सिमोने मार्तिनी यांची चित्रशाळा, विकिमीडिया कॉमन्सच्या सौजन्याने
14 मे: संत मत्तिया प्रेषित—सण
पहिले शतक
मद्याधीन व्यक्ती, सुतार आणि शिंपी यांचे आश्रयदाता संत
देवीच्या रोगापासून रक्षणासाठी यांचा धावा करतात
संतपदासाठीची धर्मसंघीय प्रक्रिया सुरू होण्यापूर्वी संत म्हणून मान्यता
उपासनाविधीचा रंग: लाल
आवृत्ती: संपूर्ण – संक्षिप्त
पॉडकास्ट वाहिन्या:
ॲपल – स्पॉटिफाय – आयहर्ट – ऑडिबल
वचन:
यानंतर प्रभूने आणखी बहात्तर जणांना नेमले. तो ज्या ज्या नगरांत आणि ठिकाणी जाणार होता, तिथे त्याने त्यांना दोघादोघांनी आपल्या पुढे पाठवले. तो त्यांना म्हणाला, “पीक भरपूर आहे, पण मजूर थोडे आहेत. म्हणून पिकाच्या मालकाकडे विनंती करा की त्याने आपले पीक कापण्यासाठी मजूर पाठवावेत. जा; पाहा, लांडग्यांमध्ये कोकरे पाठवावीत तसे मी तुम्हाला पाठवत आहे.” ~लूक 10:1–3
चिंतन: आज आपण ज्या संत मत्तियाचा सन्मान करतो, त्याच्याविषयी फार थोडी माहिती आहे. येशूने आपले सार्वजनिक सेवाकार्य सुरू केले तेव्हा मत्तिया बहुधा गालीलमध्ये राहत होता. कारण पुढील वर्णन त्याला लागू पडते: “…योहानाच्या बाप्तिस्म्यापासून प्रभू येशूला आपल्यामधून वर घेतले गेले त्या दिवसापर्यंत, तो आपल्या सहवासात होता त्या संपूर्ण काळात आपल्याबरोबर राहिलेल्या पुरुषांपैकी एक…” (प्रेषितांची कृत्ये 1:21–22). तो येशूच्या सुरुवातीच्या अनुयायांपैकी एक होता, यात शंका नाही.
यहूदाने आपल्या प्रभूचा विश्वासघात केल्यानंतर तो “तिथून निघून गेला आणि त्याने स्वतःला फाशी लावून घेतली,” असे मत्तयच्या शुभवर्तमानात सांगितले आहे (मत्तय 27:5). प्रेषितांच्या कृत्यांत प्रेषित पेत्र यहूदाच्या मृत्यूचे असे वर्णन करतो: “…तो डोक्याच्या बाजूने खाली कोसळला, त्याचे पोट मधोमध फुटले आणि त्याची सगळी आतडी बाहेर पडली” (प्रेषितांची कृत्ये 1:18). यहूदाचा मृत्यू कसा झाला असला तरी तो बारा प्रेषितांपैकी एक होता. बायबलमध्ये बारा या संख्येला महत्त्व आहे. याकोबाला (ज्याला नंतर इस्राएल हे नाव देण्यात आले) बारा पुत्र होते आणि त्या पुत्रांपासून इस्राएल लोकांचे बारा वंश निर्माण झाले. म्हणून यहूदा मरण पावल्यावर प्रेषितांची संख्या पुन्हा बारा व्हावी यासाठी त्याच्या जागी दुसऱ्या कोणाची नेमणूक करावी, असे पेत्राने सुचवले. त्याने स्तोत्र 109 मधील भविष्यवाणी उद्धृत केली: “त्याचे पद दुसऱ्याने घ्यावे” (प्रेषितांची कृत्ये 1:20).
योग्य उत्तराधिकारी निवडण्यासाठी त्या वेळी येरुशलेममध्ये जमलेल्या सुमारे 120 शिष्यांनी, जे सुरुवातीपासून येशूबरोबर होते अशा दोघांची निवड केली. शेवटचे भोजन ज्या माडीवरच्या खोलीत झाले होते, तिथेच कदाचित ते जमले असावेत. येशूने आपल्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या काळात शुभवर्तमानाचा प्रसार करण्यासाठी पाठवलेल्या बहात्तर शिष्यांमध्ये या दोघांचा बहुधा समावेश होता. प्रेषितांच्या कृत्यांत याचे असे वर्णन आहे: “म्हणून त्यांनी दोघांची नावे सुचवली: बार्सब्बा म्हणत असत तो योसेफ, ज्याला युस्त असेही म्हणत, आणि मत्तिया. मग त्यांनी प्रार्थना केली, ‘हे प्रभू, तू सर्वांची अंतःकरणे जाणतोस. या प्रेषितीय सेवेतली जी जागा सोडून यहूदा आपल्या ठिकाणी गेला, ती जागा घेण्यासाठी या दोघांपैकी तू कोणाला निवडले आहेस, ते दाखव.’ मग त्यांनी त्या दोघांसाठी चिठ्ठ्या टाकल्या. चिठ्ठी मत्तियाच्या नावाने निघाली आणि त्याची गणना अकरा प्रेषितांमध्ये झाली” (प्रेषितांची कृत्ये 1:23–26).
सुमारे 120 शिष्य एकत्र जमले होते, तरी त्यांपैकी त्या बारांना प्रेषित म्हणून वेगळे निवडण्यात आले होते. मत्तियाची ही निवड पेन्टेकॉस्टपूर्वी झाली होती. त्यामुळे पवित्र आत्मा आला तेव्हा तो इतर शिष्यांवर उतरला, तसाच तो मत्तियावर प्रेषित म्हणून आणि एकसंध समुदाय असलेल्या बारा प्रेषितांवरही उतरला.
येथे एक महत्त्वाचा धर्मशास्त्रीय मुद्दा विचारात घ्यायला हवा: एका शिष्यावर प्रेषितपदाची जबाबदारी सोपवण्याची व्यवस्था पेत्रानेच केली. यावरून हे स्पष्ट होते की, बारा प्रेषितांच्या मृत्यूबरोबर प्रेषितपद संपावे अशी येशूची इच्छा होती, यावर प्रेषितांचा विश्वास नव्हता असे नाही. त्यांचे सेवाकार्य पुढे चालू राहावे आणि ख्रिस्तसभा यरुशलेमच्या पलीकडे विस्तारत असताना ते कार्य बारा प्रेषितांपुरते मर्यादित न राहता आणखी विस्तारावे, अशी येशूची इच्छा होती. मत्तियास यांची प्रेषित म्हणून झालेली नियुक्ती आपल्याला स्पष्टपणे शिकवते की, संत पेत्रांचे उत्तराधिकारी असलेल्या पोपना गरजेनुसार नवे प्रेषित—म्हणजे बिशप—नियुक्त करण्याचा अधिकार आहे आणि ती त्यांची जबाबदारीही आहे.
प्रेषितांची कृत्ये या ग्रंथात मत्तियास यांचा यानंतर पुन्हा उल्लेख येत नाही. ख्रिस्तसभेच्या पहिल्या बिशपांपैकी एक झाल्यानंतर त्यांचे जीवन आणि सेवाकार्य कसे होते, याविषयी आपल्याला निश्चितपणे काहीही माहीत नाही. विविध परंपरांनुसार, मत्तियास उत्तरेकडे कप्पदोकिया येथे, म्हणजे आजच्या मध्य तुर्कस्तानात, गेले आणि नंतर पूर्वेकडे कॅस्पियन समुद्राकडे, म्हणजे आजच्या जॉर्जियात, गेले. त्यांना क्रूसावर खिळण्यात आले आणि ते ख्रिस्तासाठी हुतात्मा झाले, असे मानले जाते. कदाचित त्यांना आधी दगडमार करून नंतर त्यांचा शिरच्छेद करण्यात आला असावा. इतर परंपरांनुसार, ते दक्षिणेकडे आजच्या सुदान आणि इथिओपिया या प्रदेशांत गेले.
सुमारे एका शतकानंतरचे ख्रिस्तसभेचे धर्मपिते, अलेक्झांड्रियाचे संत क्लेमेंट, संत मत्तियास यांचे पुढील शब्द उद्धृत करतात: “आपण देहाच्या वासनांशी झुंज दिली पाहिजे आणि देहाचा उपयोग केला पाहिजे, पण निषिद्ध सुखांनी त्याचे लाड करू नयेत. आत्म्याचे सामर्थ्य मात्र आपण श्रद्धा आणि ज्ञानाने वाढवले पाहिजे.” या वचनातून देहसंयमाचे महत्त्व आणि आध्यात्मिक जीवनात श्रद्धेची गरज यांविषयी संत मत्तियास यांना किती सखोल जाणीव होती, हे दिसून येते. येशूचे शिष्य म्हणून घालवलेल्या तीन वर्षांत बिशप म्हणून करायच्या सेवाकार्यासाठी त्यांची तयारी झाली, यात फारशी शंका नाही. तसेच, बिशप म्हणून त्यांनी केलेल्या सेवेमुळे अनेकांचे मनपरिवर्तन झाले आणि ते पवित्र जीवनाकडे वळले, यातही फारशी शंका नाही.
प्रार्थना: हे संत मत्तियास, येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या अगदी सुरुवातीपासूनच त्याच्या मागे येण्याची त्याची हाक तुम्ही ऐकली. तुम्ही उदार मनाने त्या हाकेला प्रतिसाद दिला आणि शिष्य व सुवार्तेचे प्रचारक म्हणून नम्रपणे सेवा केली. बारा प्रेषितांपैकी एक म्हणून तुमची निवड झाली आणि तुम्हाला बिशपपदाची दीक्षा देण्यात आली, तेव्हा पृथ्वीच्या शेवटच्या टोकापर्यंत सुवार्ता पोहोचवण्याची तुमची मेंढपाळ म्हणून असलेली जबाबदारी तुम्ही पार पाडली. मी आयुष्यभर देवाची वाणी ऐकावी आणि त्याच्या हाकेला उदार मनाने प्रतिसाद द्यावा, म्हणून कृपया माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे संत मत्तियास, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
हे चिंतन या ग्रंथातून घेतले आहे:
उपासना वर्षातील संत आणि सण
खंड १ ते ४
अधिक वाचन:
(संक्षिप्त आवृत्ती)
14 मे: संत मत्तिया प्रेषित—सण
पहिले शतक
मद्याधीन व्यक्ती, सुतार आणि शिंपी यांचे आश्रयदाते संत
देवीच्या रोगापासून रक्षणासाठी यांचा धावा केला जातो
संतपदासाठी स्वतंत्र मंडळ स्थापन होण्यापूर्वी संत म्हणून मान्यता
येशूने आपले सार्वजनिक सेवाकार्य सुरू केले तेव्हा मत्तियास बहुधा गालीलात राहत होते. पुढील वर्णन त्यांना लागू पडते: “…योहानाच्या बाप्तिस्म्यापासून प्रभू येशूला आपल्यामधून वर घेतले गेले त्या दिवसापर्यंत, प्रभू येशू आपल्यामध्ये वावरत असताना संपूर्ण काळ आपल्याबरोबर राहिलेल्या पुरुषांपैकी एक…” (प्रेषितांची कृत्ये 1:21–22).
यहूदाने आपल्या प्रभूचा विश्वासघात केल्यानंतर, मत्तयच्या सुवार्तेनुसार, त्याने “स्वतःला फाशी लावून घेतली” (मत्तय 27:5). प्रेषितांची कृत्ये या ग्रंथानुसार, यहूदा खाली पडला, त्याचे पोट फुटून आतडी बाहेर पडली आणि तो मरण पावला (प्रेषितांची कृत्ये 1:18). यहूदाचा मृत्यू कसाही झाला असला, तरी तो बारा प्रेषितांपैकी एक होता. बारा या संख्येला बायबलमध्ये विशेष महत्त्व आहे. याकोबाच्या बारा पुत्रांपासून इस्राएलचे बारा वंश निर्माण झाले. म्हणून यहूदाच्या मृत्यूनंतर त्याच्या जागी दुसऱ्या कोणाची तरी नियुक्ती करावी, असे पेत्राने सुचवले. पेत्राने स्तोत्र 109 मधील भविष्यवाणी उद्धृत केली: “त्याचे पद दुसऱ्याने घ्यावे” (प्रेषितांची कृत्ये 1:20).
यरुशलेममध्ये जमलेल्या सुमारे 120 शिष्यांनी सुरुवातीपासून येशूबरोबर असलेल्या दोघांची निवड केली. ज्या वरच्या खोलीत शेवटचे भोजन झाले होते, तिथेच ते जमले असावेत. सुवार्ता सांगण्यासाठी येशूने ज्या बहात्तर शिष्यांना पाठवले होते, त्यांच्यापैकीच हे दोघे असावेत. प्रेषितांची कृत्ये या ग्रंथात याचे वर्णन असे आहे: “मग त्यांनी दोघांची नावे सुचवली: बर्सब्बा म्हटला जाणारा व युस्त म्हणूनही ओळखला जाणारा योसेफ, आणि मत्तियास. मग त्यांनी प्रार्थना केली, ‘हे प्रभू, तुला सर्वांची अंतःकरणे माहीत आहेत. यहूदाने स्वतःच्या ठिकाणी जाण्यासाठी हे प्रेषितीय सेवाकार्य सोडले; त्याची जागा घेण्यासाठी या दोघांपैकी तू कोणाला निवडले आहेस, ते दाखव.’ मग त्यांनी दोघांच्या नावाने चिठ्ठ्या टाकल्या. चिठ्ठी मत्तियास यांच्या नावावर निघाली आणि त्यांची गणना अकरा प्रेषितांमध्ये झाली” (प्रेषितांची कृत्ये 1:23–26).
जमलेल्या 120 शिष्यांमधून बारा जणांना प्रेषित म्हणून वेगळे निवडण्यात आले. मत्तियास यांची निवड पेन्टेकॉस्टपूर्वी झाली होती. त्यामुळे पवित्र आत्मा आला तेव्हा तो मत्तियास यांच्यावर प्रेषित म्हणून, तसेच एकत्र असलेल्या बारा प्रेषितांवर आणि इतर शिष्यांवर उतरला.
एका शिष्यावर प्रेषितपदाची जबाबदारी सोपवण्याची व्यवस्था पेत्राने केली. यावरून हे स्पष्ट होते की, आपले सेवाकार्य पुढे चालू राहावे आणि ख्रिस्तसभा यरुशलेमच्या पलीकडे विस्तारत असताना ते कार्य बारा प्रेषितांपुरते मर्यादित न राहता आणखी विस्तारावे, अशी येशूची इच्छा होती, हा प्रेषितांचा विश्वास होता. मत्तियास यांची प्रेषित म्हणून झालेली नियुक्ती आपल्याला स्पष्टपणे शिकवते की, संत पेत्रांचे उत्तराधिकारी असलेल्या पोपना गरजेनुसार नवे प्रेषित—म्हणजे बिशप—नियुक्त करण्याचा अधिकार आहे आणि ती त्यांची जबाबदारीही आहे.
प्रेषितांची कृत्ये या ग्रंथात मत्तिया यांच्या निवडीचा वृत्तांत दिला आहे; त्यानंतर त्यांच्याविषयी आणखी काही सांगितलेले नाही. ख्रिस्तसभेच्या पहिल्या बिशपांपैकी एक झाल्यानंतर त्यांचे जीवन आणि सेवाकार्य कसे होते, याविषयी आपल्याला खात्रीने काहीही माहीत नाही. परंपरेनुसार, मत्तिया उत्तरेकडे कप्पदोकियात (आजच्या तुर्कस्तानच्या मध्यभागात) गेले आणि तेथून पूर्वेकडे कॅस्पियन समुद्राकडे (आजच्या जॉर्जियात) गेले. त्यांना क्रुसावर खिळून मारण्यात आले आणि अशा रीतीने त्यांना हौतात्म्य आले, असे मानले जाते. किंवा कदाचित त्यांना आधी दगडमार करून नंतर त्यांचा शिरच्छेद करण्यात आला असावा. इतर परंपरांनुसार, ते दक्षिणेकडे आजच्या सुदान आणि इथिओपिया या प्रदेशांत गेले.
हे संत मत्तिया, येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या अगदी प्रारंभापासून तुम्ही त्यांची हाक ऐकली. त्या हाकेला तुम्ही उदार मनाने प्रतिसाद दिला आणि शिष्य व सुवार्तेचे प्रचारक म्हणून नम्रपणे सेवा केली. बारा प्रेषितांपैकी एक म्हणून तुमची निवड झाली आणि बिशप म्हणून तुमचा अभिषेक झाला, तेव्हा पृथ्वीच्या टोकापर्यंत सुवार्ता पोहोचवून तुम्ही मेंढपाळ म्हणून आपले कर्तव्य पार पाडले. मी आयुष्यभर देवाचा आवाज ऐकावा आणि त्याच्या हाकेला उदार मनाने प्रतिसाद द्यावा, म्हणून कृपया प्रार्थना करा. हे संत मत्तिया, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
