20 ऑक्टोबर: क्रूसाचे संत पौल, धर्मगुरू—अमेरिकेत: ऐच्छिक स्मृतिदिन
(अमेरिकेबाहेर 19 ऑक्टोबर)
1694–1775
हंगेरी आणि इटलीतील ओवादा यांचे आश्रयदाते संत
पोप पायस नववे यांनी 29 जून 1867 रोजी त्यांना संत घोषित केले
उपासनाविधीचा रंग: पांढरा
आवृत्ती: संपूर्ण – संक्षिप्त
पॉडकास्ट वाहिन्या:
ॲपल – स्पॉटिफाय – आयहर्ट – ऑडिबल
उद्धरण:
त्याच्या दयापूर्ण कृतीला तुम्ही विश्वासूपणे प्रतिसाद दिला पाहिजे. त्याच्या सार्वभौम प्रतापासमोर आपण स्वतः काहीच नाही हे जाणून अधिकाधिक नम्र व्हा, या सर्व देणग्यांचा त्याग करा आणि सर्वस्वरहित, पूर्ण रिक्त अवस्थेत राहा. त्याच वेळी या सर्व देणग्यांचे पूर्ण होमबलिदान अर्पण करा आणि त्या तुमच्या हृदयाच्या धूपपात्रात ठेवा. म्हणजे देवाच्या प्रेमाने प्रज्वलित होऊन त्या परम कल्याणस्वरूप देवाच्या सर्वोच्च प्रतापासमोर सुगंधी धुपाप्रमाणे वर चढतील. ~ क्रूसाचे संत पौल यांनी मदर मेरी क्रुसिफाइड यांना लिहिलेल्या पत्रातून
चिंतन: पाओलो फ्रांचेस्को दानेई, जे आज क्रूसाचे संत पौल म्हणून ओळखले जातात, त्यांचा जन्म आजच्या वायव्य इटलीतील ओवादा येथे झाला. सोळा जणांच्या कुटुंबात, बाल्यावस्था पार केलेल्या सहा मुलांपैकी ते सर्वांत मोठे होते. त्यांचे आईवडील श्रद्धावान कॅथलिक होते आणि त्यांनी आपल्या मुलांच्या मनातही ही श्रद्धा रुजवली. त्यांचे वडील व्यापारी आणि दृढ श्रद्धेचे होते. सांसारिक संपत्तीपेक्षा देव आणि संतांचे जीवन यांना ते अधिक महत्त्व देत. पौलांच्या भक्तिमान आईने मुलांना परमपवित्र मरियेची भक्ती करायला शिकवले. ती त्यांना ख्रिस्ताचे दुःखसहन आणि संतांची, विशेषतः वाळवंटात एकांतवास करणाऱ्या तपस्व्यांची, चरित्रे सांगत असे. यातून पौलांच्या मनात दृढ श्रद्धा जागी झाली आणि प्रार्थनेची व एकांताची ओढ निर्माण झाली. ती ओढ आयुष्यभर टिकली. पुढे ते आपल्या आईविषयी म्हणत, “देवाच्या दयेने माझे तारण होईल अशी मला आशा आहे. ते झाले, तर ते माझ्या आईने दिलेल्या शिकवणीमुळेच होईल.” लहानपणीच त्यांचे प्रार्थनाजीवन अधिक गहिरे झाले. त्यांना शरीरसंयमाची साधना आवडत असे आणि ख्रिस्ताच्या दुःखसहनाचे चिंतन करताना अनेकदा त्यांच्या डोळ्यांत अश्रू येत.
पौल सात वर्षांचे असताना त्यांचे कुटुंब जवळच्या क्रेमोलिनो या नगरात राहायला गेले. तेथे कार्मेल धर्मसंघाच्या धर्मगुरूंकडून त्यांनी प्राथमिक शिक्षण घेतले. ते मेहनती विद्यार्थी होते. प्रार्थना आणि अभ्यास यांसाठी ते वेळ राखून ठेवत, दररोज मिस्साबलिदानाला उपस्थित राहत आणि शक्य तितक्या वेळा पवित्र कम्युनियन ग्रहण करत. ते सोळा वर्षांचे झाल्यावर त्यांचे कुटुंब पुन्हा दुसरीकडे राहायला गेले. शिक्षण पूर्ण करण्यासाठी पौलांना जेनोआ येथे एका कुटुंबाकडे राहायला पाठवण्यात आले.
पॉल सुमारे वीस वर्षांचा असताना त्याने आपल्या धर्मग्रामाच्या धर्मगुरूंचे एक प्रवचन ऐकले. ते ऐकताना त्याच्या अंतःकरणात अचानक एक स्पष्ट प्रकाश पडला आणि आपण किती दयनीय अवस्थेत आहोत, याची त्याला जाणीव झाली. पुढे तो त्या क्षणाचा उल्लेख आपल्या मनपरिवर्तनाचा क्षण म्हणून करीत असे. आपल्या पापांची खोल जाणीव झाल्याने त्याने आपल्या धर्मग्रामाच्या धर्मगुरूंकडे सर्व पापांची कबुली दिली. प्रत्येक पाप, आसक्ती आणि अनुचित इच्छा यांपासून शुद्ध व्हावे, अशी त्याची इच्छा होती. त्यानंतर त्याची सद्गुणांत वाढ झाली आणि अधिक प्रार्थना व प्रायश्चित्त करण्याची इच्छा त्याच्यात निर्माण झाली. त्याचे प्रायश्चित्त अधिक कठोर होत गेले—तो स्वतःला फटके मारीत असे, लाकडी फळीवर झोपत असे, उपवास करीत असे आणि ख्रिस्ताच्या दुःखसहनात अधिक पूर्णपणे सहभागी होण्याचा प्रयत्न करीत असे. आपल्या जीवनातील त्या काळाविषयी तो म्हणाला, “त्या सुरुवातीच्या वर्षांत आपल्या प्रभूने माझ्या अंतःकरणात दोन गोष्टींची तीव्र भूक जागवली: पवित्र परमप्रसादाची आणि दुःख सहन करण्याची.”
पॉलचे प्रार्थनाजीवन जसे अधिक गहिरे होत गेले, तसे त्याला होणारे मोहही अधिक तीव्र होत गेले. आपल्या अंतःकरणात किती प्रखर संघर्ष चालला आहे, हे त्याला दिसत होते आणि आपण ख्रिस्ताचे सैनिक झाले पाहिजे, हेही त्याला उमगले. १७१५ साली पोप क्लेमेंट अकरावे यांनी तरुणांना ऑटोमन साम्राज्याविरुद्धच्या युद्धात व्हेनिसच्या प्रजासत्ताकाला मदत करण्याचे आवाहन केले. ख्रिस्तासाठी लढण्याचा हा आपला मार्ग असू शकेल, असे वाटून पॉलने सैन्यात भरती होण्याचे ठरवले. भरती झाल्यावरही तो तितक्याच उत्कटतेने प्रार्थना करीत राहिला आणि सद्गुणांचे आचरण करीत राहिला. एके दिवशी लढाईवर पाठवले जाण्याची वाट पाहत असताना तो क्रेमा शहरातील एका चर्चमध्ये गेला. तिथे देवाने त्याला अगदी स्पष्टपणे आणि ठामपणे जाणवून दिले की, देव त्याला ज्या लढ्यासाठी बोलावत होता, त्याचा उद्देश कितीतरी उच्च आणि उदात्त होता. त्यामुळे त्याला सैनिकी सेवेतून सन्मानाने मुक्त करण्यात आले आणि तो घराकडे निघाला. नोव्हेल्लो या गावात तो एका श्रीमंत, निःसंतान वृद्ध दांपत्याकडे राहिला. त्या दोघांना पॉलचा इतका लळा लागला की त्यांनी त्याला आपला वारस करायचे ठरवले. पण पॉलने नकार दिला, कारण त्याला या जगातले काहीही नको होते.
घरी परतल्यावर पॉल आपल्या धर्मग्रामाच्या धर्मगुरूंच्या आध्यात्मिक मार्गदर्शनाखाली राहू लागला. पॉल हा विलक्षण भक्तिमान तरुण आहे, हे पाहून धर्मगुरूंनी त्याची अनेक प्रकारे परीक्षा घेतली. पापस्वीकाराच्या वेळी ते त्याच्याशी फार कठोरपणे वागत, कधी कधी चारचौघांत त्याचा अपमान करीत आणि तो जणू सर्वांत मोठा पापी आहे अशी वागणूक त्याला देत. एके दिवशी त्यांनी पॉलची आणखी कठीण परीक्षा घ्यायचे ठरवले आणि गावातील एका नृत्यसमारंभात भाग घेण्याची त्याला आज्ञा केली. पॉलला ही कल्पना अजिबात मान्य नव्हती, तरी त्याने आज्ञा पाळली. पण नाचण्यासाठी त्याने पाऊल टाकताच वाद्यांच्या सगळ्या तारा एकाच वेळी तुटल्या आणि नृत्य थांबले. यावरून देवाने पॉलला खरोखरच एका खास कार्यासाठी पाचारण केले आहे, अशी धर्मगुरूंची खात्री झाली.
पॉलच्या कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती बेताची होती आणि घर चालवण्यासाठी त्याच्या वडिलांना नेहमीच धडपड करावी लागे. म्हणून पॉलचे काका फादर ख्रिस्तोफर दानेई यांनी एक योजना आखली. पॉलच्या आईवडिलांच्या परवानगीने त्यांनी एक श्रीमंत आणि सद्गुणी तरुणी शोधली आणि तिच्याशी पॉलचे लग्न जुळवून देण्याची तयारी दाखवली. पॉलला कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहाला हातभार लावता यावा म्हणून आपला सर्व पैसा आपण त्याच्यासाठी ठेवणार असल्याचेही त्यांनी त्याच्या आईवडिलांना सांगितले. पॉल सोडून सगळ्यांनाच ही कल्पना फार आवडली. काकांच्या आग्रहाखातर पॉल मनाविरुद्ध त्या तरुणीला भेटला; पण विवाहाचा मार्ग आपल्यासाठी नाही, हे त्याला ठाऊक होते. त्यानंतरही घरच्यांनी त्याला विनवणी करणे सोडले नाही. कुटुंबाच्या भल्यासाठी आणि थोरला मुलगा म्हणून घराण्याचे नाव पुढे चालवण्यासाठी त्याने लग्न करावे, असा त्यांचा आग्रह होता. पॉलने प्रार्थनेचा आश्रय घेतला. त्यानंतर थोड्याच दिवसांत, लग्नाची कोणतीही बोलणी पक्की होण्याआधीच, त्याच्या काकांचे अचानक निधन झाले. त्यांनी पॉलला आधीच आपला वारस नेमले होते; पण पॉलने संपूर्ण वारसा नाकारला. त्याने फक्त काकांचे प्रार्थनापुस्तक स्वतःकडे ठेवले आणि बाकी सर्व कुटुंबीयांना दिले.
वयाच्या चोविसाव्या वर्षी पॉलची स्थानिक भक्तसंघाच्या अध्यक्षपदी निवड झाली. तिथे तो नियमितपणे आध्यात्मिक बोध देत असे आणि त्याच्या बोलण्याला चांगला प्रतिसाद मिळत असे. लवकरच गावातील अनेक लोक त्याचे बोलणे ऐकायला गर्दी करू लागले. याच सुमारास तो मुलांना ख्रिस्ती धर्मशिक्षणही देत असे. त्याने तरुणांचा एक संघ स्थापन केला. तो त्या तरुणांना लांबवर फिरायला घेऊन जाई आणि वाटेत त्यांच्याशी श्रद्धेविषयी, विशेषतः ख्रिस्ताच्या दुःखसहनाविषयी, चर्चा करीत असे. त्याच्या प्रेरणेने त्यांच्यापैकी अनेकांनी समर्पित धार्मिक जीवनाचा मार्ग स्वीकारला. पॉल गरीब आणि आजारी लोकांचीही सेवा करू लागला. मृत्यूच्या जवळ आलेल्यांची तो विशेष आस्थेने काळजी घेत असे आणि त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचे दफन योग्य रीतीने होईल याचीही व्यवस्था करीत असे. त्याचे प्रेषितकार्य अनेक प्रकारे चालू राहिले आणि देवाने त्याला मोठी आध्यात्मिक कृपादाने दिली. लोकांच्या अंतःकरणातील गोष्टी जाणण्याचे आणि पापस्वीकारासाठी आलेल्यांना त्यांची पापे करुणेने सांगण्याचे दान त्याला मिळाले. त्यामुळे अनेकांचे मनपरिवर्तन झाले आणि त्यांनी नम्रपणे आपल्या पापांची कबुली दिली. पापांत हट्टाने राहणाऱ्या तरुणांनी देवाकडे वळावे म्हणून पॉल विशेष प्रयत्न करीत असे. त्यांनी पश्चात्ताप केला नाही, तर त्यांची काय गत होईल, हे तो त्यांना आधीच सांगत असे. त्याने केलेली भाकिते नेहमी खरी ठरत. त्यामुळे गावकऱ्यांच्या मनात त्याच्याविषयी आदर आणि पवित्र भय निर्माण झाले, आणि ते त्याला जिवंत संत मानू लागले.
पौल सुमारे सव्वीस वर्षांचा असताना त्याची तीन नव्या आध्यात्मिक मार्गदर्शकांशी ओळख झाली. त्यांच्याकडून त्याला फार मोलाची मदत मिळाली. त्याची प्रार्थना ध्यानचिंतनाच्या सर्वोच्च शिखरापर्यंत पोहोचत होती. देव त्याच्या अंतःकरणाशी सतत थेट बोलत होता आणि त्याच्यासाठी असलेली आपली योजना हळूहळू त्याला उलगडून दाखवत होता. एके दिवशी चर्चमधून परतताना पौलाला एक दर्शन झाले: “अचानक मला दिसले की माझ्या अंगावर एक झगा होता. त्याच्या छातीवर पांढरा क्रूस होता आणि क्रूसाखालीही पांढऱ्या अक्षरांत येशूचे पवित्र नाव लिहिले होते…” दुसऱ्या एका प्रसंगी पौलाला धन्य मातेचे दर्शन झाले. तिने त्याच्यासमोर एक धर्मवस्त्र धरले होते. त्यावर ‘JESU XPI PASSIO’ असे लिहिले होते, म्हणजेच ‘येशू ख्रिस्ताचे दुःखसहन’. काही काळाने धन्य कुमारी मरीया पौलाला पुन्हा दिसली. तिने पूर्वी त्याला दाखवलेले धर्मवस्त्र परिधान केले होते. “माझ्या बाळा! मी शोकवस्त्र परिधान केले आहे, हे तुला दिसत आहे. माझा प्रिय पुत्र येशू याच्या वेदनामय दुःखसहनामुळे मी हे वस्त्र परिधान केले आहे. तू असा एक धर्मसंघ स्थापन करायचा आहेस, ज्याचे सर्व सदस्य काळे वस्त्र परिधान करतील आणि माझ्या प्रिय पुत्राच्या दुःखसहनाचा व मृत्यूचा सतत शोक करतील.” आपल्या आध्यात्मिक मार्गदर्शकाच्या सल्ल्यानुसार पौलाने हे सर्व आपल्या बिशपांना सांगितले. इतरांशी सल्लामसलत केल्यानंतर या प्रेरणा आणि दर्शने देवाकडूनच आली होती, हे बिशपांनी मान्य केले. त्यानंतर लवकरच पौलाने आपल्या कुटुंबाचा निरोप घेतला आणि तो बिशपांच्या खाजगी प्रार्थनामंदिरात गेला. तिथे बिशपांनी त्याला काळे धर्मवस्त्र परिधान केले. मात्र पुढे पॅशनिस्ट धर्मसंघाची ओळख ठरणारे छातीवरील बोधचिन्ह त्या वस्त्रावर नव्हते. मग बिशपांनी त्याला नव्या धर्मसंघाची नियमावली लिहिण्याची आज्ञा दिली. चाळीस दिवसांच्या आध्यात्मिक साधनेच्या काळात पौलाने ती नियमावली लिहिली आणि नंतर बिशपांना सादर केली. आणखी एका धर्मगुरूचा सल्ला घेतल्यानंतर बिशपांनी ‘येशूचे गरीब’ या नव्या धर्मप्रांतीय धर्मसंघाची नियमावली मंजूर केली.
नव्या जीवनाची सुरुवात करण्यासाठी पौलाला एका दुर्गम एकांताश्रमात पाठवण्यात आले. पण लवकरच बिशपांनी त्याला संत स्टीफनच्या चर्चमध्ये पाठवले. पौलाचे जीवन केवळ प्रार्थनेचे आणि वैयक्तिक पवित्रतेचे नसून, प्रेषितकार्याचेही असणार आहे, हे बिशपांना माहीत होते. संत स्टीफनच्या चर्चमध्ये आल्यावर आणखी दोघे पौलाला येऊन मिळाले. त्यांपैकी एक त्याचा भाऊ योहान बाप्तिस्ता होता. बिशपांच्या आज्ञेनुसार पौलाने ख्रिस्ती धर्मशिक्षण द्यायला सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने प्रवचने देण्यास सुरुवात केली. त्याची प्रवचने ऐकायला अनेक जण येत आणि पुष्कळ लोकांचे मनपरिवर्तन झाले. चमत्कार घडले, नगरातील लोक पापापासून दूर होऊ लागले आणि ख्रिस्ताचे दुःखसहन हा विषय पौलाच्या ओठांवर सदैव असे.
आपली नियमावली लिहून पूर्ण केल्याला वर्षही झाले नव्हते, तोच सप्टेंबर 1721 मध्ये पौलाने पवित्र पिता पोप यांना भेटण्यासाठी रोमला जाण्याचे ठरवले. संत फ्रान्सिसप्रमाणे आपल्यालाही थेट पोपांच्या प्रासादात प्रवेश मिळेल आणि नवा धर्मसंघ स्थापन करण्याची परवानगी मिळेल, असे त्याला वाटले. रोमला पोहोचल्यावर तो पोपांच्या प्रासादात गेला. पण त्याचे कपडे आणि थकलेली अवस्था पाहून त्याचे दारिद्र्य उघड दिसत होते. त्यामुळे पहारेकऱ्यांनी त्याला प्रवेशद्वारातूनही आत जाऊ दिले नाही. ते त्याच्याशी उद्धटपणे वागले आणि म्हणाले, “दिवसभर भटके लोक इथे येत असतात. तू इथून निघून जा.” मग तो संत मरीया मेजर महामंदिराकडे निघाला. वाटेत एका कारंज्याजवळ थांबून त्याने आपल्याजवळची शेवटची भाकर एका भिकाऱ्याबरोबर वाटून खाल्ली. संत मरीया मेजर महामंदिरात धन्य मातेच्या एका प्राचीन प्रतिमेसमोर त्याने अशी प्रतिज्ञा केली की तो लोकांमध्ये येशूच्या दुःखसहनाविषयी भक्ती वाढवेल आणि त्याचे कृतज्ञतेने स्मरण करण्यास त्यांना प्रवृत्त करेल. देवमातेच्या मध्यस्थीने त्याने हा नाकारले जाण्याचा अनुभव येशूच्या दुःखाशी जोडला. त्यातूनच पॅशनिस्ट धर्मसंघाला मिळालेली विशेष आध्यात्मिक देणगी त्याला अधिक स्पष्टपणे उमगली. त्यानंतर लवकरच तो आपल्या भावासह पुन्हा आपल्या एकांताश्रमात परतला.
1725 मध्ये पौल आणि त्याचा भाऊ रोमला गेले. तेथे ते संत गॅलिकनच्या रुग्णसेवा गृहात राहिले आणि दुःख भोगणाऱ्या व मृत्युपंथाला लागलेल्या लोकांची सेवा केली. तिथे जवळून पाहिलेल्या तीव्र दुःखातूनच त्यांना पुढील वाटचालीची मुख्य प्रेरणा मिळाली. त्या सेवागृहाची देखरेख करणाऱ्या कार्डिनलांना पौल व त्याच्या भावाबद्दल फार आपुलकी होती. एके दिवशी कार्डिनलांनी त्या दोघांना सांगितले की त्यांना धर्मगुरुपदाची दीक्षा दिली जावी, असे आपल्याला वाटते. म्हणून आज्ञापालनाचा भाग म्हणून त्यांनी दोघांना त्या दीक्षेची तयारी करण्याची आज्ञा दिली. पुढील काही महिने त्यांनी एका फ्रान्सिस्कन धर्मसंघीयाच्या मार्गदर्शनाखाली धर्मशास्त्राचा कसून अभ्यास केला. 7 जून 1727 रोजी संत पेत्राच्या महामंदिरात पोप बेनेडिक्ट तेरावे यांच्या हस्ते त्यांना धर्मगुरुपदाची दीक्षा मिळाली.
पुढील पंधरा वर्षे फादर पॉल यांनी आजारी लोकांची सेवा केली, धर्मप्रबोधन मोहिमांमध्ये उपदेश केला आणि गाढ प्रार्थनेत जीवन व्यतीत केले. अशा रीतीने त्यांनी देवाला आपल्याद्वारे अनेक चमत्कार घडवू दिले. हळूहळू इतर जण त्यांना आणि त्यांच्या भावाला येऊन मिळाले. 1741 मध्ये पोप बेनेडिक्ट चौदावे यांनी त्यांच्या नियमावलीला अंतिम मान्यता दिली आणि ‘आपल्या प्रभू येशू ख्रिस्ताचा परमपवित्र क्रूस आणि त्याची दुःखसहने यांना समर्पित अनवाणी धर्मसेवकांचा संघ’ (पॅशनिस्ट) स्थापन केला. तेव्हापासून फादर पॉल यांच्या नेतृत्वाखाली पॅशनिस्ट संघ वाढत गेला. 1775 मध्ये त्यांचे निधन झाले, तोपर्यंत शेकडो धर्मबंधू आणि धर्मगुरू ख्रिस्ताच्या दुःखसहनावर केंद्रित अशा प्रार्थनेच्या आणि उपदेशाच्या जीवनाला समर्पित झाले होते. त्यांचे बारा मठ होते; त्यांना ते ‘एकांतधाम’ म्हणत. याशिवाय, चिंतनशील जीवन जगणाऱ्या पॅशनिस्ट धर्मभगिनींसाठीही एक मठ होता. संत पॉल यांनी लिखित नियमावली तर मागे ठेवलीच, पण अंदाजे 2,000 पत्रेही लिहिली. त्यांचा आध्यात्मिक सल्ला आणि ख्रिस्ताच्या दुःखसहनाविषयीची त्यांची सखोल जाण या पत्रांत विशेष स्पष्टपणे दिसून येते.
क्रूसाचे संत पॉल यांना लहानपणापासूनच ख्रिस्ताच्या दुःखसहनाचे आकर्षण होते. आपली दुःखे ख्रिस्ताच्या दुःखांशी एकरूप केली, तर तीच आपल्याला मिळू शकणारी सर्वांत मौल्यवान देणगी ठरतात, हे त्यांना उमगले. पवित्र युखरिस्तातील ख्रिस्तावर, आपल्या ‘संस्कारमय वरावर’, त्यांचे नितांत प्रेम होते. पवित्र परमप्रसादात ते त्याला वारंवार ग्रहण करत; त्या काळी असे करणे क्वचितच आढळत असे. त्यांच्या गाढ प्रार्थनेतून उगम पावलेल्या क्रूसाविषयीच्या निर्भीड उपदेशाने अनेकांना ख्रिस्ताकडे ओढले आणि अनेकांच्या जीवनाचे परिवर्तन घडले. आपल्या संपूर्ण सेवाकार्यात त्यांनी अंतःकरणातील देवाच्या वासाविषयी शिकवले: देवाशी संवाद साधण्यासाठी आणि त्याच्यात स्वतःला हरवून टाकण्यासाठी मनुष्य आपल्या अंतःकरणाच्या वाळवंटातील एकांतात जातो. त्यांनी पन्नास वर्षे आध्यात्मिक अंधार सहन केला; पण तो अंधार ख्रिस्ताच्या दुःखांशी एकरूप केला. त्यामुळे क्रूसावर खिळलेला येशू आणि ज्यांच्या तारणासाठी तो आला ते पापी, या दोघांशीही त्यांना गाढ एकात्मता अनुभवता आली आणि दोघांविषयीही खोल करुणा वाटली. या विशेष कृपादानावरच संपूर्ण पॅशनिस्ट संघाची उभारणी झाली.
या महान संताचा, गूढानुभवी साधकाचा आणि संस्थापकाचा सन्मान करताना एका साध्या सत्यावर चिंतन करा: संत पॉल यांना दुःखात ख्रिस्त सापडला, म्हणून दुःखातही त्यांना मोठा आनंद गवसला. ही अनुभूती अलौकिक होती आणि ती केवळ श्रद्धेच्या प्रकाशातच समजू शकते. दुःखाकडे पाहण्याच्या आपल्या दृष्टिकोनावर चिंतन करा आणि संत पॉल यांना जे उमगले ते स्वतः जाणून घेण्याचा प्रयत्न करा, म्हणजे क्रूसावर खिळलेल्या आपल्या प्रभूची तुम्हालाही अधिक सखोल ओळख होईल.
प्रार्थना: हे क्रूसाचे संत पॉल, देवाने तुम्हाला चिंतनाच्या शिखरापर्यंत नेले आणि तुमच्या आत्म्याच्या गाभ्यात तुम्हाला गहनतम सत्ये शिकवली. मग तुम्ही तुमच्या चिंतनाची चांगली फळे जगाला दिलीत. माझ्यासाठी प्रार्थना करा, म्हणजे मी माझी प्रार्थना आणि प्रायश्चित्त अधिक सखोल करून माझी श्रद्धा दृढ करण्याचा सतत प्रयत्न करीन आणि येशू ख्रिस्ताच्या दुःखसहनाच्या परम गौरवशाली देणगीपासून कधीही मागे हटणार नाही. हे क्रूसाचे संत पॉल, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
हे चिंतन या ग्रंथातून घेतले आहे:
उपासना वर्षातील संत आणि सण
खंड १ ते ४
अधिक वाचन:
क्रूसाचे संत पॉल यांचे चरित्र (पीडीएफ स्वरूपातील संपूर्ण पुस्तक)
संतांची वर्णानुक्रमे संपूर्ण यादी>>>
(संक्षिप्त आवृत्ती)
20 ऑक्टोबर: क्रूसाचे संत पौल, धर्मगुरू—अमेरिकेत: ऐच्छिक स्मृतिदिन
(अमेरिकेबाहेर 19 ऑक्टोबर)
1694–1775
हंगेरी आणि इटलीतील ओवादा यांचे आश्रयदाता संत
29 जून 1867 रोजी पोप पायस नववे यांनी त्यांना संत घोषित केले
पाओलो फ्रान्चेस्को दानेई यांचा जन्म आजच्या वायव्य इटलीतील ओवादा येथे झाला. कुटुंबातील जिवंत राहिलेल्या सहा अपत्यांपैकी ते सर्वांत थोरले होते. त्यांच्या आईने त्यांच्या मनात गाढ श्रद्धेची ज्योत पेटवली आणि प्रार्थनेची व एकांताची आयुष्यभर टिकणारी ओढ निर्माण केली. लहानपणी ते आत्मसंयमासाठी देहदमन करत आणि अश्रू ढाळत ख्रिस्ताच्या दुःखसहनावर चिंतन करत.
पॉल वीस वर्षांचे असताना, त्यांच्या धर्मग्रामाच्या धर्मगुरूंनी केलेल्या एका प्रवचनामुळे त्यांना आपल्या आत्म्याची दयनीय अवस्था उमगली. प्रत्येक पाप, आसक्ती आणि अव्यवस्थित इच्छा यांपासून शुद्ध होण्यासाठी त्यांनी आपल्या सर्व पापांची कबुली दिली. ख्रिस्ताच्या दुःखसहनात अधिक पूर्णपणे सहभागी होण्याच्या प्रयत्नात ते स्वतःला फटके मारत, लाकडी फळीवर झोपत आणि उपवास करत.
ऑटोमन साम्राज्याविरुद्ध व्हेनिस प्रजासत्ताकाने पुकारलेल्या युद्धात ख्रिस्तासाठी लढणे हेच आपले पाचारण आहे, असे पॉल यांना सुरुवातीला वाटले. युद्धावर जाण्याची वाट पाहत असताना ते एका चर्चमध्ये गेले. तिथे देवाने त्यांना जाणवून दिले की त्यांच्या लढ्याचा उद्देश याहून उदात्त असेल. ते घरी परतल्यावर, देवाने पॉल यांना एका विशेष कार्यासाठी पाचारण केले आहे, अशी त्यांच्या धर्मग्रामाच्या धर्मगुरूंची खात्री झाली. पण पॉल यांचा आधी एखाद्या योग्य मुलीशी विवाह व्हावा, अशी त्यांच्या कुटुंबाची इच्छा होती. त्यांच्या काकांचे निधन झाल्यावर पॉल यांनी काकांचे प्रार्थनापुस्तक तेवढे स्वतःकडे ठेवले आणि वारशाची उरलेली सर्व संपत्ती कुटुंबीयांना दिली.
वयाच्या चोविसाव्या वर्षी पॉल यांची स्थानिक भक्तमंडळाच्या अध्यक्षपदी निवड झाली. त्यांचे आध्यात्मिक बोधपर उपदेश लोकांना आवडत. त्यांनी ख्रिस्ती धर्मशिक्षण दिले आणि तरुणांचे एक मंडळ स्थापन केले. त्या तरुणांबरोबर ते लांबवर फिरायला जात आणि श्रद्धेविषयी, विशेषतः ख्रिस्ताच्या दुःखसहनाविषयी, चर्चा करत. त्यातून अनेकांना समर्पित धार्मिक जीवन स्वीकारण्याची प्रेरणा मिळाली. त्यांनी गरीब आणि अशक्त लोकांची काळजी घेतली आणि मृतांचे दफन योग्य रीतीने होईल याचीही काळजी घेतली.
अनेक दर्शनांत पॉल यांनी स्वतःला एका काळ्या झग्यात पाहिले; त्यावर पांढरा क्रूस आणि त्याखाली येशूचे नाव होते. एका दर्शनात धन्य माता मरियेने ‘येशू ख्रिस्ताचे दुःखसहन’ असे शब्द असलेला एक संघवेश त्यांच्या हाती दिला. काही काळाने धन्य कुमारी मरिया पुन्हा पॉल यांना दिसली. तिने पूर्वी त्यांना दाखवलेला तोच संघवेश तिने परिधान केला होता. या प्रेरणा आणि दर्शने देवाकडून आली होती, हे पॉल यांच्या बिशपांनीही मान्य केले. लवकरच त्यांनी पॉल यांना तो काळा संघवेश परिधान करायला दिला. मात्र, पुढे पॅशनिस्ट संघाची ओळख ठरणारे बोधचिन्ह त्या वेशावर नव्हते. ‘येशूचे गरीब’ या नव्या धर्मप्रांतीय संघासाठी नियमावली लिहिण्याची आज्ञा बिशपांनी पॉल यांना दिली होती; पुढे त्यांनी त्या नियमावलीला मान्यता दिली.
धर्मसंघातील सुरुवातीची वर्षे पौल यांनी प्रार्थना आणि प्रवचन करण्यात घालवली. त्यानंतर ते आणि त्यांचे भाऊ रोमला गेले. तेथे त्यांनी दुःखाने ग्रस्त असलेल्या आणि मृत्युपंथाला लागलेल्या लोकांची सेवा केली. त्यांची देखरेख करणाऱ्या कार्डिनलांनी त्या दोघांना सांगितले की, त्यांच्या मते दोघांनाही याजकपदाची दीक्षा देण्यात यावी. पुढील काही महिने त्यांनी धर्मशास्त्राचा अभ्यास केला आणि 7 जून 1727 रोजी संत पेत्रांच्या बॅसिलिकामध्ये पोप बेनेडिक्ट तेरावे यांच्या हस्ते त्यांना याजकपदाची दीक्षा मिळाली.
पुढील पंधरा वर्षे फादर पौल यांनी आजारी लोकांची सेवा केली, सुवार्ता मोहिमांत प्रवचने दिली आणि गाढ प्रार्थनेत जीवन व्यतीत केले. अशा रीतीने देवाने त्यांच्याद्वारे अनेक चमत्कार घडवले. धर्मसंघाचा विस्तार झाला आणि 1741 मध्ये पोप बेनेडिक्ट चौदावे यांनी ‘आपल्या प्रभू येशू ख्रिस्ताच्या परमपवित्र क्रूसाचे आणि दुःखसहनाचे अनवाणी धर्मगुरू’ या धर्मसंघाच्या (पॅशनिस्ट) नियमावलीला अंतिम मान्यता दिली. 1775 मध्ये फादर पौल यांचे निधन झाले, तेव्हा बारा मठांतील शेकडो धर्मबंधू आणि याजक ख्रिस्ताच्या दुःखसहनावर केंद्रित अशा प्रार्थनेच्या आणि प्रवचनाच्या जीवनाला समर्पित होते. चिंतनशील जीवन जगणाऱ्या पॅशनिस्ट धर्मभगिनींसाठीही एक मठ होता. पौल यांनी सुमारे 2,000 पत्रे लिहिली. त्यांत त्यांनी आध्यात्मिक मार्गदर्शन केले आणि ख्रिस्ताच्या दुःखसहनाचे गूढ उलगडून दाखवले.
हे क्रूसाचे संत पौल, देवाने तुम्हाला चिंतनाच्या शिखरापर्यंत नेले आणि तुमच्या आत्म्याच्या अंतरंगात गहन सत्ये शिकवली. ती सत्ये तुम्ही जगाला सांगितली. माझी प्रार्थना आणि प्रायश्चित्त अधिक सखोल होऊन माझी श्रद्धा दृढ व्हावी आणि ख्रिस्ताच्या दुःखसहनाची गौरवशाली देणगी स्वीकारण्यास मी कधीही मागे हटू नये, म्हणून प्रार्थना करा. हे क्रूसाचे संत पौल, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

