मराठी

धन्य मारी रोज द्युरोशे

मुख्य छायाचित्र: विकिमीडियावरून; विशेष छायाचित्र: जार्विस, फ्लिकरवरून

6 ऑक्टोबर: धन्य मारी रोज द्युरोशे, कुमारी—अमेरिकेतील ऐच्छिक स्मृतिदिन

1811–1849
आजारी व्यक्तींच्या आणि ज्यांच्या आई-वडिलांपैकी एकाचे निधन झाले आहे अशांच्या आश्रयदात्री
पोप जॉन पॉल दुसरे यांनी 23 मे 1982 रोजी त्यांना ‘धन्य’ घोषित केले.
उपासनाविधीचा रंग: पांढरा
आवृत्ती: संपूर्ण – संक्षिप्त

वचने:
येशू आणि मरिया यांच्या पवित्र हृदयांत मी सदैव तुमच्याशी एकरूप आहे.

येणाऱ्या अडचणींवर मात करण्यासाठी आपण एकमेकांना मदतीचा हात देऊ या.
देव आणि धन्य कुमारी मरिया यांच्या मदतीची आपण विश्वासाने वाट पाहतो.
जो तुमचे रक्षण करतो, तो तुम्हाला कधीही सोडणार नाही, असा विश्वास बाळगा.
प्रार्थनेत देवाला भेटायला कधीही विसरू नका.
धीर धरा, देव तुम्हाला सोडणार नाही.
आपली प्रीती तेजाने झळकणाऱ्या ज्योतीसारखी असो आणि ती आपल्या सभोवतालच्या सर्वांना सद्गुणांचा मार्ग दाखवो.
~धन्य मारी रोज द्युरोशे यांची मानली जाणारी वचने

चिंतन: युलाली मेलानी द्युरोशे या शेती करणाऱ्या एका सधन आणि निष्ठावान कॅथलिक कुटुंबातील अकरा अपत्यांपैकी दहाव्या होत्या. त्यांचे जन्मगाव सँत-आंत्वान-सुर-रिशल्यु हे कॅनडातील क्युबेकच्या मॉंतेरेजी प्रदेशात वसलेले शेतीप्रधान गाव, मॉन्ट्रियालच्या वायव्येस सुमारे तीस मैलांवर होते. त्यांच्या तीन भावंडांचे लहानपणीच निधन झाले. त्यांच्या बहिणींपैकी एक जण धर्मभगिनी झाली, तर तीन भाऊ धर्मगुरू झाले. 1763 पासून त्यांचे गाव ब्रिटिश राजवटीखाली असले, तरी गावाने आपली फ्रेंच-कॅथलिक ओळख दृढपणे जपली. गावातील चर्च हे सामाजिक, शैक्षणिक आणि आध्यात्मिक जीवनाचे केंद्र होते.

लहानपणापासूनच युलाली यांच्या वागण्यात दृढ कॅथलिक श्रद्धा, सदाचार आणि विवेक दिसून येत असे. त्यांच्या मनमिळाऊ स्वभावामुळे ओळखीच्या लोकांना त्या फार प्रिय होत्या. वयाच्या दहाव्या वर्षापर्यंत त्यांचे आजोबा त्यांना घरीच शिकवत होते. आजोबांच्या निधनानंतर त्यांना नदीच्या पलीकडे असलेल्या सँ-दनी येथील नोत्र-दाम धर्मसंघाच्या निवासी शाळेत पाठवण्यात आले. वयाच्या बाराव्या वर्षी त्यांनी प्रथम पवित्र परमप्रसाद स्वीकारला. त्यानंतर प्रकृती अस्वस्थ असल्यामुळे सुमारे चार वर्षे एका स्थानिक धर्मगुरूंनी त्यांना पुन्हा घरीच शिकवले. त्या काळात त्यांची बहीण सेराफीन मॉन्ट्रियालला गेली होती. तिथे ती नोत्र-दाम धर्मसंघाच्या भगिनी चालवत असलेल्या निवासी शाळेत शिकत होती. शालेय शिक्षण पूर्ण झाल्यावर त्याच धर्मसंघात प्रवेश करण्याचा तिचा विचार होता. बहिणीच्या पावलावर पाऊल ठेवण्याच्या इच्छेने युलाली वयाच्या सोळाव्या वर्षी त्याच निवासी शाळेत दाखल झाल्या. सेराफीनने पुढे धर्मसंघात प्रवेश केला, पण युलाली यांना दीर्घकालीन आजारामुळे दोन वर्षांनी घरी परतावे लागले. त्यामुळे धर्मभगिनी म्हणून त्या धर्मसंघात प्रवेश करण्याची त्यांची संधी हुकली. याचे त्यांना फार दुःख झाले, तरी त्यांची श्रद्धा दृढ राहिली आणि त्यांनी आपला सदाचारी स्वभाव जपला.

1830 मध्ये युलाली मॉन्ट्रियालहून घरी परतल्यानंतर थोड्याच काळात त्यांच्या आईचे निधन झाले. त्यामुळे अवघ्या एकोणिसाव्या वर्षी घर सांभाळण्याची जबाबदारी त्यांच्यावर येऊन पडली. एका वर्षाने त्यांचे बंधू फादर तेओफिल यांची नेमणूक बेलॉय येथील सँ-मात्यू धर्मग्रामाचे प्रमुख धर्मगुरू म्हणून झाली. हे ठिकाण त्यांच्या घरापासून दक्षिणेला पंधरा मैलांवर होते. त्यांनी आपल्या वडिलांना आणि भावंडांना आपल्याकडे राहायला येण्यास राजी केले. पुढील बारा वर्षे युलाली यांनी कुटुंबाची काळजी घेतली आणि आपल्या भावाच्या सचिव म्हणून धर्मग्रामातही काम केले. त्यांनी गरीब आणि आजारी लोकांकडे आस्थेने लक्ष दिले आणि मुलांच्या शिक्षणासह धर्मग्रामातील अनेक उपक्रमांचे आयोजन करण्यास मदत केली. सतत विविध उपक्रम चालणाऱ्या या धर्मग्रामातील त्यांची सेवा अनेक प्रकारे फलदायी ठरली. धर्मग्रामातील तसेच आसपासच्या समाजातील लोकांना भेडसावणाऱ्या अनेक समस्या त्यांनी जवळून पाहिल्या. त्यांत औपचारिक शिक्षणाची गंभीर उणीव विशेष ठळक होती. त्यामुळे धर्मसंघीय जीवनात प्रवेश करण्यासाठी पुन्हा प्रयत्न करावा, अशी इच्छा त्यांच्या मनात रुजली. विशेषतः गरीब आणि ग्रामीण भागातील मुलांसह सर्व मुलांच्या शिक्षणासाठी स्वतःला वाहून घेणाऱ्या धर्मभगिनींची किती गरज आहे, हे त्यांना उमगले. धर्मग्रामातील सेवेच्या पहिल्या दहा वर्षांत या पाचारणाला प्रतिसाद देण्याची त्यांची इच्छा अधिकाधिक दृढ होत गेली.

1841 मध्ये युलाली यांना समजले की शेजारच्या लाँगयुई येथील प्रमुख धर्मगुरू, येशू आणि मरिया यांच्या पवित्र नामांच्या भगिनींच्या शिक्षणकार्याला वाहिलेल्या धर्मसंघाला फ्रान्सहून आपल्या धर्मप्रांतात आणण्याचा प्रयत्न करत होते. हीच आपली संधी आहे असे युलाली यांना वाटले. म्हणून त्या आणि त्यांची एक मैत्रीण यांनी भगिनी येताच त्यांच्या धर्मसंघात सामील होण्याची तयारी दर्शवली. मात्र शेवटी भगिनींनी फ्रान्समध्येच राहण्याचा निर्णय घेतला आणि आमंत्रण नाकारले. 

शिक्षणकार्य करणाऱ्या धर्मभगिनींची गरज अजूनही तितकीच निकडीची असल्यामुळे मॉन्ट्रियालच्या बिशपांनी आपल्या धर्मप्रांतातच एक धर्मसंघ स्थापन करण्याचे ठरवले. युलाली यांची भेट घेतल्यावर या धर्मसंघात प्रवेश घेणारी पहिली उमेदवार म्हणून त्या अतिशय योग्य ठरतील, अशी बिशपांची खात्री झाली. युलाली यांनी संमती दिली आणि इतर दोन तरुणींसह क्युबेकमध्ये येशू आणि मरिया यांच्या पवित्र नामांच्या भगिनींच्या धर्मसंघाची मुहूर्तमेढ रोवली. त्यांनी फ्रान्समधील धर्मसंघाचे नाव तर घेतलेच, पण त्याची जीवननियमावलीही स्वीकारली.

२८ फेब्रुवारी १८४४ रोजी, वयाच्या तेहतीसाव्या वर्षी, युलालीने नवशिक्षिका म्हणून प्रवेश घेतला, संघाचा धार्मिक पोशाख धारण केला आणि सिस्टर मारी-रोझ हे नाव घेतले. आणखी दोन स्त्रिया तिच्यासोबत दाखल झाल्या. त्यांनी सिस्टर अॅग्नेस आणि सिस्टर मारी-मादलेन ही नावे घेतली. अलीकडेच फ्रान्सहून आलेले आणि ‘ऑब्लेट्स ऑफ मेरी’ या संघाचे सदस्य असलेले फादर झाँ-मारी फ्रांस्वा आलार हे त्यांचे आध्यात्मिक मार्गदर्शक होते. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली पुढील काही महिने या तिघींनी धार्मिक जीवनाची तयारी केली. ८ डिसेंबर १८४४ रोजी नवशिक्षिकांनी आपली पहिली व्रते घेतली आणि बिशपांनी सिस्टर मारी-रोझ यांची संघाच्या प्रमुखपदी नेमणूक केली.

पुढील सहा वर्षांत मदर मारी-रोझ यांना स्थानिक चर्चमधील राजकारण आणि बदनामी यांसह अनेक अडचणींना तोंड द्यावे लागले. तरीही तरुणांच्या गरजा भागवणारा धर्मभगिनींचा संघ उभा करण्याच्या आपल्या निश्चयावर त्या ठाम राहिल्या. शिक्षण आणि धार्मिक जडणघडण या त्या काळातील सर्वांत निकडीच्या गरजा आहेत, हे त्यांनी ओळखले आणि इतर तरुणींना या सेवाकार्यात मार्गदर्शन केले.

दीर्घकाळच्या आजारपणामुळे १८४९ मध्ये मदर मारी-रोझ यांचे निधन झाले. त्या वेळी येशू आणि मरिया यांच्या पवित्र नामांच्या धर्मभगिनींच्या संघात तीस शिक्षिका, सात नवशिक्षिका आणि प्रवेशाची तयारी करणाऱ्या सात उमेदवार होत्या. त्यांच्या चार मठांमध्ये ४४८ विद्यार्थी शिकत होते. मदर मारी-रोझ यांच्या निधनानंतरही संघाचा विस्तार होत राहिला. स्थापनेनंतर एका शतकाने, १९४४ मध्ये, जगभरातील २१२ संस्थांमध्ये ३,३६७ धर्मभगिनी ५७,२९९ विद्यार्थ्यांना शिकवत होत्या. १९२७ मध्ये मदर मारी-रोझ यांच्या संतपदाच्या प्रस्तावासाठी माहिती संकलित करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली. १९७९ मध्ये पोप जॉन पॉल दुसरे यांनी त्यांना धन्य घोषित केले आणि अशा रीतीने भविष्यातील संतपद घोषणेचा मार्ग मोकळा झाला.

धन्य मारी-रोझ द्युरोशे यांनी आपल्या परिसरातील एक गरज ओळखली. ती पूर्ण करण्यासाठी देव आपल्याला बोलावत आहे, असे त्यांना जाणवले आणि योग्य वेळ येताच त्यांनी देवाच्या इच्छेनुसार कृती केली. नोत्र-दाम धर्मसंघात सुरुवातीला प्रवेश मिळाला नाही, हा त्यांना एक अडथळा वाटला असेल. पण देवाने त्यातून नवा धर्मसंघ स्थापन करण्याची संधी दिली. पुढे या संघाने कॅनडा, संयुक्त संस्थाने आणि जगभर इतरांपर्यंत ख्रिस्ती श्रद्धा पोहोचवली.

या पवित्र स्त्रीचा सन्मान करताना, आपल्या जीवनात आलेल्या आणि सुरुवातीला निराश करणाऱ्या एखाद्या अडथळ्याचा विचार करा. तो आपल्या प्रभूकडे सोपवा. कदाचित ते फक्त एक वळण असेल, जे तुम्हाला अशा अधिक गौरवशाली मार्गावर नेईल, जिथे देव तुमच्याद्वारे आपल्या गौरवासाठी आणि आत्म्यांच्या तारणासाठी कार्य करू इच्छितो.

प्रार्थना: हे धन्य मारी-रोझ द्युरोशे, तरुणांना श्रद्धेचे शिक्षण द्यावे आणि चांगले व श्रद्धावान कॅथलिक होण्यासाठी आवश्यक असलेले जीवनाचे अनेक धडे त्यांना शिकवावेत, अशी तुमच्या अंतःकरणाची तळमळ होती. किशोरवयात धर्मव्रती जीवनात प्रवेश करण्याची तुमची इच्छा पूर्ण झाली नाही, तरी पुढे देवाने तुमच्याद्वारे त्याहून कितीतरी अधिक कार्य केले. माझ्यासाठी प्रार्थना करा, की देवाची सेवा करण्याची आणि लोकांना त्याची अधिक ओळख करून देण्याची उत्कट इच्छा माझ्या अंतःकरणात पेटत राहो. माझ्यासमोर येणारा प्रत्येक अडथळा मला निराश न करता देवाच्या अधिक व्यापक योजनेत आशा ठेवण्यास प्रेरणा देवो. हे धन्य मारी-रोझ, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

हे चिंतन या ग्रंथातून घेतले आहे:

उपासना वर्षातील संत आणि सण
खंड १ ते ४


अधिक वाचन:

कॅथलिक संत & सण

येशू आणि मरिया यांच्या पवित्र नामाच्या धर्मभगिनी

कॅथलिक विश्वकोश

कॅनडातील कॅथलिक बिशपांची परिषद

श्रद्धा एनडी

कॅथलिक संस्कृती

कॅथलिक संतांची माहिती

विकिपीडिया

आजचे सर्व संत

उपासना वर्षातील सर्व संत

संतांची वर्णानुक्रमे संपूर्ण यादी>>>


(संक्षिप्त आवृत्ती)

६ ऑक्टोबर: धन्य मारी-रोझ द्युरोशे, कुमारी — अमेरिकेतील ऐच्छिक स्मृतिदिन

१८११–१८४९
आजारी व्यक्तींच्या आणि ज्यांचे आई किंवा वडील वारले आहेत अशांच्या आश्रयदात्री
पोप जॉन पॉल दुसरे यांनी २३ मे १९८२ रोजी त्यांना धन्य घोषित केले

कॅनडातील क्युबेक प्रांतातल्या सँत-अँत्वान-सुर-रिशल्यू या गावात, एका सधन आणि श्रद्धावान कॅथलिक शेतकरी कुटुंबात युलाली मेलानी द्युरोशेचा जन्म झाला. अकरा भावंडांपैकी ती दहावी होती. तिची एक बहीण धर्मभगिनी झाली आणि तीन भाऊ धर्मगुरू झाले. 

लहानपणी युलाली सर्वांची लाडकी होती. तिच्या वागण्यात दृढ श्रद्धा, सदाचरण, समंजसपणा आणि प्रेमळपणा दिसून येत असे. प्रकृती नाजूक असल्यामुळे तिचे काही शिक्षण निवासी शाळेत, तर काही घरी झाले. वयाच्या सोळाव्या वर्षी तिने आपली बहीण सेराफीन हिच्या पावलावर पाऊल ठेवले. धर्मभगिनी होण्याच्या आशेने तिने मॉन्ट्रियालमध्ये नोत्र-दाम धर्मसंघाच्या भगिनी चालवत असलेल्या निवासी शाळेत प्रवेश घेतला. दीर्घकाळच्या आजारपणामुळे ती संधी तिच्या हातून गेली. तिचे मन खट्टू झाले, तरी तिची श्रद्धा आणि सदाचरण अबाधित राहिले.

१८३० मध्ये युलाली घरी परतल्यानंतर थोड्याच दिवसांत तिची आई वारली. त्यामुळे वयाच्या एकोणिसाव्या वर्षीच घर सांभाळण्याची जबाबदारी तिच्यावर आली. एका वर्षानंतर तिच्या भावाची नेमणूक त्यांच्या घरापासून पंधरा मैल दक्षिणेला असलेल्या एका धर्मग्रामाचा प्रमुख धर्मगुरू म्हणून झाली. त्याने वडिलांना आणि भावंडांना आपल्याबरोबर राहायला येण्यास राजी केले. पुढील बारा वर्षे युलालीने कुटुंबाची काळजी घेतली आणि भावाची सचिव म्हणून काम केले. त्याचबरोबर तिने गरीब व आजारी लोकांची सेवा केली आणि तरुणांच्या शिक्षणासह धर्मग्रामातील अनेक उपक्रमांचे आयोजन केले. गरीब आणि ग्रामीण भागांत शिकवणाऱ्या धर्मभगिनींची गरज पाहून तिच्या मनात धर्मव्रती जीवनात प्रवेश करण्याची ओढ पुन्हा जागी झाली. 

१८४१ मध्ये युलालीला कळले की शेजारच्या धर्मग्रामातील प्रमुख धर्मगुरूंना शिक्षणकार्य करणाऱ्या येशू आणि मरिया यांच्या पवित्र नामांच्या धर्मभगिनींच्या फ्रेंच संघाला आपल्या धर्मप्रांतात आणायचे होते. त्या भगिनी येताच त्यांच्या संघात सामील होण्याची तयारी युलाली आणि तिच्या एका मैत्रिणीने दर्शवली. मात्र, अखेरीस त्या भगिनींनी फ्रान्समध्येच राहण्याचा निर्णय घेतला. 

अध्यापन करणाऱ्या धर्मभगिनींची नितांत गरज असल्याने मॉन्ट्रियलच्या बिशपांनी स्वतःचा धर्मसंघ स्थापन करण्याचे ठरवले. युलालीला भेटल्यानंतर या संघाची पहिली उमेदवार म्हणून ती उत्तम ठरेल, याची त्यांना खात्री पटली. फ्रेंच धर्मसंघाचे नाव आणि नियमावली स्वीकारून युलाली व आणखी दोन तरुणींनी क्वेबेकमध्ये ‘येशू आणि मरिया यांच्या पवित्र नावांच्या धर्मभगिनी’ हा धर्मसंघ स्थापन केला.

२८ फेब्रुवारी १८४४ रोजी, वयाच्या तेहत्तिसाव्या वर्षी, युलालीने नवशिष्यावस्थेत प्रवेश केला, धर्मवस्त्र धारण केले आणि सिस्टर मारी-रोझ हे नाव घेतले. सिस्टर आग्नेस आणि सिस्टर मारी-मादलेनही तिच्यासोबत सामील झाल्या. पुढील काही महिने त्यांनी धर्मजीवनाचे प्रशिक्षण घेतले आणि ८ डिसेंबर १८४४ रोजी अंतिम व्रते घेतली. संघप्रमुख म्हणून नियुक्त झालेल्या मदर मारी-रोझ यांनी स्थानिक चर्चमधील गटबाजी आणि बदनामी यांना धैर्याने तोंड देत तरुणांच्या गरजा पूर्ण करणारा धर्मभगिनींचा संघ उभा केला. शिक्षण आणि श्रद्धेतील जडणघडण या तातडीच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी त्यांनी इतर तरुणींना मार्गदर्शन केले.

दीर्घकाळच्या आजारपणामुळे १८४९ मध्ये मदर मारी-रोझ यांचे निधन झाले. त्या वेळी ‘येशू आणि मरिया यांच्या पवित्र नावांच्या धर्मभगिनी’ या संघात अध्यापन करणाऱ्या ३० धर्मभगिनी, ७ नवशिष्या आणि नवशिष्यावस्थेच्या प्रवेशाची तयारी करणाऱ्या ७ उमेदवार होत्या. संघाच्या चार कॉन्व्हेंटमध्ये ४४८ विद्यार्थी शिकत होते. स्थापनेनंतर शंभर वर्षांनी, १९४४ मध्ये, जगभरातील २१२ संस्थांमध्ये ३,३६७ धर्मभगिनी ५७,२९९ विद्यार्थ्यांना शिकवत होत्या. १९७९ मध्ये पोप जॉन पॉल द्वितीय यांनी मदर मारी-रोझ यांना धन्य घोषित केले. त्यामुळे भविष्यात त्यांना संत घोषित करण्याचा मार्ग मोकळा झाला.

हे धन्य मारी-रोझ दुरोशे, तरुणांना श्रद्धेचे शिक्षण द्यावे आणि चांगले कॅथलिक होण्यासाठी आवश्यक ते सर्व त्यांना शिकवावे, अशी तुमच्या हृदयाची तळमळ होती. समर्पित धर्मजीवनात प्रवेश करण्याची तुमची सुरुवातीची आशा पूर्ण झाली नाही, तरी देवाने तुमच्याद्वारे त्याहून कितीतरी मोठे कार्य घडवले. देवाची सेवा करण्याची आणि लोकांना त्याची अधिक चांगली ओळख करून देण्याची उत्कट इच्छा माझ्या हृदयात पेटून उठावी आणि माझ्यासमोर येणाऱ्या प्रत्येक अडथळ्यातून देवाच्या अधिक व्यापक योजनेत मला आशा मिळावी, म्हणून प्रार्थना करा. हे धन्य मारी-रोझ, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

पूर्ण आवृत्तीकडे परत जा