मराठी

नाताळचा अष्टदिवसीय उत्सव

चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अ‍ॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल – आणि इतर ठिकाणीही!

अनुक्रमणिका


टीप: ख्रिस्तजन्मोत्सवासाठी शुभवर्तमानाचे उतारे आणि त्यांवरील चिंतन यांचे तीन पर्याय आहेत.

ख्रिस्तजन्मातील गरिबी

प्रभूचा जन्म—ख्रिस्तजन्मोत्सव: चिंतन १

ते तेथे असताना तिची प्रसूतीची वेळ आली आणि तिने आपल्या पहिल्या मुलाला जन्म दिला. तिने त्याला बाळंत्यांत गुंडाळून गव्हाणीत ठेवले, कारण उतारशाळेत त्यांच्यासाठी जागा नव्हती. लूक 2:6–7 (रात्रीच्या मिस्सातील शुभवर्तमान)

आपल्या पहिल्या अपत्याच्या जन्माचा अनुभव घेणाऱ्या प्रेमळ आईवडिलांना या प्रसंगाचे पावित्र्य आणि सौंदर्य उमगते. धन्य कुमारी मरियेच्या उदरात येशूचा गर्भसंभव कसा झाला, हे मोठे रहस्य आहे; तरी ती खरोखरच त्याची आई होती आणि तो खरोखरच तिचा पुत्र होता. आपण या बालकाचे जन्मदाते पिता नाही, हे संत योसेफाला माहीत होते. तरीही प्रभूच्या दूताने स्वप्नात दिलेल्या निर्देशानुसार त्याने पित्याची जबाबदारी स्वीकारली. ही त्याच्या गाढ श्रद्धेची कृती होती. आपल्या श्रद्धेमुळे आणि देवाने सोपवलेल्या कार्यामुळे देवाच्या पुत्राचे पितृत्व त्याने अशा निष्ठेने निभावले, जशी निष्ठा केवळ अत्यंत प्रेमळ आणि समर्पित पित्याकडेच असू शकते.

ख्रिस्तजन्मोत्सव साजरा करताना, आपल्या प्रभूने किती नम्रतेने या जगात येण्याचे निवडले, याची आपल्याला आठवण होते. रोमन जनगणनेसाठी नावनोंदणी करायला मरिया आणि योसेफ घरापासून दूर आले होते. त्यामुळे जनावरे ठेवत असत अशा ठिकाणी येशूचा जन्म झाला. बहुधा ती एक गुहा होती. पहिल्या दृष्टीक्षेपात असे ठिकाण लाभणे दुर्दैवी वाटू शकते. पण ही साधी, गरिबीची जागा देवाच्या योजनेचाच भाग होती आणि तिने त्या रात्रीच्या गौरवात भर घातली, याची आपण खात्री बाळगू शकतो. प्रेमाची खरी महानता आपल्याला दाखवण्यासाठी ख्रिस्ताने नम्रपणे ही जागा निवडली.

गुहेतील गरिबी आणि गव्हाणीचा साधेपणा—गव्हाण म्हणजे जनावरांना चारा घालण्याची जागा—यांतून येशूच्या जन्माचे पावित्र्य अधिक स्पष्ट झाले. ना झगमगाट, ना थाटमाट, ना सुखसोयी; होते ते फक्त प्रेम. निखळ प्रेम. धन्य कुमारी मरियेच्या हृदयातील प्रेम, संत योसेफाची निष्ठा आणि देहधारी देवपुत्राची उपस्थिती—ती रात्र गौरवशाली होण्यासाठी एवढेच पुरेसे होते.

प्रभूच्या जन्मातून आपल्याला एक गोष्ट शिकता येते: आपल्या जीवनातील सौंदर्य, शांती आणि समाधान हे आपल्याकडे किती पैसा किंवा किती वस्तू आहेत यावर नव्हे, तर आपल्या प्रेमाच्या शुद्धतेवर अवलंबून असते. पवित्र कुटुंबाची हृदये पूर्णपणे तृप्त होती. त्याचे कारण भोवतालची परिस्थिती नव्हती, तर येशू ख्रिस्ताच्या व्यक्तीत देवाशी त्यांचे असलेले घनिष्ठ ऐक्य होते.

त्या गरिबीच्या ठिकाणी देवाचा पुत्र उपस्थित होता. त्याच्या उपस्थितीमुळे आपल्याला ज्या खऱ्या संपत्तीची आस आहे, ती कोणती हे उमगते. आपण शोधत असलेला खरा ठेवा धनदौलतीत, सुखसोयींत किंवा वस्तूंच्या मालकीत नाही, तर देवाच्या प्रेमात आणि कृपेत सापडतो. आपल्या पवित्र कुटुंबाच्या साक्षीतून आपल्याला कळते की, आपण आपली हृदये देवाच्या हाती सोपवली तर आपल्याला जे काही आवश्यक आहे, ते सर्व तो आपल्याला देईल.

आज त्या परम पवित्र, साध्या आणि नम्र प्रसंगावर चिंतन करा. त्या अनुभवाने पवित्र कुटुंबाला मानवी नात्यांत किती खोल समाधान दिले असेल, याची कल्पना करा. येशूला बाळंत्यांत घट्ट गुंडाळले होते. त्याच्या आईने आणि पालनकर्त्या पित्याने अत्यंत ममतेने त्याची आराधना केली. मनापासून कृतज्ञ आणि पूर्णपणे तृप्त होण्यासाठी जे काही आवश्यक होते, ते सर्व मरिया आणि योसेफ यांच्या हृदयांत होते. तुम्हाला जीवनात समाधान लाभत नसेल, तर पवित्र कुटुंबाकडून शिका आणि मरिया व योसेफ यांच्या उदाहरणाप्रमाणे वागण्याचा प्रयत्न करा. मग आपल्या देहधारी प्रभूवरील प्रेमाने तुम्हाला जे काही आवश्यक आहे, ते सर्व लाभेल.

हे माझ्या देहधारी प्रभू, तुझ्या मानवी स्वभावाशी एकरूप असलेल्या तुझ्या दैवी स्वभावाने बेथलेहेमजवळच्या त्या साध्या गुहेचे रूपांतर एका पवित्र निवासमंडपात केले, जिथे निखळ प्रेमाची अतूट नाती होती. मला त्या पवित्र प्रसंगात सामावून घे. तुझ्या आईच्या निष्कलंक हृदयातील प्रेमात आणि तुझा पालनकर्ता पिता योसेफ याच्या मानवी निष्ठेत मला सहभागी होऊ दे. तू ज्या ज्या प्रकारे माझ्याकडे येतोस, त्या त्या प्रकारे तुला पाहून आणि तुझ्यावर प्रेम करून मला जीवनात समाधान आणि पूर्ण तृप्ती लाभो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


देहधारणेचे विस्मय आणि आदरयुक्त आश्चर्य

प्रभूचा जन्म—ख्रिस्तजन्मोत्सव: चिंतन २

देवदूत त्यांच्यापासून निघून स्वर्गात गेल्यावर मेंढपाळ एकमेकांना म्हणाले, “चला तर, आपण बेथलेहेमला जाऊन प्रभूने आपल्याला कळवलेली ही घडलेली घटना पाहूया.” ते घाईने गेले आणि त्यांना मरिया आणि योसेफ, तसेच गव्हाणीत पहुडलेले बाळ दिसले. लूक 2:15–16 (पहाटेच्या मिस्सातील शुभवर्तमान)

देवपुत्राला सर्वप्रथम भेटायला आलेल्या या लोकांविषयी आपल्याला फार थोडी माहिती आहे. ते राजे किंवा राजपुत्र नव्हते. ते धनवान किंवा सामर्थ्यवानही नव्हते. ते साधे मेंढपाळ होते. मोकळ्या रानात चरणाऱ्या मेंढरांसोबत ते दिवस घालवत आणि रात्री आपल्या असुरक्षित कळपांचे रक्षण करण्यासाठी एकत्र राहत. ते बहुतेकदा गुहांत झोपत, साधे अन्न खात आणि जमिनीतून जे मिळे त्यावर उदरनिर्वाह करत. याच साध्या मेंढपाळांना देवदूतांनी दर्शन दिले आणि त्यांचा प्रभू ख्रिस्त याची सर्वप्रथम उपासना व आराधना करण्यास त्यांना सांगितले.

आपल्याला पाहण्यासाठी आणि आपली आराधना करण्यासाठी देवाने सर्वप्रथम नम्र मेंढपाळांना बोलावले, ही गोष्ट खूप काही सांगून जाते. अनेकांना स्वतःविषयी चांगले वाटत नाही. त्यांना स्वतःचे दोष दिसतात, ते स्वतःची इतरांशी तुलना करतात आणि अनेकदा त्यांना स्वतःमध्ये जे दिसते ते आवडत नाही. पण देव जेव्हा आपल्याकडे पाहतो तेव्हा त्याला काय दिसते, एवढेच खरे महत्त्वाचे आहे. समाजाचे निकष किंवा लोकमत यांवरून देव आपला न्याय करत नाही. तो आपल्याकडे आपली मुले-मुली म्हणून पाहतो आणि जसे त्याने मेंढपाळांना जवळ घेतले, तसेच आपल्यालाही आपल्याजवळ आणण्याची त्याला मनापासून इच्छा आहे.

त्या काळच्या मेंढपाळांची कल्पना करा. ते कदाचित चांगले, सज्जन लोक असतील, जे स्वतःचा आणि आपल्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करण्यासाठी कष्ट करत होते. बहुधा त्यांना शिक्षण मिळाले नव्हते, त्यांचा वेशही नीटनेटका नसे आणि यहुदी समाजात सर्वसाधारणपणे त्यांना कमी लेखले जाई. शास्त्री आणि परुशी ज्या अर्थाने धर्मनियमांचे काटेकोर पालन करायला सांगत, तसे पालन करणे त्यांच्या कामामुळे कठीण होते. तरी त्यामुळे देवाच्या नजरेत त्यांच्या श्रद्धेचे मोल कमी झाले नाही. समाजात त्यांना खालचे स्थान असल्याने अनेकांना ते विश्वास ठेवण्याजोगे वाटत नसत. इतकेच काय, यहुदी न्यायप्रक्रियेत त्यांची साक्षही सहसा स्वीकारली जात नसे.

असे असूनही, त्यांचे काम यहुदी समाजाच्या जीवनासाठी अत्यावश्यक होते. त्यांनी गोळा केलेली लोकर कपडे बनवण्यासाठी आवश्यक होती. त्यांनी पाळलेल्या मेंढरांना यहुदी उपासनेत महत्त्वाचे स्थान होते आणि ती समाजासाठी अन्नाचा एक महत्त्वाचा स्रोतही होती. थोडक्यात, त्यांचे काम अत्यावश्यक होते, पण त्यांना जो मान मिळायला हवा होता, तो मिळत नव्हता.

जगाच्या तारणाऱ्याच्या जन्माची बातमी सर्वप्रथम ऐकण्यासाठी देवाने त्यांच्यापैकी एका गटाची निवड केली, तेव्हा हे सगळे बदलले. आणि ही बातमी त्यांना थेट देवदूतांकडून मिळाली! समाजाने त्यांच्याविषयी जे ठरवून टाकले होते, त्यापेक्षा देवाची त्यांच्याकडे पाहण्याची दृष्टी अगदी वेगळी होती. ज्यांचा उद्धार करण्यासाठी तो आला होता, त्यांच्यापैकीच हे लोक आहेत, असे देवाने पाहिले आणि त्यांच्याविषयीच्या चुकीच्या मतांकडे त्याने लक्ष दिले नाही.

ख्रिस्तजन्माचा दिवस साजरा करताना, या मेंढपाळांमध्ये स्वतःला पाहण्याचे आमंत्रण आपल्याला मिळते. ही आनंदाची बातमी त्यांच्यापर्यंत पोहोचवण्यासाठी पाठवलेल्या देवदूतांच्या नजरेतून, म्हणजेच देव जसा त्यांच्याकडे पाहतो तसे, त्यांच्याकडे पाहण्याचेही आमंत्रण आपल्याला मिळते. त्यांनी आपल्यावर प्रेम करावे व आपली उपासना करावी, अशी देवाची जशी इच्छा होती, तशीच इच्छा त्याला आपल्याविषयीही आहे, हे आपण ओळखले पाहिजे. हे आमंत्रण आणि आपल्याला लाभलेला सन्मान लक्षात घेऊन आपण स्वतःकडे पाहिले, तर स्वतःविषयीची जी नकारात्मक प्रतिमा आपल्याला त्रास देते ती मोडून काढण्यास मदत होईल. ख्रिस्ताची आराधना करणारे म्हणून आपली खरी ओळख आणि आपला खरा सन्मान स्वीकारणे मग आपल्याला शक्य होईल.

आज यावर चिंतन करा: तुम्ही स्वतःकडे आणि इतरांकडे देवाच्या नजरेतून पाहता की विकृत मतांच्या चष्म्यातून? स्वतःविषयीची चांगली प्रतिमा म्हणजे स्वतःला इतरांपेक्षा श्रेष्ठ समजणे नव्हे, किंवा चुकीच्या कारणांनी स्वतःला कमी लेखणेही नव्हे. स्वतःविषयीची चांगली प्रतिमा म्हणजे आपले खरे स्वरूप, जे देवाला दिसते. त्याची नजर आपल्याला त्याच्यावर प्रेम करण्यास आणि मोठ्या आस्थेने व भक्तिभावाने त्याची आराधना करण्यास प्रवृत्त करते.

हे माझ्या नम्र प्रभू, जिथे जनावरे राहत होती तिथे तुझा जन्म झाला आणि तुला गव्हाणीत ठेवण्यात आले. त्या साध्या ठिकाणी तू नम्र जनांना आणि समाजाने नाकारलेल्या लोकांना आपल्याजवळ बोलावू शकलास आणि त्यांनी तुझ्यावर प्रेम करावे व तुझी आराधना करावी, असे आमंत्रण त्यांना दिलेस. ते तुझ्याजवळ आले, तेव्हा त्यांचा खरा सन्मान तू त्यांना दाखवून दिलास आणि त्यांना तुझ्या प्रेमाचा अनुभव आला. त्या मेंढपाळांना जसे तू आपल्याजवळ बोलावलेस, तसे मलाही तुझ्या नम्र सान्निध्यात बोलाव आणि तुझे प्रेम मला प्रकट कर, जेणेकरून मी स्वतःकडे आणि इतरांकडे तुझ्या दिव्य नजरेतून पाहू शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


देवाचे निरंतर सान्निध्य

प्रभूचा जन्म—ख्रिसमस: चिंतन ३

प्रत्येकाला प्रकाश देणारा खरा प्रकाश जगात येत होता. तो जगात होता, आणि जग त्याच्याद्वारे अस्तित्वात आले, तरी जगाने त्याला ओळखले नाही. जे त्याचे स्वतःचे होते तिथे तो आला, पण त्याच्या स्वतःच्या लोकांनी त्याचा स्वीकार केला नाही. योहान 1:9–11 (दिवसाच्या मिस्सातील शुभवर्तमान)

दुर्दैवाने, जगातील अनेक जण देवपुत्राला ओळखत नाहीत, अशी साक्ष शुभवर्तमानकार योहान वरील उताऱ्यात देतो. “जगाने त्याला ओळखले नाही” हे सत्य केवळ येशूच्या काळातील लोकांपुरते मर्यादित नाही; ते सर्व ठिकाणच्या आणि सर्व काळच्या लोकांना लागू होते.

ख्रिसमस हा वर्षातील एक सुंदर काळ आहे. अनेक कुटुंबे आणि मित्रमंडळी एकत्र येतात. अनेकदा भेटवस्तूंची देवाणघेवाण होते. स्वादिष्ट जेवणाने अनेक सोहळ्यांची रंगत वाढते. तरीही या दिवसाचा खरा अर्थ अनेकदा लोकांना उमगत नाही आणि तो त्यांना प्रियही वाटत नाही. तुमचा मेळावा मोठा असो वा छोटा, तो आनंदात पार पडो वा कठीण जावो, आपण ख्रिसमस का साजरा करतो याचा विसर पडू देऊ नका.

नाताळाचा अर्थ आपल्याला पुरेसा उमगला नसेल, तर सुवार्ताकाराचे हे शब्द आपल्यालाही लागू होतात: “तो आपल्या स्वतःच्या ठायी आला, पण त्याच्या स्वतःच्या लोकांनी त्याचा स्वीकार केला नाही.” नाताळ हा ‘त्याला ओळखण्याचा’ आणि ‘त्याचा स्वीकार करण्याचा’ काळ असला पाहिजे. नाताळ आपल्याला जीवनाचा खरा अर्थ दाखवतो. आपण का जगतो यावर तो प्रकाश टाकतो आणि कसे जगावे हे शिकवतो.

आजच्या सुवार्तेत वरील उताऱ्यानंतर असे म्हटले आहे: “आणि शब्द देह झाला व त्याने आमच्यामध्ये वस्ती केली. आम्ही त्याचे गौरव पाहिले. ते पित्याच्या एकुलत्या पुत्राचे गौरव होते; तो कृपेने आणि सत्याने परिपूर्ण होता.” देहधारी झालेल्या शब्दाचे, कृपेने आणि सत्याने परिपूर्ण असलेल्या पित्याच्या एकुलत्या पुत्राचे गौरव तुम्हाला दिसते का? देवाच्या पुत्राच्या देहधारणेचे वास्तव अधिक स्पष्टपणे पाहण्याचा नाताळ हा काळ आहे.

देवाला देहधारी रूपात पाहण्यासाठी पवित्र आत्म्याच्या मार्गदर्शनाखाली नवी आध्यात्मिक दृष्टी मिळणे आवश्यक आहे. केवळ औपचारिकता म्हणून चर्चमध्ये जाणे, येशूच्या जन्माची कथा ऐकणे आणि मग कुटुंबाच्या मेळाव्यात सहभागी होणे, एवढ्याने कधीच पुरे होणार नाही. जीवन बदलून टाकणारे हे रहस्य पाहण्यासाठी, समजून घेण्यासाठी, त्यावर विश्वास ठेवण्यासाठी आणि ते जीवनात उतरवण्यासाठी आपल्याला पवित्र आत्म्याच्या देणग्यांची गरज आहे. ही दैवी रहस्ये आता तुम्हाला दिसावीत आणि समजावीत, इतके तुमचे जीवन बदलू देण्यास तुम्ही पवित्र आत्म्याला मोकळीक दिली आहे का?

त्या पहिल्या नाताळी धन्य माता मरिया आणि संत योसेफ यांनी देवाच्या पुत्राला देहधारी रूपात पाहिले, तसेच आपणही त्याला आपल्या जीवनात पाहिले पाहिजे. त्याच्या देहधारणेमुळे तो आजही ख्रिस्तसभेत, इतरांच्या जीवनात, प्रार्थनेद्वारे आणि विशेषतः संस्कारांमध्ये आपल्यामध्ये उपस्थित आहे. ख्रिस्ताचा जन्म झाला तेव्हा त्याची खरी उपस्थिती जशी मरिया आणि योसेफ यांच्या जीवनाच्या केंद्रस्थानी होती, तशीच येशूची खरी उपस्थिती आपल्या जीवनाच्याही केंद्रस्थानी असली पाहिजे.

देवाच्या देहधारी शब्दाच्या आजही उलगडत असलेल्या रहस्यावर आज चिंतन करा. त्याला ओळखण्यासाठी, त्याच्यावर प्रेम करण्यासाठी आणि त्याची आराधना करण्यासाठी ज्या देणग्यांची तुम्हाला गरज आहे, त्या पवित्र आत्म्याकडे मागा. असे केल्याने या परमपवित्र दिवसाचा मूळ आशय तुम्हाला निरंतर साजरा करता येईल.

हे माझ्या देहधारी प्रभू, फार पूर्वी तू बालकाच्या रूपाने पृथ्वीवर आलास. तू स्वर्गात आरोहण केल्यानंतरही तुझ्या श्रद्धावंतांच्या हृदयात, तू स्थापन केलेल्या संस्कारांमध्ये आणि तुझ्या ख्रिस्तसभेत जिवंत राहिलास. मला पवित्र आत्म्याच्या देणग्या दे, म्हणजे तुझ्या दैवी उपस्थितीचे भान मला सदैव राहील आणि तुझी निरंतर आराधना करण्याकडे माझे मन ओढले जाईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


कौटुंबिक जीवन आणि पवित्र कुटुंब

येशू, मरिया आणि योसेफ यांच्या पवित्र कुटुंबाचा सण (वर्ष अ)
नाताळच्या अष्टकातील रविवार (किंवा, त्या अष्टकात रविवार नसेल तर, 30 डिसेंबर)

पूर्वेकडील ज्ञानी पुरुष निघून गेल्यावर पाहा, प्रभूचा दूत योसेफाच्या स्वप्नात प्रकट झाला आणि म्हणाला, “ऊठ, बालकाला आणि त्याच्या आईला घेऊन इजिप्तला पळून जा. मी तुला सांगेपर्यंत तिथेच राहा. हेरोद त्या बालकाचा जीव घेण्यासाठी त्याचा शोध घेणार आहे.” योसेफ उठला आणि त्याच रात्री बालकाला व त्याच्या आईला घेऊन इजिप्तला निघाला. मत्तय 2:13–14

आज आपण येशू, मरिया आणि योसेफ यांच्या कौटुंबिक जीवनाचा आदरपूर्वक विचार करतो. त्यांच्या घरातले प्रेम इतर कोणत्याही घरातल्या प्रेमापेक्षा अधिक होते. त्यांच्या कुटुंबातले हे प्रेम त्यांच्या नातलगांपर्यंत आणि आसपासच्या समाजापर्यंतही पोहोचले. पवित्र कुटुंबाच्या जीवनाबद्दल पवित्र शास्त्रात फार थोडी माहिती दिली आहे. पण एवढे आपल्याला माहीत आहे की अगदी सुरुवातीपासूनच त्यांना मोठमोठ्या संकटांना तोंड द्यावे लागले.

मरियाची गर्भधारणा हे त्यांच्यासमोरचे पहिले आव्हान होते. ती आणि योसेफ एकत्र राहू लागण्यापूर्वीच ख्रिस्तबाळ तिच्या गर्भात आले. देवाचा पुत्र आपल्या गर्भात कसा आला हे मरियाला माहीत होते; पण प्रभूचा दूत स्वप्नात प्रकट होईपर्यंत योसेफाला ते समजले नव्हते. प्रभूच्या दूताने हे सत्य सर्वांनाच उघड करून सांगितले नव्हते. त्यामुळे नातलगांनी आणि आसपासच्या लोकांनी आपली नाराजी व्यक्त केली असेल, अशी आपण कल्पना करू शकतो.

येशूचा जन्म त्यांच्या घरापासून दूर, बेथलेहेम या लहानशा गावात, जनावरे ठेवत असत अशा एका गुहेत झाला. साधे मेंढपाळ हे त्यांचे पहिले पाहुणे होते आणि त्यांच्यानंतर लवकरच पूर्वेकडील ज्ञानी पुरुष आले. बालक येशूचा जीव घेण्याचा हेरोद प्रयत्न करत होता. त्यामुळे येशूच्या जन्मानंतर एक-दोन वर्षांच्या आत या कुटुंबाला आपले घर सोडून इजिप्तला पळून जावे लागले. तिथे त्यांना राहायला जागा शोधावी लागली आणि उदरनिर्वाहाची सोय करावी लागली.

हेरोदाच्या मृत्यूनंतर योसेफाला एकापाठोपाठ दोन स्वप्नांत सूचना मिळाल्या: तो इस्राएलला परत जाऊ शकत होता आणि त्याने आपल्या कुटुंबासह नाझरेथ या लहानशा, सर्वसाधारण गावात राहायला जावे. नाझरेथला फारसे मानाचे स्थान नव्हते, पण अशाच साध्या वातावरणात येशू वाढला आणि त्याने कष्टाळूपणा, आज्ञाधारकपणा व नम्रता हे सद्गुण आत्मसात केले. जगाने नाझरेथकडे दुर्लक्ष केले, तरी जगाच्या तारणाऱ्याची त्याच्या कार्यासाठी जडणघडण जिथे झाली, ती पवित्र भूमी नाझरेथच ठरली. शेवटी, येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या काळात संत योसेफाचा उल्लेख आढळत नाही. त्यामुळे योसेफाच्या देहावसानाचे मानवी दुःख येशूने आणि त्याच्या आईने अनुभवले, असे सामान्यतः मानले जाते.

पवित्र कुटुंबाला अनेक हालअपेष्टा सोसाव्या लागल्या. तरी त्यांच्या घरातील प्रेमापुढे प्रत्येक संकट फिके पडले आणि त्यांचे कौटुंबिक जीवन अपार सांत्वनाचा व आनंदाचा झरा बनले. संकटांमधून जात असताना पवित्र कुटुंबाला आनंद मिळाला, तो ऐहिक सुखसोयींत नव्हे, तर देवाशी आणि एकमेकांशी असलेल्या त्यांच्या गाढ ऐक्यात. त्यांचे घर प्रेमाचे, प्रार्थनेचे आणि परस्परांना आधार देण्याचे पवित्र स्थान होते. तिथे देवाची उपस्थिती सदैव जाणवत असे. एके दिवशी स्वर्गात देवाने पवित्र कुटुंबाच्या पृथ्वीवरील अप्रकट जीवनाचा तपशील आपल्याला उलगडून दाखवला, तर ते किती मनोहर असेल! त्यांचे जीवन जसे घडत गेले तसे देवदूतांनी ते पाहिले. तरी आपण अशी आशा करू शकतो आणि कल्पना करू शकतो की देव आपल्या चांगुलपणाने ही रहस्ये संतांना उलगडून सांगेल आणि पवित्र कुटुंबाच्या पृथ्वीवरील सहजीवनाचे खरे सौंदर्य त्यांना दाखवेल. त्यांचे बोलणे, एकमेकांशी वागणे, प्रेमाची कृत्ये, प्रार्थना, हसणे-खेळणे, काम आणि त्यांच्या कौटुंबिक जीवनाचा भाग असलेली प्रत्येक गोष्ट आपल्याला सदैव विस्मयाने व कृतज्ञतेने भरून टाकेल.

आज पवित्र कुटुंबावर चिंतन करा. त्यांचे सहजीवन अधिक खोलवर समजून घेण्याची दृष्टी देवाकडे मागा. या चिंतनातून जे उमजेल, त्यातून स्वतःच्या जीवनासाठी आणि आपल्या जिवलगांशी असलेल्या नात्यांसाठी प्रेरणा घ्या. पवित्र कुटुंबाच्या घरात सर्वत्र भरून राहिलेल्या प्रेमाची बरोबरी आपल्यापैकी कोणालाही करता येणार नाही. तरी देवाला आपले एकमेकांवरील प्रेम वाढवू देऊन आपण त्यांचे अनुकरण करण्याचा प्रयत्न करू शकतो. रोजची प्रार्थना, त्यागाची कृत्ये आणि एकमेकांवर प्रेम करण्याचा दृढ निश्चय यांद्वारे आपण असे कौटुंबिक जीवन घडवू शकतो, ज्यात येशू, मरिया आणि योसेफ यांचे पावित्र्य व ऐक्य प्रतिबिंबित होईल.

हे येशू, मरिया आणि योसेफ यांच्या पवित्र कुटुंबा, तुमचे कौटुंबिक जीवन कल्पनेपलीकडे पवित्र होते. तुमच्या रोजच्या वागण्यातून तुमचे प्रेम दिसून येत असे. त्या प्रेमातून तुम्हाला एकमेकांकडून प्रेरणा मिळत असे आणि तुमच्या नातेवाइकांनाही व मित्रांनाही प्रेरणा मिळत असे. मला तुमच्या कौटुंबिक जीवनात सामावून घ्या आणि माझ्या कुटुंबातील व्यक्तींवर प्रेम करायला मला शिकवा, जेणेकरून प्रेमाने विणलेले आमचे कुटुंब अधिक दृढ होईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


साध्या दैनंदिन जीवनाचे पवित्रीकरण

येशू, मरिया आणि योसेफ यांच्या पवित्र कुटुंबाचा सण (वर्ष ब)
नाताळच्या अष्टकातील रविवार (रविवार नसेल तर 30 डिसेंबर)

मोशेच्या नियमशास्त्रानुसार त्यांच्या शुद्धीकरणाचे दिवस पूर्ण झाल्यावर, त्या बालकाला प्रभूसमोर अर्पण करण्यासाठी त्यांनी त्याला यरुशलेमला नेले… प्रभूच्या नियमशास्त्रातील सर्व विधी पूर्ण केल्यावर ते गालीलमध्ये, नाझरेथ या आपल्या गावी परतले. बालक वाढत गेले, बळकट झाले आणि ज्ञानाने परिपूर्ण झाले; त्याच्यावर देवाची कृपा होती. लूक 2:22; 39–40

येशूने आपल्या पृथ्वीवरील जीवनात केलेली प्रत्येक गोष्ट महत्त्वाची होती. त्याची प्रत्येक मानवी कृती पवित्र ठरली होती आणि त्याच्या पवित्र सामर्थ्याने युक्त होती. त्याच्या उपदेशाने मानवी वाणी आणि शब्द पवित्र झाले, त्यामुळे त्याच्या नावाने व त्याच्या अधिकाराने शुभवर्तमानाची घोषणा करणे आपल्याला शक्य झाले. रोज भेटणाऱ्या लोकांवर त्याने केलेले प्रेम हे त्याच्या प्रेमाचे अनुकरण करण्यासाठी आपल्याला आवश्यक असलेल्या कृपेचा झरा बनले. त्याच्या दुःखसहनामुळे आणि मरणामुळे आपली दुःखे त्याच्या दुःखांशी जोडणे शक्य झाले. अशा रीतीने आपल्या दुःखांनाही त्याच्या एकमेव तारणकारी कृतीत सहभागी होता येते. नव्या जीवनासाठी त्याचे पुनरुत्थान झाल्यामुळे आपल्याला त्याच्या नव्या जीवनात आताच सहभागी होण्यास सुरुवात करता येते आणि मृत्यूनंतर त्या जीवनात पूर्णपणे सहभागी होता येते.

पण येशूने आपले सार्वजनिक सेवाकार्य सुरू करण्यापूर्वी जे काही केले, त्याचे काय? नाझरेथमध्ये मरिया आणि योसेफ यांच्यासोबत त्याने व्यतीत केलेल्या अप्रकट जीवनाचे काय? नाझरेथमधील त्याच्या जीवनाची नोंद पवित्र शास्त्रात नसली, तरी त्याने तिथे केलेल्या प्रत्येक गोष्टीला आपल्या जीवनात मोठे महत्त्व आहे, याची आपल्याला खात्री बाळगता येते.

येशूने नाझरेथमध्ये जे काही केले ते थोडक्यात सांगायचे झाले, तर त्याला आपण ‘साध्या दैनंदिन जीवनाचे पवित्रीकरण’ असे म्हणू शकतो. त्याचे जीवन साधे होते, पण ते तो असामान्य रीतीने जगला. बालपणी तो रोज आपल्या आईच्या आणि पालनकर्त्या पित्याच्या सहवासात असे. येशूने योसेफचा व्यवसाय शिकून स्वतः सुतार झाला. योसेफ मृत्यूशय्येवर असताना येशू बहुधा त्याच्या जवळ होता; म्हणूनच संत योसेफ यांना सुखमरणाचे आश्रयदाता संत मानले जाते. येशू जेवत असे, काम करत असे, खेळत असे, मैत्रीची नाती जोडत असे आणि आपल्या स्वर्गीय पित्याची प्रार्थना करत असे. त्याच्या प्रत्येक कृतीतून सर्व सद्गुणांचा आदर्श दिसून येत असे.

हे का महत्त्वाचे आहे? साधे जीवन अत्यंत असामान्य रीतीने जगून येशूने माणसाच्या रोजच्या जीवनातील प्रत्येक साधी कृती पवित्र केली. त्यामुळे त्याच्याप्रमाणे त्या कृती करून आपल्यालाही पावित्र्यात वाढता येते. पवित्र कुटुंबातील व्यक्ती रोज एकमेकांची काळजी घेत आणि देवाला समर्पित होऊन जगत. त्यांच्या जीवनातून आपल्याला दिसते की पावित्र्य हे केवळ जीवनातील विलक्षण क्षणांपुरते मर्यादित नाही; ते प्रेमाच्या, सेवेच्या आणि प्रार्थनेच्या प्रत्येक साध्या कृतीतही आढळते.

आपले रोजचे काम म्हणजे नकोसे असले तरी टाळता न येणारे ओझे आहे, अशा समजुतीच्या सापळ्यात लोक कधीकधी अडकतात. काही जण तर इतके श्रीमंत होण्याचे स्वप्न पाहतात की त्यांना स्वतः काम करावे लागू नये आणि जी “साधीसुधी” कामे करायला त्यांना आवडत नाहीत, ती करायला माणसे ठेवता यावीत. पण असा विचार करणे चुकीचे ठरेल. येशूच्या व्यक्तीतून, त्याच्या कार्याद्वारे, विशेषतः त्याच्या गुप्त जीवनाच्या काळात, दैनंदिन जीवन देवाच्या कृपेने भरून गेले आहे. आपल्या धावपळीच्या जगात रोजच्या तोचतोचपणाने आपण सहज त्रस्त होऊ शकतो किंवा आपल्या कामाचे आध्यात्मिक महत्त्व आपल्या नजरेआड होऊ शकते. पण जेव्हा आपण आपले प्रयत्न ख्रिस्ताशी जोडतो, तेव्हा आपल्याला उमगते की ही साधी कामे ओझी नसून आशीर्वाद आहेत. कृपेत वाढण्याची आणि जगात देवाचे प्रेम प्रकट करण्याची ती संधी आहेत.

आज आपल्या जीवनातील साध्यासुध्या गोष्टींवर चिंतन करा. रोज तीच ती कामे करून तुम्हाला कंटाळा येतो का? तसे असेल, तर त्या साध्या कामांचे मोल ओळखा. श्रम करणाऱ्या येशूला भेटा. घरची कामे, नोकरी-व्यवसाय, विरंगुळा, जेवण आणि तुम्हाला पार पाडावी लागणारी प्रत्येक रोजची गोष्ट यांत त्याला भेटा. या गोष्टींपासून दूर पळू नका; उलट, उत्साहाने त्यांच्याकडे वळा. कारण त्यांतून आपल्या प्रभूने त्या कामांना दिलेले पावित्र्य तुम्हाला गवसेल. आपली रोजची कामे प्रार्थना म्हणून अर्पण केल्याने तुम्ही ख्रिस्ताच्या कार्यात सहभागी होता आणि त्याच्या अधिक जवळ जाता.

हे माझ्या अद्वितीय प्रभू, नाझरेथमधील तुझे गुप्त जीवन हे जग पवित्र करण्याच्या तुझ्या कार्याचाच एक भाग होते. तू आपल्या हातांनी वस्तू घडवल्यास आणि बांधकाम केलेस, तर आपल्या आत्म्याने त्या कामांना पावित्र्य दिलेस. माझ्या जीवनातील प्रत्येक साध्या गोष्टीत तुला शोधायला मला मदत कर, म्हणजे दैनंदिन जीवनात आम्ही जे काही करतो, त्या सर्वांना तू दिलेले पावित्र्य मला लाभेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


मानवी आणि पवित्र असे एक कुटुंब

येशू, मरिया आणि योसेफ यांच्या पवित्र कुटुंबाचा सण (वर्ष क)
नाताळच्या अष्टकातील रविवार (रविवार नसेल तर 30 डिसेंबर)

दरवर्षी येशूचे आईवडील पास्का सणासाठी यरुशलेमला जात असत. तो बारा वर्षांचा झाला, तेव्हा सणाच्या प्रथेप्रमाणे ते यरुशलेमला गेले. सणाचे दिवस संपल्यावर ते परत निघाले, पण बालक येशू यरुशलेममध्येच मागे राहिला. हे त्याच्या आईवडिलांना माहीत नव्हते. लूक 2:41–43

पुढे, येशू आपल्याबरोबर नाही हे मरिया आणि योसेफ यांच्या लक्षात आले, तेव्हा त्यांनी काळजीने तीन दिवस त्याचा शोध घेतला. तिसऱ्या दिवशी तो त्यांना मंदिरात सापडला. आपल्या ज्ञानाने तो नियमशास्त्राच्या गुरूंना थक्क करत होता. “त्याला पाहून त्याचे आईवडील आश्चर्यचकित झाले. त्याची आई त्याला म्हणाली, ‘बाळा, तू आमच्याशी असे का वागलास? तुझे वडील आणि मी फार काळजीत होतो आणि तुला शोधत होतो.’ तो त्यांना म्हणाला, ‘तुम्ही मला का शोधत होतात? मी माझ्या पित्याच्या घरात असले पाहिजे, हे तुम्हाला माहीत नव्हते का?’” (लूक 2:48–49).

येशू परिपूर्ण होता, आणि त्याची निष्कलंक माताही परिपूर्ण होती. पवित्र कुटुंबातील ऐक्य आणि प्रेम हे सर्व सद्गुणांचे उदाहरण होते. म्हणून येशूचे यरुशलेममध्ये मागे राहणे, तसेच आपल्या धन्य मातेने काळजी करणे व प्रश्न विचारणे, यात पाप नव्हते, याची आपण खात्री बाळगू शकतो. उलट, या प्रसंगातून अधिक खोल आध्यात्मिक सत्ये उलगडतात आणि पवित्र कुटुंबाच्या जीवनात सहभागी होत देवाच्या कुटुंबाचे सदस्य म्हणून कसे जगावे, हे आपल्याला शिकायला मिळते.

येशू आणि त्याची धन्य माता निष्पाप होते. तरी पापाचे परिणाम त्यांनी आपल्या जीवनात अनुभवावेत, अशी पित्याची इच्छा होती. ते त्यांच्या स्वतःच्या पापाचे परिणाम म्हणून नव्हे, तर त्यांनी आपल्याशी एकरूप होऊन ते अनुभवावेत, अशी त्याची इच्छा होती. येशू पूर्णपणे देव असूनही त्याने स्वतःला रिक्त केले आणि त्याला “थोड्या काळासाठी” “देवदूतांपेक्षा कमी दर्जाचे” करण्यात आले (इब्री 2:7). म्हणून त्याने नियमशास्त्राच्या गुरूंना प्रश्न विचारले. त्याला ज्ञानाची उणीव होती म्हणून नव्हे, तर त्याने आपल्या मानवी अवस्थेत पूर्णपणे सहभागी होण्याचे निवडले म्हणून. त्याचे ज्ञान हळूहळू प्रकट झाले, ते दुर्बलतेमुळे नव्हे, तर नम्रतेने मानवजातीशी एकरूप होण्यासाठी.

आपल्या धन्य मातेला काळजी ही मानवी भावना अनुभवू देण्यात आली. तिच्या श्रद्धेत कमतरता होती म्हणून नव्हे, तर तिने आपल्या मानवी अनुभवात पूर्णपणे सहभागी व्हावे म्हणून. पण आपल्यापेक्षा वेगळे म्हणजे, तिने त्या काळजीला परिपूर्ण रीतीने प्रतिसाद दिला. आपल्याला काळजी किंवा भीती वाटते तेव्हा कसे वागावे, याचा आदर्श आपली धन्य माता आपल्यासमोर ठेवते: तिने अथकपणे येशूचा शोध घेतला. तो सापडल्यावर तिने खुल्या मनाने आणि श्रद्धेने त्या प्रसंगातील रहस्य समजून घेण्याचा प्रयत्न केला. प्रार्थनेत मन एकाग्र करून तिने आपल्या निष्कलंक हृदयात त्या अनुभवाचे चिंतन केले आणि देवावर पूर्ण विश्वास ठेवला. आपल्यालाही तसेच करण्याचे आवाहन आहे. आज आपण ज्या पवित्र कुटुंबाचा सन्मान करतो, त्या कुटुंबाच्या जीवनात तिच्या उदाहरणाचे अनुसरण करून आपण अधिक पूर्णपणे सहभागी होतो.

आज पवित्र कुटुंबावर चिंतन करा: कुटुंबातील सदस्य एकमेकांशी कसे वागत, त्यांचे एकमेकांवरचे प्रेम आणि त्यांच्या दैनंदिन जीवनातील अनुभव यांचा विचार करा. देवपुत्र आणि त्याची धन्य माता आता स्वर्गातून आपल्याकडे पाहतात. आपण ज्या अनुभवांतून जातो, ते सर्व त्यांना पूर्णपणे समजते. या जाणिवेने आपल्याला मोठा दिलासा मिळावा आणि आपण स्वतःला अधिक पूर्णपणे त्यांच्या हाती सोपवावे.

हे येशू, मरिया आणि योसेफ यांच्या परमपवित्र कुटुंबा, तुम्ही या जगात राहिलात आणि मानवी कुटुंबांना जे जे अनुभव येतात, ते सारे तुम्हीही अनुभवले. वाढणे, शिकणे, प्रेम करणे आणि देवावर भरवसा ठेवणे म्हणजे काय, हे तुम्हाला ठाऊक आहे. भीती आणि चिंतेच्या आहारी जाण्याचा मोह माणसाला कसा होतो, हे तुम्ही जाणता आणि त्या भावनांना कसे सामोरे जावे, याचा आदर्श तुम्ही आम्हाला देता. मला तुमच्या प्रेमळ सहवासात घ्या, म्हणजे पृथ्वीवर तुम्ही आचरणात आणलेले सद्गुण मला अधिक पूर्णपणे आत्मसात करता येतील. हे मरिया आणि योसेफ, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


हौतात्म्याचे फळ

26 डिसेंबर, पहिले रक्तसाक्षी संत स्तेफन यांचा सण
नाताळच्या अष्टकाचा दुसरा दिवस

येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला: “लोकांपासून सावध राहा, कारण ते तुम्हाला न्यायसभांच्या स्वाधीन करतील आणि आपल्या सभास्थानांत तुम्हाला फटके मारतील. माझ्यामुळे तुम्हाला राज्यपालांपुढे आणि राजांपुढे नेले जाईल, जेणेकरून त्यांच्यासमोर आणि यहुदीतर लोकांसमोर तुम्ही साक्ष द्याल.” मत्तय 10:17–18

आज आपण ज्यांचा सन्मान करतो, त्या ख्रिस्तसभेचे पहिले रक्तसाक्षी संत स्तेफन यांच्या हौतात्म्याचा आशय या शब्दांत सामावला आहे. ख्रिस्तजन्म साजरा केल्याच्या दुसऱ्याच दिवशी, ख्रिस्तसभा आपल्या सुज्ञतेने या वास्तवावर चिंतन करते: नवजात राजाची उपासना केल्यामुळे छळालाही सामोरे जावे लागू शकते.

यरुशलेमचा यहुदी समाज विविध गटांचा बनलेला होता. त्यात हिब्रू परंपरा पाळणारे यहुदी आणि ग्रीक-रोमन संस्कृतीचा प्रभाव असलेले हेलेनिस्त यहुदी होते. यहुदी लोक ख्रिस्ती विश्वास स्वीकारू लागले, तेव्हा विश्वासणाऱ्यांचा एक नवा, एकसंध समुदाय तयार झाला. या ऐक्यानंतरही तणाव निर्माण झाला, विशेषतः रोजच्या भाकरवाटपात हेलेनिस्त विधवांकडे दुर्लक्ष झाले तेव्हा. या समस्येवर उपाय म्हणून प्रेषितांनी सात उपयाजक नेमले. त्यांपैकी पहिले स्तेफन होते; ते स्वतःही बहुधा हेलेनिस्त होते.

“विश्वासाने आणि पवित्र आत्म्याने परिपूर्ण असलेले” स्तेफन लोकांमध्ये मोठी अद्भुत कृत्ये करीत होते. हेलेनिस्त यहुद्यांनी त्यांना विरोध केला, तेव्हा त्यांनी सुज्ञतेने आणि धैर्याने ख्रिस्ती विश्वासाची बाजू मांडली. त्यामुळे त्यांना ओढत यहुद्यांच्या महासभेपुढे नेण्यात आले. त्यांनी प्रभावीपणे मांडलेली बाजू ऐकून विरोधक संतापले आणि त्यांनी स्तेफन यांना दगडमार करून ठार केले. अखेरच्या क्षणी स्तेफन यांनी आपला आत्मा येशूच्या हाती सोपवला आणि आपला छळ करणाऱ्यांसाठी प्रार्थना केली.

सुरुवातीला त्यांचे हौतात्म्य ही एक दुःखद हानी वाटली. त्यानंतर छळाची लाट उसळली आणि ख्रिस्ती समुदाय यहुदिया व सामरिया यांच्या ग्रामीण भागांत विखुरला. पण या विखुरण्यामुळे सुवार्ता यरुशलेमच्या पलीकडे पोहोचली आणि अनेकांनी ख्रिस्ती विश्वास स्वीकारला. जी घटना दुःखद वाटली, तीच आरंभीच्या ख्रिस्तसभेच्या वाढीला कारणीभूत ठरली.

संत स्तेफन यांचा सन्मान करताना या सत्यावर चिंतन करा: वाईटातून अधिक मोठे भले घडवण्यासाठीच देव वाईट घडू देतो. तुम्हाला दुःख किंवा छळ सहन करावा लागत असेल, तर आजच्या सणातून आशा घ्या. देवाच्या योजनेवर भरवसा ठेवा, भीतीला थारा देऊ नका आणि त्याच्या इच्छेचा स्वीकार करा. प्रत्येक क्रूस तो आपल्या गौरवासाठी वापरू शकतो, हे लक्षात ठेवा.

हे संत स्तेफन, तुम्ही कृपेने आणि सामर्थ्याने परिपूर्ण होतात आणि येशूला व सुवार्तेच्या घोषणेला पूर्णपणे समर्पित होतात. तुमच्यासारखे धैर्य आणि विश्वास मला लाभावा, म्हणून माझ्यासाठी प्रार्थना करा. अशा रीतीने देव माझ्याद्वारे अनेक आत्म्यांना स्वतःकडे आकर्षित करून आपल्या राज्याचा विस्तार करो. हे संत स्तेफन, माझ्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


योहान : प्रेमाची प्रतिमा

27 डिसेंबर, प्रेषित व सुवार्तालेखक संत योहान यांचा सण
नाताळच्या अष्टकाचा तिसरा दिवस

मग पेत्र आणि तो दुसरा शिष्य निघाले आणि कबरीजवळ आले. दोघेही धावत होते, पण दुसरा शिष्य पेत्रापेक्षा वेगाने धावला आणि कबरीजवळ आधी पोहोचला. त्याने वाकून पाहिले, तेव्हा मृतदेह गुंडाळण्यासाठी वापरलेली वस्त्रे त्याला तिथे दिसली; पण तो आत गेला नाही. शिमोन पेत्र त्याच्यामागून आला, तेव्हा तो कबरीत गेला. त्याला तिथे मृतदेह गुंडाळण्यासाठी वापरलेली वस्त्रे दिसली. येशूचे मस्तक झाकलेले वस्त्र त्या वस्त्रांबरोबर नव्हते; ते गुंडाळून वेगळ्या ठिकाणी ठेवलेले होते. मग कबरीजवळ आधी पोहोचलेला तो दुसरा शिष्यही आत गेला. त्याने पाहिले आणि विश्वास ठेवला. योहान 20:3–8

ज्याने “पाहिले आणि विश्वास ठेवला,” तो “दुसरा शिष्य” म्हणजे प्रेषित योहान. आज आपण त्यांचा सन्मान करतो. आपल्या सुवार्तेत योहान अनेकदा स्वतःचा उल्लेख “ज्याच्यावर येशू प्रेम करीत असे तो शिष्य” असा करतात. याचा अर्थ येशू इतरांपेक्षा योहानांवर अधिक प्रेम करीत होता असा नाही. कदाचित येशूचे प्रेम स्वीकारण्यासाठी योहानांचे हृदय सर्वांत खुले होते आणि म्हणूनच आपल्या प्रभूच्या प्रेमाने त्यांचे हृदय अधिक पूर्णपणे भरून गेले.

येशूच्या जन्माच्या अष्टकात संत योहानांचा सण साजरा करताना, आपल्याला केवळ योहानांवरच नव्हे, तर येशू आणि योहान यांच्यातील खोल व जिव्हाळ्याच्या प्रेमावरही चिंतन करण्याचे आमंत्रण मिळते. आपल्यापैकी प्रत्येकावर येशू ज्या प्रेमाचा वर्षाव करू इच्छितो, त्याची ही एक प्रतिमा आहे.

आजची सुवार्ता योहानांचे तीन सद्गुण सुंदर रीतीने दाखवते. पहिला सद्गुण म्हणजे त्यांचे येशूवरील सर्वस्व व्यापून टाकणारे प्रेम. मग्दालेना मरियेने कबर रिकामी असल्याची बातमी दिल्यावर त्यांनी ताबडतोब जी कृती केली, त्यातून हे प्रेम दिसून येते. प्रेमापोटी योहान पेत्राबरोबर कबरीकडे धावत गेले. प्रभूशी असलेले आपले नाते त्यांना किती मोलाचे वाटत होते, हे त्यातून दिसते.

दुसरा सद्गुण म्हणजे इतरांना मान देण्याची योहानांची वृत्ती. कबरीजवळ ते आधी पोहोचले, तरी प्रेषितांमध्ये ज्येष्ठ असलेले आणि त्यांचे नेतृत्व करणारे पेत्र प्रथम आत जावेत म्हणून ते थांबले. पेत्रांना दिलेल्या या मानातून योहानांची नम्रता आणि अधिकारपदाविषयीचा आदर स्पष्टपणे दिसून येतो.

शेवटी, कबरीत प्रवेश केल्यावर योहानाने “पाहिले आणि विश्वास ठेवला.” या क्षणातून त्याच्या श्रद्धेची खोली दिसून येते. त्या श्रद्धेला प्रत्यक्ष पुराव्याची गरज नव्हती; ती येशूवरील गाढ विश्वासावर आधारलेली होती. देवाने त्याच्या अंतःकरणात रुजवलेल्या श्रद्धेच्या देणगीला योहानाने असा प्रतिसाद दिला. या सद्गुणामुळे पुनरुत्थित प्रभूला पाहण्याआधीच त्याला पुनरुत्थानाचे सत्य ओळखता आले.

योहानाचे उदाहरण आपल्याला स्वतःच्या आध्यात्मिक जीवनाचे परीक्षण करण्याचे आव्हान देते. प्रभूवरचे आपले प्रेम इतके उत्कट आहे का, की ज्या ओढीने योहान कबरीकडे धावत गेला त्याच ओढीने आपण प्रभूकडे धाव घेतो? देवावरचे आपले प्रेम इतरांबद्दलच्या खऱ्याखुऱ्या आदरातून दिसून येते का? आपली श्रद्धा इतकी खोल आहे का, की डोळ्यांना दिसणाऱ्या पुराव्याशिवायही आपण देवाच्या वचनांवर भरवसा ठेवतो?

आज संत योहानाचा सन्मान करताना, “ज्याच्यावर येशूचे प्रेम होते तो शिष्य” या त्याच्या ओळखीवर चिंतन करा. येशूच्या प्रेमासाठी त्याने आपले हृदय खुले ठेवले, म्हणूनच तो एक आदर्श शिष्य ठरला. योहानाचे अनुकरण करण्याचा प्रयत्न करा: देवाचे प्रेम अधिकाधिक स्वीकारण्यासाठी आपले हृदय विशाल करा, म्हणजे तुमच्यातील देवाची उपस्थिती इतरांनाही जाणवेल.

हे माझ्या प्रेमळ प्रभू, तुझे पवित्र हृदय सर्व लोकांवरील प्रेमाने ओसंडून वाहत होते. संत योहानाने त्या प्रेमासाठी आपले हृदय विशेष उघडे ठेवले; त्यामुळे त्याला तुझ्यावर अधिक प्रेम करता आले. कृपा करून मला संत योहानासारखे हृदय दे, म्हणजे मीही तुझा प्रिय शिष्य होईन. हे संत योहान, आमच्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


अनिष्टातून उगवलेले चांगले

28 डिसेंबर, पवित्र निरपराध बालशहीदांचा सण
नाताळच्या अष्टदिनोत्सवाचा चौथा दिवस

ज्ञानी पुरुषांनी आपल्याला फसवले आहे, हे लक्षात येताच हेरोद संतापला. ज्ञानी पुरुषांकडून त्याने जाणून घेतलेल्या वेळेनुसार, बेथलेहेम व त्याच्या आसपासच्या प्रदेशातील दोन वर्षे व त्याहून कमी वयाच्या सर्व मुलांची कत्तल करण्याचा त्याने हुकूम दिला. मत्तय 2:16

हेरोद इतका क्रूर हुकूम देऊ शकला, याची कल्पना करणेही जवळजवळ अशक्य आहे; आणि सैनिक तो हुकूम कसा पाळू शकले, हे समजून घेणेही तितकेच कठीण आहे. त्या दिवशी बेथलेहेम व आसपासचा सारा परिसर हृदय पिळवटून टाकणाऱ्या दुःखाने, “हुंदक्यांनी आणि मोठ्या आक्रोशाने” भरून गेला असेल. त्या आक्रोशाचे प्रतिध्वनी पुढे कित्येक वर्षे उमटत राहिले असतील.

हेरोदाच्या संतापाच्या अगदी उलट, संत योसेफाने बाळाचे आणि त्याच्या आईचे काळजीपूर्वक रक्षण केले. प्रभूचा दूत योसेफाला स्वप्नात दर्शन देऊन म्हणाला, “ऊठ, बाळाला व त्याच्या आईला घेऊन इजिप्तला पळून जा, आणि मी तुला सांगेपर्यंत तिथेच राहा. हेरोद बाळाचा वध करण्यासाठी त्याचा शोध घेणार आहे” (मत्तय 2:13). योसेफ लगेच “उठला, त्याने रात्रीच बाळाला व त्याच्या आईला घेतले आणि तो इजिप्तला निघून गेला.”

देवाने आपल्या दैवी पुत्राला योसेफ व धन्य माता मरिया यांच्यासोबत इजिप्तला पळून जाऊन तिथे लपून राहू दिले; मग बेथलेहेम व आसपासच्या परिसरातील निरपराध मुलांवर असे क्रौर्य का होऊ दिले? देवाने स्वतः हस्तक्षेप करून हेरोदाला का थांबवले नाही? संत थॉमस अक्विनास सुम्मा थिऑलॉजिका या ग्रंथात म्हणतात, “देव हा परम कल्याणस्वरूप आहे. त्याच्या सर्वशक्तिमत्तेतून आणि चांगुलपणातून अनिष्टातूनही चांगले घडू शकत नसते, तर त्याने आपल्या कृतींमध्ये कोणत्याही अनिष्टाला वाव दिला नसता” (ST I, q. 2, art. 3). दुःखाला सामोरे जाताना हे मान्य करणे कठीण असले, तरी श्रद्धेचे हे सत्य आपण घट्ट धरून ठेवले पाहिजे.

या लहान बालकांना येशूची ओळख नव्हती. तरी देवाने आपल्या दैवी व्यवस्थेनुसार हे घडू दिले आणि त्या बालकांना आपल्या निरपराध रक्ताने येशूची साक्ष देऊ दिली. कोणी विचारेल, “पण त्यांच्या आयुष्याचे काय? त्यांना मोठे होण्याची आणि आयुष्य पूर्णपणे जगण्याची संधीच मिळाली नाही!” अशा विचारात देवाची सर्वशक्तिमत्ता आणि त्याचा निर्मळ चांगुलपणा लक्षात घेतला जात नाही. या शोकांतिकेतून आपण कोणते शाश्वत कल्याण घडवणार आहोत, हे देवाला आधीच ठाऊक होते. त्यांच्या बलिदानातून दिलेली साक्ष स्वर्गातील त्यांच्या शाश्वत गौरवाचा उगम ठरणार होती, म्हणून देवाने हे घडू दिले.

जीवनाकडे केवळ या जगाच्या नजरेतून पाहणे सहज घडते. पण हे जग क्षणभंगुर आहे; शाश्वत जीवनाच्या तुलनेत ते केवळ एका क्षणाएवढे आहे. देव आपल्याला जे दुःख सोसू देतो, त्यापलीकडे पाहता आले तर त्या दुःखातून किती मोठे कल्याण घडू शकते, हे आपल्याला दिसू लागते. देवाने जे घडू दिले त्याचा स्वीकार केल्याची खंत स्वर्गात आपल्याला कधीच वाटणार नाही. आपल्यावर लादलेल्या अनिष्टामुळे जे दुःख आपल्याला सोसावे लागते, ते आपण ख्रिस्ताच्या दुःखाशी जोडून त्याच्या गौरवासाठी अर्पण केले, तर ते दुःख स्वीकारल्याची खंतही आपल्याला कधीच वाटणार नाही.

आज चिंतन करा: देवाने या निरपराध बालकांवर आणि त्यांच्या कुटुंबांवर किती भयंकर अत्याचार होऊ दिला आणि सुरक्षित ठिकाणी पळून जाताना संत योसेफ व मरिया यांना किती मोठे ओझे सोसावे लागले. हे चिंतन करताना श्रद्धेने कबूल करा की आपला सर्वांवर प्रेम करणारा, सर्वशक्तिमान देवच जाणतो की आपल्या खऱ्या हिताचे काय आहे, आणि तो या परीक्षेतून मोठे शाश्वत कल्याण घडवतो. या जीवनातील स्वतःच्या दुःखाचाही विचार करा. देवाने जे काही घडू दिले आहे, त्यातूनही तो उद्धार घडवू शकतो. आपले दुःख प्रभूच्या बलिदानाशी जोडून त्याला अर्पण करा आणि खात्री बाळगा की या अर्पणाचा आनंद तुम्हाला अनंतकाळ लाभेल.

हे माझ्या सर्वशक्तिमान, सर्वांवर प्रेम करणाऱ्या देवा, तुझ्यावर भरवसा ठेवणाऱ्यांच्या जीवनात अनिष्टातूनही चांगले घडवू शकतोस, म्हणूनच तू या जगात अनिष्ट घडू देतोस. अनिष्टाला आणि दुःखाला सामोरे जाताना तुझ्यावर भरवसा ठेवणारे हृदय मला दे. ते सर्व आशेने तुझ्या हाती सोपवण्यास मला मदत कर, म्हणजे माझ्या प्रेमातून तुझा अनंतकाळ गौरव होईल. हे पवित्र निरपराध बालशहीदांनो, आमच्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


तुझे राज्य येवो!

29 डिसेंबर, नाताळच्या अष्टदिनोत्सवाचा पाचवा दिवस

मोशेच्या नियमशास्त्रानुसार त्यांच्या शुद्धीकरणाचे दिवस पूर्ण झाल्यावर, येशूच्या आईवडिलांनी त्याला प्रभूला अर्पण करण्यासाठी यरुशलेमला नेले. प्रभूच्या नियमशास्त्रात असे लिहिले आहे: गर्भातून प्रथम जन्मलेला प्रत्येक मुलगा प्रभूला समर्पित करावा. तसेच पारव्यांची एक जोडी किंवा कबुतराची दोन पिले यांचा यज्ञ अर्पण करावा, अशी प्रभूच्या नियमशास्त्रात आज्ञा आहे. लूक 2:22–24

पहिला मुलगा जन्मल्यानंतर चाळीस दिवसांनी, मोशेच्या नियमशास्त्रानुसार आईने शुद्धीकरणाचा विधी करायचा होता आणि आईवडिलांनी विधीपूर्वक यज्ञ अर्पण करून बालकाला ‘सोडवून घ्यायचे’ होते. श्रद्धावान यहुदी म्हणून मरिया आणि योसेफ यांनी ही कर्तव्ये निष्ठेने पाळली. ते मंदिरात आले तेव्हा शिमोन नावाचा एक पवित्र मनुष्य त्यांना भेटला. ‘इस्राएलच्या सांत्वनाची वाट पाहणाऱ्या’ श्रद्धावान यहुद्यांपैकी तो एक होता.

स्थापनेपासूनच इस्राएलच्या राज्याने अनेक संकटांना तोंड दिले होते. इ.स.पू. दहाव्या शतकात दावीद राजा आणि त्याचा पुत्र शलमोन यांच्या कारकिर्दीत इस्राएलचे राज्य शेवटचे एकसंध होते. शलमोनच्या मृत्यूनंतर राज्याचे दोन भाग झाले: उत्तरेकडील इस्राएलचे राज्य आणि दक्षिणेकडील यहूदाचे राज्य. इ.स.पू. 722 मध्ये अश्शूरच्या लोकांनी उत्तरेकडील राज्य काबीज केले, तर इ.स.पू. 586 मध्ये बाबेलच्या लोकांनी दक्षिणेकडील राज्य जिंकले. त्यामुळे पहिले मंदिर उद्ध्वस्त झाले आणि अनेक यहुद्यांना सुमारे सत्तर वर्षे बाबेलमध्ये वनवासात राहावे लागले. त्यानंतरच्या शतकांत, महान अलेक्झांडरच्या विजयानंतर त्या प्रदेशावर ग्रीक संस्कृती लादण्यात आली. अखेर इ.स.पू. 63 मध्ये रोमनांनी यहूदा काबीज केला आणि ख्रिस्ताच्या जन्मानंतरही त्यांची सत्ता तेथे टिकून राहिली.

दडपशाही आणि फूट यांच्या या इतिहासाला यहुदी लोकांनी वेगवेगळ्या प्रकारे प्रतिसाद दिला. इस्राएलचे सांत्वन करणारा मशीहा येईल, असे अनेक संदेष्ट्यांनी भाकीत केले होते. काही यहुद्यांना अपेक्षा होती की मशीहा हा एक राजकीय नेता असेल आणि तो राज्य पुन्हा एकसंध करून त्याची पुनर्स्थापना करेल. इतरांना या भविष्यवाण्यांविषयी काहीच आस्था नव्हती. पण शिमोनसारखे जे मोजके लोक श्रद्धेत टिकून राहिले, ते आमूलाग्र आध्यात्मिक नवजीवन घडवून आणणाऱ्या मशीहाची वाट पाहत होते.

शिमोन परुशी, सदुकी किंवा शास्त्री नव्हता. तो पवित्र आत्म्याने परिपूर्ण असा एक साधा, श्रद्धावान यहुदी होता. मशीहाला पाहिल्याशिवाय त्याला मरण येणार नाही, हे पवित्र आत्म्यानेच त्याला प्रकट केले होते. ज्या दिवशी मरिया आणि योसेफ येशूला घेऊन मंदिरात आले, त्याच दिवशी पवित्र आत्म्याच्या प्रेरणेने शिमोनही मंदिरात आला आणि त्याने त्या बालकाला ख्रिस्त म्हणून ओळखले. त्याने येशूला आपल्या कुशीत घेतले आणि आनंदाने म्हटले, “हे प्रभू, आता तुझ्या सेवकाला शांतीने जाऊ दे; तुझे वचन पूर्ण झाले आहे…”

आपण सर्वांनी शिमोनसारखे होण्याचा प्रयत्न करावा. इस्राएल आणि यहूदाच्या लोकांप्रमाणेच आपणही अशा जगात राहतो, जिथे अनैतिकता, युद्धे, फूट आणि श्रद्धेचा अभाव यांमुळे देवाच्या राज्यात अनेकदा फूट पडते किंवा ते झाकोळले जाते. या आव्हानांना वेगवेगळ्या मार्गांनी तोंड देण्याचा मोह आपल्याला होऊ शकतो. पण शिमोनसारखा देवाच्या वचनांवर भरवसा ठेवणाऱ्या आणि आपल्या जीवनात व जगात देव घडवून आणेल त्या परिवर्तनाची आतुरतेने वाट पाहणाऱ्या मोजक्या श्रद्धावानांमध्ये सामील होणे हाच सर्वोत्तम मार्ग आहे.

आज जगाच्या स्थितीवर चिंतन करा. काही ठिकाणी देवाचे राज्य चैतन्याने बहरत आहे; तर इतर ठिकाणी ते दूर असल्यासारखे किंवा तिथे नसल्यासारखे वाटते. तुम्ही कुठेही असलात, तरी सर्वसमर्थ मशीहाकडे दृष्टी लावा. काळाच्या अखेरीस त्याचे राज्य पूर्णत्वास येण्याची आपण वाट पाहत असताना, तो पृथ्वीवर आपल्या राज्याचे नवीकरण करू शकतो. त्याच्या कार्याला स्वतःला वाहून घ्या आणि देवाचे राज्य प्रस्थापित करण्याच्या कार्यात सक्रियपणे सहभागी होण्यासाठी पवित्र आत्म्याची प्रेरणा स्वीकारा.

हे माझ्या प्रभू, माझ्या मशीहा, माझ्या सभोवतालच्या जगातील आव्हाने आणि फूट पाहताना तुझ्या वचनांवर भरवसा ठेवायला मला मदत कर. तुझ्या राज्याची वाट पाहताना शिमोनप्रमाणे माझे हृदय श्रद्धेने आणि आशेने भरून जाऊ दे. तुझ्या कृपेचे साधन होऊन इथे पृथ्वीवर तुझे राज्य उभारण्यास हातभार लावण्याची प्रेरणा मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


श्रद्धेत टिकून राहिलेले मोजके लोक

30 डिसेंबर, नाताळच्या अष्टकातील सहावा दिवस

आन्ना नावाची एक संदेष्ट्री होती… ती मंदिर सोडून कधीच जात नसे, तर रात्रंदिवस उपवास व प्रार्थना करून देवाची उपासना करीत असे.  त्याच वेळी ती पुढे आली, तिने देवाचे आभार मानले आणि यरुशलेमच्या मुक्तीची वाट पाहणाऱ्या सर्वांना त्या बालकाविषयी सांगितले.  लूक 2:36–38

शिमोनप्रमाणे आन्नाही ‘यरुशलेमच्या मुक्तीची वाट पाहणाऱ्यांपैकी’ एक होती. इस्राएलमध्ये जे मोजके लोक श्रद्धेत टिकून राहिले होते, त्यांच्यापैकी ती एक होती. या लोकांचा संदेष्ट्यांच्या वचनांवर विश्वास होता. मशीहाचे कार्य आध्यात्मिक आहे आणि तो तारण घडवून आणणार आहे, हे त्यांना समजले होते. ते मोठ्या आशेने त्याच्या आगमनाची वाट पाहत होते.

आन्ना ‘मंदिर सोडून कधीच जात नसे, तर रात्रंदिवस उपवास व प्रार्थना करून देवाची उपासना करीत असे,’ म्हणून तिचे अंतःकरण देवाची वाणी ऐकण्यास सदैव तयार होते. तिच्या प्रार्थनामय जीवनामुळे तिला पवित्र आत्म्याच्या प्रेरणा ओळखता येत होत्या. विशेषतः त्या गौरवशाली दिवशी, जेव्हा येशूला मंदिरात अर्पण करून विधीपूर्वक सोडवून घेण्यात आले, तेव्हा तिला पवित्र आत्म्याची प्रेरणा जाणवली.

शिमोनचे भविष्यसूचक उद्गार आणि त्यानंतर अन्नाचे उद्गार ऐकून मरिया आणि योसेफ यांची काय प्रतिक्रिया झाली असेल, याची कल्पना करा. विधीनुसार अर्पण करणे व बालकाला देवाला समर्पित करणे हा नेहमीसारखाच प्रसंग असेल, असे त्यांना वाटले असावे. पण शिमोन आणि अन्ना यांचा आनंद आणि त्यांचे भविष्यसूचक शब्द यांमुळे आपले बालक कोण आहे आणि त्याचे कार्य काय आहे, या गहन रहस्यापुढे ते विस्मयाने आणि आदराने भरून गेले असतील.

शिमोन आणि अन्ना यांच्याप्रमाणे आज आपल्यालाही देवाशी निष्ठावान राहिलेल्या थोडक्या लोकांमध्ये सामील होण्याचे आमंत्रण आहे. आपल्या जगाला ग्रासणारा गोंधळ आणि अनैतिकता पाहून आपण सहज निराश होऊ शकतो किंवा आपल्याला राग येऊ शकतो. ही अशांतता आपल्या कुटुंबात किंवा समाजातच असेल, तर तिला सामोरे जाणे आणखी कठीण होते. आजच्या शुभवर्तमानात अन्ना आपल्यासमोर कसे जगावे याचा प्रभावी आदर्श ठेवते. आपल्यापैकी बहुतेकांना रात्रंदिवस चर्चमध्ये राहून उपवास व प्रार्थना करणे शक्य नसले, तरी पवित्र आत्म्याने आपल्यामध्ये वस्ती करावी आणि आपले आत्मे देवाची मंदिरे व्हावीत, असे आवाहन आपणा सर्वांना आहे.

आविलाची संत तेरेसा अंतर्मुख प्रार्थनेचे महत्त्व सांगते. या साधनेमुळे आपल्यामध्ये देव उपस्थित आहे याची जाणीव अधिक स्पष्ट होते. या प्रार्थनेचे दोन स्तर आहेत. पहिल्या स्तरावर, ‘सक्रिय’ अंतर्मुख प्रार्थनेत आपण जाणीवपूर्वक ध्यान करतो आणि आपल्या आत्म्याच्या मंदिरात, म्हणजेच त्याच्या ‘दुर्गात’, देवाचा शोध घेतो. आपल्या ठायी कृपेने वास करणाऱ्या देवाला भेटण्यासाठी आपण स्वतःहून आपल्या अंतरंगाकडे वळतो.

कालांतराने आपण या प्रार्थनेत अधिक खोल जातो, तेव्हा ती ‘निष्क्रिय’ अंतर्मुख प्रार्थना बनते. देव स्वतः पुढाकार घेऊ लागतो आणि दिवसभर त्याच्या उपस्थितीची आपल्याला अधिक खोल जाणीव होते. आपल्या आत्म्याच्या मंदिरात त्याच्यासोबत राहण्यासाठी तो आपल्याला बोलावतो. अशा प्रकारे अंतर्मुख प्रार्थना करणारे लोक अन्नासारखे आहेत. ती रात्रंदिवस मंदिरात राहून देवाच्या वाणीकडे कान देत असे.

अन्नाच्या प्रार्थनामय जीवनाचे अनुकरण करण्यासाठी देव तुम्हाला आमंत्रण देत आहे, यावर आज मनन करा. तिच्या उदाहरणाचे अनुसरण केल्याने तुम्हीही देवाच्या वाणीकडे आणि पवित्र आत्म्याच्या प्रेरणांकडे अधिक लक्ष द्यायला शिकाल. मशीहा कितीतरी प्रकारे तुमच्याकडे येतो आणि तुमच्या सभोवती उपस्थित असतो, हे तुम्हाला ओळखता येईल. जगातील वाईट गोष्टींवर आणि आव्हानांवर मात करण्याचे बळ ही कृपा तुम्हाला देईल. अशा रीतीने देवाकडून मिळणाऱ्या सांत्वनाची व मुक्तीची वाट पाहणाऱ्या त्याच्या निष्ठावान जनांमध्ये तुम्हीही सामील व्हाल.

हे परम गौरवशाली मशीहा, आमच्या जगातील गोंधळ तू पाहतोस. जे तुझा शोध घेतात, त्यांची सुटका करण्यासाठी आणि त्यांना मुक्त करण्यासाठी तू त्यांच्याकडे येतोस. तुझ्याशी निष्ठावान राहिलेल्या थोडक्या लोकांमध्ये मलाही सामील होण्यास मदत कर, जेणेकरून मी नेहमी भरवशाने तुझ्याकडे वळेन आणि रात्रंदिवस तुझा शोध घेईन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


चिंतनशील प्रार्थना

31 डिसेंबर, नाताळच्या अष्टकातील सातवा दिवस

प्रारंभी शब्द होता, आणि शब्द देवाबरोबर होता, आणि शब्द देव होता… आणि शब्द देहधारी झाला व त्याने आमच्यामध्ये वस्ती केली. आम्ही त्याचा गौरव पाहिला. तो पित्याच्या एकुलत्या एका पुत्राला शोभणारा गौरव होता; तो कृपेने आणि सत्याने परिपूर्ण होता. योहान 1:1; 14

योहानाच्या शुभवर्तमानाची प्रस्तावना (योहान 1:1-18) हा पवित्र शास्त्रातील सर्वांत गहन आणि धर्मशास्त्रीयदृष्ट्या समृद्ध उताऱ्यांपैकी एक आहे. हा उतारा चिंतनाला लावणारा आणि रहस्यमय आहे. चिंतनशील प्रार्थनेत खोल जाऊन देव जसा आहे तसा त्याला जाणून घेण्याचे आमंत्रण तो आपल्याला देतो.

‘प्रारंभी…’ या आरंभीच्या शब्दांत उत्पत्तीच्या ग्रंथाचे प्रतिध्वनी ऐकू येतात. देवाचा पुत्र सनातन आहे आणि सृष्टीच्या आरंभापूर्वीपासूनच अस्तित्वात आहे, हे ते उलगडून दाखवतात. देवाने विशेष कृपेने दिलेल्या चिंतनात्मक ज्ञानामुळे शुभवर्तमानकार संत योहानाला समजले की येशू हाच तो शब्द आहे, जो पिता सनातन काळापासून उच्चारतो आणि जो पित्याबरोबर अनंतकाळ अस्तित्वात आहे. शब्दाने मानवी स्वभाव धारण केला, तो देहधारी झाला आणि त्याने आपल्यामध्ये वस्ती केली, हे योहानाने ओळखले.

हे शब्द प्रथम लिहिताना संत योहानाच्या मनात कोणते विचार आले असतील, याचा विचार करा. देहधारी झालेल्या सनातन शब्दासोबत त्याने सुमारे तीन वर्षे घालवली होती. तो त्याच्यासोबत चालला, त्याने त्याची शिकवण ऐकली आणि त्याचे चमत्कार, लोकांनी केलेला त्याचा अव्हेर, त्याचे दुःखभोग, त्याचा मृत्यू आणि त्याचे पुनरुत्थान यांचा तो साक्षीदार झाला. येशू स्वर्गात उन्नत झाला तेव्हा योहान इतरांसोबत तिथे उभा होता. पेन्टेकोस्टच्या दिवशी पवित्र आत्म्याचा वर्षावही त्याने अनुभवला.

पेन्टेकोस्टनंतर येशूविषयीची योहानाची समज अधिक सखोल झाली. प्रार्थना आणि युखरिस्त साजरा करण्याद्वारे त्याला आपल्या प्रभूची अधिक जवळून ओळख झाली. या ओळखीने त्याचे जीवन बदलले. सनातन शब्द आता पृथ्वीवर प्रत्यक्ष वावरत नसला, तरी तो कृपेने योहानाच्या अंतरंगात उपस्थित होता. प्रभूचे हे निरंतर सान्निध्य त्याला पूर्वीपेक्षा अधिक खरे वाटू लागले.

योहानाप्रमाणे आपल्यालाही सनातन शब्दाला ओळखण्याचे आवाहन आहे. तो संस्कारांद्वारे, प्रार्थनेत, पवित्र शास्त्रात आणि आपल्या आत्म्यांत आजही वास करतो. त्याच्या उपस्थितीने आपले जीवन बदलावे, जेणेकरून आपण ख्रिस्तसभेत त्याचे जिवंत अवयव बनू, असे आमंत्रण आपल्याला आहे.

देहधारणेच्या आणि मुक्तीच्या रहस्यांत आपण स्वतःला ओढले जाऊ देतो, तेव्हाच ख्रिस्ताशी असे गाढ ऐक्य शक्य होते. ही रहस्ये आपल्या बुद्धीला काही प्रमाणात समजू शकतात; पण त्यांचे खरे आकलन देवाने प्रदान केलेल्या चिंतनात्मक ज्ञानातून येते. हे ज्ञान आपल्यामध्ये वास करणाऱ्या पवित्र आत्म्याची देणगी आहे.

संत योहान सुवार्तिक आपली प्रस्तावना लिहीत होते, त्या प्रसंगाचे आज चिंतन करा. चिंतनातून लाभलेली अंतर्दृष्टी, त्यांच्या आत्म्यात घडलेले परिवर्तन आणि देवाशी त्यांचे असलेले जिव्हाळ्याचे नाते यांचा विचार करा. देवाशी अंतःकरणाने एकरूप होऊन चिंतनमय जीवन जगण्याचे आमंत्रण आपल्यापैकी प्रत्येकाला आहे. ही सुंदर आणि गूढ प्रस्तावना तुम्हाला प्रार्थनेत अधिक खोलवर नेवो आणि देहधारी झालेल्या शब्दाच्या रहस्यात अधिक खोलवर प्रवेश करण्यास मदत करो.

हे देवाच्या सनातन शब्दा, काळाचा आरंभ होण्यापूर्वीच तू होतास आणि पिता व पवित्र आत्मा यांच्याशी तुझे परिपूर्ण ऐक्य होते. नाताळच्या या अष्टकात आम्ही तुझ्या देहधारणेचे चिंतन करतो: आमच्यामध्ये राहण्यासाठी आणि कृपेने आमच्या अंतर्यामी वास करण्यासाठी तू देह धारण केलास. हे महान रहस्य मला उलगडून दाखव, म्हणजे तुझा प्रिय शिष्य संत योहान यांच्यासारखीच श्रद्धा मलाही ठेवता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


देवमातेचे ओसंडून वाहणारे हृदय

1 जानेवारी, धन्य कुमारी मरिया, देवमाता हिचा महोत्सव
नाताळच्या अष्टकाचा आठवा दिवस

मेंढपाळ घाईघाईने बेथलेहेमला गेले. तेथे त्यांना मरिया, योसेफ आणि गव्हाणीत पडलेले बाळ दिसले. हे पाहिल्यावर, त्या बाळाविषयी त्यांना जो संदेश सांगण्यात आला होता, तो त्यांनी इतरांना सांगितला. मेंढपाळांचे बोलणे ऐकून सर्वांना आश्चर्य वाटले. मरियेने मात्र या सर्व गोष्टी आपल्या हृदयात जपून ठेवल्या आणि त्यांचे चिंतन केले. लूक 2:16–19 

ख्रिस्ताच्या जन्माच्या वेळी धन्य मातेचे निष्कलंक हृदय प्रेमाने आणि कृपेने इतके भरून गेले होते की ते विपुलतेने ओसंडून वाहत होते. तिचे मानवी हृदय व्यापून टाकणारे ते प्रेम आणि ती कृपा त्यात मावू शकत नव्हती. आपल्या बाळाला पाहणे, संत योसेफ जवळ असणे आणि बेथलेहेमजवळील त्या पवित्र गुहेत देवाच्या जीवसृष्टीची सोबत लाभणे, एवढेच तिला पूर्ण समाधानासाठी पुरेसे होते. पण देवाने तिला त्याहूनही अधिक दिले.

त्या पवित्र रात्री शेतात आपापले कळप राखणाऱ्या गरीब मेंढपाळांना प्रभूचा एक देवदूत प्रकट झाला. देवदूताने “सर्व लोकांसाठी अतिशय आनंदाची सुवार्ता” जाहीर केली (लूक 2:10). तो पुढे म्हणाला, “आज दाविदाच्या नगरात तुमच्यासाठी तारणारा जन्मला आहे. तो मशीहा आणि प्रभू आहे. तुमच्यासाठी ही खूण असेल: कपड्यांत गुंडाळलेले आणि गव्हाणीत पडलेले एक बाळ तुम्हाला दिसेल” (लूक 2:11–12). मग स्वर्गीय सैन्याचा मोठा समुदाय प्रकट झाला आणि त्याने स्तुतिगीत गाऊन देवाचा गौरव केला.

या अनुभवाने त्या साध्यासुध्या मेंढपाळांना नवजात मशीहाचा लगेच शोध घेण्याची प्रेरणा मिळाली. तो सापडल्यावर देवदूताने आपल्याला काय सांगितले होते, ते त्यांनी आपल्या धन्य मातेला आणि संत योसेफांना सांगितले. “मरियेने या सर्व गोष्टी आपल्या हृदयात जपून ठेवल्या आणि त्यांचे चिंतन केले” (लूक 2:19). धन्य कुमारी मरियेच्या याच निष्कलंक हृदयाचा आणि तिच्या मातृत्वाचा आज आपण उत्सव साजरा करतो.

मरियेचे निष्कलंक हृदय प्रेमाने आणि कृपेने ओसंडून वाहत होते. त्या नम्र मेंढपाळांमुळे तिला ते प्रेम आणि ती कृपा त्यांच्यापर्यंत पोहोचवण्याची संधी मिळाली. आपल्या उपस्थितीने आणि बाळाची आराधना करून त्यांनी मरिया व संत योसेफ यांना आशीर्वाद दिला. पण आपल्या नवजात पुत्राद्वारे देवाचे प्रेम त्यांच्यापर्यंत पोहोचवण्याचे साधन आणि मध्यस्थी करणारी माता होऊन तिने त्यांना त्याहूनही अधिक आशीर्वाद दिला.

मरिया ही केवळ आपल्या पुत्राच्या देहाची माता नव्हती, तर देवाचा पुत्र असलेल्या त्या व्यक्तीची माता होती. म्हणूनच चर्चने आपल्या सुज्ञतेने तिला “देवमाता” ही पदवी दिली आहे. येशू तिचा पुत्र होता आणि येशू देव आहे. म्हणून देवमाता म्हणून तिचा केला जाणारा सन्मान योग्यच आहे.

देवमाता मरियेचे निष्कलंक हृदय आजही प्रेमाने आणि कृपेने ओसंडून वाहत आहे. नाताळच्या त्या पहिल्या रात्री तिने मेंढपाळांवर आपल्या हृदयातील प्रेम आणि कृपा ओतली; त्याचप्रमाणे तिचे हृदय आजही आपल्यावर, तिच्या आध्यात्मिक पुत्रांवर आणि कन्यांवर, त्यातील सर्व काही ओतत आहे. आपण ज्या प्रमाणात ख्रिस्ताचे शरीर असलेल्या चर्चचे अवयव आहोत, त्या प्रमाणात धन्य मातेचे मातृत्व आपल्या जीवनात कार्यरत असते. हे मातृत्व तिच्या पुत्राच्या जीवनात कार्यरत होते आणि त्याचा स्पर्श मेंढपाळांच्या जीवनालाही झाला.

येशूच्या मातेला दिलेल्या “देवमाता” या गौरवशाली पदवीचे आज चिंतन करा. चिंतन करताना, ती तुमच्या जीवनात आणि संपूर्ण चर्चच्या जीवनात कोणती भूमिका बजावते, याचा विचार करा. देवाचा पुत्र मशीहा याला जन्म देऊन तिने चर्चलाही जन्म दिला आणि ती आपल्या सर्वांची माता व मध्यस्थी करणारी झाली. तिने तुमच्यासाठी प्रार्थना करावी आणि मध्यस्थी करावी अशी विनंती करा व तिच्या मातृत्वाचा आश्रय घ्या. असे केल्याने तुम्ही तिच्या पुत्राचा सन्मान तर करताच, पण त्याच्या तारणाच्या दैवी योजनेलाही सहकार्य करता.

हे परम गौरवशाली देवमाते, तुझे निष्कलंक हृदय प्रेमाने आणि कृपेच्या परिपूर्णतेने ओसंडून वाहत आहे. देवाच्या सर्व लेकरांवरील तुझ्या प्रेमामुळे, तुझ्याकडे आणि तुझ्या दैवी पुत्राकडे येणाऱ्या प्रत्येकाला ती कृपा वाटण्यास तू प्रवृत्त होतेस. मला तुझ्या लेकरांमध्ये स्थान दे आणि तुझ्या चिंतनशील हृदयात साठलेले सारे निर्मळ प्रेम आणि कृपा माझ्यावर विपुलतेने ओत. हे देवमाते, आमच्यासाठी प्रार्थना कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

अनुक्रमणिका


चारही खंड पेपरबॅक & ई-पुस्तक स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अ‍ॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल – आणि इतर ठिकाणीही!