संदर्भ: हेरोदापासून येशूचे रक्षण करण्यासाठी पवित्र कुटुंबाला इजिप्तमध्ये किती काळ निर्वासित म्हणून राहावे लागले, हे नेमके माहीत नाही. पण हेरोद मरण पावला तेव्हा येशू अजून लहान होता. ते इस्राएलला परतले आणि येशूचे कौटुंबिक जीवन पुढे चालू राहिले. नव्या राजाविषयी योसेफाला पुन्हा एकदा स्वप्नात सावध करण्यात आले. म्हणून ते उत्तरेकडे नाझरेथला राहायला गेले. अशा रीतीने जगाच्या तारणाऱ्याची बालपणातील वर्षे आणि त्याचे ‘गुप्त जीवन’ नाझरेथमध्ये व्यतीत झाले.
नाझरेथमधील पवित्र कुटुंबाच्या जीवनाचा तपशील आपल्यासाठी लिहून ठेवलेला नसला, तरी त्यांच्या एकत्र जीवनावर आपण मनन करू शकतो. त्यांचे एकत्र जीवन अगदी साधे होते, पण ते ते जीवन असामान्य रीतीने जगले असतील. येशू आणि मरिया यांच्या अंतःकरणांत परिपूर्ण सद्गुण नांदत होते, आणि संत योसेफाचा उल्लेख ‘नीतिमान मनुष्य’ असा केला आहे. योसेफ आपल्या कुटुंबाच्या गरजा भागवत असे, तर मरिया येशूचे संगोपन करत असे आणि घर सांभाळत असे. येशूचे बालजीवन विस्मय वाटावा असे होते. आपली मुले वाढत असताना आणि प्रगल्भ होताना त्यांच्यात होणारे बदल आईवडील पाहतात. तसेच येशूही ‘वाढला, बलवान झाला आणि ज्ञानाने परिपूर्ण झाला; आणि देवाची कृपा त्याच्यावर होती’ (लूक 2:40, RSV-CE). येशूला वाढताना पाहत असताना मरिया आणि योसेफ यांनी त्याच्यासोबत मायेचे असंख्य क्षण अनुभवले असतील. त्यांनी एकत्र कष्ट केले असतील, खेळाचा आणि विरंगुळ्याचा आनंद घेतला असेल, एकत्र जेवण केले असेल आणि घरची कामे केली असतील. मानवी जीवनात येणारे इतर सर्व अनुभवही त्यांनी एकत्र घेतले असतील. पवित्र कुटुंबाच्या गुप्त जीवनाचा हा असा एक ‘क्षण’ होता, जेव्हा देवाने स्वतः हे साधे जीवन जगून कौटुंबिक जीवन पवित्र करण्याचे आणि त्याला उन्नत करण्याचे ठरवले.
त्यांच्या एकत्रित गुप्त जीवनाची एकच झलक आपल्याला पाहायला मिळते, ती येशू बारा वर्षांचा असतानाची. यहुदी प्रथेप्रमाणे वल्हांडण सण साजरा करण्यासाठी ते कुटुंब दक्षिणेकडे यरुशलेमला गेले. त्या काळी कुटुंबे एकत्र असेच करत असत. पण परत जाण्याची वेळ आली तेव्हा आईवडिलांना न कळत येशू तिथेच राहिला. हे नक्कीच अवज्ञेचे कृत्य नव्हते; उलट, येशूने स्वर्गातील पित्याच्या इच्छेचे पालन केले. येशू मंदिरात होता. पित्याच्या घरात, त्या मंदिरात, तो आपल्या घरीच होता. तिथे जे करणे त्याला स्वाभाविक होते तेच त्याने केले: त्याने शिकवले. तो मोठ्या ज्ञानाने व समजुतीने शिकवत होता. त्याचे ऐकणारे सर्व जण, वडीलधारी मंडळीही, थक्क झाले.
तीन दिवस शोध घेतल्यानंतर मरिया आणि योसेफ यांना येशू सापडला. आपण आपल्या पित्याच्या घरात असले पाहिजे, हे त्यांना माहीत नव्हते याचे येशूला आश्चर्य वाटल्याचे दिसते. पण ‘तो त्यांच्याबरोबर खाली उतरून नाझरेथला आला आणि त्यांच्या आज्ञेत राहिला; आणि त्याच्या आईने या सर्व गोष्टी आपल्या अंतःकरणात जपून ठेवल्या. येशू ज्ञानाने आणि शरीराने वाढत गेला, आणि देवाची व माणसांची त्याच्यावरची प्रसन्नता वाढत गेली’ (लूक 2:51–52, RSV-CE). मरिया मातेला हे सारे पूर्णपणे समजले नाही, तरी तिने गाढ श्रद्धेने विश्वास ठेवला आणि आपल्या दैवी पुत्राच्या जीवनावर मनन केले. त्याचे सान्निध्य तिला दररोज चिंतन आणि आराधना करण्यास प्रेरणा देत असे. आपल्या पुत्रावर प्रेम करताना ती आपल्या देवावरच प्रेम करत होती.
पवित्र शास्त्रवाचन: मत्तय 2:19–23; लूक 2:39–52
चिंतन: नाझरेथमधील जीवनाची कल्पना करा. एक कुटुंब म्हणून त्यांनी एकत्र अनुभवलेल्या साध्या आणि असामान्य क्षणांवर विचार करा. (मौन चिंतन)
त्यांच्या शेजारी राहण्याचा अनुभव कसा असता? आपल्या वयाच्या इतर मुलांपेक्षा येशू कसा वेगळा होता? मरिया आणि योसेफ इतरांपेक्षा कसे वेगळे होते? त्यांच्या घरच्या जीवनात सद्गुण किती खोलवर रुजले होते, याची कल्पना करा. (मौन चिंतन)
येशू बारा वर्षांचा असताना यरुशलेममध्ये त्याला आलेल्या अनुभवाचाही विचार करा. प्रथम आपल्या धन्य मातेचे शब्द ऐका: ‘बाळा, तू आमच्याशी असे का वागलास? पाहा, तुझे वडील आणि मी किती काळजीने तुला शोधत होतो.’ तिच्या मनात काय चालले असेल आणि घडलेले समजून घेण्याची तिला किती ओढ असेल, याची कल्पना करा. (मौन चिंतन)
येशूचे शब्दही ऐका आणि त्यांवर मनन करा: ‘तुम्ही मला का शोधत होतात? मी माझ्या पित्याच्या घरात असले पाहिजे, हे तुम्हाला माहीत नव्हते का?’ येशूच्या या उत्तरातून आपल्यापैकी प्रत्येकाला मिळालेले पाचारण स्पष्ट होते: पित्याची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी आपले संपूर्ण जीवन अर्पण करणे. येशूवर आणि स्वर्गातील आपल्या पित्याशी एकनिष्ठ राहून त्याची इच्छा पूर्ण करण्याच्या येशूच्या अढळ समर्पणावर मनन करा. (मौन चिंतन)
येशू त्यांच्यासोबत नाझरेथला परतला, पण मरिया या गोष्टींचे आपल्या अंतःकरणात मनन करत राहिली. तिच्या त्या मननशील अंतःकरणावर चिंतन करा. (मौन चिंतन)
नाताळकाळातील ध्यानांची प्रस्तावना
- जगाच्या तारणकर्त्याचा जन्म
- नम्र मेंढपाळ
- मंदिरात बाल येशूचे समर्पण
- पूर्वेकडील ज्ञानी पुरुष
- इजिप्तकडे पलायन आणि पवित्र निरपराध बालकांचे हत्याकांड
- येशूचे गुप्त जीवन आणि मंदिरात त्याचा शोध लागणे
