मराठी

दुसरा दिवस: वाळवंट

राखेच्या बुधवारनंतरचा गुरुवार

वाळवंट ही कोरडी, उष्ण आणि ओसाड जागा आहे. तिथे बराच काळ राहणे शरीराला मानवेल असे लोक फार थोडे असतील. मग आपल्या सार्वजनिक सेवाकार्याची तयारी करण्यासाठी येशू चाळीस दिवस वाळवंटात का गेला? जिथे सर्वांत जास्त विश्रांती, सुखसोय आणि दिलासा मिळेल, अशी एखादी जागा त्याने का निवडली नाही? सार्वजनिक सेवाकार्याच्या तयारीसाठी येशूने वाळवंट निवडले, हे आपल्या स्वाभाविक मानवी बुद्धीला पटत नाही. कारण येशूच्या दैवी बुद्धीच्या उलट, आपल्या स्वाभाविक मानवी बुद्धीवर मूळ पापामुळे आलेल्या पतित अवस्थेचा खोल परिणाम झाला आहे. पण येशूला सर्व काही स्पष्ट दिसत होते. शिवाय, अलौकिक ज्ञानाला आपली दृष्टी उंचावू दिली, तर येशूने वाळवंटात जाण्याची केलेली निवड आपल्या पतित मानवी बुद्धीलाही उमगू लागते.

या उपवासकाळातील वाटचालीला सुरुवात करताना, जे लगेच पटते किंवा सुखावह वाटते तेवढेच करण्याचा मोह झटकून टाकण्याचा प्रयत्न करा. या वाटचालीसाठी दैवी ज्ञानाचा शोध घ्या. येशूच्या चाळीस दिवसांच्या अनुभवातील एखादी गोष्ट आचरणात आणणे कठीण वाटले, तरी ती सोडू नका. आपल्या पतित अवस्थेत आपण गैरसोयीऐवजी सुखसोय, त्यागाऐवजी स्वतःचे लाड, अभावाऐवजी भरपूरपणा आणि निःस्वार्थीपणाऐवजी स्वार्थ शोधतो. येशूने वाळवंटात जाण्याची केलेली निवड आपल्याला हे शिकवते की आपल्या गोंधळलेल्या मानवी बुद्धीला जे सर्वांत वाईट वाटते, त्यातच अनेकदा सर्वांत चांगले दडलेले असते. शुभवर्तमानांत येशूने दिलेल्या जवळजवळ प्रत्येक शिकवणीत हा धडा दिसतो, विशेषतः त्याने दुःख आणि मरण स्वेच्छेने स्वीकारले, त्यात.

या उपवासकाळात आपल्या प्रभूबरोबर खरोखरच “वाळवंटात” जायचे असेल, तर कोणत्या गोष्टींची आपल्याला वारंवार ओढ लागते, कोणत्या गोष्टींच्या मागे आपण लागतो आणि कशाला आपण चिकटून राहतो, हे प्रथम ओळखले पाहिजे. त्या गोष्टी स्वतःत पापकारक नसल्या, तरी आपल्या आत्म्याला ज्या खऱ्या स्वातंत्र्याची आस आहे, त्याच्या आड येणारे सर्वांत मोठे अडथळे अनेकदा तेच असतात. वाळवंटात जाणे म्हणजे आपल्या अतिरेकी आसक्ती सोडत जाणे, जेणेकरून आपल्याला खरे समाधान देऊ शकणाऱ्या केवळ दोन गोष्टींचा—देवाचा आणि त्याच्या परिपूर्ण इच्छेचा—अधिक पूर्णपणे स्वीकार करण्यास आपण तयार होऊ. आपण खऱ्या स्वातंत्र्याचाच शोध घेतला पाहिजे. ही वाटचाल सोपी नाही. दुष्ट सैतान आपल्या वाटेत आणतो त्या प्रत्येक मोहाला तोंड देण्यासाठी प्रत्यक्ष वाळवंटात जाऊन चाळीस दिवस अन्नाशिवाय राहण्याची कल्पना जितकी क्लेशदायक आहे, तितकीच ही वाटचालही क्लेशदायक आहे. आपला पतित मानवी स्वभाव सुरुवातीला या कल्पनेला विरोध करेल; पण दैवी ज्ञान आपल्याला सांगते की आपल्या अंतरंगाच्या गाभ्यात ज्याची आपल्याला आस आहे, ते मिळवण्याचा हाच एकमेव मार्ग आहे.

आपल्या पतित मानवी स्वभावाचे आणि त्यातून उठणाऱ्या अव्यवस्थित लालसा व इच्छांचे चिंतन करा. वारंवार पडणाऱ्या मोहांपैकी काही ओळखल्यावर वाळवंटातील येशूचा विचार करा. तो तिथे आनंदी होता का? हे जग देऊ करत असलेल्या अनेक सुखसोयींशिवाय तो समाधानी होता का? त्याच्या मनात शांती होती का? नक्कीच होती. वाळवंटातील ओसाडपणा आणि दुष्ट सैतानाने त्याच्यावर लादलेले क्लेश अनुभवूनही, पतित मानवजातीला भेडसावणाऱ्या मोहांचे आणि अनेक सापळ्यांचे खरे स्वरूप येशूने ओळखले आणि त्या सर्वांतून तो पार गेला. आपल्या पित्याच्या इच्छेशी एकरूप राहण्यासाठी आपल्या प्रभूने हे जग देऊ करत असलेल्या सर्व गोष्टींचा स्वतःसाठी त्याग केला. त्यामुळे त्याच्या मानवी आत्म्याला लाभलेले समाधान हे कल्पनेत येणाऱ्या सगळ्या सुखसोयी आणि चैन यांतून मिळणाऱ्या समाधानापेक्षा अधिक होते. या उपवासकाळात येशूच्या मागे वाळवंटात जाण्याची निवड केलीत, तर तेच समाधान तुमचीही वाट पाहत आहे.

हे एकाकीपण सोसलेल्या माझ्या प्रभू, तू वाळवंटात गेलास आणि हे पतित जग देऊ करत असलेल्या सर्व गोष्टींपासून दूर राहण्याचा हा काळ तू स्वेच्छेने सहन केलास. तू भुकेला होतास, एकटा होतास आणि कोणतीही सुखसोय तुझ्याजवळ नव्हती; तरी तुझा मानवी आत्मा पूर्णपणे तृप्त होता. स्वर्गातील तुझ्या पित्याशी असलेली एकरूपता हेच तुझे अन्न होते. प्रभू, या जीवनात मी अनेक गोष्टींना चिकटून आहे. तुझ्यापेक्षाही अधिक हव्या वाटतात अशा अनेक गोष्टी आहेत. कृपा करून या उपवासकाळात मला त्या आसक्ती ओळखू दे आणि त्यांच्यापासून मुक्त होऊ दे, जेणेकरून तुझ्याशी आणि तुझ्या पित्याशी अधिक गाढ एकरूपतेचा आनंद मला अनुभवता येऊ लागेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

हेही पाहा: दुसरे चिंतन – क्रुसाच्या पायाशी 40 दिवस

अनुक्रमणिका

प्रायश्चित्तकाळासाठी आणखी साहित्य