kutoka katika utumwa na utawala wa matamanio na mielekeo ya tamaa za hisi bila kuonekana, kufungwa au kushawishiwa na ulimwengu, shetani au mwili. Kumbuka sehemu ya kwanza ya sura hii, ambapo ilisemwa kwamba lengo la mwisho la utakaso huu lilikuwa kukuweka huru kutoka katika ushawishi wa mambo haya matatu: mwili, shetani na ulimwengu.

Mihemko ya Asili ya Nafsi—Furaha, matumaini, huzuni na hofu ndiyo ambayo Mtakatifu Yohane anaitaja kuwa mihemko ya asili ya nafsi yako. Hapo awali mihemko hii ilikuwa imechanganyikana na kukosa utaratibu unaofaa. Shetani, mwili na ulimwengu viliivuruga sana, vikikupotosha kupitia mvurugiko wake. Sasa, mihemko hii imewekwa katika utaratibu unaofaa na inakunufaisha kwa namna mpya. Furaha sasa ni furaha katika Mungu pekee. Matumaini ni matumaini katika Mungu pekee. Huzuni haikulemei tena. Na hofu haikutawali tena. Mihemko hii ya asili ya sehemu ya chini ya nafsi hutulizwa na ukavu. Hivyo, kama shairi linavyosema, “Nyumba yangu sasa imetulia.”

Mihemko hii ya asili ni msingi mzuri sana wa kujichunguza. Ukiiona mihemko hii ndani yako, hasa ikiwa ina nguvu kubwa juu yako, basi izingatie. Kwa mfano, ukijikuta ukizidiwa na hofu mara kwa mara, Mungu anataka kukuweka huru kutoka katika hali hiyo kupitia sala hii ya kontemplasio. Ikiwa daima unatafuta furaha katika mambo ya chini na ya kupita, kama vile ulimwengu au mwili, basi ujue kwamba sala hii ya kontemplasio ndiyo tiba. Ikiwa daima unatumainia jambo hili au lile, na hasa ikiwa umeng’ang’ania tumaini fulani ulilojitungia mwenyewe, hata kama unafikiri ni mapenzi ya Mungu, basi ni wakati wa kuliachilia. Mungu atatimiza mapenzi Yake ndani yako ukimruhusu. Mara nyingi mno tunadhani kwamba tunajua lililo bora zaidi na tunafanya kazi kwa wasiwasi mkubwa ili kutimiza yale ambayo, kwa kweli, ni mapenzi yetu wala si ya Mungu. Na ikiwa huzuni inakulemea kwa sababu yoyote ile, mruhusu Mungu aingie na akuondolee mzigo huo mzito. Sala ya kontemplasio ndiyo jibu kwa mihemko hii yote ya nafsi inapopita kiasi na kukosa utaratibu unaofaa.

 

Jaribio la Mwisho kupitia Majaribu na Vishawishi

Unapoanza kupata baraka nyingi za utakaso huu, na nafsi yako inapoanza “kutulia,” ikiwa huru kutoka katika mvurugiko wa zamani na kushikamana na tamaa zako za hisi, utalazimika kustahimili majaribu na vishawishi vikali, nyakati nyingine kwa miaka mingi. Hii ni ili Mungu aweze kukamilisha kazi njema aliyoianza ndani yako na kuifikisha kwenye utimilifu.

Mtakatifu Yohane anataja majaribu makuu matatu ambayo watu hupitia, lakini pia anaweka wazi kwamba si lazima kila mtu ayapitie. Wengine watapitia majaribu mengine mengi, na wengine hawatayapitia hayo matatu anayoyataja kwa kiwango kikubwa. Kwa hiyo, jambo la msingi ni kutambua kwamba majaribu na vishawishi vitakuja. Lakini ukijua hili, utakuwa katika nafasi nzuri ya kuendelea kuvishinda na, kwa neema ya Mungu, kukamilisha utakaso huu wa tamaa zako za hisi. Vishawishi vitatu anavyovitaja Mtakatifu Yohane ni hivi:

Roho ya Uasherati—Roho hii ya kishetani inaweza kuruhusiwa kukushawishi, kwa namna chafu sana, kwa picha zenye nguvu akilini na tamaa kubwa za raha za hisi. Ingawa hili litahusisha vishawishi vya kingono visivyo na utaratibu unaofaa, halihusu vishawishi hivyo maalumu pekee. Kumbuka kwamba uchu wa kiroho hauhusishi tamaa za kingono tu, bali pia uchu wa kila kitu kinachovutia hisi.

Roho ya Kufuru—Roho hii ya kishetani itakujaribu katika mambo ya Mungu. Huenda ukapambana na msukumo mkubwa wa kutilia shaka yale ambayo Mungu amefanya maishani mwako, yale anayoendelea kufanya na yale anayoahidi kufanya wakati ujao. Hili ni shambulio dhidi ya imani na dhidi ya yote unayozidi kuyajua kwa njia ya kipawa cha ujuzi unaomiminwa na Mungu.

Roho ya Kuchanganyikiwa—Mtakatifu Yohane anasema kwamba hii ni mojawapo ya roho zinazosababisha maumivu makali zaidi unapozivumilia. Unapojaribiwa na kuteswa na roho hii, unaweza kujikuta umejaa wasiwasi wa kupita kiasi kuhusu dhambi, kiasi cha kukaribia kushindwa kuuvumilia. Unaweza kujikuta ukichambua kila jambo maishani mwako kwa undani uliopitiliza. Unapotafuta ushauri kwa wengine, unapata msaada mdogo au hupati msaada wowote. Unajikuta umechanganyikiwa hata kuhusu jambo dogo kabisa maishani. Imani na kumtumainia Mungu, kuisikiliza sauti Yake kwa makini na kujikabidhi Kwake kabisa vitakuwezesha kuvumilia na kushinda majaribu haya.

Ikiwa nafsi yako haijaribiwi, haipimwi na kushawishiwa na roho hizi na nyinginezo ovu, huwezi kukua na kuwa imara katika fadhila. Kwa hiyo, lengo la mwisho la Mungu kuruhusu mateso haya ni fadhila. Fadhila imara sana. Ikiwa jambo hili ni gumu kwako, yatazame majaribu haya kwa kuzingatia matokeo yake ya mwisho badala ya mapambano unayovumilia unapoteswa nayo. Mateso huleta nguvu, na kadiri mateso yanavyokuwa makubwa, ndivyo utakavyokuwa imara zaidi.

Wala usiwe na wasiwasi; Mungu anajua kikamilifu kiasi unachoweza kuvumilia. Wale walio imara, Mungu huwatakasa haraka kwa kuwapatia mateso makali. Kwa walio dhaifu, Mungu huenda polepole, akiruhusu majaribu madogo tu, na pia akiwapa mara kwa mara faraja zinazohisiwa kwa hisi ili kuhakikisha kwamba hawashindwi katika majaribu haya. Na kwa nafsi zilizo dhaifu zaidi, Mtakatifu Yohane anasema kwamba Mungu huziongoza Yeye mwenyewe kwa kuzitokea mara kwa mara, kisha kujiondoa, halafu kurudi tena ili kuzizuia zisigeuke na kumwacha kabisa.

 

Matokeo ya Mwisho

Matokeo ya mwisho ya kuupitia huu usiku wa hisi ambamo unatendewa ni uhuru, fadhila na upendo safi kwa Mungu. Unapoupitia utakaso huu, unaingia katika kile ambacho kimapokeo huitwa “Njia ya Mwangazo,” “Njia ya Waliopiga Hatua,” au “Njia ya Sala ya Kutazama Inayomiminwa na Mungu.”

Katika hali hii ya kiroho, maisha yana utukufu mkuu kuliko katika hali yako ya awali, kwa kiwango kisichoweza kupimwa. Unapenda kwa usafi, si kwa ubinafsi. Unakuwa na ujuzi mpya wa Mungu mwenyewe, si ujuzi wa njia za Mungu tu. Mungu husema nawe moja kwa moja, si kwa njia ya picha na mawazo. Unaishi ukiongozwa na Roho wa Mungu, si kwa juhudi zako mwenyewe zilizo njema.


Yaliyomo

 

Shiriki ukurasa huu: