Posągi autorstwa vbaleha; Męczeństwo — autor: Renáta Sedmáková – Adobe Stock
26 września: Święci Kosma i Damian, męczennicy — wspomnienie dowolne
ok. końca III wieku–ok. 287 lub 303
Patroni aptekarzy, cyrulików, osób niewidomych, przemysłu chemicznego, sprzedawców leków, położnych, lekarzy, farmaceutów i chirurgów
Wzywani w obronie przed ślepotą, kamicą nerkową, przepuklinami i zarazą
Kanonizowani przed ustanowieniem Kongregacji do spraw Kanonizacyjnych
Kolor liturgiczny: czerwony
Wersja: Pełna – Skrócona
Kanały podcastu:
Apple – Spotify – iHeart – Audible
Cytat:
Sędzia rozkazał wrzucić ich w wielki ogień, lecz płomienie odskoczyły od nich i zabiły wielu ludzi. Następnie kazał umieścić ich na narzędziu tortur… lecz anioł Pański ich ochronił… Sędzia rozkazał uwięzić trzech, a Kosmę i Damiana kazał ukrzyżować i polecił ludowi obrzucać ich kamieniami. Kamienie jednak wracały ku tym, którzy je rzucali, raniąc wielu. Wtedy sędzia, ogarnięty szaleństwem, kazał trzem braciom stanąć przy krzyżu i rozkazał czterem rycerzom strzelać z łuków do Kosmy i Damiana. Strzały jednak zawracały… Gdy sędzia to ujrzał, zupełnie zbity z tropu i udręczony niemal na śmierć, rozkazał ściąć razem wszystkich pięciu braci. ~Fragment „Złotej legendy”, XIII wiek
Refleksja: Dziś Kościół oddaje cześć świętym Kosmie i Damianowi — braciom bliźniakom, lekarzom i męczennikom, którzy od czasu swej śmierci cieszą się powszechną czcią na Wschodzie i Zachodzie. Niewiele wiadomo o nich z całą pewnością. Wiemy, że byli męczennikami, najprawdopodobniej za panowania rzymskiego cesarza Dioklecjana. To jednak, co przekazały nam legendy, stanowi inspirujące świadectwo wiary i odwagi z czasów wczesnego Kościoła.
Kosma i Damian mogli urodzić się w Cyrrus, na terenie dzisiejszej Syrii, a następnie, w połowie lub pod koniec III wieku, przenieść się nad Zatokę Iskenderun w Cylicji, na terenie dzisiejszej Turcji. Byli bliźniakami, synami chrześcijańskiej matki i być może również chrześcijańskiego ojca, którzy wychowali ich w wierze. Zdobyli wykształcenie w dziedzinie leczenia i zostali lekarzami.
W tamtych czasach wynagrodzenie lekarzy często zależało od ich renomy. Ci, którzy odznaczali się wielkimi umiejętnościami i odnosili sukcesy, często leczyli ludzi zamożnych, otrzymując od nich stałą zapłatę. Inni pobierali opłaty za poszczególne usługi. Według legendy Kosma i Damian, jako chrześcijanie, postanowili ewangelizować w znacznej mierze pogańską społeczność, w której żyli, czyniąc coś niezwykłego. Oferowali leczenie za darmo! Ta działalność miłosierna przyniosła im przydomek „Anargyroi”, czyli „bez srebra”. Ich postępowanie, sprzeczne z panującymi zwyczajami, zwróciło uwagę współmieszkańców i przyciągnęło wielu do wiary. Legendy podają, że byli znakomitymi lekarzami, którzy uzdrowili wielu ludzi, być może bardziej dzięki modlitwie niż wiedzy medycznej. Jedna z legend głosi, że jako pierwsi przeszczepili nogę człowiekowi po amputacji, co często przedstawia się w sztuce.
W 284 roku Dioklecjan został cesarzem rzymskim i podjął liczne reformy w cesarstwie. W 303 roku zaczął wydawać serię edyktów, które doprowadziły do prześladowań w całym cesarstwie i śmierci wielu chrześcijan. Wcześniej prześladowania miały bardziej lokalny i sporadyczny charakter. Około roku 287 lub 303 (przekazy są sprzeczne) rzymski prefekt Cylicji, Lizjasz, aresztował bliźniaków Kosmę i Damiana. Znani chrześcijanie często jako pierwsi stawali się celem prześladowań.
Zgodnie z ówczesnym zwyczajem braciom dano możliwość publicznego wyrzeczenia się wiary i oddania czci rzymskim bogom, aby mogli ocalić życie. Odmówili i zostali skazani na śmierć. Różne legendy związane z ich śmiercią podają, że najpierw poddano ich torturom, próbując zmusić do spełnienia żądań prefekta. Zostali jednak cudownie zachowani od cierpienia i nie odnieśli żadnych obrażeń. Następnie wielokrotnie próbowano ich zabić przez utopienie, ogień, strzały z łuków i ukamienowanie, lecz każda próba kończyła się niepowodzeniem. Ostatecznie Kosma i Damian wraz z trzema swoimi braćmi zostali ścięci.
Uważa się, że Kosma i Damian zostali pochowani w mieście Cyrrus, które mogło być miejscem ich narodzin. Od tamtej pory cieszą się powszechną czcią. Ich wstawiennictwu przypisuje się wiele cudownych uzdrowień. W ciągu stulecia po ich męczeństwie wzniesiono ku ich czci kościoły w Jerozolimie, Egipcie i Mezopotamii.
W VI wieku cesarz rzymski Justynian I uczcił tych świętych, odbudowując miasto, w którym zostali pochowani. Wkrótce potem cesarz doznał cudownego uzdrowienia za ich wstawiennictwem. Z wdzięczności sprowadził ich relikwie do Konstantynopola, gdzie wzniósł ku ich czci kościół, który stał się popularnym miejscem pielgrzymek. W tym kościele narodził się zwyczaj, zgodnie z którym wierni spędzali całą noc na modlitwie przy ich grobie, prosząc o cudowne uzdrowienie ze swoich dolegliwości. Na przestrzeni wieków odnotowano wiele cudów.
Również w VI wieku papież Symmach włączył imiona Kosmy i Damiana do Kanonu Rzymskiego (I Modlitwy eucharystycznej), a papież Feliks IV przekształcił pogańską świątynię z IV wieku, znajdującą się w Rzymie na Forum Pokoju, nadając jej nazwę bazyliki Świętych Kosmy i Damiana. Choć była ona wielokrotnie odnawiana, mozaiki z V wieku przedstawiające ich dzieje należą do najbardziej czczonych dzieł sztuki sakralnej w Rzymie.
Choć dokładne historyczne szczegóły życia i męczeństwa świętych Kosmy i Damiana poznamy dopiero wtedy, gdy osiągniemy chwałę nieba, cnoty, które uosabiają, powinny być dla nas źródłem inspiracji i otuchy. Ich dzieło ewangelizacji poprzez bezpłatną i bezinteresowną służbę w imię Chrystusa jest godne naśladowania. Ich heroiczne męczeństwo ukazuje nam cnoty odwagi i wierności Chrystusowi. Ich cudowne wstawiennictwo za chorymi powinno nas zachęcać, byśmy także dziś polegali na ich wstawiennictwie za tymi, którzy cierpią z powodu choroby.
Modlitwa: Święci Kosmo i Damianie, dotknięci przez Chrystusa, staraliście się dzielić swoją wiarą w Niego poprzez bezinteresowną i bezpłatną służbę wszystkim, którzy potrzebowali waszej opieki lekarskiej. Gdy was prześladowano, trwaliście mocno w wierze, wybierając raczej śmierć niż grzech. Proszę, módlcie się za mnie, abym naśladował wasz przykład bezinteresownej służby innym i miał odwagę świadczyć o Chrystusie bez względu na cenę. Powierzam wam również dzisiaj wszystkich, którzy są chorzy i potrzebują waszych modlitw. Święci Kosmo i Damianie, módlcie się za mnie. Jezu, ufam Tobie.
Święci i święta roku liturgicznego
Tomy I–IV
Dalsza lektura:
Wszyscy święci dzisiejszego dnia
(Wersja skrócona)
26 września: Święci Kosma i Damian, męczennicy — wspomnienie dowolne
Ok. końca III wieku–ok. 287 lub 303
Patroni aptekarzy, balwierzy, osób niewidomych, przemysłu chemicznego, sprzedawców leków, położnych, lekarzy, farmaceutów i chirurgów
Wzywani w obronie przed ślepotą, kamicą nerkową, przepukliną i zarazą
Kanonizowani przed ustanowieniem Kongregacji do spraw kanonizacyjnych
Dziś Kościół oddaje cześć świętym Kosmie i Damianowi — braciom bliźniakom, lekarzom i męczennikom, którzy od chwili śmierci cieszą się powszechną czcią na Wschodzie i Zachodzie. Legendy opowiadają o życiu braci, którzy mogli urodzić się w Cyrrus, na terenie dzisiejszej Syrii, a następnie przenieść się do Cylicji, na terenie dzisiejszej Turcji, w połowie lub pod koniec III wieku. Wychowani w wierze, zgłębili sztukę leczenia i zostali lekarzami.
Zamiast pobierać opłaty za swoje usługi, bracia postanowili ewangelizować swoją w większości pogańską społeczność, oferując bezpłatne leczenie. Ich działalność dobroczynna przyciągnęła wielu do wiary i przyniosła im miano „Anargyroi”, co oznacza „bez srebra”. Legendy mówią, że byli znakomitymi lekarzami, którzy uzdrowili wielu ludzi, być może bardziej dzięki modlitwie niż wiedzy medycznej. Według jednej z legend jako pierwsi przeszczepili nogę osobie po amputacji — wydarzenie to jest często przedstawiane w sztuce.
W 303 roku cesarz rzymski Dioklecjan wydał serię edyktów, które doprowadziły do prześladowań w całym cesarstwie i śmierci wielu chrześcijan. Około 287 lub 303 roku (przekazy są sprzeczne, rzymski prefekt Cylicji Lizjasz aresztował Kosmę i Damiana. Chrześcijanie zajmujący znaczącą pozycję często jako pierwsi stawali się celem prześladowań.
Braciom dano możliwość ocalenia życia przez publiczne wyrzeczenie się wiary i oddanie czci rzymskim bogom. Odmówili i zostali skazani na śmierć. Różne legendy podają, że podczas tortur byli w cudowny sposób chronieni przed cierpieniem i obrażeniami. Wszelkie próby zabicia ich przez utopienie, ogień, strzały i ukamienowanie kończyły się niepowodzeniem. Ostatecznie Kosma i Damian wraz z trzema swoimi braćmi zostali ścięci.
Kosma i Damian mogli zostać pochowani w Cyrrus, prawdopodobnym miejscu ich narodzin. Od tamtej pory cieszą się powszechną czcią, a ich wstawiennictwu przypisuje się wiele cudownych uzdrowień. Wkrótce po ich męczeństwie wzniesiono ku ich czci kościoły w Jerozolimie, Egipcie i Mezopotamii.
W VI wieku cesarz Justynian I uczcił tych świętych, odbudowując miasto, w którym zostali pochowani. Niedługo potem cesarz doznał cudownego uzdrowienia za ich wstawiennictwem. Z wdzięczności sprowadził ich relikwie do Konstantynopola, gdzie zbudował ku ich czci kościół, który stał się popularnym celem pielgrzymek. Tam zrodził się zwyczaj, zgodnie z którym wierni trwali przez całą noc na modlitwie przy ich grobie, prosząc o cudowne uzdrowienie ze swoich dolegliwości. Na przestrzeni wieków odnotowano wiele cudów.
Również w VI wieku papież Symmach włączył imiona Kosmy i Damiana do Kanonu Rzymskiego (I Modlitwy eucharystycznej), a papież Feliks IV przekształcił pogańską świątynię z IV wieku w Rzymie w bazylikę Świętych Kosmy i Damiana. Choć była ona wielokrotnie odnawiana, mozaiki z V wieku przedstawiające ich dzieje należą do najbardziej czczonych dzieł sztuki sakralnej w Rzymie.
Święci Kosmo i Damianie, dotknięci przez Chrystusa, dzieliliście się swoją wiarą w Niego poprzez bezinteresowną i bezpłatną służbę wszystkim, którzy potrzebowali waszej opieki lekarskiej. Gdy was prześladowano, trwaliście mocno w wierze, wybierając raczej śmierć niż grzech. Proszę, módlcie się, abym naśladował wasz przykład bezinteresownej służby i odważnie świadczył o Chrystusie bez względu na cenę. Powierzam wam również wszystkich, którzy są chorzy i potrzebują waszych modlitw. Święci Kosmo i Damianie, módlcie się za mnie. Jezu, ufam Tobie.

