चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
पापापासून संपूर्ण मुक्ती
प्रायश्चित्तकाळातील पाचवा रविवार (वर्ष अ)
(टीप: आत्मपरीक्षणाचे विधी होत असतील, तर वर्ष ब & क यांसाठीही हे शुभवर्तमान ऐच्छिक आहे.)
“लाझरा, बाहेर ये!” तो मृत मनुष्य बाहेर आला. त्याचे हातपाय दफनाच्या पट्ट्यांनी बांधलेले होते आणि त्याचा चेहरा एका कापडाने गुंडाळलेला होता. तेव्हा येशू त्यांना म्हणाला, “त्याची बंधने सोडा आणि त्याला जाऊ द्या.” योहान 11:43–44
लाझराचा मृत्यू हा मरणकारक पापामुळे मृत झालेल्या आत्म्याचे प्रतीक मानता येईल. त्याचप्रमाणे कुष्ठरोग, शारीरिक व्याधी आणि अशा इतर गोष्टीही पापाची प्रतीके आहेत. म्हणूनच, येशूच्या सुरुवातीच्या प्रतिक्रियांवरून आपल्या जीवनातील गंभीर पापाला आपण कसा प्रतिसाद द्यावा, हे कळते. लाझराच्या मृत्यूला सामोरे जाताना “तो व्याकूळ झाला आणि अंतःकरणातून अस्वस्थ झाला,” “येशू रडला,” तो “पुन्हा व्याकूळ झाला” आणि त्याने “मोठ्या आवाजात हाक मारली.” येशू देव असूनही, आपण कसा प्रतिसाद द्यावा हे शिकवण्यासाठी त्याने स्वतःच्या इच्छेने मानवी स्वभाव धारण केला आणि मानवी भावना व भावावेग अनुभवले. या प्रसंगी गंभीर पापाला आपण कसा प्रतिसाद द्यावा हे दाखवण्यासाठी त्याने व्याकूळ होणे, अंतःकरणातून अस्वस्थ होणे, रडणे आणि मोठ्याने हाक मारणे निवडले. गंभीर पाप आपल्या आध्यात्मिक जीवनाचा घात करते. म्हणून आपल्या हातून गंभीर पाप घडले किंवा ते घडताना आपण पाहिले, तर त्याचा आपल्या अंतःकरणावर खोल परिणाम झाला पाहिजे.
या उताऱ्यातून आपल्याला एक धडा मिळतो: आपण स्वतः किंवा आपली एखादी प्रिय व्यक्ती गंभीर पापात पडली, तर त्याकडे दुर्लक्ष करता कामा नये. अखेरपर्यंत पश्चात्ताप न करणे हे पाप आहे. यात व्यक्तीला आपल्या पापाबद्दल योग्य तो खेद वाटत नाही आणि ती ते पाप क्षुल्लक समजून सहजपणे झटकून टाकते. आपली प्रतिक्रिया अशी असू नये. पाप गांभीर्याने घेणे, त्याबद्दल अंतःकरणातून तीव्र प्रतिक्रिया देणे आणि क्षमेसाठी देवाचा धावा करणे किती महत्त्वाचे आहे, याचा विचार करून सुरुवात करा.
येशूने मोठ्याने हाक मारून लाझराला थडग्यातून बाहेर येण्याची आज्ञा दिली. या प्रसंगाचे वर्णन सांगते की लाझर बाहेर आला, पण त्याचे “हातपाय दफनाच्या पट्ट्यांनी बांधलेले होते आणि त्याचा चेहरा एका कापडाने गुंडाळलेला होता.” संत ऑगस्टीन शिकवतात की या प्रसंगाचा एक प्रतीकात्मक अर्थ म्हणजे पापस्वीकारापासून पापक्षमापर्यंतची संपूर्ण प्रक्रिया. सर्वप्रथम, कोणीही केवळ स्वतःच्या प्रयत्नांनी आपल्या पापांचा स्वीकार करू शकत नाही. देवाच्या कृपेने आणि आपल्या प्रभूच्या आज्ञेने प्रेरित होऊनच ती व्यक्ती बाहेर येते आणि आपण अजूनही बंधनांत आहोत, हे देवासमोर उघड करते. लाझराने येशूची आज्ञा पाळली; देव पश्चात्तापाकडे बोलावतो तेव्हा ख्रिस्ती व्यक्ती त्याला जो प्रतिसाद देते, त्याचे हे प्रतीक आहे. आपला प्रभू म्हणतो, “त्याची बंधने सोडा आणि त्याला जाऊ द्या.” हे शब्द पापस्वीकाराच्या संस्कारातून आपल्या कोणत्याही पात्रतेशिवाय मिळणाऱ्या फळाचे आणि व्यक्तीला केवळ तिच्या पापांपासूनच नव्हे, तर त्या पापांच्या टिकून राहणाऱ्या परिणामांपासूनही मुक्त करण्याच्या त्या संस्काराच्या सामर्थ्याचे प्रतीक आहेत.
आपली ख्रिस्तसभा शिकवते की पापाचे दोन परिणाम होतात. पहिला म्हणजे, पाप आपल्याला सार्वकालिक तारणापासून दूर ठेवते. पापस्वीकार आणि क्षमा यांद्वारे हा परिणाम दूर होतो. पण दुसराही एक परिणाम आहे; त्याला “कालिक शिक्षा” म्हणतात (पाहा कॅथलिक ख्रिस्तसभेची धर्मशिक्षणसंहिता #1471–1473). ही “शिक्षा” देवाकडून येत नाही, तर ती पापातून उद्भवते. याचा अर्थ असा की आपण कमी गंभीर पाप केले तरी त्या पापाशी आपली आसक्ती जडते आणि पुन्हा तेच पाप करण्याचा सततचा मोह अधिक बळावतो. म्हणून सततचे मनपरिवर्तन होत असताना आपल्या प्रभूचे हे शब्दही आपण ऐकतो: “त्याची बंधने सोडा आणि त्याला जाऊ द्या.” ही बंधने सुटण्यासाठी विशेषतः सततचे मनपरिवर्तन आणि सद्गुणांतील वाढ महत्त्वाची ठरते.
लाझराला मृतांतून उठवण्याच्या प्रसंगातील अर्थपूर्ण प्रतीकांवर आज चिंतन करा. चिंतन करताना येशूची उत्कट हाक ऐका: “बाहेर ये!” कोणत्या पापातून मुक्त होण्यासाठी येशू तुम्हाला बोलावत आहे? ते पाप ओळखा आणि आपल्या प्रभूने या प्रसंगी दाखवलेल्या उत्कटतेने त्याचा पश्चात्ताप करा. मग कोणत्या मोहाशी तुमचा अजूनही संघर्ष चालू आहे आणि कोणत्या पापाबद्दल तुमच्या मनात अजूनही आसक्ती आहे, याचा विचार करा. तुमची सर्व बंधने सुटावीत आणि तुम्ही पूर्णपणे मुक्त व्हावे, अशी येशूची इच्छा आहे. त्या कृपेसाठी मन खुले ठेवा आणि तिचा स्वीकार करण्यासाठी जे काही करता येईल ते करा.
हे माझ्या दयाळू आणि उत्कट प्रेम करणाऱ्या प्रभू, तू मला प्रेमाने आज्ञा देतोस की मी सर्व पापांतून बाहेर पडावे. आणि मी तुझ्या हाकेला प्रतिसाद देतो तेव्हा तू माझ्या पूर्वीच्या पापांचे परिणाम दूर करण्याची आज्ञा देतोस. हे प्रिय प्रभू, मला जखडून ठेवणाऱ्या सर्व गोष्टींपासून मला मुक्त कर, म्हणजे चिरंतन आनंदाकडे नेणाऱ्या सद्गुणांच्या गौरवशाली मार्गावर माझी पावले स्थिर होतील. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
गौरवाने झालेले दुःखाचे रूपांतर
प्रायश्चित्तकाळातील पाचवा रविवार (वर्ष ब)
(टीप: मिस्साबलिदानात आत्मपरीक्षणाचे विधी होत असतील, तर या चिंतनाऐवजी वर्ष अ मधील चिंतन वापरता येईल.)
“आता मी व्याकूळ झालो आहे. तरी मी काय म्हणावे? ‘हे पित्या, या घटकेपासून मला वाचव’? पण याच हेतूने तर मी या घटकेपर्यंत आलो आहे. हे पित्या, तुझ्या नावाचा गौरव कर.” तेव्हा स्वर्गातून वाणी ऐकू आली: “मी त्याचा गौरव केला आहे आणि पुन्हा करीन.” योहान 12:27–28
आपल्या प्रभूचा मानवी आत्मा “व्याकूळ” झाला होता. इतर भाषांतरांनुसार, त्याचा आत्मा तीव्र वेदनेत होता. आपली अंतरीची वेदना व्यक्त केल्यावर, त्या वेदनेतून उद्भवलेला मानवी मोह येशूने ओळखला: आपली “घटका” टाळून दूर पळण्याचा मोह. अर्थात, येशू हा मोह झिडकारतो आणि अशा रीतीने आपल्या मानवी अनुभवातून आपल्याला एक धडा शिकवतो.
देव या नात्याने येशूचे सामर्थ्य परिपूर्ण होते आणि पित्याने त्याच्यावर सोपवलेल्या कार्याशी तो सदैव एकनिष्ठ राहिला. पण मानव या नात्याने येशूने अनेक कारणांसाठी मोह आणि मानवी दुःख अनुभवू दिले. त्यांपैकी एक कारण हे होते की त्याला सर्व बाबतींत आपल्याशी एकरूप होता यावे. यात आपल्या अंतरीचे मानवी दुःख समजून घेणेही आले. असे करून येशूने आपल्यालाही त्याचे अनुकरण करणे आणि पित्याची इच्छा पूर्णपणे पार पाडताना त्याने दाखवलेल्या सामर्थ्यात व दृढनिश्चयात सहभागी होणे शक्य केले. पुढे भोगावे लागणारे दुःख त्याला आधीच दिसत होते. त्या जाणिवेतून आलेली तीव्र वेदना त्याने स्वतः सहन केली, कारण आपल्या जीवनातही आपल्याला अशाच मोहांना तोंड द्यावे लागेल.
भविष्याचा विचार करताना तुम्हाला कशाची भीती आणि चिंता वाटते? काही लगेच मनात आले, तर वर सांगितलेल्या येशूच्या स्वतःच्या अनुभवाच्या प्रकाशात त्याकडे पाहण्याचा प्रयत्न करा. येशू सर्वप्रथम भीतीला शरण जाण्याचा मोह ओळखतो. तो आधी स्वतःच्या अंतरीची वेदना ओळखतो आणि मग तिच्या कारणाकडे पाहतो: जवळ येत असलेली त्याची “घटका.” योहानाच्या शुभवर्तमानात येशूची “घटका” म्हणजे त्याला क्रुसावर खिळले जाण्याची आणि त्याच्या मृत्यूची वेळ. यासाठीच तो आपल्याकडे आला. आपल्या पापांचे परिणाम स्वतः भोगण्यासाठी आणि मृत्यूचाच नाश करण्यासाठी तो आला. पण त्याच्या या कार्यामुळे त्याला खरे मानवी दुःख सहन करावे लागले आणि भीतीला शरण जाण्याचा मोहही झाला. तरीही त्याने त्या भीतीवर पूर्णपणे मात केली.
एखादी गोष्ट तुम्हाला भीती आणि चिंतेच्या आहारी जाण्यास प्रवृत्त करत असेल, तर प्रथम स्वतःला विचारा: ती कृती करावी अशी देवाची इच्छा आहे का? ज्या गोष्टीची आपल्याला भीती वाटते ती करणे पित्याची इच्छा नसेल, तर ती गोष्ट आपण नाकारली पाहिजे. पण आपल्या जीवनासाठी देवाच्या योजनेत अनेकदा समोर येणाऱ्या क्रुसाला आणि दुःखाला धैर्याने सामोरे जाण्याचाही समावेश असतो. भीती वाटणे स्वाभाविक आहे. पण आपण आपल्या प्रभूचे अनुकरण केले आणि त्यासाठी कोणतीही किंमत मोजावी लागली तरी देवाच्या इच्छेप्रमाणे वागण्याचे निवडले, तर त्या भीतीचे रूपांतर चिंतेत होणार नाही.
येशूने आपल्या क्रुसाकडे देवाच्या गौरवाच्या दृष्टीने पाहून तोही स्वीकारला. आपल्या दुःखसहनाने आणि मृत्यूने स्वर्गातील पित्याचा गौरव होईल, हे त्याला समजले होते. म्हणून क्रूस हा पित्याच्या गौरवाचे साधन आहे, या दृष्टीने त्याने त्याकडे पाहिले. आपल्या जीवनातही असेच घडले पाहिजे. जीवनात कशालाही सामोरे जावे लागले किंवा कोणताही क्रूस आपल्या वाट्याला आला, तरी तो स्वीकारावा अशी देवाची इच्छा असेल, तर त्याकडे केवळ सहन करावे लागणारे दुःख म्हणून न पाहता, मुख्यतः आपल्या जीवनात देवाचा गौरव घडवणारी कृती म्हणून पाहिले पाहिजे. या अधिक खऱ्या दृष्टिकोनातून आपल्याला आशा, आनंद आणि सामर्थ्य मिळेल आणि भीतीतून उद्भवणाऱ्या चिंतेपासून आपण मुक्त होऊ.
आज चिंतन करा: देव तुम्हाला कोणकोणत्या प्रकारे क्रूस स्वीकारण्यास बोलावत आहे? असे चिंतन करताना भीतीला तुमची पावले रोखू देऊ नका. उलट, समोर येणाऱ्या प्रत्येक दुःखाकडे तुमच्या जीवनात देवाचा गौरव करण्याची संधी म्हणून पाहा. तुमच्या वाट्याला आलेल्या क्रुसांकडे कृतज्ञतेने आणि आनंदाने पाहा. स्वर्गातील पित्याने तुमच्यावर सोपवलेले कार्य पूर्ण करण्यासाठी आवश्यक असलेले सामर्थ्य या नव्या दृष्टिकोनातून तुम्हाला लाभू द्या.
हे परमगौरवशाली पित्या, तुझी इच्छा परिपूर्ण आहे. तू तुझ्या पुत्राला क्रुसाचे दुःख सहन करण्यास बोलावलेस. परिपूर्ण प्रेमाच्या त्या कृतीत तुझ्या पुत्राने जे दुःख सहन केले, त्याद्वारे तुझा परिपूर्ण गौरव झाला. हे प्रभू येशू, माझ्या जीवनातील दुःखांना सामोरे जाताना मला तुझे धैर्य दे. पित्याच्या इच्छेचे तू सर्व बाबतींत जसे परिपूर्ण आज्ञापालन केलेस, तसेच करण्यास मला मदत कर, म्हणजे मलाही त्याचा गौरव करता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
दया पाहून आक्षेप
प्रायश्चित्तकाळातील पाचवा रविवार (वर्ष क)
(टीप: मिस्सामध्ये आत्मपरीक्षणाचे विधी केले जातात तेव्हा या चिंतनाऐवजी वर्ष अ मधील चिंतन वापरता येईल. तसेच, या रविवारी वर्ष अ मधील वाचने घेतली जात असतील, तर खालील शुभवर्तमान आणि चिंतन सोमवारी वापरता येईल.)
येशू जैतुनाच्या डोंगरावर गेला. पण पहाटे तो पुन्हा मंदिराच्या परिसरात आला. सर्व लोक त्याच्याकडे येऊ लागले, तेव्हा तो बसून त्यांना शिकवू लागला. मग शास्त्री आणि परुशी यांनी व्यभिचार करताना पकडलेल्या एका स्त्रीला आणले आणि तिला सर्वांच्या मध्ये उभे केले. योहान 8:1–3
या स्त्रीसाठी हा अनुभव किती वेदनादायक आणि अपमानास्पद ठरला असेल! सुदैवाने, जगाचा तारणारा तिथे होता. तिची काळजी घेण्यासाठी आणि आपल्या अपार दयेने तिला त्या प्रसंगाला सामोरे जाण्यास मदत करण्यासाठी तो तिथे होता. ती पापी असली तरी देवाच्या दयेने तिच्या पापावर आणि त्याच्या परिणामांवर उपाय दिला.
विशेष म्हणजे, योहानाच्या शुभवर्तमानाच्या काही सर्वांत प्राचीन हस्तलिखितांमध्ये हा प्रसंग आढळत नाही. संत ऑगस्टीन यांचे असे मत होते की, या शुभवर्तमानाच्या प्रती तयार करणाऱ्या सुरुवातीच्या काही लेखनिकांनी हा प्रसंग वगळला. ते नैतिक नियमांच्या बाबतीत फार कठोर होते आणि येशूची इतकी अपार दया पाहून त्यांना धक्का बसला होता. दयेचे हे विलक्षण कृत्य इतरांना सांगितले, तर नैतिक नियमांचे पालन शिथिल होईल, अशी त्यांना भीती होती.
या स्त्रीला येशूकडे आणणाऱ्या शास्त्री आणि परुशी यांनाही येशूच्या दयेने धक्का बसल्याचे दिसते. येशूने या स्त्रीवर दाखवलेली अपार दया हा अशा अनेक प्रसंगांपैकी एक होता, ज्यांत त्यांनी दाखवलेली दया लोकांच्या आकलनापलीकडची होती.
आणि तुमचे काय? दया दाखवण्याची वेळ येते, तेव्हा तुम्ही किती दूर जायला तयार आहात? इतरांची पापे दिसली की, त्यांना दोषी ठरवणे आपल्याला सोपे जाते. त्यांना दोषी ठरवणे योग्यच आहे, असे आपल्याला वाटू शकते. इतकेच नव्हे, तर पापाचा निषेध करण्याच्या इच्छेपोटी त्यांनाही दोषी ठरवणे आपले कर्तव्य आहे, असे आपल्याला वाटू शकते. पण येशूच्या कृतीतून दिसते की पाप आणि पापी व्यक्ती यांना एकच मानू नये. पापाचा निषेध केलाच पाहिजे. आपल्या प्रभूने त्या स्त्रीला, “जा, आणि यापुढे पुन्हा पाप करू नकोस,” असे सांगून तिच्या पापाचा निषेध केला. त्यांनी तिच्या पापाचा निषेध केला, पण तिला दोषी ठरवले नाही: “मीही तुला दोषी ठरवत नाही.”
देवाची दया आपल्या आकलनापलीकडची आहे. उदाहरणार्थ, येशूने क्रुसावरून मोठ्याने केलेली ही विनंती आठवा: “पित्या, त्यांना क्षमा कर; ते काय करत आहेत हे त्यांना कळत नाही.” हे शब्द ज्यांनी प्रथम ऐकले, त्यांना किती आश्चर्य वाटले असेल, याची कल्पना करा. जे लोक त्याचा जीव घेत होते, त्यांनाच देवाने क्षमा करावी, अशी विनंती हा मनुष्य कशी करू शकला? क्रुसावरून केलेली दयेची ही प्रार्थना खऱ्या अर्थाने समजलेली एकमेव व्यक्ती कदाचित येशूची स्वतःची आई होती. ती तिथे उभी राहून प्रेमाने त्याच्याकडे पाहत होती.
येशूच्या अपार दयेतून आपण एक महत्त्वाचा धडा शिकला पाहिजे: सुरुवातीला या दयेने आपल्यालाही बहुधा धक्का बसेल. इतकी दया दाखवणे ही अलौकिक गोष्ट आहे. ती आपल्या मानवी तर्कबुद्धीला आव्हान देते आणि आपल्याला नव्या रीतीने विचार करायला व इतरांशी नव्या रीतीने वागायला बोलावते. देवाची दया पाहून आपल्याला जो ‘धक्का’ बसू शकतो, त्यावर मात करण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे आपण स्वतः तशी दया आचरणात आणणे. त्यासाठी आपली दृष्टी बदलावी लागेल, जेणेकरून पाप, दया आणि क्षमा यांकडे आपण देवाच्या नजरेतून पाहू शकू. यामुळे तुम्ही अंतर्बाह्य हादरलात, तर ते एक चांगले लक्षण असू शकते. देवाची विपुल दया प्रथम तुम्हाला धक्कादायक वाटली, तरी तुम्ही तिला तुमच्यात बदल घडवू देता का? असा बदल की, ती तुम्हाला यापुढे धक्कादायक किंवा आक्षेपार्ह वाटणार नाही, तर आपल्या देवाच्या हृदयातून येणारी चांगली आणि पवित्र दया म्हणून तुम्ही ती अनुभवाल?
देवाची दया तुम्हाला कितपत उमगली आहे, यावर आज चिंतन करा. दुसऱ्या कोणावर दया दाखवली जाते तेव्हा तुम्हाला आनंद होतो का? की तुम्ही त्याला दोषी ठरवता? आपले प्रभू म्हणाले, “तुमच्यापैकी जो निष्पाप आहे, त्यानेच तिच्यावर पहिला दगड फेकावा.” आपल्यापैकी कोणीही निष्पाप नाही; म्हणून दुसऱ्यावर दगड फेकण्याचा अधिकार आपल्यापैकी कोणालाही नाही. प्रथमदर्शनी धक्कादायक वाटणाऱ्या देवाच्या दयेला तुमच्या वृत्तीला आव्हान देऊ द्या. अशा रीतीने तुम्हाला देवाची अमर्याद दया केवळ उमगेल असे नाही, तर ती सर्वांपर्यंत पोहोचवण्याचे साधनही तुम्ही व्हाल.
हे परमदयाळू प्रभू, पाप्यांना पश्चात्तापाकडे आणि तारणाकडे बोलावण्यासाठी तू आलास. तू विपुल प्रमाणात दया दाखवतोस आणि क्षमा करतोस. इतरांची पापे माझ्यासमोर येतात, तेव्हा तू त्यांच्यावर जसे प्रेम करतोस तसे प्रेम करायला आणि शक्य तितकी दया व करुणा दाखवायला मला मदत कर. प्रभू, मी तुझ्यावर प्रेम करतो. तुझ्या दयाळू, प्रेमळ हृदयाने तुझ्यावर आणि इतरांवर प्रेम करायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
ज्यांचे पाप उघड झाले आहे असे पापी
प्रायश्चित्तकाळाच्या पाचव्या आठवड्यातील सोमवार
(टीप: वर्ष ‘क’मध्ये वर्ष ‘अ’चे चिंतन वापरले असेल, तर आज वर्ष ‘क’मधील रविवारची वाचने वापरता येतील.)
“तुमच्यापैकी जो निष्पाप आहे, त्यानेच तिच्यावर पहिला दगड फेकावा.” योहान 8:7
येशूंचे हे वचन फार प्रभावी आहे. इतरांना दोषी ठरवून त्यांचा धिक्कार करणाऱ्या परुश्यांनी एका स्त्रीला येशूंकडे आणले. सांगितले गेले की तिला “व्यभिचार करतानाच” पकडले होते. ती पापी होती का? हो, ती खरोखरच पापी होती. पण ती पापी होती की नव्हती, हा या प्रसंगाचा मुख्य मुद्दा नाही. स्वतःला नीतिमान समजून इतरांना दोषी ठरवणाऱ्या आणि त्यांचा धिक्कार करणाऱ्या परुश्यांची पापी लोकांबद्दलची वृत्ती आणि येशूंची त्यांच्याबद्दलची वृत्ती यांत किती फरक होता, हे या प्रसंगातून दिसते.
सर्वप्रथम, त्या स्त्रीचा विचार करूया. तिची मानहानी झाली होती. तिने पाप केले होते, ती पकडली गेली होती आणि तिला पापी म्हणून सर्वांसमोर उभे केले होते. तिची प्रतिक्रिया काय होती? तिने विरोध केला नाही. तिने आपले पाप नाकारण्याचा हट्ट धरला नाही. ती संतापली नाही. तिने प्रतिकारही केला नाही. उलट, ती अपमानित अवस्थेत दुःखी अंतःकरणाने आपल्या शिक्षेची वाट पाहत तिथे उभी राहिली.
आपल्या पापामुळे झालेली मानहानी हा मनाला खोलवर भिडणारा अनुभव असतो. त्यातून खरा पश्चात्ताप जागा होऊ शकतो. एखाद्या व्यक्तीचे पाप उघड झाले असेल आणि त्या पापामुळे तिला मानहानी सहन करावी लागत असेल, तर आपण तिच्याशी करुणेने वागले पाहिजे. का? कारण त्या व्यक्तीची प्रतिष्ठा तिच्या पापापेक्षा नेहमीच मोठी असते. प्रत्येक व्यक्ती देवाच्या प्रतिमेत आणि त्याच्या सदृशतेत निर्माण झाली आहे आणि प्रत्येक व्यक्ती आपल्या करुणेला पात्र आहे. पण एखादी व्यक्ती हट्टाने आपले पाप मान्य करण्यास नकार देत असेल, जसे परुश्यांच्या बाबतीत घडले, तर तिला पश्चात्ताप करण्यास मदत व्हावी म्हणून पवित्र हेतूने तिची कानउघाडणी करणे आवश्यक ठरते. पण जेव्हा एखाद्या व्यक्तीला आपल्या पापाचे दुःख होते आणि, या स्त्रीच्या बाबतीत घडले तसे, तिला मानहानीही सहन करावी लागते, तेव्हा ती करुणेचा स्वीकार करण्यास तयार असते.
“तुमच्यापैकी जो निष्पाप आहे, त्यानेच तिच्यावर पहिला दगड फेकावा,” असे म्हणताना येशू तिच्या पापाचे समर्थन करत नाहीत. उलट, इतरांचा धिक्कार करण्याचा अधिकार कोणालाही नाही, हे ते स्पष्ट करतात. कोणालाही नाही. धर्मनेत्यांनाही नाही. आजच्या जगात अनेकांना ही शिकवण आचरणात आणणे कठीण जाते. इतरांची सर्वांत खळबळजनक पापे जणू काही ती दाखवल्याशिवाय राहवतच नाही अशा रीतीने मथळ्यांतून आपल्यासमोर आणणे, ही प्रसारमाध्यमांत नेहमीची बाब झाली आहे. अमुक किंवा तमुक व्यक्तीने जे केले त्यावर संतापण्याचा मोह आपल्याला सतत होतो. आपण सहजच नापसंतीने मान हलवतो, त्या व्यक्तीचा धिक्कार करतो आणि तिला अगदी तुच्छ लेखतो. खरे तर, आज अनेकांना असे वाटते की इतरांची शोधून काढता येतील तेवढी सगळी पापे हेरण्यासाठी ‘पहारेकरी’ बनणे हे आपले कर्तव्यच आहे.
तुमची वृत्ती परुश्यांसारखी आहे की येशूसारखी, यावर आज चिंतन करा. तुम्ही त्या जमावात उभे असता, तर या अपमानित स्त्रीला दगडमार व्हावा असे तुम्हालाही वाटले असते का? आणि आज तुमची प्रतिक्रिया कशी असते? इतरांची उघड पापे तुमच्या कानावर येतात, तेव्हा तुम्ही त्यांना दोषी ठरवता का? की त्यांच्यावर दया दाखवली जावी अशी आशा बाळगता? आपल्या दैवी प्रभूच्या करुणामय हृदयाचे अनुकरण करण्याचा प्रयत्न करा. मग तुमचा न्याय होण्याची वेळ येईल, तेव्हा तुमच्यावरही विपुल करुणा दाखवली जाईल.
हे माझ्या दयाळू प्रभू, तू आमच्या पापापलीकडे पाहतोस आणि आमचे अंतःकरण न्याहाळतोस. तुझे प्रेम अमर्याद आहे आणि ते पाहून मन आदरयुक्त विस्मयाने भरून जाते. तू माझ्यावर दाखवलेल्या करुणेबद्दल मी तुझे आभार मानतो. माझ्या सभोवतालच्या प्रत्येक पापी व्यक्तीशी वागताना तुझ्यासारखीच करुणा मला नेहमी दाखवता यावी, अशी मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
येशूची भाषा
प्रायश्चित्तकाळाच्या पाचव्या आठवड्यातील मंगळवार
ते अशा प्रकारे बोलले, म्हणून अनेकांनी त्यांच्यावर विश्वास ठेवला. योहान 8:30
येशू आपण कोण आहोत याविषयी सूचक, पण अतिशय गहन रीतीने शिकवत होते. आधीच्या उताऱ्यांत त्यांनी स्वतःला “जीवनाची भाकर,” “जिवंत पाणी” आणि “जगाचा प्रकाश” असे म्हटले होते. इतकेच नव्हे, तर “मी आहे” ही देवाची प्राचीन उपाधीही त्यांनी स्वतःसाठी वापरली होती. शिवाय, स्वर्गातील पिता आपला पिता आहे, त्याच्याशी आपण पूर्णपणे एक आहोत आणि त्याची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी त्यानेच आपल्याला जगात पाठवले आहे, हे ते वारंवार सांगत होते. उदाहरणार्थ, वर दिलेल्या वचनाच्या अगोदरच येशू स्पष्टपणे म्हणतात, “जेव्हा तुम्ही मनुष्यपुत्राला उंच कराल, तेव्हा तुम्हाला कळेल की ‘मी आहे.’ मी स्वतःहून काहीही करत नाही; पित्याने मला जे शिकवले, तेवढेच मी बोलतो” (योहान 8:28). यामुळेच अनेकांनी त्यांच्यावर विश्वास ठेवला. पण का?
योहानाचे शुभवर्तमान पुढे सरकत असताना येशूंची शिकवण गूढ, गहन आणि सूचकच राहते. आपण कोण आहोत याविषयी येशू गहन सत्ये सांगतात, तेव्हा काही श्रोते त्यांच्यावर विश्वास ठेवतात, तर काही जण त्यांच्या विरोधात उभे राहतात. येशूंवर विश्वास ठेवणारे आणि अखेरीस त्यांना ठार मारणारे यांच्यात काय फरक आहे? याचे सरळ उत्तर आहे: श्रद्धा. येशूंवर विश्वास ठेवणाऱ्यांनी आणि त्यांच्या हत्येचा कट रचणाऱ्यांनी व त्या कटाला पाठिंबा देणाऱ्यांनी येशूंची तीच शिकवण ऐकली होती. तरीही त्यांच्या प्रतिक्रिया किती वेगळ्या होत्या!
आज आपल्याही बाबतीत हेच खरे आहे. ज्यांनी ही शिकवण प्रथम येशूंच्या मुखातून ऐकली, त्यांच्याप्रमाणेच आज आपल्यासमोरही तीच शिकवण ठेवली जाते. त्यांचे शब्द ऐकण्याची तीच संधी आपल्यालाही मिळते. ते शब्द आपण श्रद्धेने स्वीकारू शकतो, नाकारू शकतो किंवा त्यांच्याबद्दल उदासीन राहू शकतो. या शब्दांमुळे येशूंवर विश्वास ठेवणाऱ्या अनेकांपैकी तुम्हीही एक आहात का?
योहानाच्या शुभवर्तमानात येशूची गूढ, रहस्यमय आणि सखोल शिकवण आपल्याला वाचायला मिळते. तिचा आपल्या जीवनावर काही परिणाम व्हायचा असेल, तर त्यासाठी देवाची एक विशेष देणगी आवश्यक आहे. श्रद्धा ही एक देणगी आहे. श्रद्धा ठेवणे म्हणजे केवळ आंधळेपणाने विश्वास ठेवायचे ठरवणे नव्हे. जे आपल्याला दिसते, त्यावर आधारलेला तो निर्णय आहे. पण देव जेव्हा आपल्या अंतःकरणात सत्य उलगडून दाखवतो आणि आपण ते मान्य करतो, तेव्हाच आपल्याला असे पाहता येते. म्हणून येशू हा जिवंत पाणी, जीवनाची भाकर, ‘मी आहे’ असे सांगणारा महान प्रभू, जगाचा प्रकाश आणि पित्याचा पुत्र आहे, याचा अर्थ आपल्याला तेव्हाच उमगेल आणि या सत्याचा आपल्यावर परिणामही तेव्हाच होईल, जेव्हा आपण श्रद्धेच्या देणगीतून मिळणाऱ्या अंतःप्रकाशासाठी आपले मन उघडे ठेवू आणि तो प्रकाश स्वीकारू. तसे केले नाही, तर आपण एकतर विरोध करत राहू किंवा उदासीन राहू.
आज देवाच्या सखोल, गर्भित आणि रहस्यमय भाषेवर चिंतन करा. विशेषतः योहानाच्या शुभवर्तमानात ही भाषा वाचताना तुमची प्रतिक्रिया काय असते? आपल्या प्रतिक्रियेचा काळजीपूर्वक विचार करा. प्रभूचे शब्द अजून आपल्याला पूर्णपणे उमगले नाहीत किंवा त्यांच्यावर आपला विश्वास बसलेला नाही, असे तुम्हाला जाणवले, तर आजच श्रद्धेची कृपा मागा, जेणेकरून आपल्या प्रभूच्या शब्दांच्या सामर्थ्याने तुमचे जीवन बदलून जाईल.
हे माझ्या गूढ प्रभू, तू कोण आहेस याविषयीची तुझी शिकवण केवळ मानवी तर्कबुद्धीने समजू शकत नाही. ती गहन, गूढ आणि आपल्या आकलनापलीकडे वैभवशाली आहे. मला श्रद्धेची देणगी दे, म्हणजे तुझ्या पवित्र वचनातील समृद्धीवर चिंतन करताना तू कोण आहेस हे मला उमगत जाईल. प्रिय प्रभू, माझी तुझ्यावर श्रद्धा आहे. माझी अश्रद्धा दूर करायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सत्य तुम्हाला मुक्त करील
प्रायश्चित्तकाळाच्या पाचव्या आठवड्यातील बुधवार
ज्या यहुद्यांनी येशूवर विश्वास ठेवला होता, त्यांना तो म्हणाला, “तुम्ही माझ्या वचनात टिकून राहिलात, तर तुम्ही खरोखर माझे शिष्य व्हाल. तुम्हाला सत्य समजेल आणि सत्य तुम्हाला मुक्त करील.” योहान 8:31–32
या शब्दांत आपले जीवन बदलून टाकण्याचे सामर्थ्य आहे. लक्षात घ्या, येशूने हे शब्द “ज्या यहुद्यांनी त्याच्यावर विश्वास ठेवला होता” त्यांना सांगितले. म्हणजे, ज्यांनी त्याचे वचन स्वीकारले होते आणि म्हणून जे त्याचे खरे शिष्य होते, त्यांना त्याने हे सांगितले. आपणही येशूवर विश्वास ठेवतो, म्हणून आपण या शब्दांचा काळजीपूर्वक विचार केला पाहिजे. या शिकवणीच्या गाभ्यात दोन गोष्टी आहेत: तुम्हाला “सत्य समजले” पाहिजे, कारण तुम्हाला समजलेले सत्यच “तुम्हाला मुक्त करील.”
येशूची ही शिकवण मानसिक आणि आध्यात्मिक अशा दोन्ही पातळ्यांवर विशेष उपयुक्त आहे. सर्वप्रथम, निव्वळ मानसिक आरोग्याच्या दृष्टीने पाहिले, तर मन निरोगी ठेवण्यासाठी सत्याची फार मोठी मदत होते. एखादी व्यक्ती विविध प्रकारच्या नैराश्याशी झुंजत असते, तेव्हा बहुतेकदा तिच्या जीवनातल्या काही गोष्टींकडे पाहताना तिच्या मनात गोंधळ असतो. “ही व्यक्ती माझ्याशी अशी का वागली?” किंवा “मी यातून कधी तरी बाहेर पडू शकेन का?” किंवा “माझ्या आयुष्याचा सगळा गोंधळ झाला आहे आणि यातून बाहेर पडण्याचा काहीच मार्ग नाही.” असे विचार अपरिहार्यपणे नैराश्याकडे नेतात, याचे एक साधे कारण आहे: त्यांच्या मुळाशी चुकीची विचारसरणी असते.
मानसशास्त्रीय समुपदेशनाच्या सर्वोत्तम पद्धतींपैकी एकीला “सत्याच्या आधारे उपचार” असे म्हणता येईल. आपल्या मनातला निराशेने भरलेला प्रत्येक प्रश्न आणि आयुष्यात आपण काढलेला प्रत्येक खिन्न करणारा निष्कर्ष देवाच्या विचारांच्या प्रकाशात पुन्हा तपासून पाहायला हवा. देवाला काय वाटते? या बाबतीत देवाच्या मनात काय आहे? अजून आपल्याला उलगडायची असलेली ही सत्ये म्हणजेच ते सत्य, जे “तुम्हाला मुक्त करील.” देव आपल्या जीवनाकडे ज्या दृष्टीने पाहतो, त्या दृष्टीने आपणही पाहू लागलो की नैराश्यावर मात करणे सोपे होते. यातून आशा निर्माण होते, आणि आशा आपल्याला नैराश्याच्या आणि गोंधळाच्या बंधनांतून मुक्त करते.
आध्यात्मिक जीवनात ही तत्त्वे आणखी समर्थपणे लागू होतात. पाप, क्षमा, तारण आणि स्वर्ग यांविषयीचे सत्य आपण खोलवर जाणून घेतले पाहिजे आणि पूर्णपणे स्वीकारले पाहिजे. पाप किंवा क्षमा यांविषयीचे सत्य आपण नाकारतो, तेव्हा आपण असत्यात जगतो आणि त्या असत्याच्या बंधनात राहतो. तारणाकडे आणि स्वर्गातील अनंत जीवनाकडे नेणारे खरे आध्यात्मिक स्वातंत्र्य तेव्हाच मिळते, जेव्हा देवाने आपल्याला दिलेले पवित्र आणि परिपूर्ण आध्यात्मिक सत्य आपण मनापासून स्वीकारतो. आपण आपले पाप स्पष्टपणे ओळखले पाहिजे, पश्चात्ताप करून पापापासून देवाकडे वळले पाहिजे, देवाची क्षमा मागितली पाहिजे, आपले जीवन सुधारले पाहिजे आणि देवाने आपल्याला ज्यासाठी बोलावले आहे ते कृपेचे नवे जीवन जगले पाहिजे.
“तुम्हाला सत्य समजेल आणि सत्य तुम्हाला मुक्त करील,” या येशूच्या जीवन बदलून टाकणाऱ्या शिकवणीवर आज चिंतन करा. मनाशी आणि आध्यात्मिक जीवनाशी संबंधित कोणती सत्ये तुम्हाला अधिक खोलवर समजून घेण्याची गरज आहे? अजून कोणता गोंधळ आहे किंवा कोणत्या बाबतीत तुम्हाला सत्य दिसत नाही? देवाच्या दृष्टीने जे सत्य आहे, त्यातच यावरचा उपाय शोधा आणि लक्षात ठेवा की मुक्ती तुमची वाट पाहत आहे.
हे सर्व सत्याच्या देवा, तुझे वचन आम्हाला मुक्त करते, आमच्यात परिवर्तन घडवते आणि आम्हाला आशेने भरून टाकते. माझे मन तुझ्याकडे आणि तुझ्या पवित्र वचनाकडे वळू दे, म्हणजे तू सांगतोस तसे सत्य मला समजेल आणि परिवर्तन घडवणाऱ्या त्या सत्याला मला मुक्त करू देईन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
वर्तमान क्षणात जगणे
प्रायश्चित्तकाळाच्या पाचव्या आठवड्यातील गुरुवार
येशू त्यांना म्हणाला, “आमेन, आमेन, मी तुम्हाला सांगतो, अब्राहाम अस्तित्वात येण्यापूर्वी, मी आहे.” तेव्हा त्यांनी त्याच्यावर फेकण्यासाठी दगड उचलले; पण येशू लपला आणि मंदिराच्या परिसरातून बाहेर गेला. योहान 8:58–59
जळत्या झुडपात मोशेला देवाची भेट झाली, तेव्हा देवाने आपले नाव प्रकट केले: ‘मी आहे.’ कॅथलिक चर्चची धर्मशिक्षणसंहिता शिकवते की देवाच्या नावाचे हे प्रकटीकरण “एकाच वेळी नाव उघड करते आणि जणू नाव सांगण्यास नकारही देते.” यातून असे व्यक्त होते की देव “आपण जे काही समजू शकतो किंवा शब्दांत सांगू शकतो, त्या सर्वांच्या अनंत पलीकडे आहे.” तो “गुप्त देव” आहे. तो असाही “देव आहे जो स्वतः माणसांच्या जवळ येतो,” आपल्या जीवनाच्या प्रत्येक क्षणी (पाहा कॅथलिक चर्चची धर्मशिक्षणसंहिता, क्र. 206).
आजच्या शुभवर्तमानात येशू प्रकट करतो की तो स्वतःच हा गुप्त देव आहे. तो सांगतो की तो एकटाच आपल्या पित्याला ओळखतो आणि तोच महान ‘मी आहे’ असल्यामुळे पिता त्याचा गौरव करतो. त्या काळच्या लोकांसाठी हे प्रकटीकरण धक्कादायक होते—निदान ज्यांना हे सत्य श्रद्धेने समजून घेता आले नाही, त्यांच्यासाठी तरी. पण ते रहस्यमय नाव आपल्याला केवळ देवाचे मूळ स्वरूपच उलगडून दाखवत नाही, तर या अनंत, गुप्त, परमश्रेष्ठ आणि गौरवशाली देवाशी आपले नाते कसे असावे, हेही दाखवते.
आपली ओळख प्रकट करताना येशू असे म्हणाला नाही, “अब्राहाम अस्तित्वात येण्यापूर्वी मी होतो.” तो म्हणतो, “मी आहे.” यातून दिसते की येशू केवळ अब्राहामाच्या आधी अस्तित्वात होता असे नाही, तर त्याचे अस्तित्व काळाच्या सर्व मर्यादांपलीकडे आहे. तो सदैव आणि सर्वत्र ‘आहे.’ काहींना हा विचार फारच तात्त्विक वाटेल, पण दोन महत्त्वाच्या कारणांसाठी तो समजून घेणे गरजेचे आहे. पहिले म्हणजे, त्यामुळे देवाची आपल्याला अधिक खोल ओळख होते. दुसरे म्हणजे, रोजच्या जीवनात देवाशी आपले नाते कसे असावे, हे त्यातून आपल्याला कळते.
देव हा भूतकाळाचा देव नाही. तो भविष्यकाळाचाही देव नाही. तो वर्तमान क्षणाचा देव आहे. आपल्याला देवाशी नाते जोडायचे असेल, तर त्याची भेट केवळ वर्तमान क्षणातच होऊ शकते, हे आपण जाणले पाहिजे. एका अर्थी, ‘इथे आणि आत्ता’ म्हणजेच तो. म्हणून आपण त्याचा शोध इथे आणि आत्ता, केवळ याच वर्तमान क्षणात घेतला पाहिजे.
कधी कधी आपले मन भूतकाळातच रेंगाळत राहते. भूतकाळाचा आज आपल्याला जितका आधार मिळतो किंवा त्याचा जितका त्रास होतो, तितकी त्याची दखल घेण्याची गरज आहे. पण त्यासाठी आज देवाची उपचार करणारी कृपा मागावी आणि भूतकाळ त्याच्या विपुल दयेत विरून जाऊ द्यावा. तर कधी आपण जणू भविष्यकाळातच जगू पाहतो आणि पुढे काय होईल या चिंतेत पडतो. पण देव भविष्यकाळात राहत नाही, कारण त्याच्यासाठी सर्व काळ इथे आणि आत्ताच आहे. म्हणून आपण भविष्याविषयी अस्वस्थ होऊ नये, त्याची चिंता करू नये किंवा आत्ताच त्यात जगण्याचा प्रयत्न करू नये. आपल्याजवळ फक्त हा वर्तमान क्षण आहे, आणि याच क्षणी देव आपल्याला भेटायला येतो. तो इथे आहे, आणि आपण आज त्याच्याकडे व त्याच्या कृपेकडे वळून इथेच त्याला भेटले पाहिजे.
आपल्या प्रभूने केलेल्या या गहन आणि रहस्यमय प्रकटीकरणावर आज चिंतन करा. तोच महान ‘मी आहे’ ही त्याची ओळख मनात घोळवा. त्या नावावर मनन करा. त्याच्या अर्थावर मनन करा. केवळ याच वर्तमान क्षणात आपल्याला भेटण्याचे येशूने दिलेले आमंत्रण त्या नावात ओळखा. या क्षणात जगा. भूतकाळ निघून गेला आहे; भविष्यकाळ अजून आलेला नाही. देव जिथे आहे तिथेच—इथे आणि आत्ता—जगा, कारण आपल्या प्रभूची भेट तुम्हाला इथेच होईल.
हे माझ्या प्रभू, तूच तो महान ‘मी आहे.’ तू काळाच्या सर्व मर्यादांपलीकडे आहेस. आज मला तुझी भेट घेण्यास, भूतकाळ सोडून देण्यास, भविष्याची उत्सुकतेने वाट पाहण्यास आणि केवळ याच क्षणी तुझ्यासोबत जगण्यास मदत कर. हे प्रिय प्रभू, इथे तुझी भेट घेताना तुझ्यावर पूर्ण मनाने प्रेम करण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
वाळवंटात प्रवेश
प्रायश्चित्तकाळाच्या पाचव्या आठवड्यातील शुक्रवार
“मी माझ्या पित्याची कार्ये करत नसेन, तर माझ्यावर विश्वास ठेवू नका. पण मी ती करत असेन, तर माझ्यावर विश्वास ठेवत नसलात तरी त्या कार्यांवर विश्वास ठेवा, म्हणजे पिता माझ्यामध्ये आहे आणि मी पित्यामध्ये आहे, हे तुम्हाला कळेल आणि उमगेल.” योहान 10:37–39
येरुशलेममध्ये मंदिराच्या समर्पणाचा सण चालू असताना येशूने हे शब्द उच्चारले. स्वर्गातील पित्याशी असलेल्या आपल्या नात्याविषयी येशू स्पष्टपणे शिकवत होता. त्यामुळे काही जण इतके संतापले की त्यांनी त्याला तिथल्या तिथे अटक करण्याचा प्रयत्न केला. पण तो त्यांच्या हातून निसटला आणि जिथे योहानाने त्याचा बाप्तिस्मा केला होता, त्या निर्जन प्रदेशात परत गेला. येशू त्या वाळवंटात राहिला असताना अनेक लोक त्याच्यासोबत वेळ घालवण्यासाठी आणि त्याचे शब्द ऐकण्यासाठी त्याच्याकडे आले. त्याचे बोलणे ऐकता ऐकता ते त्याच्यावर विश्वास ठेवू लागले.
या प्रतिक्रियांमधला फरक लक्षात घेण्यासारखा आहे. यरुशलेममध्ये मंदिराच्या परिसरात, मंदिराच्या समर्पणाच्या सणासाठी मोठा जनसमुदाय जमला होता. तिथे येशूला अधिकाधिक नाकारले गेले आणि त्याचा छळही वाढत गेला. पण तो पुन्हा वाळवंटात गेला आणि लोकांना त्याला भेटायला तिथे यावे लागले, तेव्हा त्यांनी त्याचे म्हणणे ऐकले आणि त्याच्यावर विश्वास ठेवला. या फरकातून एक मार्ग आपल्याला दिसतो: त्याने आपल्याला स्वतःच्या श्रद्धेत वाढणे आणि इतरांनाही त्यांच्या श्रद्धेत वाढण्यास मदत करणे सोपे जाईल. जीवनाच्या धावपळीपासून दूर, आपल्या प्रभूला भेटण्यासाठी ‘वाळवंटात’ जाण्याचे आमंत्रण आपल्याला आहे. अशा प्रवासात आपल्याबरोबर येण्यासाठी आपण इतरांनाही आमंत्रण दिले पाहिजे.
येरुशलेममध्ये येशू शिकवत असताना काही लोक योगायोगाने त्याच्यासमोर आले, त्याच्या शब्दांनी त्यांची मने हेलावली आणि त्यांनी त्याच्यावर विश्वास ठेवला, हे खरे आहे. पण हेही स्पष्ट आहे की त्या निर्जन ठिकाणी त्याला शोधून भेटण्यासाठी लोकांना जाणीवपूर्वक प्रयत्न करावे लागले, तेव्हा त्याच्या शब्दांनी त्यांच्या जीवनात आणखी खोल बदल घडवला.
आपल्या दैनंदिन जीवनात, मिस्साला नियमितपणे उपस्थित राहण्यासारख्या नेहमीच्या गोष्टींतून आपल्याला शुभवर्तमान ऐकण्याची आणि आपले श्रद्धाजीवन अधिक सखोल करण्याची संधी मिळते. पण येशूचे ऐकण्यास आणि त्याच्यावर श्रद्धा ठेवण्यास आपले मन अधिक तयार व्हावे, म्हणून एका अर्थाने ‘वाळवंटात’ जाऊन त्याचा शोध घेण्यासाठी आपण प्रत्येकाने वेळ काढायला हवा. हे ‘वाळवंटातील अनुभव’ अनेक प्रकारचे असू शकतात. आपल्या खोलीत एकांतात जाऊन प्रार्थना करणे आणि देवाच्या वचनावर चिंतन करणे, इतकाही तो साधा अनुभव असू शकतो. किंवा बायबल अभ्यासवर्गात, ऑनलाइन भक्तीपर कार्यक्रमात किंवा आपल्या धर्मपरगण्यातील श्रद्धाशिक्षणाच्या कार्यक्रमात सहभागी होता येईल. किंवा आठवड्याच्या शेवटी दोन दिवस, अथवा त्याहून अधिक काळ, मार्गदर्शित आध्यात्मिक साधनेसाठी नेहमीच्या वातावरणापासून दूर जाता येईल. तेथे काही काळ केवळ प्रार्थना करायची आणि आपल्या प्रभूचे ऐकायचे.
इतिहासात अनेक संतांनी प्रभूच्या सहवासात प्रार्थना करण्यासाठी एकांतात जाण्याचे मोल आपल्याला दाखवून दिले आहे. अशा ठिकाणी जीवनातील लक्ष विचलित करणाऱ्या असंख्य गोष्टी आणि जगातले अनेक आवाज शांत होतात. त्यामुळे देव आपल्या हृदयाशी बोलू शकतो आणि आपण त्याला अधिक पूर्णपणे प्रतिसाद देऊ शकतो.
वाळवंटात येऊन मला भेटा, असे आमंत्रण येशू तुम्हाला देत आहे. आज त्या आमंत्रणावर चिंतन करा. तुमच्यासाठी ते ठिकाण कोणते? जीवनातील महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सांभाळत हा छोटासा प्रवास तुम्हाला कसा करता येईल? आपला प्रभू तुम्हाला ज्या वाळवंटात बोलावत आहे, ते शोधायला संकोच करू नका. तेथे तुम्हाला त्याची भेट घेता येईल, त्याचा आवाज ऐकता येईल आणि काहीही राखून न ठेवता उदार अंतःकरणाने त्याला प्रतिसाद देता येईल.
हे माझ्या प्रभू येशू, तू माझा दैवी प्रभू आहेस. तुझ्याशी असलेले माझे प्रेमाचे नाते अधिक गहिरे करण्यासाठी तू मला बोलावत आहेस. तुझ्या हाकेला ‘हो’ म्हणण्यासाठी आणि तुझा आवाज ऐकता यावा म्हणून मला ज्या मौनाच्या व प्रार्थनेच्या वाळवंटात जाण्याची गरज आहे, तिथे जाण्यासाठी मला तुझी कृपा दे. हे माझ्या प्रभू, मला तुझ्याकडे ओढून घे आणि तुला जे काही सांगायचे आहे त्या सर्वावर अधिक पूर्णपणे विश्वास ठेवण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
येशूच्या सेवाकार्याचे परिणाम
प्रायश्चित्तकाळाच्या पाचव्या आठवड्यातील शनिवार
तेव्हा मुख्य याजक आणि परुशी यांनी यहुदी महासभा बोलावली आणि म्हटले, “आपण काय करायचे? हा मनुष्य अनेक चिन्हे करीत आहे. आपण त्याला असेच सोडले, तर सर्वजण त्याच्यावर विश्वास ठेवतील आणि रोमी लोक येऊन आपला देश आणि आपले राष्ट्र दोन्ही हिरावून घेतील.” योहान 11:47–48
येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याला लोकांकडून मुख्यतः दोन प्रकारचे प्रतिसाद मिळाले. अनेक जण त्याच्यावर श्रद्धा ठेवू लागले आणि त्याचा प्रत्येक शब्द आतुरतेने ऐकू लागले. ते त्याचा शोध घेत त्याच्याकडे आले आणि देवाने ज्याचे वचन दिले होते तो मशीहा हाच आहे, हे त्यांना उमजू लागले. हा श्रद्धेचा प्रतिसाद होता. पण मुख्य याजकांची आणि परुश्यांची प्रतिक्रिया यापेक्षा कितीतरी अधिक सांसारिक होती. वरील उताऱ्यात आपल्याला असे धर्मनेते दिसतात, जे सांसारिक चिंतांमध्ये इतके गुरफटले होते की त्यांच्यासाठी श्रद्धेच्या सर्व गोष्टी त्या चिंतांपुढे झाकोळून गेल्या.
महासभा भरली आणि काय करावे यावर चर्चा सुरू झाली, तेव्हा त्या वर्षीचा प्रमुख याजक कैफा बोलला. त्याने दिलेल्या सल्ल्यातून ही सांसारिक दृष्टी अगदी स्पष्टपणे दिसते. तो म्हणाला, “तुम्हाला काहीच कळत नाही. संपूर्ण राष्ट्राचा नाश होऊ नये म्हणून सर्व लोकांऐवजी एका माणसाने मरावे, हे तुमच्या भल्याचे आहे, याचाही तुम्ही विचार करत नाही.” कैफा आणि त्या काळातील इतर अनेक धर्मनेते यांना खरी श्रद्धा आणि शाश्वत तारण यांपेक्षा आपले लौकिक स्थान आणि सत्ता यांचीच कितीतरी जास्त काळजी होती, असे दिसते. देवावर त्यांचे मनापासून प्रेम असते आणि त्याची पवित्र इच्छा पूर्ण करण्याचीच त्यांना आस असती, तर येशूच्या सेवाकार्याने लोकांच्या जीवनात इतके चांगले फळ दिलेले पाहून त्यांना आनंद झाला असता. मशीहाविषयीच्या जुन्या भविष्यवाण्या आपल्या डोळ्यांसमोर पूर्ण होताना पाहण्याचे सौभाग्य लाभले, याबद्दल त्यांनी रात्रंदिवस देवाचे आभार मानले असते. त्यांच्या मनात आनंद आणि कृतज्ञता असायला हवी होती. हे आध्यात्मिक आशीर्वाद त्यांनी आपल्या अंतःकरणात वाढू द्यायला हवे होते, जेणेकरून पुढे जाण्याचे आणि गरज पडल्यास आपल्या प्रभूसोबत मरण पत्करण्याचे धैर्य त्यांना मिळाले असते. पण उलट त्यांनी सत्यापेक्षा आपले सुखासीन जीवन आणि लौकिक स्थान यांना अधिक महत्त्व दिले आणि येशूने मरायलाच हवे, असे ठरवले.
या संदर्भात चिंतन करण्यासारखे एक सुंदर सत्य असे आहे की देव सर्व गोष्टींचा उपयोग आपल्या गौरवासाठी आणि श्रद्धा ठेवणाऱ्यांच्या तारणासाठी करतो. महासभेच्या या बैठकीपासून त्या लोकांनी येशूच्या मृत्यूचा कट रचायला सुरुवात केली. शेवटी आपला हेतू साध्य करण्यासाठी त्यांनी फसवणूक केली, लोकांना आपल्या हेतूसाठी वापरले, धमकावले आणि त्यांच्या मनात भीती निर्माण केली. जगाच्या दृष्टीने हे वाट चुकलेले धर्मनेते ‘जिंकले’ खरे, पण देवाच्या दृष्टीने पाहता, जगाने तोवर कधीही अनुभवले नव्हते असे सर्वांत मोठे कल्याण घडवून आणण्यासाठी देवाने त्यांच्या दुष्ट कृत्यांचा उपयोग केला. त्यांच्या दुष्टपणामुळे येशूला दुःखसहन आणि मृत्यू सोसावा लागला, पण त्यातून पुनरुत्थानाचे नवे जीवन उदयास आले.
देव सर्व गोष्टींचा उपयोग आपल्या भल्यासाठी करू शकतो, या सत्यावर आज चिंतन करा. भ्रष्टाचार, छळ, मतभेद, पाप, आजारपण किंवा जीवनातील इतर कोणतेही अनिष्ट असो, श्रद्धेने देवाकडे वळून आपण स्वतःला त्याच्या हाती सोपवले, तर तो या सर्व गोष्टी बदलू शकतो. आपण त्याला तसे करू दिले आणि श्रद्धेने त्याच्यावर भरवसा ठेवला, तर तो त्यांतून विपुल चांगले फळ आणू शकतो. वर उल्लेखलेल्या ज्या गोष्टींचा तुम्हाला त्रास झाला आहे, त्या आज प्रार्थनेत देवाच्या हाती सोपवा. देवाची इच्छा तुमच्या जीवनात गौरवाने पूर्ण होण्यापासून तुम्हाला काहीही रोखू शकत नाही, या साध्या सत्यावर विश्वास ठेवा. सर्व गोष्टी तुमच्या आत्म्याच्या तारणाला हातभार लावू शकतात आणि त्यांची परिणती देवाच्या शाश्वत गौरवात होऊ शकते.
हे माझ्या गौरवशाली प्रभू, अनेकांनी तुझ्यावर प्रेम केले, पण काहींनी तुझा द्वेषही केला. ज्यांच्या हाती सत्ता आणि अधिकार होते, त्यांना आपल्या सांसारिक महत्त्वाकांक्षांपलीकडे पाहता आले नाही. म्हणून ते तुझ्याविरुद्ध कट रचू लागले. हे प्रिय प्रभू, माझ्यावर होणाऱ्या प्रत्येक अन्यायातून तुला काहीतरी चांगले घडवता येईल, हे पाहण्याची कृपा मला दे. हे प्रिय प्रभू, तू गौरवशाली आहेस. सर्व गोष्टींत तुझा गौरव होवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
(लवकरच उपलब्ध होईल!)
अॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल

