मराठी

सामान्य काळातील बाविसावा आठवडा

चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अनुक्रमणिका

क्रुसाची भीती

सामान्य काळातील बाविसावा रविवार (वर्ष अ)

“ज्याला माझ्यामागे यायचे आहे, त्याने स्वतःचा त्याग करावा, आपला क्रूस उचलावा आणि माझ्यामागे यावे. कारण जो आपला जीव वाचवू पाहतो तो तो गमावील; पण जो माझ्यासाठी आपला जीव गमावतो त्याला तो मिळेल. एखाद्याने संपूर्ण जग मिळवले, पण आपला जीव गमावला, तर त्याचा त्याला काय लाभ? किंवा आपल्या जीवाच्या बदल्यात तो काय देऊ शकेल?” मत्तय 16:24–26

ही शिकवण देण्याच्या अगदी आधी येशूंनी बारा प्रेषितांना प्रथमच सांगितले होते की, त्यांना “वडीलजन, मुख्य याजक आणि शास्त्री यांच्याकडून पुष्कळ दुःख सोसावे लागेल, त्यांना मारले जाईल आणि तिसऱ्या दिवशी ते पुन्हा उठवले जातील.” घाबरून पेत्राने आक्षेप घेतला: “प्रभू, देव असे होऊ न करो! तुमच्याबाबतीत असे कधीही घडणार नाही.” त्यावर येशूंनी पेत्राला ठामपणे उत्तर दिले: “सैताना, माझ्यामागे हो! तू माझ्या मार्गात अडथळा आहेस. तुझे विचार देवासारखे नाहीत, तर माणसांसारखे आहेत.” येशूंच्या तोंडून हे ऐकणे पेत्राला किती कठीण गेले असेल!

जगाच्या तारणासाठी दुःख सोसण्यास आणि मरण पत्करण्यास येशू स्वेच्छेने तयार होते. आपल्या मरणाने ते मृत्यूलाच शाश्वत तारणाचे साधन बनवतील, हे त्यांना माहीत होते. अशा रीतीने आपले प्राण अर्पण करणे ही आपल्या प्रेमाची सर्वांत मोठी कृती ठरेल, हे त्यांना ठाऊक होते. म्हणूनच येशूंनी किंचितही संकोच केला नाही. आपल्याला जीवन मिळावे म्हणून ते स्वेच्छेने आपले मानवी जीवन अर्पण करण्यास तयार होते.

हे समजून घेण्यासाठी आपण तीन गोष्टी लक्षात घेतल्या पाहिजेत. पहिली, आपला मानवी स्वभाव धारण करून येशूंनी देव आणि मानवजात यांच्यात नाते जोडले. दुसरी, आपल्या मृत्यूत सहभागी होऊन त्यांनी आपल्याला आपल्या मृत्यूच्या वेळी त्यांना धरून राहणे शक्य केले. तिसरी, मृतांतून उठून येशूंनी हे शक्य केले की, जे मृत्यूच्या वेळी त्यांना धरून राहतात, त्यांनाही त्यांच्या पुनरुत्थानात सहभागी होता येईल. मुक्तीचे हे महान रहस्य आपल्याला स्वर्गातच पूर्णपणे समजेल. तरीही, इथे पृथ्वीवर ते जितके समजून घेता येईल, तितके समजून घेण्याचा आपण प्रयत्न केला पाहिजे.

पेत्राला हे समजले नाही, निदान येशूंनी हे प्रथम उघड केले त्या क्षणी तरी नाही. भीतीमुळे येशूंच्या तारणाच्या गौरवशाली कार्यात हस्तक्षेप करण्याचा मोह पेत्राला झाला आणि तो त्या मोहाला बळी पडला. म्हणूनच येशूंनी त्याला इतक्या कडक शब्दांत खडसावले. त्यांनी प्रेमापोटी त्याला खडसावले, जेणेकरून तो आपल्या भीतीतून मुक्त व्हावा आणि येशू जे बलिदान अर्पण करणार होते ते स्वीकारण्याचे धैर्य त्याला मिळावे.

पेत्राने येशूंना झिडकारल्यानंतर वर उद्धृत केलेला उतारा येतो. आपल्या सर्वांना त्यांच्या तारणाच्या देणगीत कसा वाटा मिळेल, हे त्यात येशू शिकवतात. ख्रिस्ताबरोबर उठण्यासाठी आपण स्वेच्छेने त्यांच्याबरोबर मरायला हवे. आपण स्वतःचा त्याग केला पाहिजे, म्हणजेच सर्व स्वार्थ आणि पाप सोडले पाहिजे, आणि येशूंनी धैर्याने स्वतःच्या जीवनाचे जे बलिदान दिले, त्याचे अनुकरण केले पाहिजे. अशा रीतीने आपण त्यांच्या मृत्यूत आणि नवजीवनासाठी झालेल्या त्यांच्या पुनरुत्थानात त्यांच्याशी एकरूप होऊ.

भीतीने आपण निष्क्रिय होऊ शकतो. पण या बाबतीत भीती ही एका चुकीच्या समजुतीतून उद्भवणारी प्रतिक्रिया आहे. आपण स्वार्थापोटी वागतो तेव्हा ती चुकीची समजूत स्वीकारतो. आपल्यापैकी प्रत्येक जण मरणार आहे. ही वस्तुस्थिती आहे. प्रश्न असा आहे की आपण कसे मरणार. आपले पृथ्वीवरील जीवन हेच सर्वस्व मानून आपण स्वार्थीपणे मरू शकतो. किंवा आपल्या प्रभूच्या त्यागमय प्रेमाच्या कृतीशी एकरूप होऊन, स्वतःचे अर्पण करत आपण त्यांच्याबरोबर मरू शकतो. यासाठी आपण स्वतःवरून लक्ष हटवून येशूंच्या मृत्यूचे अनुकरण करण्याची प्रत्येक संधी शोधली पाहिजे. इतरांची सेवा करण्याचा, त्यागमय जीवन जगण्याचा, देवाच्या इच्छेला पहिले स्थान देण्याचा आणि ख्रिस्ताशी एकरूप होण्याचा आपण प्रयत्न केला पाहिजे. आपल्या शेजाऱ्यावर प्रेम करणे हे आपल्या जीवनाचे ध्येय केले पाहिजे. येशूंनी हेच केले. आपण असे करतो तेव्हा आपला क्रूस उचलतो, त्यांच्या मागे चालतो, त्यांच्याबरोबर मरतो आणि त्यांच्या पुनरुत्थानात सहभागी होण्यासाठी तयार होतो. सार्वकालिक जीवनाकडे जाण्याचा हाच एकमेव मार्ग आहे.

“आपला क्रूस उचल आणि माझ्या मागे ये,” या शब्दांवर आज मनन करा. आपण कसे जगावे आणि त्यांच्या सार्वकालिक जीवनाच्या देणगीत कसे सहभागी व्हावे, याविषयी येशूंनी आपल्या सर्वांना दिलेली ही परमपवित्र शिकवण आहे. तुमच्या जीवनातील कोणत्या क्रूसाची तुम्हाला भीती वाटते? कोणता त्याग करणे तुम्ही टाळता? खरे प्रेम नेहमीच निःस्वार्थ असते, आणि म्हणूनच ते कधी वेदनादायक ठरते. आपण स्वतःसाठी मरणे आवश्यक आहे. हे करण्यात तुम्ही कुठे कमी पडता, यावर मनन करा. येशूंनी पेत्राला जे खडसावले, ते शब्द आपल्यालाही उद्देशून आहेत असे माना, म्हणजे आपल्या प्रभूशी तुम्हाला एकरूप करणाऱ्या या पवित्र, त्यागमय प्रेमाची भीती तुमच्या मनातून दूर होईल.

हे माझ्या प्रभू, आम्हा सर्वांसाठी तुझे पवित्र जीवन अर्पण करण्यास तू भ्याला नाहीस. आम्हाला तुझ्याबरोबर मरता यावे आणि अशा रीतीने तुझ्या पुनरुत्थानात सहभागी होता यावे, म्हणून तू स्वतः मृत्यूला सामोरा गेलास आणि तुझे प्रेमाचे कार्य स्वीकारलेस. माझ्या जीवनातील क्रूसांची वाटणारी सारी भीती दूर कर आणि त्यागमय प्रेमाचे जीवन पूर्ण मनाने स्वीकारण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


खोटे आरोप नाकारणे

सामान्य काळातील बाविसावा रविवार (वर्ष ब)

परुशी आणि यरुशलेमाहून आलेले काही शास्त्री येशूभोवती जमले, तेव्हा त्यांना दिसले की त्याचे काही शिष्य अशुद्ध, म्हणजे न धुतलेल्या हातांनी जेवत होते. मार्क 7:1–2

या परुशी आणि शास्त्र्यांनी अशा गोष्टीची चिंता करणे किती मूर्खपणाचे होते! देवाचा पुत्र, जगाचा तारणारा, सर्व सद्गुणांनी परिपूर्ण आणि निर्मळ चांगुलपणाचा मनुष्य त्यांच्यासमोर होता. पण जेवणापूर्वी हात कसे धुवावेत याबद्दलचे काटेकोर नियम येशूंच्या काही शिष्यांनी पाळले नाहीत, एवढेच त्यांना दिसले. याचे कारण त्यांचा अहंकार होता. इस्राएलच्या या धर्मशिक्षकांनी स्वतःच अनेक तपशीलवार, अलिखित मानवी नियम बनवले होते. देवाकडून मिळालेल्या मोशेच्या नियमशास्त्राइतकेच ते नियमही बंधनकारक आहेत, असे ते मानत. पण शास्त्री आणि परुशी यांच्या मानवी परंपरा देवाकडून आलेल्या नव्हत्या. आपणच धार्मिक आहोत आणि आपणच नियमशास्त्राचा अर्थ लावला पाहिजे, या त्यांच्या भावनेतून ते सारे नियम तयार झाले होते. म्हणूनच परुशी आणि शास्त्री ज्या परंपरा बंधनकारक म्हणून शिकवत, त्या कोणी पाळल्या नाहीत की ते तो आपला वैयक्तिक अपमान समजत आणि त्या व्यक्तीला दोष देत.

या धर्मनेत्यांकडून आपण एक धडा शिकू शकतो: कोणतीही गोष्ट आपण कधीही स्वतःवर घेऊ नये. कोणत्याही गोष्टीमुळे आपला वैयक्तिक अपमान झाला असे मानणे, ही खरे तर आपल्या अहंकाराचीच कृती आहे. आपल्या नजरेस पडणाऱ्या पापाबद्दल आपल्याला दुःख जरूर वाटले पाहिजे; पण स्वतःचा अपमान झाला असे मानणे ही वेगळी गोष्ट आहे. उदाहरणार्थ, आपण खुद्द देवाचे नियमशास्त्र शिकवत असलो आणि कोणी ती शिकवण नाकारली, तरी आपण त्या व्यक्तीची चुकीची समजूत नाकारावी, पण त्या व्यक्तीबद्दल आपल्याला दुःख वाटले पाहिजे.

येशूंनी पुढे परुशी आणि शास्त्र्यांना यशया संदेष्ट्याचे शब्द उद्धृत करून उत्तर दिले: “हे लोक ओठांनी माझा सन्मान करतात, पण त्यांची अंतःकरणे माझ्यापासून दूर आहेत; ते व्यर्थ माझी उपासना करतात, कारण ते मानवी नियम धर्मसिद्धांत म्हणून शिकवतात” (पाहा यशया 29:13). विशेष म्हणजे, येशू या विषयावर त्यांच्याशी चर्चेत पडले नाहीत, किंवा त्यांच्यासमोर स्वतःची वा आपल्या शिष्यांची बाजू मांडत बसले नाहीत. उलट, त्यांनी परुशी आणि शास्त्री यांना सर्वसाधारण शब्दांत खडसावून त्यांची टीका निराधार ठरवली. मग त्यांच्याकडून वळून ते जमावाशी बोलू लागले.

कधी ना कधी आपल्या सर्वांनाच अन्याय्य दोषारोपांना सामोरे जावे लागते. आपली चूक असेल, तर तो दोषारोप देवाकडूनच आला आहे असे मानून आपण तो स्वीकारला पाहिजे आणि पश्चात्ताप केला पाहिजे. पण तो एखाद्याच्या दुखावलेल्या अहंकारातून किंवा चुकीतून आला असेल, तर अशा वेळी कसे वागावे याचा आदर्श येशूने आपल्यासमोर ठेवला आहे. त्या व्यक्तीच्या बोलण्यात जे चुकीचे आहे ते नाकारणे आणि मग त्या संभाषणात आणखी न गुंतणे, हाच उत्तम प्रतिसाद आहे. आपल्यावर अन्याय्य टीका झाली की अनेकदा आपण ती मनाला लावून घेतो. आपण उलटून बोलतो, स्वतःचे समर्थन करतो आणि समोरची व्यक्ती चुकीची आहे हे सिद्ध करण्याचा प्रयत्न करतो. पण असे करताना बहुधा आपलाच दुखावलेला अहंकार आपल्याला तसे वागायला लावत असतो. त्यामुळे आपण राग धरून बसतो आणि दुष्ट सैतान आपल्यावर आणत असलेल्या जाचाचा अनुभव घेतो. खोटेपणा नाकारायचा आणि मग त्यावर आणखी वाद घालायचा नाही, हा येशूचा आदर्श आहे. कारण अन्याय्य दोषारोप हे खरे तर दुष्ट सैतानाने पेरलेले बी आहे. दोषारोप करणारी व्यक्ती केवळ त्याचे साधन आहे. म्हणून आपण सैतानाच्या खोटेपणाचा धिक्कार करतो, पण तो खोटेपणा बोलून दाखवणाऱ्या व्यक्तीशी वैयक्तिक वादात पडत नाही. असे केल्याने त्या जाचातून आपली सुटका होते आणि आपल्याला काहीही सहन करावे लागले तरी आपले अंतःकरण शांत राहते.

आज चिंतन करा: एखाद्या संभाषणातले बोलणे तुम्ही मनाला लावून घेतले आहे का? त्यामुळे राग तुमच्यावर हावी झाला आणि तुम्ही स्वतःची बाजू सावरायला किंवा वाद घालायला लागलात का? असे घडते तेव्हा लक्षात ठेवा की हा दुष्ट सैतानाचा हल्ला आहे; तो तुम्हाला जाचात टाकू पाहतो. तो जाच सहन करत बसू नका. पवित्र आत्म्याकडून मिळणारी शांती आणि आनंद हेच आपल्यापैकी प्रत्येकाला मार्ग दाखवतात. थोरात थोर ख्रिस्तसाक्षी हुतात्म्यांनीही छळ होत असताना मनाची शांती राखली आणि आनंद अनुभवला. सैतानाला तुम्ही कधी अस्वस्थ करू दिले आणि तुमचा अहंकार दुखावल्यामुळे मनाची शांती गमावली, यावर चिंतन करा. त्याच्या सापळ्यात पडू नका. सत्याला धरून राहा आणि मन शांत ठेवा. स्वतःचा बचाव करण्यासाठी एवढेच पुरेसे आहे.

हे छळ सहन केलेल्या माझ्या प्रभू, जीवनात तुला बरीच टीका सहन करावी लागली, पण त्या टीकेला तू कधीही तुझी शांती हिरावून घेऊ दिली नाहीस. तू पूर्णपणे खंबीर राहिलास, खोटेपणा नाकारलास आणि त्यापासून दूर राहिलास. दुष्ट सैतानाच्या खोटेपणापासून नेहमी दूर राहण्यासाठी आणि केवळ तुझी स्पष्ट व सौम्य वाणी ऐकण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


प्रेमाची प्रेरणा

सामान्य काळातील बाविसावा रविवार (वर्ष क)

“तू दुपारचे किंवा संध्याकाळचे जेवण देतोस तेव्हा आपले मित्र, भाऊ, नातेवाईक किंवा श्रीमंत शेजारी यांना बोलावू नकोस. नाहीतर तेही तुला आपल्याकडे जेवायला बोलावतील आणि तुझी परतफेड होईल. उलट, मेजवानी देताना गरीब, अपंग, लंगडे आणि आंधळे यांना बोलाव. ते तुझी परतफेड करू शकत नाहीत, म्हणून तू खरोखर धन्य होशील. कारण नीतिमानांच्या पुनरुत्थानाच्या वेळी तुला परतफेड मिळेल.” लूक 14:12–14

शुभवर्तमानातील हा उतारा आपण जीवनात जे काही करतो त्यामागच्या हेतूंच्या मुळाशी जातो. आपल्या पतित मानवी स्वभावामुळे आपण सहजपणे स्वार्थापोटी वागतो. आपल्या श्रमांचा मोबदला मिळावा आणि आपण केलेल्या चांगुलपणाची दखल घेतली जावी, असे आपल्याला वाटते. जीवनात पुढे जायचे आणि इतरांपेक्षा वरचे स्थान मिळवायचे, अशी आपली धडपड असते. पण येशू स्पष्ट सांगतो की आपण जे काही करतो त्यामागे केवळ देवाचा गौरव आणि इतरांवरील प्रेम हाच हेतू असला पाहिजे.

या उताऱ्यातील गरीब, अपंग, लंगडे आणि आंधळे म्हणजे ज्यांना आपल्या प्रेमाची गरज आहे असे लोक. त्यांत आपले मित्र आणि कुटुंबीयही नक्कीच येतात. गरजू लोक आपल्याला भेटतात तेव्हा आपण त्यांच्यावर प्रेम केले पाहिजे. त्यातून आपल्याला काही मिळेल म्हणून नव्हे, तर तसे करणे योग्य आहे म्हणून. अशा वेळी आपल्याला मिळणारे प्रतिफळ थेट देवाकडूनच मिळते. ते समाजाकडून मिळणारी मान्यता किंवा प्रशंसा नव्हे. ते भौतिक वस्तूंच्या रूपातही मिळत नाही. ते आपल्याला जीवनात इतरांच्या पुढे जाण्यास मदत करणारे प्रतिफळ नाही. ते प्रतिफळ म्हणजे आपल्याला पवित्र करणारी कृपा. आपल्या जीवनात हीच एकमेव प्रेरणा असावी: देवावर आणि इतरांवर प्रेम करून देवाचा गौरव करावा आणि अशा रीतीने पवित्र व्हावे.

जीवनात तुम्हाला कशाची प्रेरणा मिळते याचा विचार करा. दररोज तुम्ही जे करता ते का करता? उदरनिर्वाह करणे, घराची आणि कुटुंबाची काळजी घेणे, आपली नाती अधिक दृढ करणे अशा काही जबाबदाऱ्या आपल्यापैकी प्रत्येकालाच पार पाडाव्या लागतात. पण तुम्ही या गोष्टी का करता? तुमची प्रेरणा कुठून येते? त्या प्रेरणेच्या मुळाशी निर्मळ प्रेम आहे का?

आपले प्रेम निर्मळ असते तेव्हा एखादी कृती करण्याची प्रेरणा आपल्याला या जाणिवेतून मिळते की ते देवाप्रती आपले पवित्र कर्तव्य आहे किंवा त्या कृतीने दुसऱ्या कोणाचे भले होईल. उदाहरणार्थ, प्रेमळ आणि पवित्र वृत्तीचे आईवडील उपजीविकेसाठी कष्ट करतात, ते श्रीमंत होऊन जगातील सुखांचा उपभोग घेण्यासाठी नव्हे, तर आपल्या कुटुंबावर प्रेम असल्यामुळे, त्याची काळजी वाटत असल्यामुळे आणि त्याच्या भौतिक गरजा भागवता याव्यात म्हणून. तसेच, एखादा मित्र आपल्या मित्राच्या पाठीशी उभा राहतो आणि त्याचे म्हणणे ऐकून घेतो, ते स्वतःचा काही फायदा व्हावा म्हणून नव्हे, तर त्याच्यावर प्रेम असल्यामुळे आणि त्याला मन मोकळे करायची गरज असताना त्याचे ऐकून घ्यावे म्हणून. खरे प्रेम नेहमी दुसऱ्याचे भले पाहते. आध्यात्मिक दृष्टीने ती व्यक्ती कुठे गरीब, अपंग, लंगडी आणि आंधळी आहे, हे ते ओळखू पाहते, जेणेकरून देवाच्या इच्छेनुसार तिला मदत करता येईल. जेव्हा एखादी उणीव जाणवते, तेव्हा त्या क्षणी नेमके जे आवश्यक आहे, ते देऊन ती भरून काढण्याचा खरे प्रेम नेहमी प्रयत्न करते.

आपल्यासाठी आनंदाची बातमी ही आहे की जेव्हा आपले हेतू निर्मळ आणि निःस्वार्थ असतात आणि देवाचा गौरव करणे व इतरांची काळजी घेणे एवढेच आपले ध्येय असते, तेव्हा देव आपल्याला शाश्वत प्रतिफळे उदारपणे देतो. ती आपल्याला आत्तापासूनच मिळू लागतात. आपण सद्गुणांनी आणि पवित्र आत्म्याच्या फळांनी समृद्ध होऊ. आपल्याला आनंद, शांती, बळ, धैर्य, प्रेम, चांगुलपणा आणि आणखी कितीतरी गोष्टी लाभतील. हीच जीवनातील खरी संपत्ती आहे. जीवनात ज्याचे हेतू निर्मळ, निःस्वार्थ, त्यागमय आणि दयाळू आहेत, अशा आत्म्यालाच ती लाभते, आणि ती देणारा केवळ देव आहे.

आज थोडे थांबून विचार करा: दररोज तुम्हाला कृती करण्याची प्रेरणा कशातून मिळते? एखादी कृती करताना तुम्ही स्वतःचा अधिक विचार करता, की देवाचा आणि इतरांचा? आशा आहे की, तुमच्या प्रत्येक कृतीमागे इतरांची सेवा करण्याची आणि देवाचा गौरव करण्याची उत्कट इच्छा तुम्हाला दिसेल. पण जिथे तुम्हाला स्वार्थ दिसेल, तिथे लक्षात ठेवा की स्वार्थातून तुम्हाला कधीही खरे समाधान मिळणार नाही. नम्रपणे देवावरील प्रेमाकडे आणि इतरांच्या गरजांकडे लक्ष द्या. देवाची आणि इतरांची सेवा करणे हेच आपले एकमेव ध्येय ठेवा. असे केल्याने देव तुम्हाला इतके उदारपणे देईल की त्याची तुम्ही कल्पनाही करू शकणार नाही.

हे माझ्या दयाळू प्रभू, तू या पृथ्वीवर स्वतःची सेवा करून घ्यायला नव्हे, तर सेवा करायला आलास. परम निर्मळ आणि पवित्र प्रेमाने इतरांसाठी आपले जीवन अर्पण करायला तू आलास. तुझ्या दैवी प्रेमाची ही देणगी स्वीकारण्यासाठी मी माझे अंतःकरण उघडतो. तुझे प्रेम स्वीकारताना मला तुझ्यावर आणि इतरांवर त्याच निःस्वार्थ भावनेने प्रेम करता यावे, अशी मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


येशूंविषयीची भावनिक प्रतिक्रिया

सामान्य काळातील बाविसाव्या आठवड्याचा सोमवार

हे ऐकून सभास्थानातील सर्व लोक संतापाने भरून गेले. ते उठले, त्यांनी येशूला नगराबाहेर हाकलले आणि ज्या टेकडीवर त्यांचे नगर वसले होते, तिच्या कड्यावर त्याला नेले, जेणेकरून त्याला डोके खाली करून तिथून फेकून देता येईल. पण तो त्यांच्या मधून निघून गेला. लूक 4:28–30

येशूंना ओळखणाऱ्या, ते ज्या गावात लहानाचे मोठे झाले त्या गावच्या लोकांनी आपल्या प्रभूंना इतकी कठोर प्रतिक्रिया दिली, यावर विश्वास ठेवणे कठीण आहे. येशूंनी नुकतेच सभास्थानात जाऊन यशया संदेष्ट्याच्या ग्रंथातून वाचले होते. त्यात यशयाने म्हटले होते की, “प्रभूचा आत्मा” त्याच्यावर आहे आणि तो “बंदिवानांना मुक्तीची घोषणा करण्यासाठी” आला आहे. येशूंचे कार्य स्पष्ट होते. ते मशीहा होते; संदेष्ट्यांच्या शिकवणीची पूर्तता करण्यासाठी पित्याने त्यांना पाठवले होते. तरीही लोकांनी त्यांना इतके नाकारले की त्यांनी येशूंना गावाबाहेर हाकलले आणि गावाजवळच्या कड्यावरून खाली ढकलून त्यांचा जीव घेण्याचा प्रयत्न केला. येशूंविषयी लोकांच्या मनात इतक्या टोकाच्या भावना कशा निर्माण झाल्या, हे समजणेही कठीण आहे. काही जण येशूंवर जिवापाड प्रेम करू लागले, तर इतर जण त्यांच्यावर इतके संतापले की ते त्यांचा जीव घेण्यास टपले.

अनेकांनी अनुभवलेल्या या टोकाच्या भावना आपल्याला एक गोष्ट सांगतात: येशूंचे शब्द आपण खरोखर ऐकतो, तेव्हा त्यांच्याविषयी उदासीन राहणे आपल्याला शक्य नाही. येशूंकडे दुर्लक्ष केले की उदासीनता येते. पण त्यांचे म्हणणे ऐकून ते समजून घेतले, तर त्यांच्या संदेशाला प्रतिसाद देणे आवश्यक आहे, हे स्पष्ट होते. त्यांचा संदेश ऐकताना आपण त्यांचा पूर्णपणे स्वीकार केला नाही, तर त्यांना आणि त्यांच्या सर्व शिकवणीला नाकारण्याचा मोह आपल्याला होईल.

येशूंना आपल्याबाबतीतही हेच घडावे असे वाटते. आपण प्रतिसाद द्यावा, अशी त्यांची इच्छा आहे. आधी आपण त्यांचे ऐकावे, त्यांच्या संदेशाचे आमूलाग्र बदल घडवणारे स्वरूप समजून घ्यावे आणि मग आपली निवड करावी, असे त्यांना वाटते. आपण मनापासून आणि उत्साहाने त्यांचे अनुसरण करावे, ते जे काही शिकवतात त्या सर्वांवर विश्वास ठेवावा आणि त्यातून आपले जीवन आमूलाग्र बदलावे, अशी त्यांची इच्छा आहे. आणि आपण बदलायला तयार नसलो, तर येशूंचे शब्द आपल्यासमोर आव्हान उभे करतील आणि आपल्याकडून प्रतिक्रिया उमटेल.

याचे एक उदाहरण आज सहज पाहायला मिळते. एखादी किशोरवयीन किंवा तरुण व्यक्ती चुकीच्या वाटेला लागते, तेव्हा आई किंवा वडील प्रेमापोटी तिची चूक तिच्या लक्षात आणून देतात. त्यावर कधी कधी तीव्र प्रतिक्रिया उमटते. प्रेमाने सत्याला सामोरे जायला लावले की अनेकदा मनात भावना उसळतात. पण ते नेहमीच वाईट असते असे नाही. अशा वेळी पालकांना माघार घेण्याचा आणि तडजोड करण्याचा मोह होतो. पण येशूंनी आपल्या गावच्या लोकांशी तसे केले नाही. त्यांनी प्रेमाने सत्य सांगितले आणि लोकांची प्रतिक्रिया स्वीकारली. आपल्या जीवनातील लोकांबाबतही हेच लागू होते. कधीकधी इतरांना जे सत्य ऐकण्याची गरज आहे, ते कठीण असले तरी प्रेमाने सांगावे लागते, मग ते आपल्यावर भडकतील हे माहीत असले तरीही. शेवटी, करुणेने त्यांना सत्याला सामोरे जायला लावले, तर कदाचित त्यांची मने जिंकता येतील. त्या दिवशी संतापाच्या भरात येशूंचा जीव घेण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या गावकऱ्यांचे पुढे काय झाले, हे आपल्याला माहीत नाही. पण त्यांनी अनुभवलेल्या तीव्र भावनांनी अखेरीस त्यांना सत्याकडे नेले असण्याची शक्यता आहे.

आज चिंतन करा: आपल्या गावच्या लोकांच्या विश्वासाच्या अभावाबद्दल त्यांना थेट जाब विचारताना आणि त्यांच्यासमोर आव्हान ठेवताना येशूंनी किती धैर्य आणि प्रेम दाखवले! त्यांना उदासीनतेतून बाहेर काढण्यासाठी येशूंनी दाखवलेली दया म्हणजेच हे आव्हान होते, हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. तुमच्या जीवनात अशा काही बाबी आहेत का, ज्यांत कुणीतरी तुम्हाला आव्हान देण्याची गरज आहे? काही गोष्टींवर तुम्ही तीव्र प्रतिक्रिया दिली आहे का, अगदी संतापही व्यक्त केला आहे का? आपल्या प्रभूंवर संतापलेल्या त्या गावकऱ्यांपैकी एकाच्या जागी स्वतःला पाहण्याचा प्रयत्न करा. येशूंनी तुम्हाला जे सांगितले आहे, त्यावर तुम्ही कुठेकुठे नकारात्मक प्रतिक्रिया दिली आहे, हे प्रामाणिकपणे पाहण्यास तयार राहा. येशूंचा प्रेमाचा स्पष्ट संदेश दुसऱ्या एखाद्या व्यक्तीपर्यंत पोहोचवण्यासाठी ते तुमचा कसा उपयोग करू इच्छित असतील, याचाही विचार करा. त्या व्यक्तीकडून हा संदेश लगेच स्वीकारला जाणार नाही, हे माहीत असले तरीही त्याचा विचार करा. आपल्या गावच्या लोकांना उदासीनतेतून बाहेर काढण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या येशूंचे अनुकरण तुम्हाला करता यावे, म्हणून धैर्य, करुणा, स्पष्टता आणि प्रेम यांसाठी प्रार्थना करा.

हे मला आव्हान देणाऱ्या माझ्या प्रभू, तुझ्या सर्व लेकरांनी संपूर्ण अंतःकरणाने तुझ्याकडे वळावे, अशी तुझी इच्छा आहे. तू आम्हाला लावलेली शिस्त ही तुझ्या दयेची कृती आहे; ती आम्हाला उदासीनतेतून बाहेर काढण्यासाठी आहे. आज मला जी सत्ये ऐकण्याची गरज आहे, ती मला सांग. तुझे पवित्र वचन इतरांपर्यंत, विशेषतः माझ्या स्वतःच्या कुटुंबातील लोकांपर्यंत, माझ्याद्वारे पोहोचव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


अधिकार आणि सामर्थ्य

सामान्य काळातील बाविसाव्या आठवड्याचा मंगळवार

ते सर्व आश्चर्यचकित झाले आणि एकमेकांना म्हणाले, “त्याच्या शब्दांत असे काय आहे? तो अधिकाराने व सामर्थ्याने अशुद्ध आत्म्यांना आज्ञा देतो आणि ते बाहेर निघून जातात.” आणि त्याच्याविषयीची वार्ता आसपासच्या सर्व प्रदेशात पसरली. लूक 4:36–37

नाझरेथ या आपल्या गावात अनेकांच्या संतापाला येशूंना नुकतेच सामोरे जावे लागले होते. त्यामुळे ते तेथून निघाले आणि सुमारे 30 मैलांचा प्रवास करून गालील समुद्राच्या उत्तरेला लागून असलेल्या कफर्णहूम या गावात आले. त्यांच्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या काळात हेच त्यांचे नवे निवासस्थान होणार होते. नाझरेथमध्ये मिळालेल्या प्रतिक्रियेपेक्षा कफर्णहूममध्ये त्यांना मिळालेली प्रतिक्रिया फार वेगळी होती. कफर्णहूमच्या सभास्थानात ते शिकवत असताना दुष्ट आत्म्याने पछाडलेला एक मनुष्य त्यांच्याकडे आला. येशूंनी त्या दुष्ट आत्म्याला दटावले आणि त्याला त्या मनुष्यातून बाहेर काढले. ते पाहून लोक आश्चर्यचकित झाले. येशूंविषयीची वार्ता झपाट्याने पसरली. यानंतर येशूंनी आणखी अनेक चमत्कार केले आणि लोक त्यांच्याविषयी विस्मय अनुभवत राहिले.

कफर्णहूमच्या लोकांना नेमके कशाचे आश्चर्य वाटले? येशू ज्या “अधिकाराने आणि सामर्थ्याने” बोलत व कृती करत होते, ते त्याचे एक कारण होते. पण तेवढेच कारण नव्हते. नाझरेथमध्येही येशू तसेच बोलले आणि वागले होते, तरी तिथल्या लोकांनी त्यांच्यावर विश्वास ठेवला नाही. कफर्णहूममध्ये येशू वेगळे नव्हते; तिथले लोक मात्र वेगळे होते, असे दिसते. श्रद्धेचे दान स्वीकारायला ते तयार होते, म्हणून येशूंनी तिथे अनेकांची मने जिंकली. खरे तर, येशू कफर्णहूम सोडून जाण्याच्या तयारीत असताना लोकांनी त्यांना तिथेच राहण्याची विनंती केली. पुढे तिथल्या लोकांकडूनही येशूंना विरोध सहन करावा लागला, तरी सुरुवातीला त्यांनी श्रद्धेने प्रतिसाद दिला.

येशूंनी आपल्या जीवनात सामर्थ्याने कार्य करावे, असे तुम्हाला वाटते का? त्यांनी आपल्या जीवनात अधिकाराने आणि सामर्थ्याने कृती करावी, अशी तुमची इच्छा आहे का? आपले जीवन काहीसे हाताबाहेर जात आहे, असे अनेकांना अधूनमधून वाटते. त्यांना स्वतःचा कमकुवतपणा जाणवतो, मनात गोंधळ असतो, कोणत्या दिशेने जावे हे कळत नाही. अशा वेळी खऱ्या आध्यात्मिक “अधिकाराचे आणि सामर्थ्याचे” आपण मनापासून स्वागत करतो. आज येशूंनी तुमच्या जीवनात कोणत्या प्रकारचा अधिकार आणि सामर्थ्य वापरण्याची तुम्हाला गरज आहे?

घाबरलेल्या एखाद्या लहान मुलाचा विचार करा. अशा वेळी ते मूल धीर आणि सुरक्षिततेसाठी प्रेमळ आईकडे किंवा वडिलांकडे धाव घेते. त्यांच्या मिठीत त्या मुलाची भीती आणि काळजी लगेच कमी होऊ लागते. आपलेही तसेच आहे. येशू हे आपल्या जीवनातील शांततेचा स्रोत आहेत, हे आपण ओळखले पाहिजे. केवळ तेच आपले जीवन सुरळीत करू शकतात, आपल्याला दुष्टाच्या हल्ल्यांपासून मुक्त करू शकतात, आपल्या अस्वस्थ भावनांना शांत करू शकतात आणि आपल्या प्रश्नांबाबत व शंकांबाबत स्पष्टता देऊ शकतात. पण आपण त्यांच्यासाठी आपले मन उघडे ठेवले, तरच हे शक्य होईल. त्यांचे सामर्थ्य कधीही बदलत नाही. पण जेव्हा आपण स्वतः बदलतो आणि आपला कमकुवतपणा ओळखून आपल्या जीवनाची सूत्रे त्यांनी हाती घेण्याची आपल्याला गरज आहे हे मान्य करतो, तेव्हाच त्यांच्या सामर्थ्याला आपल्या जीवनात वाव मिळतो.

आज आपल्या प्रभूच्या अमर्याद आध्यात्मिक अधिकाराचे आणि सामर्थ्याचे चिंतन करा. हे सामर्थ्य आपल्या कल्पनेपलीकडचे आहे. तुमच्यावरील प्रेमापोटी त्यांना तुमच्या जीवनात हा अधिकार वापरायचा आहे. तुमच्या जीवनाची सूत्रे अधिक पूर्णपणे त्यांच्या हाती येण्यास कोणती गोष्ट अडथळा ठरत आहे? तुमच्या जीवनातील कोणत्या पापाला किंवा मोहाला येशू खडसावू इच्छितात? कोणत्या जाचातून ते तुम्हाला मुक्त करू इच्छितात? तुम्ही कफर्णहूमचे एक रहिवासी आहात, अशी कल्पना करा: तुम्ही येशूंचे मनापासून स्वागत करता, त्यांना पाहून थक्क होता आणि ते तुमच्या जीवनात असावेत अशी इच्छा बाळगता. तुमच्या जीवनातील त्यांचे कार्य तुमच्यावर आणि तुम्ही त्यांना कसा प्रतिसाद देता यावर अवलंबून आहे. त्यांना हाक मारा आणि आपल्या जीवनात येऊ द्या.

हे माझ्या सर्वसमर्थ प्रभू, तूच आणि केवळ तूच माझ्या जीवनाची सूत्रे हाती घेऊन त्यात सुव्यवस्था आणि शांती आणू शकतोस. माझ्या अंतःकरणातील सगळ्या शंका आणि हट्टीपणा दूर कर, म्हणजे मला तुझ्यासाठी आणि तुझ्या कृपेसाठी माझे अंतःकरण उघडता येईल. हे प्रिय प्रभू, माझ्या जीवनाची सूत्रे हाती घे आणि तुझ्या परमपवित्र इच्छेनुसार जगायला मला मार्गदर्शन कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


पाया घालणे

सामान्य काळातील बाविसाव्या आठवड्याचा बुधवार

येशू सभास्थानातून बाहेर पडून शिमोनच्या घरी गेला. शिमोनची सासू तीव्र तापाने फणफणत होती, म्हणून त्यांनी तिच्यासाठी येशूकडे विनंती केली. तो तिच्याजवळ उभा राहिला व त्याने तापाला दटावले. तेव्हा तिचा ताप उतरला. ती लगेच उठली आणि त्यांची सेवा करू लागली.  लूक 4:38–39

लोकांच्या एखाद्या गटाला तुम्हाला काही महत्त्वाचा संदेश द्यायचा असेल, तर आधी त्यांचे लक्ष वेधून घ्यावे लागेल. हे अनेक प्रकारे करता येईल: प्रभावी व्यक्तिमत्त्वाने, मनाला खोलवर भिडणाऱ्या कथेने, सद्गुणाचे दर्शन घडवणाऱ्या एखाद्या धैर्यपूर्ण कृतीने, किंवा लोकांवर छाप पाडणाऱ्या, अगदी त्यांना थक्क करणाऱ्या इतर कोणत्याही गोष्टीने. एकदा त्यांचे पूर्ण लक्ष तुमच्याकडे लागले की तुम्हाला जो संदेश द्यायचा आहे तो तुम्ही देऊ शकता. आजच्या शुभवर्तमानात येशूने नेमके हेच केले.

येशूने आपल्या सार्वजनिक सेवाकार्याची सुरुवात नाझरेथमध्ये केली; पण त्याच्या गावातील लोकांनी त्याला आपल्या सभास्थानात नाकारले. म्हणून तो लगेच सुमारे 20 मैल पायी चालत गालील सरोवराच्या उत्तरेला असलेल्या कफर्णहूम या नगरात गेला. येशू पुढे बराच काळ तिथे घालवणार होता. आपल्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या सुरुवातीला कफर्णहूमला दिलेल्या या पहिल्या भेटीत येशूने तेथील सभास्थानात शिकवले, एका दुष्ट आत्म्याला हाकलून दिले आणि मग तो शिमोनच्या घरी गेला. पुढे याच शिमोनला पेत्र हे नाव देण्यात आले. लूकच्या शुभवर्तमानात नोंदवलेले येशूने केलेले पहिले शारीरिक रोगनिवारण तिथे घडले: त्याने तीव्र तापाने आजारी असलेल्या शिमोनच्या सासूला बरे केले. त्याच दिवशी संध्याकाळी अनेक लोकांनी आजारी आणि दुष्ट आत्म्यांनी पछाडलेल्या व्यक्तींना येशूकडे आणले. येशूने “प्रत्येकावर हात ठेवून त्यांना बरे केले.” अशा रीतीने त्याने लोकांचे लक्ष नक्कीच वेधून घेतले. दुसऱ्या दिवशी सकाळी, आपल्या सार्वजनिक सेवाकार्यातील या पहिल्या भेटीनंतर येशू कफर्णहूमहून निघण्याच्या तयारीत असताना, लोकांनी त्याला तिथेच थांबवण्याचा प्रयत्न केला. पण येशू त्यांना म्हणाला, “इतर नगरांतही मला देवाच्या राज्याचे शुभवर्तमान घोषित केले पाहिजे, कारण याच हेतूने मला पाठवण्यात आले आहे.”

येशूने कधी तुमचे संपूर्ण लक्ष स्वतःकडे वेधून घेतले आहे का? एखादी व्यक्ती चमत्काराने बरी होताना किंवा दुष्ट आत्म्याने पछाडलेल्या व्यक्तीतून तो आत्मा हाकलला जाताना तुम्ही बहुधा स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहिले नसेल. तरीही तुमचे पूर्ण लक्ष त्याच्याकडे असावे, अशी येशूची इच्छा आहे. त्याच्याविषयी तुम्हाला इतके आश्चर्य आणि आदर वाटावा की त्याच्या शोधात तुम्ही स्वतःहून निघावे आणि त्याच्या दैवी शिकवणीतून तुम्हाला अधिक भरभरून आध्यात्मिक पोषण मिळावे, अशी त्याची इच्छा आहे.

आध्यात्मिक साधना शिबिरात गहिरा अनुभव आल्यानंतर काही जण आपले पूर्ण लक्ष प्रभूकडे लावतात. काहींच्या मनाला एखादे प्रभावी प्रवचन भिडते. अशा असंख्य इतर मार्गांनीही येशूने तुमचे लक्ष वेधून घेतले असेल, जेणेकरून त्याचे ऐकण्याची आणि त्याच्या सहवासात राहण्याची उत्कट इच्छा तुमच्यात जागी व्हावी. असे अनुभव एक भक्कम पाया घालतात आणि त्या अनुभवांतून आपल्याला पुन्हा पुन्हा प्रभूकडे वळण्याचे आमंत्रण मिळते. असा कोणताही अनुभव तुम्हाला आठवत नसेल, तर स्वतःला विचारा, “का?” प्रभूविषयी तुम्हाला अजून असे गहिरे आश्चर्य का वाटले नाही, की त्याचे जीवनदायी वचन ऐकण्यासाठी तुम्ही उत्कटतेने त्याचा शोध घ्यावा?

कफर्णहूमच्या लोकांचे लक्ष प्रभूने सुरुवातीला कसे वेधून घेतले, यावर आज चिंतन करा. त्यांच्यापैकी काही जण पुढे त्याच्यापासून दूर गेले, तरी या वैयक्तिक अनुभवांमुळे अनेक जण त्याचे निष्ठावान अनुयायी झाले. पूर्वी कोणत्या प्रसंगी प्रभूची भेट तुम्हाला खोलवर स्पर्शून गेली, यावर चिंतन करा. प्रभूचा शोध घेत राहण्याची प्रेरणा तुम्ही त्या अनुभवातून घेतली आहे का? आणि असा कोणताही अनुभव तुम्हाला आठवत नसेल, तर प्रभूकडे कळकळीने मागा की त्याची अधिकाधिक ओढ तुमच्या अंतःकरणात जागी व्हावी आणि त्याच्या पवित्र वचनाने व दैवी सान्निध्याने तुमचे आध्यात्मिक पोषण व्हावे.

हे चमत्कार करणाऱ्या माझ्या प्रभू, माझ्या जीवनात माझे पूर्ण लक्ष तुझ्याकडे असावे, अशी तुझी इच्छा आहे, हे मला माहीत आहे. अनेक गोष्टी माझे लक्ष वेधून घेतात आणि त्यामुळे माझे लक्ष अनेकदा तुझ्यापासून विचलित होते, हेही मला माहीत आहे. तू कोण आहेस आणि माझ्या जीवनात तू कसे कार्य करतोस, याने मी इतका विस्मित व्हावे की मी उत्कटतेने तुला शोधत राहावे, यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे. अशा रीतीने तुझ्या पवित्र वचनातून आणि माझ्या जीवनातील तुझ्या दैवी उपस्थितीतून मला सतत आध्यात्मिक पोषण मिळत राहो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


एक वैयक्तिक भेट

सामान्य काळातील बाविसाव्या आठवड्याचा गुरुवार

हे पाहून शिमोन पेत्र येशूच्या गुडघ्यांशी पडला आणि म्हणाला, “प्रभू, माझ्यापासून दूर जा, कारण मी पापी मनुष्य आहे.” लूक 5:8

शिमोन पेत्राच्या या हृदयस्पर्शी कृतीचा नीट विचार करा. येशूने नुकतेच आपले सार्वजनिक सेवाकार्य सुरू केले होते. शिमोनच्या सासूला बरे करणे हा त्याच्या पहिल्या काही चमत्कारांपैकी एक होता. त्यानंतर येशूने इतर अनेक आजाऱ्यांना बरे केले आणि अनेक दुष्ट आत्म्यांना हाकलून दिले, हे शिमोनने पाहिले. या सुरुवातीच्या चमत्कारांनंतर थोड्याच काळात येशू शिमोनच्या होडीत चढला आणि त्याला म्हणाला, “खोल पाण्यात होडी ने आणि मासे पकडण्यासाठी तुमची जाळी सोडा.” शिमोनने त्याचे म्हणणे ऐकताच इतके मासे जाळ्यात सापडले की त्यांच्या मदतीला दुसरी होडी बोलवावी लागली. या आणखी एका चमत्काराला शिमोनने दिलेला प्रतिसाद वर नोंदवला आहे.

या उताऱ्यात तीन गोष्टी घडतात. पहिली म्हणजे, “शिमोन पेत्राने हे पाहिले…” त्याने हे प्रत्यक्ष आपल्या डोळ्यांनी पाहिले खरे, पण त्याच्या या ‘पाहण्याचा’ अर्थ त्याहून खोल आहे. त्या दिवशी त्याला आयुष्यातली सर्वांत मोठी मासळीची पकड मिळाली, एवढेच त्याने पाहिले नाही. येशूद्वारे देवाची कृपा कार्य करत असल्याचे त्याने पाहिले, आणि जे पाहिले त्याने तो अंतःकरणात खोलवर हेलावला. शिमोन पेत्राच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग असलेल्या मासेमारीतून येशूने आपले दैवी सामर्थ्य प्रकट केले. एका अर्थाने, शिमोनाच्या रोजच्या कामातूनच येशूने हा धडा त्याच्या मनावर ठसवला.

दुसरी गोष्ट म्हणजे, शिमोनाचा प्रतिसाद अगदी योग्य होता. हा दैवी चमत्कार अनुभवताच शिमोनाला आपल्या पापाची जाणीव झाली. शिमोनाचे पाप काय होते हे आपल्याला माहीत नाही; पण आपल्या प्रभूशी झालेल्या या भेटीत, ज्या पापाबद्दल तो दोषी होता, त्याची त्याला लगेच आठवण झाली, हे स्पष्ट आहे. कदाचित एखाद्या पापाची सवय सोडण्यासाठी तो वर्षानुवर्षे झगडत असेल, किंवा त्याच्या हातून एखादे गंभीर पाप घडले असेल आणि त्याची आठवण अजूनही त्याला सतावत असेल. पण आपल्याला एवढेच माहीत आहे की इतका सामर्थ्यशाली आणि त्याच्या स्वतःच्या जीवनाला स्पर्श करणारा हा चमत्कार अनुभवल्यामुळे शिमोनाला आपल्या पापाची जाणीव झाली.

तिसरी गोष्ट म्हणजे, शिमोन येशूच्या चरणांशी गुडघे टेकतो आणि प्रभूला आपल्यापासून दूर जाण्यास सांगतो. येशूची दया इतकी महान आहे की तो शिमोनाला कधीही सोडून जाणार नाही. तरीही येशूच्या सान्निध्यात राहण्यास आपण पात्र नाही, याची शिमोनाला केवळ जाणीवच होत नाही, तर पश्चात्तापाच्या या नम्र कृतीतून तो ती जाणीव व्यक्तही करतो.

येशू काय करतो? तो म्हणाला, “भिऊ नकोस…” किनाऱ्यावर पोहोचल्यावर या नव्या शिष्यांनी “सर्व काही सोडले आणि ते त्याच्यामागे गेले.”

आपल्यापैकी प्रत्येकाची आपल्या प्रभूशी अशीच भेट झाली पाहिजे. आपण येशूला पाहिले पाहिजे आणि त्याच्याकडे अगदी मन लावून लक्ष दिले पाहिजे. त्याचे सान्निध्य ओळखले पाहिजे, त्याचा आवाज ऐकला पाहिजे आणि आपल्या जीवनात तो कसा कार्य करतो हे पाहिले पाहिजे. आपण हे मनापासून आणि श्रद्धेने केले, तर प्रभूशी झालेल्या या वैयक्तिक भेटीत ज्या पापांचा आपण पश्चात्ताप करायला हवा, ती आपल्याला स्पष्ट दिसतील. आपण अपराधीपणात आणि लाजेत अडकून राहावे, हा त्यामागचा हेतू नाही. उलट, आपणही येशूसमोर नम्र व्हावे आणि आपण त्याच्यासमोर उभे राहण्यास पात्र नाही, हे मान्य करावे, हा त्यामागचा हेतू आहे. हे आपण मनापासून आणि नम्रतेने मान्य केले, तर येशू आपल्यालाही “भिऊ नकोस” असे म्हणेल, याची खात्री बाळगू शकतो. त्याच्या या दिलासा देणाऱ्या शब्दांना आपणही शिमोन आणि इतर शिष्यांनी घेतलेला निर्णय घेऊन प्रतिसाद दिला पाहिजे. त्याच्यामागे जाण्यासाठी सर्व काही मागे सोडण्याची आपली मनापासून तयारी असली पाहिजे.

येशूसमोर गुडघे टेकलेल्या शिमोन पेत्राच्या या प्रतिमेवर आज मनन करा. त्याची नम्रता आणि प्रामाणिकपणा पाहा. त्याचा मनापासूनचा प्रतिसाद आणि त्याला अंतःकरणात झालेली जाणीव लक्षात घ्या. आपल्यासमोर असलेल्या येशूचे दैवी सामर्थ्य शिमोनाने कसे ओळखले, तेही पाहा. तुम्हालाही आपल्या प्रभूचे दर्शन व्हावे, स्वतःच्या पापाची जाणीव व्हावी, त्याच्यासमोर नम्र होता यावे आणि तो जिथे नेईल तिथे सर्वस्व सोडून त्याच्यामागे जाण्याचे त्याचे आवाहन ऐकू यावे, अशी प्रार्थना करा.

हे माझे सांत्वन करणाऱ्या प्रभू, शिमोन पेत्राला त्याच्या रोजच्या साध्या कामातून तू तुझे सर्वसामर्थ्य प्रकट केलेस. तुझे दैवी सामर्थ्य कसे कार्य करते, हे तू त्याला पाहू दिलेस. हे प्रिय प्रभू, माझ्याही जीवनात तू कसे कार्य करतोस, हे मला पाहू दे. आणि ते पाहताना, माझी अपात्रता मान्य करून तुझ्यासमोर नम्र व्हायला मला मदत कर. अशा वेळी, “भिऊ नकोस,” असे तू मला म्हणतोस, हेही मला ऐकू यावे, अशी मी प्रार्थना करतो, म्हणजे मी उठून तू नेशील तिकडे तुझ्या मागे जाऊ शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


बदलण्याचे धैर्य

सामान्य काळातील बाविसाव्या आठवड्याचा शुक्रवार

“त्याचप्रमाणे, नवा द्राक्षारस जुन्या कातडी पिशव्यांत कोणी ओतत नाही. तसे केले तर नव्या द्राक्षारसामुळे पिशव्या फुटतील, द्राक्षारस सांडेल आणि पिशव्या निकामी होतील. नवा द्राक्षारस नव्या कातडी पिशव्यांतच ओतला पाहिजे. जुना द्राक्षारस पीत आलेल्या कोणालाही नवा द्राक्षारस नको असतो, कारण तो म्हणतो, ‘जुनाच चांगला आहे.’” लूक 5:37–39

हा छोटासा दाखला येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या सुरुवातीचा आहे. नुकतेच त्याने कर वसूल करणाऱ्या लेवीला आपला शिष्य होण्यासाठी बोलावले होते. मग लेवीने येशूला इतर कर वसूल करणाऱ्यांसोबत आणि पापी लोकांसोबत आपल्या घरी जेवायला बोलावले. हे पाहून शास्त्री आणि परुशी यांनी आक्षेप घेतला आणि आपल्या प्रभूला जाब विचारला. त्याला उत्तर देताना येशू हा दाखला सांगतो. आपण सर्वांना बदलण्यासाठी आणि त्यांच्या जीवनात नवे परिवर्तन अनुभवण्यासाठी बोलवायला आलो आहोत, हे तो त्यातून स्पष्ट करतो.

या दाखल्यातला ‘नवा द्राक्षारस’ म्हणजे क्रुसावरून ओतली गेलेली कृपा. येशू क्रुसावर टांगलेला असताना त्याच्या कुशीतून रक्त आणि पाणी वाहू लागले, हे लक्षात ठेवा. हे रक्त आणि पाणी म्हणजे क्रुसावरून आपल्याला मिळालेल्या कृपेचे आणि दयेचे प्रतीक मानले गेले आहे. ही कृपा आणि दया आज बाप्तिस्मा आणि पवित्र कम्युनियन या संस्कारांद्वारे आपल्यापर्यंत पोहोचते. बाप्तिस्म्यामुळे आपण नवी सृष्टी बनतो. ख्रिस्तामध्ये नवी सृष्टी झालेल्या आपण परमपवित्र युकरिस्तरूपी नव्या द्राक्षारसाची आस धरली पाहिजे, जेणेकरून आपला प्रभू दररोज आपले परिवर्तन घडवेल.

चर्चच्या अनेक आद्य धर्मपित्यांनी असे निदर्शनास आणले आहे की अनेकांना आवडणारा “जुना द्राक्षारस” हा जुन्या नियमशास्त्रानुसारच जगत राहू इच्छिणाऱ्या लोकांचा संदर्भ आहे. येशूने ज्यांना हा दृष्टांत सांगितला, त्या शास्त्री आणि परुशी लोकांना हे विशेषतः लागू होते. येशू त्यांना नवी शिकवण देत होता आणि नवी कृपा स्वीकारण्यासाठी त्यांची तयारी करत होता. पण ते जसे जगत होते तसेच जगणे त्यांनी पसंत केले आणि ही नवी शिकवण नाकारली.

यातून आपल्याला एक गोष्ट समजते: देवाच्या कृपेचा हा नवा द्राक्षारस स्वीकारायचा असेल, तर आपण आपले जुने स्वरूप सोडून नवे होण्यास तयार आणि इच्छुक असले पाहिजे. बदल करणे कठीण असू शकते. शुभवर्तमान स्वीकारलेले आणि आधीपासूनच ख्रिस्ताच्या कृपेत जगणारे ख्रिस्ती म्हणूनही, आपल्या जीवनात अधिकाधिक खोलवर बदल घडवून आणण्याचे आवाहन आपल्याला सतत केले जाईल. आपण जसे जगत आहोत त्यातच समाधान मानून आत्मसंतुष्ट होणे आपल्याला अनेकदा फार सोपे जाते. असे झाले, तर आपल्या आत्म्यांत आपल्या प्रभूने त्याच्या कृपेचा नवा द्राक्षारस सतत विपुल प्रमाणात ओतण्यास अडथळा निर्माण होतो.

जीवनात बदल घडतात तेव्हा तुम्ही त्यांना कसे सामोरे जाता? तुम्हाला पवित्रतेत वाढायचे असेल, तर एक गोष्ट नक्की: जीवनात बदल हीच एक कायमची गोष्ट आहे. आपण दररोज नवी सृष्टी बनले पाहिजे. त्यासाठी आपण वाढत राहिले पाहिजे, आपल्यात अधिक पूर्णपणे परिवर्तन घडू दिले पाहिजे, आपल्या वागण्याच्या रीती बदलल्या पाहिजेत, जुने सोडले पाहिजे आणि जे सदैव नवे आहे ते स्वीकारले पाहिजे. कृपेने आपल्यात बदल घडण्याची गरज रोजच आपल्यासमोर उभी ठाकते, आणि तिला सामोरे जाण्यासाठी धैर्य लागते. याचा अर्थ असा की आपण दररोज आपल्या जुन्या स्वरूपाला मरू द्यावे आणि देवामध्ये नवी सृष्टी व्हावे.

बदल करण्यासाठी किती धैर्य लागते, यावर आज चिंतन करा. तुमच्या जीवनात असे काय आहे, जे बदलण्याची तुम्हाला भीती वाटते? देवाच्या कृपेच्या “नव्या द्राक्षारसा”पेक्षा तुम्हाला कोणता “जुना द्राक्षारस” अधिक आवडतो? तुमच्या कोणत्या जुन्या सवयी किंवा आसक्ती तुम्ही सोडून द्याव्यात, अशी आपल्या प्रभूची इच्छा आहे? देवाला तुमच्या जीवनात जे बदल घडावेत असे वाटते, त्यांना धैर्याने आणि त्याच्यावर विश्वास ठेवून सामोरे जा. मग ख्रिस्तामध्ये तुम्ही जी नवी सृष्टी व्हावे अशी देवाची इच्छा आहे, ती तुम्ही अधिक पूर्णपणे व्हाल.

हे माझ्या परमदयाळू प्रभू, माझ्या जीवनात सतत बदल घडवत राहण्यासाठी तू मला बोलावतोस, हे मला माहीत आहे. जीवनात ज्या ज्या गोष्टींची आसक्ती मला सोडायची आहे आणि तू मला जे नवे, गौरवशाली सृजन होण्यासाठी बोलावले आहेस, ते होण्यापासून मला जे जे अडवते, त्या सर्वांना सामोरे जाण्याचे धैर्य मला दे. हे प्रिय प्रभू, माझ्या जीवनावर तुझ्या कृपेचा विपुल वर्षाव कर आणि तुझ्या कृपेने मला तुझे नवे आणि गौरवशाली सृजन बनव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


आपल्या प्रभूचे दैवी नियमशास्त्र 

सामान्य काळातील बाविसाव्या आठवड्याचा शनिवार

“मनुष्याचा पुत्र शब्बाथाचा प्रभू आहे.” लूक 6:5

येशूचे हे छोटे पण सामर्थ्यपूर्ण विधान परुश्यांच्या एका प्रश्नाला दिलेले उत्तर होते. शब्बाथाच्या दिवशी नियमशास्त्रानुसार निषिद्ध वाटणारी गोष्ट तुझे शिष्य का करत आहेत, असे त्यांनी येशूला विचारले होते. शिष्य एका गावाहून दुसऱ्या गावाला जात असताना धान्याच्या शेतातून चालत होते. वाटेत ते कणसे तोडून त्यातले दाणे खात होते, जेणेकरून प्रवासात त्यांना बळ मिळावे.

परुश्यांच्या या आक्षेपावरून ते नैतिक नियमांचा किती काटेकोर अर्थ लावत होते, हे दिसते. मोशेद्वारे दिलेली तिसरी आज्ञा आठवा: “शब्बाथाचा दिवस लक्षात ठेवा—तो पवित्र पाळा. सहा दिवस तुम्ही श्रम करून आपली सर्व कामे करू शकता, पण सातवा दिवस तुमचा देव परमेश्वर याचा शब्बाथ आहे. तुम्ही कोणतेही काम करू नये…” (निर्गम 20:8–10). या आज्ञेच्या आधारे परुश्यांनी एक गुंतागुंतीचे विवेचन तयार केले होते. त्यांच्या मते शब्बाथाच्या दिवशी कोणकोणती कामे निषिद्ध होती, हे त्यात अगदी तपशीलवार सांगितले होते. अशाच एका नियमानुसार कणसे तोडणे आणि धान्य दळणे निषिद्ध होते. शिष्य नेमके हेच करत आहेत आणि म्हणून तिसरी आज्ञा मोडत आहेत, असा निकाल त्यांनी लावला.

देवाने दिलेले नियम त्याने जसे दिले आहेत तसेच पूर्णपणे पाळले पाहिजेत. त्याचे दैवी नियमशास्त्र आपल्याला ताजेतवाने करते, नवजीवन देते आणि त्याच्याशी एकरूप होऊन जगण्यास समर्थ बनवते. पण दैवी नियमशास्त्राचा स्वतःच्या मानवी समजुतीनुसार अर्थ लावून लोकांच्या जीवनावर नियंत्रण ठेवण्याची प्रबळ ओढ परुश्यांना होती. “मनुष्याचा पुत्र शब्बाथाचा प्रभू आहे,” असे सांगून येशूने स्पष्ट केले की परुशी शिकवत असलेला तिसऱ्या आज्ञेचा हा अतिशय काटेकोर अर्थ त्या दैवी नियमशास्त्रातील सत्यांशी जुळत नव्हता.

या प्रसंगातून एक धडा शिकण्यासारखा आहे: आपल्यापैकी प्रत्येक जण अशाच सापळ्यात सहज अडकू शकतो. देवाच्या खऱ्या नियमशास्त्राच्या जागी श्रद्धा आणि नीती यांविषयीची आपली स्वतःची समजूत ठेवणे सहज घडते. आपण दुर्बल माणसे आहोत. आपल्या विचारांवर आणि जीवनातील आपल्या ठाम समजुतींवर अनेक गोष्टींचा परिणाम होतो. भावना, सवयी, कौटुंबिक नाती, मैत्री, प्रसारमाध्यमे आणि अशा कितीतरी गोष्टींचा आपल्यावर खोलवर परिणाम होतो. हा परिणाम कधी चांगला, तर कधी वाईट असतो. सहज लक्षात न येणाऱ्या चुकांवर आपल्या समजुती आधारलेल्या असतील, तर श्रद्धा आणि नीती यांविषयीचे आपले काही निष्कर्ष किंचित चुकीचे ठरू शकतात. त्यामुळे आपले विचार आणि ठाम समजुती नकळत योग्य मार्गापासून भरकटू लागतात, आणि कालांतराने आपण देवाच्या सत्यांपासून फार दूर गेलो आहोत, असे आपल्या लक्षात येऊ शकते. असे घडल्यावर, ते नम्रपणे मान्य करणे आणि आपल्या ठाम समजुती बदलणे कठीण जाऊ शकते.

येशू आणि केवळ येशूच दैवी नियमशास्त्राचा प्रभू आहे, हे सत्य आज नम्रपणे चिंतना. याचा अर्थ असा की, आपला प्रभू आपल्याशी बोलतो तेव्हा आपली मते बदलण्यास आपण सदैव तयार असले पाहिजे. कोणत्या बाबतीत तुम्ही स्वतःच्या मतांना प्रमाणापेक्षा जास्त चिकटून राहता, याचा विचार करा. तुमच्या मतांतून शांती, आनंद, देवावर व शेजाऱ्यावर प्रेम आणि अशी इतर फळे दिसून येत असतील, तर ती मते बहुधा देवाच्या इच्छेशी सुसंगत आहेत. पण ती मते ओझी वाटत असतील किंवा त्यांमुळे संभ्रम, वाद किंवा निराशा निर्माण होत असेल, तर थोडे थांबून तुम्ही ज्या धारणांवर ठाम आहात, त्यांचे नम्रपणे पुन्हा परीक्षण करा. त्यामुळे जो सर्वांचा प्रभू आहे, तो आपले दैवी नियमशास्त्र तुम्हाला अधिक स्पष्टपणे सांगू शकेल.

हे सर्व सत्याच्या प्रभू, तू आणि केवळ तूच माझ्या जीवनाचा मार्गदर्शक आहेस. तू आणि केवळ तूच सत्य आहेस. हे प्रिय प्रभू, मला नम्र होण्यास मदत कर, जेणेकरून माझ्या ठाम समजुतींमध्ये काही चूक असेल तर ती मला ओळखता येईल आणि माझ्या जीवनाला दिशा देण्यासाठी मी केवळ तुझ्याकडे आणि तुझ्या दैवी नियमाकडे वळेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

अनुक्रमणिका


चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अ‍ॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल