चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
कृपेचे पवित्र नाट्य
प्रायश्चित्तकाळातील चौथा रविवार (वर्ष अ)
(टीप: वर्ष ब & क मध्येही बाप्तिस्मार्थींचे आत्मपरीक्षणविधी होत असतील, तर हे शुभवर्तमान ऐच्छिक आहे.)
त्यांनी त्याला बाहेर घालवून दिले, हे येशूने ऐकले. त्याला शोधून येशूने विचारले, “तू मानवपुत्रावर विश्वास ठेवतोस का?” त्याने उत्तर दिले, “महाराज, तो कोण आहे? मला सांगा, म्हणजे मी त्याच्यावर विश्वास ठेवीन.” येशू त्याला म्हणाला, “तू त्याला पाहिले आहेस. जो तुझ्याशी बोलत आहे, तोच तो आहे.” तो म्हणाला, “प्रभू, माझा विश्वास आहे,” आणि त्याने येशूची आराधना केली. योहान 9:35–38
जन्मापासून आंधळ्या असलेल्या माणसाला दृष्टी मिळाल्याच्या कथेतला हा शेवटचा भाग आहे. आपल्या प्रभूचे देवत्व दर्शविणाऱ्या योहानाच्या शुभवर्तमानातील सात चिन्हांपैकी (चमत्कारांपैकी) हे पाचवे चिन्ह आहे. त्या माणसाला दृष्टी देऊन येशूने विशेषतः आधीच्या अध्यायातील आपल्या शिकवणीला पुष्टी दिली: “मी जगाचा प्रकाश आहे. जो कोणी माझे अनुसरण करतो, तो अंधारात चालणार नाही; त्याच्याजवळ जीवनाचा प्रकाश असेल” (योहान 8:12). सर्व अंधार दूर करण्यासाठी आलेला प्रकाश येशूच होता. आता त्या आंधळ्या माणसाचे डोळे उघडून तो हे सत्य प्रत्यक्ष दाखवून देतो. ही कथा बरीच लांब आणि तपशीलवार आहे. त्या तपशिलांमुळे ही कथा केवळ एका चमत्काराचे वर्णन राहत नाही. येशूला नाकारण्याचे परिणाम आणि विश्वासाने त्याच्याकडे वळणाऱ्या व्यक्तीला मिळणारे आशीर्वाद, या दोन्ही गोष्टी ती नाट्यमय रीतीने उलगडून दाखवते.
हा मनुष्य जन्मापासूनच आंधळा होता, या तपशिलापासून आपण सुरुवात करूया. असा जन्मदोष आईवडिलांच्या पापांमुळे उद्भवला असावा, असा गैरसमज त्या काळी रूढ होता. काही अंशी हा गैरसमज निर्गम 20:5–6 या उताऱ्याचा चुकीचा अर्थ लावल्यामुळे झाला होता. त्या उताऱ्यात देव म्हणतो की तो “माझा द्वेष करणाऱ्यांच्या मुलांना तिसऱ्या व चौथ्या पिढीपर्यंत शिक्षा करतो.” येशू स्पष्ट करतो की या मनुष्याच्या बाबतीत तसे नव्हते. त्याचे अंधत्व हे मूळ पापामुळे मानवजातीच्या वाट्याला आलेल्या नैसर्गिक विस्कळीतपणाचा परिणाम होते. मानवजातीला एदेनच्या बागेतून हाकलून दिले गेले नसते, तर रोग आणि नैसर्गिक विकार कधीच अस्तित्वात आले नसते. म्हणून आपण हे समजून घेतले पाहिजे की आपण सर्व जण मूळ पापाच्या अवस्थेत जन्माला येतो आणि त्या अर्थाने आपण सारेच “आंधळे” आहोत. म्हणूनच आपल्याला आध्यात्मिक दृष्टीच्या कृपेची गरज आहे.
या मनुष्याला बरे करण्यासाठी येशूने स्वतःहून पुढाकार घेतला. यातून दिसते की आपल्या जीवनात आपल्याला बरे करण्यासाठी देवच नेहमी पुढाकार घेतो. हा मनुष्य अखेरीस आपल्यावर श्रद्धा ठेवेल, हे येशूला माहीत होते; म्हणूनच त्याने त्याला बरे केले, हे स्पष्ट आहे. त्या मनुष्याला श्रद्धा प्राप्त होणे, हे या प्रसंगात घडलेले कितीतरी अधिक महत्त्वाचे आरोग्यदान होते.
तो मनुष्य बरा झाल्यावर एक अतिशय रोचक नाट्य उलगडत जाते. तो बरा झाल्याचे परुश्यांच्या कानावर येते आणि ते त्याची चौकशी करू लागतात. नंतर ते त्याच्या आईवडिलांचीही चौकशी करतात आणि मग पुन्हा त्या मनुष्याची चौकशी करतात. या चौकशीदरम्यान दोन गोष्टी घडतात. एकीकडे, परुशी हळूहळू अधिक अस्वस्थ होतात, त्यांचा विवेक सुटत जातो आणि शेवटी ते हे चमत्कारिक चिन्ह आणि स्वतः येशू या दोघांनाही पूर्णपणे नाकारतात. दुसरीकडे, त्या मनुष्याला सुरुवातीला येशूविषयी फारसे माहीत नसल्याचे दिसते. पण त्याची चौकशी होते आणि तो कसा बरा झाला याचा जाब त्याला विचारला जातो, तसतशी त्याची खात्री अधिक दृढ होते आणि त्याला स्वतःच्या श्रद्धेचे स्वरूप अधिक स्पष्टपणे उमगते. अखेरीस त्याची श्रद्धा इतकी गहिरी होते की तो येशूला उद्गारून म्हणतो, “प्रभू, माझा खरोखर विश्वास आहे.” मग त्याने येशूची आराधना केली, असे आपल्याला सांगितले आहे.
या प्रसंगाच्या नाट्यमय घडामोडी आपल्याला शिकवतात की देवाचे पवित्र वचन आपल्या कानावर पडते आणि त्याचा सामर्थ्यशाली हात कार्य करताना आपल्याला दिसतो, तेव्हा आपल्याला त्याची कृपा लाभते आणि आपल्यापुढे एक निवड उभी राहते. एकतर आपण श्रद्धेने प्रतिसाद देऊ आणि हळूहळू त्या श्रद्धेत अधिक खोलवर जाऊ, किंवा सबबी देऊन हे सर्व उडवून लावू आणि आपल्या जीवनातील देवाचे तारणकार्य नाकारू. शुभवर्तमानाची घोषणा आपण ऐकतो किंवा त्याच्या प्रभावाने आपल्यात वा इतरांमध्ये बदल घडताना पाहतो, तेव्हा त्याविषयी नुसते उदासीन राहणे शक्य नाही.
आज चिंतन करा: स्वर्गातून मिळालेल्या या चिन्हाला त्या चमत्काराच्या वेळी उपस्थित असलेल्यांनी कोणत्या दोन वेगवेगळ्या प्रकारे प्रतिसाद दिला? या प्रसंगाचे वाचन करताना तुम्हीही त्या चमत्काराचे साक्षीदार होता. तुम्ही कसा प्रतिसाद द्याल? परुश्यांप्रमाणे या कृतीतून प्रकट होणाऱ्या गहन आध्यात्मिक सत्यांकडे दुर्लक्ष कराल का? की या आरोग्यदानाच्या परिवर्तन घडवणाऱ्या सामर्थ्याला आपले अंतःकरण खुले कराल? त्या अंध मनुष्याच्या वाटेने जाण्याचा निश्चय करा. आपल्या प्रभूला म्हणा, “प्रभू, माझा खरोखर विश्वास आहे.” तुमच्या जीवनातील येशूच्या प्रत्येक कृतीला याच शब्दांनी प्रतिसाद द्या. ती श्रद्धा तुम्हाला जगाचा प्रकाश असलेल्या येशूच्या आराधनेकडे नेऊ दे.
हे येशू, जगाच्या प्रकाशा, मूळ पापामुळे आलेला अंधार दूर करण्यासाठी तू आलास. आमचे अंधत्व दूर करण्यासाठी आणि तुझा खरा प्रकाश पाहता यावा म्हणून आमच्या आत्म्यांचे डोळे उघडण्यासाठी तू आलास. मला दिसावे म्हणून माझे डोळे उघड. तुझ्यावरची माझी श्रद्धा जाहीर करण्यासाठी आणि संपूर्ण अंतःकरणाने तुझी आराधना करण्यासाठी मला आवश्यक ते धैर्य दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
संपूर्ण सत्याचा शोध
प्रायश्चित्तकाळातील चौथा रविवार (वर्ष ब)
(टीप: मिस्सामध्ये निवडलेल्यांच्या आत्मपरीक्षणाचे विधी केले जात असतील, तर या चिंतनाऐवजी वर्ष अ मधील चिंतन वापरता येईल.)
येशूने निकोदेमाला सांगितले: “मोशेने वाळवंटात सर्पाला जसे उंच केले, तसेच मनुष्यपुत्रालाही उंच केले जाणे आवश्यक आहे, यासाठी की त्याच्यावर विश्वास ठेवणाऱ्या प्रत्येकाला अनंत जीवन मिळावे.” योहान 3:14–15
वर उद्धृत केलेल्या वचनाने येशूचा निकोदेमाशी झालेला संवाद संपतो. निकोदेम हा एक परुशी आणि यहुदी धर्मसभेचा सदस्य होता. योहानाच्या शुभवर्तमानात निकोदेमाचा तीन वेळा उल्लेख येतो; त्यापैकी हा पहिला. दुसऱ्या वेळी तो धर्मसभेच्या इतर सदस्यांना आठवण करून देतो की एखाद्या मनुष्याला दोषी ठरवण्यापूर्वी त्याचे म्हणणे ऐकून घेतले पाहिजे. तिसरा उल्लेख येशूला ठार मारण्यात आल्यानंतरचा आहे. त्या वेळी येशूचे शरीर दफनासाठी तयार करण्याकरिता निकोदेमाने गंधरस आणि अगरू यांचे मिश्रण आणले.
बहुतेक परुश्यांनी येशूचा स्वीकार केला नव्हता आणि यहुदी धर्मसभेतही त्याला मान्यता नव्हती. त्यामुळे रात्री येशूला भेटायला आणि त्याच्याशी बोलायला जाण्यात निकोदेमासाठी धोका होता. पण निकोदेमाच्या अंतःकरणात श्रद्धा आहे, हे येशूला स्पष्टपणे जाणवते. म्हणून निकोदेम येशूला त्याच्या शिकवणीविषयी विचारतो, तेव्हा येशू त्याला उत्तर देतो. इतर परुश्यांप्रमाणे निकोदेम आपल्या प्रभूला शब्दांत पकडण्याचा प्रयत्न करत नव्हता; त्याला मनापासून समजून घ्यायचे होते.
येशू आणि निकदेम यांच्यातील या संवादाच्या सुरुवातीला, निकदेम येशूवरील आपल्या विश्वासाची पहिली कबुली देतो: “रब्बी, आपण देवाकडून आलेले शिक्षक आहात हे आम्हाला माहीत आहे; कारण देव एखाद्याबरोबर नसेल, तर आपण करत असलेली ही चिन्हे त्याला करता येणार नाहीत” (योहान 3:2). विशेष म्हणजे, त्यानंतर येशू निकदेमाशी रूपकांच्या भाषेत बोलतो. तो सांगतो की, मनुष्याचा “वरून जन्म” झाल्याशिवाय आणि तो “पाण्यापासून व आत्म्यापासून जन्मला” नसल्याशिवाय त्याला देवाच्या राज्यात प्रवेश करता येत नाही. निकदेम हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करतो, पण त्याला ते उमगत नाही. तेव्हा येशू त्याला सौम्यपणे खडसावतो: “तू इस्राएलचा शिक्षक असूनही तुला हे समजत नाही?” (योहान 3:10). यानंतरही येशू प्रतीके आणि रूपके वापरून बोलत राहतो. अखेरीस, वर उद्धृत केलेल्या आजच्या शुभवर्तमानाच्या सुरुवातीच्या भागात, तो आपल्याला लवकरच वधस्तंभावर खिळले जाणार आहे, हे सूचकपणे सांगतो.
येशू आणि निकदेम यांच्या या संवादातून एक महत्त्वाची गोष्ट समजून घ्यायला हवी: निकदेम योग्य मार्गावर होता, तरी शुभवर्तमानाचे संपूर्ण प्रकटीकरण स्वीकारण्यास तो अजून तयार नव्हता. म्हणूनच येशू प्रतीकांच्या आडून बोलला. आपला प्रभू जे काही प्रकट करायला आला होता, ते सर्व निकदेमाला अजून पूर्णपणे उमजू शकत नव्हते. म्हणून येशूने त्याच्याशी सूचक भाषेत बोलून, त्यात दडलेला अर्थ शोधत राहण्याचे आमंत्रण त्याला दिले.
आपल्याही जीवनात आपण देवाकडे येतो आणि इच्छा करतो की त्याने आपल्याशी स्पष्टपणे व निःसंदिग्धपणे बोलावे आणि आपल्या जीवनाविषयीची त्याची परिपूर्ण इच्छा आपल्याला प्रकट करावी. पण अनेकदा तो तसे करत नाही. का? कारण संपूर्ण सत्य स्वीकारण्यास आपण अजून तयार नाही, हे देवाला माहीत आहे. तो आपल्याशी बोलतो आणि आपल्याला कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे नवी समज मिळते, ही चांगली गोष्ट आहे. आपण योग्य मार्गावर आहोत, हे त्यातून दिसते. पण शुभवर्तमानाचा संपूर्ण संदेश जीवनात इतका आमूलाग्र बदल घडवतो आणि आपल्याकडून इतके काही मागतो की बहुतेक लोक अजून संपूर्ण सत्य स्वीकारण्यास तयार नसतात. म्हणून देव आपल्या करुणेने, त्या क्षणी आपल्याला जितके पेलवेल तितकेच देतो. पण हे सत्य नम्रपणे मान्य केल्याने निकदेमाप्रमाणे आपल्यालाही हार न मानता देवाच्या वचनाच्या परिपूर्णतेसाठी आपले अंतःकरण अधिकाधिक खुले करत राहण्याची प्रेरणा मिळावी.
आज चिंतन करा: देवाचे वचन त्याच्या परिपूर्णतेत स्वीकारण्यासाठी तुम्ही किती खुले आहात? देवाने त्याच्या पवित्र मनात जे काही आहे ते सारे दैवी ज्ञान थेट आणि वैयक्तिकरीत्या तुम्हाला प्रकट केले, तर काय होईल? ते तुम्हाला पेलणार नाही का? होय, ते तुम्हाला पेलणार नाही. पण ही गोष्ट नम्रपणे मान्य करणे, हेच त्या ध्येयाच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. आज देवाच्या गूढ वचनासमोर अधिक नम्र व्हा आणि प्रार्थना करा की तुमच्यात परिवर्तन घडत राहो व तुमचे अंतःकरण खुले राहो, जेणेकरून देवाचे सत्य अधिक स्पष्टपणे तुमच्या आत्म्यात खोलवर उतरू शकेल.
हे मला शिकवणाऱ्या प्रभू, तुझे पवित्र सत्य इतके खोल, इतके गहन आणि जीवनाला इतके बदलून टाकणारे आहे की ते पूर्णपणे समजून घेणे आणि स्वीकारणे अजूनही माझ्या आवाक्याबाहेर आहे. म्हणूनच, माझा विश्वास अधिक दृढ व्हावा आणि तुझी ओळख मला अधिक खोलवर व्हावी यासाठी तू माझ्याशी सूचक रीतीने बोलतोस, या तुझ्या दयेबद्दल मी तुझे आभार मानतो. कृपा करून माझे मन आणि हृदय तुझ्यासाठी अधिकाधिक खुले करत राहा, जेणेकरून एक दिवस मला तुझे सत्य पूर्णपणे उमगेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
हरवलेल्यांचा शोध
प्रायश्चित्तकाळातील चौथा रविवार (वर्ष क)
(टीप: मिस्सामध्ये दीक्षार्थींचे आत्मपरीक्षण विधी केले जात असतील, तर या चिंतनाऐवजी वर्ष अचे चिंतन वापरता येईल.)
जकातदार आणि पापी लोक हे सर्व येशूचे ऐकण्यासाठी त्याच्याजवळ येत होते. पण परुशी आणि शास्त्री कुरकुर करू लागले: “हा मनुष्य पापी लोकांचे स्वागत करतो आणि त्यांच्याबरोबर जेवतो.” तेव्हा येशूने त्यांना हा दाखला सांगितला. लूक 15:1–3
ही तर आनंदाची बातमी आहे! आपला प्रभू “पापी लोकांचे स्वागत करतो आणि त्यांच्याबरोबर जेवतो.” म्हणूनच त्याच्या मेजावर तुमच्यासाठीही जागा आहे!
कधीकधी आपण पापी आहोत हे कबूल करणे कठीण जाते. अर्थात, बुद्धीने आपल्याला ते माहीत असते. पण अहंकारामुळे आपण सहजच आपल्या पापाचे समर्थन करू लागतो, ते फारसे गंभीर नाही असे मानतो आणि शेवटी आपण काही इतके वाईट नाही, असा निष्कर्ष काढतो. आपल्या मनात असे विचार येत असल्याचे लक्षात आले, तर सावध व्हा. असा विचार केल्याने तुम्ही वरच्या उताऱ्यातील परुशी आणि शास्त्री यांच्यासारखे व्हाल. ते स्वतःला पापी समजत नव्हते, हे उघड आहे. म्हणूनच येशू पापी लोकांचे स्वागत करतो आणि त्यांच्याबरोबर जेवतो, याबद्दल त्यांनी त्याला दोष दिला.
वरील उतारा लूकच्या शुभवर्तमानातील अध्याय 15 च्या सुरुवातीचा आहे. तो पुढे येणाऱ्या तीन दाखल्यांची प्रस्तावना आहे. प्रथम आपला प्रभू हरवलेल्या मेंढराचा दाखला सांगतो, नंतर हरवलेल्या नाण्याचा दाखला सांगतो आणि मग आजच्या शुभवर्तमानाच्या उरलेल्या भागातला हरवलेल्या मुलाचा दाखला सांगतो. पहिल्या दाखल्यात मेंढपाळाला आपले हरवलेले मेंढरू सापडते आणि त्याला आनंद होतो. दुसऱ्या दाखल्यात स्त्रीला आपले हरवलेले नाणे सापडते आणि तिला आनंद होतो. आणि आज आपण वाचत असलेल्या दाखल्यात, हरवलेला मुलगा पुन्हा भेटल्याने वडिलांना आनंद होतो आणि तो आनंद साजरा करण्यासाठी ते मेजवानी देतात.
या तीन दाखल्यांची प्रस्तावना करणाऱ्या वरच्या उताऱ्याकडे पुन्हा वळा: “सर्व जकातदार आणि पापी लोक येशूचे ऐकण्यासाठी त्याच्याजवळ येत होते.” ते जवळ आल्यावर हरवलेले पुन्हा सापडण्याचा आनंद कसा असतो, हे येशूने त्यांना सांगितले. येशूने सुरुवातीला हरवलेली मेंढी आणि हरवलेले नाणे सापडण्याविषयी सांगितले, तेव्हा कदाचित त्याचा काही अंशी या जकातदारांच्या आणि पापी लोकांच्या मनाला स्पर्श झाला असेल. पण मग आपला प्रभू त्यांना एका मुलाची सविस्तर गोष्ट सांगतो. तो मुलगा आपल्या वडिलांचा अनादर करतो, वारशातला आपला हिस्सा घेऊन जातो, तो स्वैराचारात उधळतो आणि शेवटी त्याच्याकडे काहीच उरत नाही. या गोष्टीत त्या मुलाची गोंधळलेली मनःस्थिती, त्याची हताशा, अपराधीपणाची जाणीव आणि लाज दिसून येतात. त्याच्या मनात कोणते विचार चालले होते, तो कसा विचार करत होता, त्याला कशाची भीती आणि काळजी वाटत होती, हेही आपल्याला समजते.
या दाखल्यावर मनन करताना, आपल्या प्रभूजवळ आलेल्या त्या सर्व जकातदारांवर आणि पापी लोकांवर त्याचा काय परिणाम झाला असेल, हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. त्या उधळ्या पुत्राप्रमाणे तेही आध्यात्मिकदृष्ट्या भुकेले होते. त्या मुलाप्रमाणेच त्यांनाही आपल्या भूतकाळातल्या अनेक गोष्टींचा खेद होता. त्या प्रेमळ पित्याच्या मुलाप्रमाणे त्यांनाही आपल्या जीवनात समाधान नव्हते आणि या परिस्थितीतून बाहेर पडण्याचा मार्ग ते शोधत होते. म्हणूनच येशूजवळ आलेले ते जकातदार आणि पापी लोक त्याची सारी शिकवण मंत्रमुग्ध होऊन ऐकत राहिले असतील. भरकटलेल्या त्या मुलाला इतक्या उदारपणे जो आनंद देण्यात आला, त्यात आपल्यालाही सहभागी होता येईल, या आशेने त्यांची मने भरून आली असतील.
येशूजवळ येणाऱ्या त्या जकातदारांचे आणि पापी लोकांचे हृदयस्पर्शी चित्र आज आपल्या मनासमोर आणा आणि त्यावर मनन करा. त्यांच्या मनात थोडी भीती असेल आणि ते काहीसे सावधही असतील, पण त्यांना आशाही वाटली असेल. पित्याच्या अपार दयेची ही गोष्ट ऐकताना त्यांच्या मनात कोणते विचार आणि भावना उमटल्या असतील, हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. आपल्यालाही आशा आहे हे उमगल्यावर, त्या गोष्टीत त्यांना आपलेच जीवन कसे दिसले असेल, याचा विचार करा. शास्त्री आणि परुशी यांच्यासारखे वागण्याचा मोह तुम्हाला होत असेल, तर तो नाकारा. त्याऐवजी आपल्या प्रभूजवळ आलेल्या त्या पापी लोकांपैकी एक आपण आहोत, असे स्वतःकडे पाहा. मग तुमच्यामुळे स्वर्गातील पित्याच्या हृदयाला आनंद होईल.
हे परम प्रेमळ आणि दयाळू प्रभू, जकातदार आणि पापी लोक तुझ्याकडे आकृष्ट झाले. मनात वाहत असलेल्या ओझ्यातून मुक्त करणारा त्यांना तुझ्यात सापडला. त्या नम्र जीवांप्रमाणे मलाही तुझी आणि तुझ्या दयेची गरज आहे, हे ओळखायला मला मदत कर. स्वतःलाच योग्य ठरवायला लावणारा माझा अहंकार मी नाकारतो. तुझ्याकडे येऊन स्वर्गातील पित्याच्या हृदयाला आनंद देता यावा, म्हणून मला नम्रता दे, अशी मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सर्व परिस्थितीत श्रद्धा
प्रायश्चित्तकाळातील चौथ्या आठवड्याचा सोमवार
एक राजाधिकारी होता. त्याचा मुलगा कफर्णहूम येथे आजारी होता. येशू यहुदियाहून गालीलात आला आहे, हे ऐकून तो त्याच्याकडे गेला. आपला मुलगा मरणाच्या दारी होता, म्हणून खाली येऊन त्याला बरे करावे, अशी त्याने येशूला विनंती केली. येशू त्याला म्हणाला, “तुम्ही चिन्हे आणि अद्भुत कृत्ये पाहिल्याशिवाय विश्वास ठेवणार नाही.” योहान 4:46–48
अखेरीस येशूने त्या राजाधिकाऱ्याच्या मुलाला बरे केले. घरी परतल्यावर आपला मुलगा बरा झाला आहे, हे त्या राजाधिकाऱ्याला कळले. त्यानंतर “त्याने आणि त्याच्या सर्व घरच्यांनी विश्वास ठेवला,” असे आपल्याला सांगितले आहे. येशूने चमत्कार केल्यानंतरच काही जणांनी त्याच्यावर विश्वास ठेवला. यातून आपण दोन धडे घेतले पाहिजेत.
सर्वप्रथम, येशूने केलेले चमत्कार तो कोण आहे याची साक्ष देतात. तो अपार दयेचा देव आहे. देव या नात्याने, ज्यांची तो सेवा करत होता त्यांना चिन्हे आणि चमत्कारांचा “पुरावा” न देताही येशू त्यांच्याकडून श्रद्धेची अपेक्षा करू शकला असता. कारण खरी श्रद्धा चमत्कार पाहण्यासारख्या बाह्य पुराव्यांवर आधारलेली नसते. उलट, ती देवाकडून आपल्या अंतःकरणात होणाऱ्या प्रकटीकरणावर आधारलेली असते: देव स्वतःलाच आपल्यासमोर प्रकट करतो आणि आपण त्याच्यावर श्रद्धा ठेवतो. म्हणूनच येशूने केलेली चिन्हे आणि चमत्कार तो किती दयाळू आहे हे दाखवतात. कोणी त्या चमत्कारांना पात्र होते म्हणून त्याने ते केले नाहीत. ज्यांना केवळ अंतःकरणात मिळालेल्या श्रद्धेच्या देणगीच्या बळावर विश्वास ठेवणे कठीण जात होते, त्यांच्या जीवनात श्रद्धेची ठिणगी पडावी म्हणून त्याने निव्वळ आपल्या अपार उदारतेतून ते चमत्कार केले.
पण हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की बाह्य चिन्हांवर अवलंबून न राहता आपण आपली श्रद्धा वाढवण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. उदाहरणार्थ, कल्पना करा की येशूने एकही चमत्कार केला नसता. मग किती जणांनी त्याच्यावर विश्वास ठेवला असता? कदाचित अगदी थोड्यांनी. तरीही काही जणांनी विश्वास ठेवला असता आणि त्यांची श्रद्धा विलक्षण खोल व खरी असती. कल्पना करा की त्या राजाधिकाऱ्याच्या मुलासाठी कोणताही चमत्कार घडला नसता, तरीही अंतःकरणाचा कायापालट करणाऱ्या श्रद्धेच्या देणगीमुळे त्याने येशूवर विश्वास ठेवण्याचे निवडले असते.
देव सामर्थ्याने कार्य करीत आहे असे आपल्याला स्पष्टपणे दिसत नसले, तरी आपल्यापैकी प्रत्येकाने आपली श्रद्धा वाढवण्याचा प्रयत्न करणे आवश्यक आहे. परिस्थिती फार कठीण असतानाही आपण देवावर प्रेम करण्याची आणि त्याची सेवा करण्याची निवड करतो, तेव्हाच खरे तर आपल्या जीवनात सर्वांत खोल श्रद्धा जन्म घेते. अडचणीतही टिकून राहणारी श्रद्धा ही ती खरी असल्याची खूण आहे.
आज आपली श्रद्धा किती खोल आहे, यावर चिंतन करा. जीवन कठीण असतानाही तुम्ही देवावर प्रेम करता आणि त्याची सेवा करता का? तुम्ही वाहत असलेले क्रूस त्याने दूर केले नाहीत, तरीही? प्रत्येक वेळी आणि प्रत्येक परिस्थितीत खरी श्रद्धा बाळगण्याचा प्रयत्न करा. मग तुमची श्रद्धा किती खरी होते आणि ती तुम्हाला किती आधार देते, हे पाहून तुम्हाला आश्चर्य वाटेल.
माझ्या दयाळू येशू, तुझे आमच्यावरचे प्रेम इतके अथांग आहे की त्याची खोली आम्हाला कधीच कळणार नाही. तुझी उदारता खरोखर महान आहे. तुझ्यावर श्रद्धा ठेवायला आणि सुखाच्या तसेच कठीण काळातही तुझ्या पवित्र इच्छेचा स्वीकार करायला मला मदत कर. विशेषतः, माझ्या जीवनात तुझी उपस्थिती किंवा तुझे कार्य जाणवत नाही अशा वेळीही श्रद्धेची देणगी स्वीकारायला माझे मन खुले ठेवण्यास मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, ते क्षण खऱ्या आंतरिक परिवर्तनाचे आणि कृपेचे क्षण ठरोत. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
धीराने सहन करणे
प्रायश्चित्तकाळातील चौथ्या आठवड्याचा मंगळवार
तेथे एक मनुष्य होता. तो अडतीस वर्षांपासून आजारी होता. येशूने त्याला तेथे पडलेले पाहिले. तो बराच काळ आजारी आहे, हे जाणून येशूने त्याला विचारले, “तुला बरे व्हायचे आहे का?” योहान 5:5–6
अनेक वर्षे अपंगत्व सोसलेल्यांनाच या माणसाने आयुष्यात काय सहन केले ते समजू शकेल. अपंगत्वामुळे त्याला अडतीस वर्षे चालता येत नव्हते. ज्या कुंडाच्या काठी तो पडून होता, त्या कुंडात रोग बरे करण्याची शक्ती आहे, असा समज होता. म्हणून अनेक आजारी आणि अपंग लोक त्या कुंडाच्या काठी बसून राहत आणि पाणी ढवळले गेले की सर्वांत आधी त्यात उतरण्याचा प्रयत्न करत. असे म्हणत की, अधूनमधून सर्वांत आधी उतरणारी व्यक्ती बरी होत असे.
येशू या मनुष्याला पाहतो आणि इतक्या वर्षांनंतर बरे होण्याची त्याची ओढ त्याला स्पष्टपणे जाणवते. बरे होणे हीच बहुधा त्या मनुष्याच्या जीवनातील सर्वांत मोठी इच्छा होती. चालता येत नसल्यामुळे त्याला काम करून स्वतःचा उदरनिर्वाह करता येत नव्हता. त्याला भीक मागून आणि इतरांच्या उदारपणावर अवलंबून राहावे लागत असावे. या मनुष्याचा, त्याच्या दुःखांचा आणि त्या कुंडाच्या पाण्यातून बरे होण्यासाठी त्याने चालू ठेवलेल्या प्रयत्नांचा विचार केला, तर कोणाच्याही मनात करुणा जागी होईल. येशूचे हृदय करुणेने भरलेले होते. म्हणून त्या मनुष्याला ज्या आरोग्याची इतकी आस होती, तेच नव्हे, तर त्याहूनही कितीतरी अधिक देण्यास येशू प्रवृत्त झाला.
या मनुष्यातील एका सद्गुणामुळे येशूच्या मनात विशेष करुणा जागी झाली असेल. तो सद्गुण म्हणजे धीराने सहन करणे. एखादी परीक्षा दीर्घकाळ चालू राहिली, तरी तिच्यातून जाताना आशा टिकवून ठेवण्याची क्षमता म्हणजे हा सद्गुण. यालाच ‘दीर्घसहनशीलता’ किंवा ‘दीर्घधीर’ असेही म्हणतात. सहसा एखादी अडचण आली की त्यातून बाहेर पडण्याचा मार्ग शोधणे ही आपली पहिली प्रतिक्रिया असते. काळ लोटला तरी अडचण दूर झाली नाही, तर खचून जाणे, अगदी निराशेच्या गर्तेत पडणेही सहज घडते. या मोहावर धीराने सहन करणे हा उपाय आहे. जीवनात वाट्याला येणारे प्रत्येक दुःख धीराने सहन करता आले, तर अंतःकरणात असे आध्यात्मिक बळ निर्माण होते की त्याचा अनेक प्रकारे लाभ होतो. इतर लहानसहान अडचणी पेलणे सोपे जाते. अंतःकरणात प्रबळ आशा जागते. संघर्ष चालू असतानाही या सद्गुणामुळे आनंदाचा अनुभव येतो.
या मनुष्याच्या जीवनात हा सद्गुण दिसून आला, तेव्हा येशूला त्याच्याकडे जाऊन त्याला बरे करावेसे वाटले. त्याला बरे करण्यामागे येशूचा मुख्य हेतू केवळ त्याचे शरीर निरोगी करणे नव्हता, तर त्या मनुष्याने येशूवर विश्वास ठेवावा आणि त्याचे अनुसरण करावे, हा होता.
आज धीराने सहन करण्याच्या या सुंदर सद्गुणावर चिंतन करा. जीवनातील परीक्षांकडे केवळ संकटे म्हणून न पाहता, धीराने सहन करण्याचे आमंत्रण म्हणून पाहणे हे अधिक योग्य ठरेल. तुमच्या वाट्याला येणाऱ्या परीक्षा तुम्ही कशा पेलता, याचा विचार करा. तुम्ही त्या अढळ धीराने, आशेने आणि आनंदाने पेलता का? की रागाने, कटुतेने आणि निराशेने? या सद्गुणाची देणगी मिळावी म्हणून प्रार्थना करा आणि चालता न येणाऱ्या या मनुष्याचे उदाहरण अनुसरण्याचा प्रयत्न करा.
हे माझ्या प्रभू, तूच माझ्या सर्व आशेचा आधार आहेस. तू जीवनात कितीतरी दुःख सोसलेस आणि त्या सर्वांत पित्याच्या इच्छेचे पूर्णपणे पालन करत शेवटपर्यंत धीर धरलास. जीवनातील परीक्षांना सामोरे जाताना मला बळ दे, म्हणजे त्या बळातून येणारी आशा आणि आनंद माझ्यात अधिक दृढ होतील. पापापासून दूर होऊन पूर्ण भरवशाने मी तुझ्याकडे वळावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
विस्मय आणि आदरभाव
प्रायश्चित्तकाळातील चौथ्या आठवड्याचा बुधवार
“आमेन, आमेन, मी तुम्हांला सांगतो, पुत्र स्वतःहून काहीही करू शकत नाही. पिता जे करताना त्याला दिसतो, तेच तो करतो. कारण पिता जे करतो, ते पुत्रही करतो. पिता पुत्रावर प्रेम करतो आणि तो स्वतः जे काही करतो ते सर्व पुत्राला दाखवतो. तुम्ही थक्क व्हावे म्हणून तो त्याला याहूनही मोठी कार्ये दाखवील.” योहान 5:19–20
आपल्या श्रद्धेच्या केंद्रस्थानी असलेले आणि सर्वांत गौरवशाली रहस्य म्हणजे परमपवित्र त्रैक्याचे रहस्य. देवपिता, देवपुत्र आणि पवित्र आत्मा हे एकच देव आहेत, तरी ते तीन भिन्न व्यक्ती आहेत. दैवी ‘व्यक्ती’ म्हणून प्रत्येक जण भिन्न आहे; पण ते एकच देव असल्यामुळे प्रत्येक व्यक्ती इतर दोघांशी पूर्ण ऐक्यात कार्य करते. आजच्या शुभवर्तमानात येशू स्पष्टपणे सांगतो की स्वर्गातील पिता हा त्याचा पिता आहे आणि तो व त्याचा पिता एक आहेत. याच कारणाने काही जण येशूला जिवे मारू इच्छित होते, कारण त्याने “देवाला आपला स्वतःचा पिता म्हटले आणि अशा रीतीने स्वतःला देवाच्या बरोबरीचे ठरवले.”
दुःखद वास्तव असे आहे की, देवाच्या आंतरिक जीवनाविषयीचे सर्वांत महान आणि गौरवशाली सत्य—परमपवित्र त्रैक्याचे रहस्य—हे काही जणांनी येशूचा द्वेष करण्याचे आणि त्यांचा जीव घेण्याचा प्रयत्न करण्याचे एक प्रमुख कारण होते. या गौरवशाली सत्याविषयीच्या त्यांच्या अज्ञानामुळेच ते अशा द्वेषाला प्रवृत्त झाले, हे स्पष्ट आहे.
आपण पवित्र त्रैक्याला ‘रहस्य’ म्हणतो, ते त्रैक्यातील व्यक्तींना जाणणे अशक्य आहे म्हणून नव्हे, तर त्या कोण आहेत हे आपल्याला कधीही पूर्णपणे समजणार नाही म्हणून. अनंतकाळ आपण त्रैक्याला अधिकाधिक सखोलपणे जाणत राहू आणि जसजशी ही ओळख गहिरी होत जाईल, तसतसे आपण अधिकाधिक ‘विस्मित’ होत राहू.
त्रैक्याच्या रहस्याची आणखी एक बाजू अशी आहे की, आपल्यापैकी प्रत्येकाला त्या दिव्य व्यक्तींच्या जीवनातच सहभागी होण्याचे पाचारण आहे. आपण देवापासून सदैव भिन्न राहू; पण आरंभीच्या अनेक चर्चपित्यांना म्हणायला आवडे तसे, आपले ‘दैवीकरण’ झाले पाहिजे. म्हणजेच, देहाने आणि आत्म्याने ख्रिस्त येशूंशी एकरूप होऊन आपण देवाच्या दैवी जीवनात सहभागी झाले पाहिजे. हे ऐक्य आपल्याला पित्याशी आणि पवित्र आत्म्याशीही जोडते. वरील उताऱ्यात आपण वाचतो त्याप्रमाणे, या सत्यानेही आपण ‘विस्मित’ व्हायला हवे.
या आठवड्यात आपण योहानाच्या शुभवर्तमानाचे वाचन पुढे चालू ठेवत आहोत आणि स्वर्गातील पित्याशी असलेल्या आपल्या नात्याविषयी येशूंनी दिलेल्या गहन व रहस्यमय शिकवणुकीवर चिंतन करत आहोत. तेव्हा येशू वापरतात ती रहस्यमय भाषा वरवर वाचून पुढे न जाणे अत्यावश्यक आहे. उलट, आपण प्रार्थनापूर्वक या रहस्यात शिरले पाहिजे आणि त्याचा सखोल विचार करताना खरोखर विस्मित झाले पाहिजे. विस्मयाने भरून जाणे आणि या रहस्यातून मिळणाऱ्या बोधाने आपल्यात परिवर्तन घडू देणे, हाच योग्य प्रतिसाद आहे. त्रैक्य आपल्याला कधीही पूर्णपणे समजणार नाही. तरी आपल्या त्रिएक देवाचे सत्य आपल्या अंतःकरणात खोलवर रुजू द्यावे आणि त्याने आपले जीवन समृद्ध होऊ द्यावे. निदान आपल्याला अजून किती काही समजलेले नाही, याची जाणीव तरी त्यातून व्हावी—आणि त्या जाणिवेने आपण आदरयुक्त विस्मयाने भरून जावे.
आज परमपवित्र त्रिमूर्तीच्या पवित्र रहस्यावर चिंतन करा. देवाने तुमच्या बुद्धीला स्वतःची अधिक पूर्ण ओळख करून द्यावी आणि तुमची इच्छाशक्ती अधिक पूर्णपणे व्यापून टाकावी, अशी प्रार्थना करा. त्रिमूर्तीच्या जीवनात तुम्हाला खोलवर सहभागी होता यावे आणि त्यामुळे तुमचे अंतःकरण पवित्र विस्मयाने व आदरभावाने भरून जावे, अशी प्रार्थना करा.
हे परमपवित्र त्रिएक देवा, पिता, पुत्र आणि पवित्र आत्मा यांच्या नात्यात, तुझ्या अस्तित्वातच असलेले प्रेम माझ्या आकलनापलीकडचे आहे. तुझ्या त्रिएक जीवनाचे रहस्य अतिशय गहन आहे. हे प्रिय प्रभू, पिता आणि पवित्र आत्मा यांच्यासोबत तू जे जीवन जगतोस, त्या जीवनात मला सामावून घे. तू मला तुझ्या दैवी जीवनात सहभागी होण्यास बोलावतोस, तेव्हा माझे अंतःकरण विस्मयाने आणि आदरभावाने भरून टाक. हे परमपवित्र त्रिमूर्ती, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
माणसांकडून प्रशंसा की देवाकडून?
प्रायश्चित्तकाळातील चौथ्या आठवड्याचा गुरुवार
“तुम्ही एकमेकांकडून प्रशंसा स्वीकारता आणि एकमेव देवाकडून मिळणारी प्रशंसा मिळवण्याचा प्रयत्न करत नाही, तर तुम्ही विश्वास कसा ठेवू शकता?” योहान 5:44
लहान मुलाने काही चांगले केले की त्याच्या आईने किंवा वडिलांनी त्याचे कौतुक करणे अगदी स्वाभाविक आणि हिताचे आहे. अशा प्रोत्साहनातून चांगले करणे आणि चुकीचे टाळणे किती महत्त्वाचे आहे, हे मुलाला शिकवता येते. पण काय योग्य आणि काय अयोग्य हे ठरवण्यासाठी माणसांची प्रशंसा ही अचूक कसोटी नाही. उलट, ती देवाच्या सत्यावर आधारलेली नसेल, तर तिच्यामुळे मोठी हानी होते.
पवित्र शास्त्रातील हे छोटेसे वचन माणसांकडून मिळणारी प्रशंसा आणि ‘केवळ देवाकडून मिळणारी प्रशंसा’ यांतील फरकाविषयी येशूंनी दिलेल्या विस्तृत शिकवणुकीतून घेतले आहे. केवळ देवाकडून येणाऱ्या प्रशंसेलाच खरे मोल आहे, हे येशू स्पष्ट करतात. खरे तर, याच शुभवर्तमानात थोडे आधी येशू स्पष्टपणे म्हणतात, “मी माणसांकडून प्रशंसा स्वीकारत नाही…” असे का?
मुलाने केलेल्या चांगल्या कृतीबद्दल त्याचे कौतुक करणाऱ्या पालकाच्या उदाहरणाकडे पुन्हा वळूया. त्या कौतुकातून मुलाच्या खऱ्या चांगुलपणाची दाद दिली जाते, तेव्हा ती केवळ माणसाने केलेली प्रशंसा राहत नाही. ती देवाकडून आलेली आणि पालकाच्या माध्यमातून मुलापर्यंत पोहोचलेली प्रशंसा असते. देवाच्या इच्छेनुसार योग्य काय आणि अयोग्य काय हे मुलाला शिकवणे, हे पालकाचे कर्तव्य आहे.
येशू ज्या ‘माणसांकडून मिळणाऱ्या प्रशंसे’विषयी बोलतात, ती म्हणजे दुसऱ्याची अशी प्रशंसा जिच्यात देवाच्या सत्याचा आधार नाही. दुसऱ्या शब्दांत, स्वर्गातील पित्याकडून न आलेल्या एखाद्या गोष्टीसाठी कोणी त्यांची प्रशंसा केली, तर ते ती नाकारतील, असे येशू सांगत आहेत. उदाहरणार्थ, कोणी येशूंविषयी असे म्हणाले, “मला वाटते, ते आपल्या राष्ट्राचे उत्तम शासक होतील, कारण सध्याच्या नेतृत्वाविरुद्ध ते बंडाचे नेतृत्व करू शकतील.” अर्थात, अशी ‘प्रशंसा’ येशू नाकारतील.
सारांश असा की, आपण एकमेकांची प्रशंसा केली पाहिजे, पण ती प्रशंसा देवाकडून आलेलीच असली पाहिजे. आपले शब्द सत्याशी सुसंगत असले पाहिजेत. इतरांमध्ये देवाची जिवंत उपस्थिती ज्या गोष्टींतून दिसते, केवळ त्यांचीच आपण प्रशंसा केली पाहिजे. नाहीतर, सांसारिक किंवा स्वकेंद्रित मूल्यांच्या आधारावर आपण इतरांची प्रशंसा केली, तर आपण त्यांना पापातच प्रोत्साहन देतो.
आज तुम्ही इतरांची केलेली आणि इतरांकडून तुम्हाला मिळालेली प्रशंसा यांवर चिंतन करा. इतरांच्या चुकीच्या प्रशंसेमुळे तुम्ही जीवनात चुकीच्या दिशेने जाता का? आणि जेव्हा तुम्ही कोणाचे कौतुक व प्रशंसा करता, तेव्हा ती प्रशंसा देवाच्या सत्यावर आधारलेली आणि त्याच्या गौरवासाठी असते का? देवाच्या सत्यावर आधारलेली आणि सर्वांना त्याच्या गौरवाकडे नेणारी प्रशंसाच करण्याचा आणि स्वीकारण्याचा प्रयत्न करा.
हे स्तुतीस पात्र अशा माझ्या प्रभू, तुझ्या परिपूर्ण चांगुलपणाबद्दल मी तुझे आभार मानतो आणि तुझी स्तुती करतो. पित्याच्या इच्छेशी पूर्णपणे एकरूप होऊन तू जे काही करतोस, त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. या जीवनात फक्त तुझीच वाणी ऐकायला आणि जगातील दिशाभूल करणारे व गोंधळात टाकणारे सर्व आवाज नाकारायला मला मदत कर. माझी मूल्ये आणि माझे निर्णय यांना तूच, केवळ तूच, दिशा दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
नवा मोशे
प्रायश्चित्तकाळातील चौथ्या आठवड्याचा शुक्रवार
येशू गालील प्रदेशात फिरत होता. यहुदी त्याला जिवे मारण्याचा प्रयत्न करत होते, म्हणून त्याला यहुदिया प्रदेशात फिरायचे नव्हते. यहुद्यांचा मंडपांचा सण जवळ आला होता. त्याचे भाऊ सणासाठी गेल्यावर तो स्वतःही गेला; पण उघडपणे नव्हे, तर जणू गुप्तपणे गेला. योहान 7:1–2; 10
मंडपांचा सण हा यहुद्यांच्या तीन प्रमुख सणांपैकी एक होता. या सणांच्या वेळी, आपल्या जीवनात देवाने केलेल्या तारणकार्याचे स्मरण करण्यासाठी लोक येरुशलेमच्या मंदिराची यात्रा करत असत. मोशेच्या मार्गदर्शनाखाली इस्राएली लोकांनी वाळवंटातून 40 वर्षे भटकंती केली आणि त्या काळात ते तंबूंमध्ये, म्हणजेच तात्पुरत्या झोपड्यांमध्ये, राहिले. त्या काळाच्या स्मरणार्थ हा सण साजरा केला जात असे. म्हणूनच त्याला ‘झोपड्यांचा सण’ असेही म्हणतात. या सणाच्या सात दिवसांत लोक मंदिराच्या परिसराभोवती तंबू (तात्पुरत्या झोपड्या) उभारत आणि आपल्या पूर्वजांच्या प्रवासाची आठवण म्हणून त्यांत राहत असत.
वर उद्धृत केलेल्या शुभवर्तमानाच्या उताऱ्यात आपण वाचतो की येशू सणाला गुप्तपणे गेला. संत ऑगस्टीन स्पष्ट करतात की याचा अर्थ असा: येशू तेथे उपस्थित होता, तरी त्याची दैवी ओळख अनेकांना पूर्णपणे उलगडली नव्हती. तो प्रत्यक्ष तेथे होता, पण तो कोण आहे हे अनेकांना माहीत नव्हते.
त्या वर्षी सणाचे अर्धे दिवस उलटल्यावर येशू मंदिराच्या परिसरात आला आणि शिकवू लागला. त्याचे बोलणे ऐकून अनेक जण थक्क झाले, तर काहींना वाटले की त्याला भूत लागले आहे. त्याने लोकांना शिकवल्यानंतर, आपला प्रभू कोण आहे याविषयी त्यांच्यात बरेच मतभेद झाले. येशू त्यांना म्हणाला, “तुम्ही मला ओळखता आणि मी कुठून आलो हेही तुम्हांला माहीत आहे. तरी मी स्वतःहून आलो नाही. ज्याने मला पाठवले तो सत्य आहे; पण तुम्ही त्याला ओळखत नाही. मी त्याला ओळखतो, कारण मी त्याच्याकडून आलो आहे आणि त्यानेच मला पाठवले आहे.” या बोलण्याचा आशय असा होता की त्याचे ऐकणाऱ्यांपैकी काहींनी त्याच्यावर श्रद्धा ठेवली आणि तोच मशीहा आहे, ही त्याची खरी ओळख त्यांना पटली. इतरांना मात्र श्रद्धेची देणगी लाभली नव्हती, त्यामुळे तो खरोखर कोण आहे हे त्यांना दिसले नाही. त्याचे दैवी स्वरूप त्यांच्यासाठी गूढच राहिले.
मंडपांच्या सणाला येशूची उपस्थिती तो नवा मोशे आहे, हे प्रतीकात्मकरीत्या दाखवते. तंबूंमध्ये राहणाऱ्या लोकांना 40 वर्षे वाळवंटातून वचनदत्त भूमीकडे नेणारा मोशेच होता. आता त्या 40 वर्षांच्या प्रवासाचे स्मरण करणाऱ्या लोकांना मार्ग दाखवण्याची भूमिका आपल्या प्रभूने घेतली. मंदिरात येऊन त्याने स्वर्गाकडे, म्हणजेच खऱ्या वचनदत्त भूमीकडे, त्यांचे लक्ष वेधले.
आजही आपला प्रभू आपल्यापैकी प्रत्येकाकडे येतो, आपल्याला शिकवतो, आपली दैवी उपस्थिती आपल्याला प्रकट करतो आणि अशा रीतीने आपल्या लोकांना जीवनाच्या प्रवासात मार्ग दाखवतो. काही जण त्याचे ऐकतात, त्याच्यावर श्रद्धा ठेवतात आणि प्रवासात पुढे जातात. त्यांना आपल्या प्रभूची रहस्ये उलगडतात. इतर जण मात्र श्रद्धा ठेवत नाहीत. त्यामुळे त्यांच्या सभोवताली असलेली आपल्या प्रभूची गुप्त उपस्थिती त्यांना जाणवत नाही.
आज, या जीवनाच्या वाळवंटातून चाललेल्या तुमच्या दीर्घ प्रवासात येशू तुमच्याकडे येत आहे, हे चित्र डोळ्यांसमोर आणून त्यावर चिंतन करा. सुरुवातीला तो गुप्तपणे तुमच्याकडे येतो; त्याचे खरे स्वरूप पडद्याआड असते. तुम्हाला शिकवताना तो तो पडदा दूर करून आपले खरे वैभव तुम्हाला प्रकट करू इच्छितो. तुम्ही प्रार्थनेत त्याच्या सहवासात राहावे आणि त्याच्या वचनाकडे लक्ष द्यावे, अशी त्याची इच्छा आहे. आपल्या प्रभूकडे दृष्टी लावताना स्वतःला विचारा: तो तुमच्याशी जे बोलतो, ते तुम्हाला दररोज किती स्पष्टपणे ऐकू येते? तो इथेच आहे, सदैव तुमच्यासोबत. पण तुम्ही त्याच्यासोबत आहात का? तुम्ही त्याचे ऐकता का, त्याच्यावर विश्वास ठेवता का, त्याच्या मागे चालता का आणि त्याची सेवा करता का? त्याने वचन दिलेल्या नव्या जीवनाकडे तुम्हाला दररोज नेऊ देता का? आपल्या प्रभूला तुमच्या तंबूशेजारी त्याचा तंबू उभारू द्या, म्हणजे तुम्ही दररोज त्याच्या शिकवणीकडे लक्ष द्याल आणि तो तुम्हाला स्वर्गाच्या वैभवाकडे नेईल.
हे गुप्तपणे येणाऱ्या माझ्या प्रभू, तुझे उत्कट प्रेम सर्व लोकांना प्रकट करण्यासाठी आणि त्यांना अनंत जीवनाचे आमंत्रण देण्यासाठी तू आलास. माझ्या जीवनाच्या प्रवासात येऊन माझ्यासोबत राहा आणि तुला जे काही प्रकट करायचे आहे, ते स्वीकारण्यासाठी माझे मन व हृदय उघड. मला तुला पूर्णपणे ओळखता येवो आणि तुझ्या मागे चालत स्वर्गाच्या वचनदत्त भूमीत पोहोचता येवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सैतानाकडून होणारे हल्ले
प्रायश्चित्तकाळाच्या चौथ्या आठवड्यातील शनिवार
पहारेकऱ्यांनी उत्तर दिले, “या माणसासारखे यापूर्वी कोणीही बोलले नाही.” तेव्हा परुशी त्यांना म्हणाले, “तुम्हीही फसलात काय? अधिकाऱ्यांपैकी किंवा परुश्यांपैकी कोणी त्याच्यावर विश्वास ठेवला आहे काय? पण या जमावाला नियमशास्त्र माहीत नाही; हे लोक शापित आहेत.” योहान 7:46–49
वर उल्लेख केलेल्या परुश्यांचे मृत्यूपूर्वी मनापासून परिवर्तन झाले असेल, अशी आशा करूया. तसे झाले नसेल, तर त्यांच्या वैयक्तिक न्यायाचा दिवस त्यांच्यासाठी धक्कादायक आणि भयावह ठरला असेल. आजवर ज्ञात असलेली प्रेमाची सर्वांत महान कृती हीच होती: देव आपल्यापैकी एक झाला, पवित्र आत्म्याद्वारे धन्य कुमारी मरियेच्या उदरी गर्भधारणा होऊन त्याने मानवी जीवन धारण केले, तो संत योसेफ यांच्या घरी वाढला आणि कालांतराने त्याने आपल्या सार्वजनिक सेवाकार्यास आरंभ केला. त्या सेवाकार्यातून शुभवर्तमानातील तारणदायी सत्याची घोषणा झाली, जेणेकरून सर्वांना देवाची ओळख व्हावी आणि त्यांचे तारण व्हावे. पण देवाने आपल्यासाठी केलेल्या या परिपूर्ण प्रेमाच्या कृतीवरच परुश्यांनी हल्ला केला आणि तिच्यावर विश्वास ठेवणाऱ्यांना ‘फसलेले’ आणि ‘शापित’ म्हटले.
परुश्यांकडून आपल्याला फारशी प्रेरणा मिळत नसली, तरी त्यांच्याकडून पुष्कळ धडे शिकता येतात. वरील उताऱ्यात परुश्यांच्या वागण्यातून दुष्टाच्या सर्वांत नेहमीच्या डावपेचांपैकी एक आपल्याला दिसतो. आपल्या आध्यात्मिक साधना या ख्यातनाम आध्यात्मिक ग्रंथात लोयोलाचे संत इग्नेशियस सांगतात की, एखादी व्यक्ती पापमय जीवन सोडून पवित्र जीवनाकडे वाटचाल करू लागते, तेव्हा दुष्ट तिच्यावर निरनिराळ्या प्रकारे हल्ला करतो. तो तुम्हाला अस्वस्थ करण्याचा आणि देवाच्या सेवेविषयी तुमच्या मनात अवाजवी चिंता निर्माण करण्याचा प्रयत्न करील. कारण न कळणारे दुःख तुमच्या मनात निर्माण करून तुम्हाला खिन्न करण्याचा तो प्रयत्न करील. सद्गुणांच्या वाटेवर तो असे अडथळे आणील की, तुम्ही त्यांच्यापुढे हतबल व्हाल आणि सद्गुणी ख्रिस्ती जीवन जगण्याइतके बळ आपल्यात नाही, असे तुम्हाला वाटेल. देवाच्या प्रेमाविषयी किंवा तुमच्या जीवनातील त्याच्या कार्याविषयी शंका घ्यायला लावून मनःशांती गमावण्याचा मोहही तो तुम्हाला पाडील. परुश्यांच्या या हल्ल्यामागेही हेच हेतू असल्याचे स्पष्ट दिसते.
पुन्हा सांगायचे तर, हे ‘प्रेरणादायी’ वाटत नसले, तरी ते समजून घेणे फार उपयोगाचे आहे. परुश्यांनी केवळ येशूवरच नव्हे, तर त्याच्यावर विश्वास ठेवू लागलेल्या प्रत्येकावरही दुष्टपणे हल्ले केले. येशूच्या बोलण्याने प्रभावित झालेल्या पहारेकऱ्यांना ते म्हणाले, “तुम्हीही फसला आहात काय?” पहारेकऱ्यांना आणि येशूवर विश्वास ठेवण्याचे धाडस करणाऱ्या प्रत्येकाला धाक दाखवण्यासाठी दुष्ट त्यांच्यामार्फत काम करत होता, हे यातून स्पष्ट होते.
पण दुष्टाचे आणि त्याच्या दूतांचे डावपेच समजून घेणे फार मोलाचे आहे. त्यामुळे आपल्यावर केल्या जाणाऱ्या खोटेपणाच्या आणि फसवणुकीच्या माऱ्याला आपण नाकारू शकतो. कधी एखादी व्यक्ती थेट आपल्यालाच उद्देशून अशा खोट्या गोष्टी सांगते. तर कधी त्या अधिक व्यापकपणे पसरतात—प्रसारमाध्यमांतून, संस्कृतीतून आणि काही वेळा शासनाकडूनही.
आज या परुश्यांच्या आक्षेपार्ह आणि कटू शब्दांवर चिंतन करा. पण हे चिंतन अशासाठी करा की, जीवनात अधिक पवित्र होण्याचा प्रयत्न करताना दुष्ट वारंवार कोणते डावपेच वापरतो, हे तुम्हाला समजावे. एक गोष्ट लक्षात ठेवा: तुम्ही देवाच्या जितके जवळ जाल, तितके तुमच्यावर अधिक हल्ले होतील. पण घाबरू नका. वैयक्तिक, सामाजिक, सांस्कृतिक किंवा अगदी शासनाकडून होणारा हल्ला असो, त्याचे खरे स्वरूप ओळखा. धीर धरा आणि दररोज अधिक पूर्णपणे ख्रिस्ताचे अनुसरण करण्याच्या प्रयत्नांत अशा हल्ल्यांनी तुम्हाला रोखू देऊ नका.
हे माझ्या प्रभू, सर्वांचा दैवी न्यायाधीश तू आहेस. काळाच्या शेवटी तू सत्य आणि न्यायाचे तुझे चिरस्थायी राज्य स्थापन करशील. तू सर्वांवर राज्य करशील आणि सर्वांना तुझ्या दयेचा व न्यायाचा अनुभव देशील. मला तुझ्या सत्याशी पूर्णपणे एकनिष्ठ राहून जगता येवो आणि त्या दुष्टाच्या हल्ल्यांनी व खोट्या बोलण्याने मी कधीही विचलित होऊ नये. हे प्रिय प्रभू, मी सदैव तुझ्यावर विश्वास ठेवतो; मला धैर्य आणि बळ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
अॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल

