मराठी

सदतिसावा दिवस: वास्तव नाकारणे

पवित्र सप्ताहाचा बुधवार

कालच्या मिस्साबलिदानातील शुभवर्तमानात यहूदाने केलेल्या विश्वासघाताचे वर्णन संत योहानाच्या कथनानुसार होते; आज तेच वर्णन संत मत्तयाच्या कथनानुसार आपल्यासमोर येते. मत्तयाच्या शुभवर्तमानात यहूदा बोलतो आणि आपल्या प्रभूला नाकारतो. आपल्यापैकी एक जण आपला विश्वासघात करील, असे येशूने शिष्यांना सांगितले. प्रत्येकाने विचारले, “प्रभू, तो मी तर नाही ना?” येशूने उत्तर दिले, “ज्याने माझ्याबरोबर ताटात हात बुडवला, तोच माझा विश्वासघात करील. मनुष्यपुत्राविषयी लिहिले आहे त्याप्रमाणे तो जात आहे खरा; पण जो मनुष्य मनुष्यपुत्राचा विश्वासघात करतो, त्याची केवढी दुर्दशा! तो जन्मलाच नसता तर त्याच्यासाठी बरे झाले असते.” शेवटी यहूदाचा प्रश्न नोंदवला आहे: “गुरुजी, तो मी तर नाही ना?” येशूने उत्तर दिले, “तूच तसे म्हणालास” (पाहा मत्तय 26:14–25).

यहूदा वास्तव स्वीकारायला तयार नव्हता. ‘डिनायल’ म्हणजे वास्तव नाकारणे. या इंग्रजी शब्दातील अक्षरे पुढील वाक्यात क्रमाने शोधली, की तो सहज लक्षात राहतो, असे म्हणतात: “डोंट ईव्हन क्नो आय ॲम लायिंग” (मी खोटे बोलत आहे, हेही मला कळत नाही). कदाचित यहूदाला आपण काय करणार आहोत आणि त्याचे सार्वकालिक परिणाम काय होतील, याची जाणीवही नव्हती: “तो जन्मलाच नसता तर त्याच्यासाठी बरे झाले असते.” आपल्या प्रभूचे हे शब्द किती प्रभावी आणि हादरवून टाकणारे आहेत!

लोयोलाचे संत इग्नेशियस आपल्या आध्यात्मिक साधना या श्रेष्ठ ग्रंथात तीस दिवसांच्या आध्यात्मिक साधनाशिबिराची रूपरेषा देतात. शिबिरार्थींना मार्गदर्शन करणाऱ्या आध्यात्मिक मार्गदर्शकासाठी ते शिकवण आणि नियमही देतात. हे शिबिर चार टप्प्यांत विभागलेले आहे आणि संत इग्नेशियस प्रत्येक दिवसासाठी चिंतन देतात. पहिल्या टप्प्यात शिबिरार्थी पापाविषयी, विशेषतः मरणकारी पापांविषयी आणि त्यांच्या सार्वकालिक परिणामांविषयी, क्रमाने चिंतन करतात. त्या चिंतनांत पाप आणि त्याचे परिणाम जिवंतपणे आणि ठोस रीतीने समोर येतात. अशा चिंतनांना सामोरे जाणे सोपे नसले, तरी ती अत्यंत फलदायी ठरतात. आध्यात्मिक जीवनात प्रगती करू इच्छिणाऱ्यांसाठी इग्नेशियस यांच्या तीस दिवसांच्या शिबिराची रचना अनेकदा आदर्श मानली जाते.

इग्नेशियस सुरुवातीलाच मरणकारी पापे आणि त्यांचे सार्वकालिक परिणाम यांवर भर देतात, याचे एक प्रमुख कारण म्हणजे शिबिरार्थींना धक्का देऊन ते जे वास्तव नाकारत आहेत त्याला सामोरे जाण्यास लावणे. त्यांची अंतर्मुख करणारी चिंतने सुरुवातीला धक्कादायक वाटू शकतात; पण पुढे ती आत्म्याला वास्तवाच्या भक्कम पायावर उभे करतात, जेणेकरून उरलेल्या शिबिरात आणि त्यानंतरही त्याला त्या पायाचा आधार मिळतो.

पवित्र त्रिदिन जवळ येत असताना, बागेत येशूने सोसलेली घोर व्यथा, त्याची अटक, कैद, फटके, थट्टा, त्याला ठोठावलेली मृत्युदंडाची शिक्षा, त्याने वाहिलेला क्रूस आणि त्याचे क्रूसावर खिळले जाणे यांवर मनापासून चिंतन करण्याची आपण तयारी करत आहोत. आपल्या दैवी प्रभूने जे भयंकर दुःख सोसले, ते डोळसपणे पाहण्यास तयार व्हा. तुम्ही केलेल्या पापांचा परिणाम म्हणून त्याला किती घोर यातना सोसाव्या लागल्या, हे पाहण्यास तयार व्हा. येशूच्या वेदनांची जाणीव अधिक खोल झाली, तर आपल्या पापांविषयी जे वास्तव स्वीकारणे आज तुम्हाला कठीण जाते, त्याला सामोरे जाणे सोपे होईल. तुम्हाला मुक्त करण्यासाठी आणि आपल्या सार्वकालिक राज्याच्या वैभवात सहभागी करून घेण्यासाठी देवाने तुमच्यासाठी जे केले, त्याबद्दल तुमच्या मनात गाढ कृतज्ञता वाढेल. आपल्या पापांचे वास्तव आणि त्यांचे परिणाम यांना सामोरे जाताना तुम्हाला प्रेरणा मिळेल आणि तुमचा आत्मा आनंदाने भरून जाईल, पण त्यासाठी आपल्या प्रभूच्या बलिदानाकडे तुम्ही एकमेव उपाय म्हणून पाहिले पाहिजे. आपल्या पापांकडे आणि आपल्या प्रभूने दिलेल्या उपायाकडे प्रामाणिकपणे, बारकाईने आणि गाढ कृतज्ञतेने पाहा.

आज आपल्या आत्म्याचे, विशेषतः आपल्या सदसद्विवेकबुद्धीचे, परीक्षण करा. आपल्या प्रभूला तुम्हाला जे काही सांगायचे असेल, ते ऐकण्यास तयार राहा. “गुरुजी, तो मी तर नाही ना?” असे विचारून यहूदाने वास्तव कसे नाकारले, यावर विचार करा. यहूदापेक्षा वेगळी वाट निवडा: आपला अपराध आणि त्या पहिल्या पवित्र सप्ताहात प्रभूने मिळवून दिलेल्या दयेची आपल्याला असलेली गरज त्याच्यासमोर कबूल करा.

हे माझ्या दुःखसहन करणाऱ्या प्रभू, यहूदासारखे नाकारण्याऐवजी मी तुझ्यासमोर कबूल करतो: “गुरुजी, तो मीच आहे!” मी दोषी आहे. म्हणूनच तुझ्या दुःखसहनातून तू माझ्यासाठी जे काही मिळवले आहेस, त्या सर्वांची मला गरज आहे. मी माझा अपराध कबूल करतो आणि प्रार्थना करतो की मी जे काही वास्तव नाकारत आहे, त्याला सामोरे जाण्यास तू मला मदत कर, म्हणजे तू माझ्यासाठी जे सोसलेस त्याबद्दल माझे हृदय गाढ कृतज्ञतेने भरून जाईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

हेही पाहा: सदतिसावा दिवस: क्रूसाच्या पायथ्याशी 40 दिवस

अनुक्रमणिका

प्रायश्चित्तकाळासाठी आणखी साहित्य