प्र. पुढच्या महिन्यात धन्य कुमारी मरियेला सदेह स्वर्गात घेतल्याचा सण आहे. त्या दिवशी मिस्साला उपस्थित राहणे बंधनकारक आहे. असे दिवस आपण का पाळतो? आणि असे इतके दिवस का आहेत?
उ. इतके दिवस का, असे तुम्ही विचारता? आपल्या कॅथलिक चर्चमध्ये अधिकृतपणे मिस्साला उपस्थित राहणे बंधनकारक असलेले दहा पवित्र दिवस आहेत: नाताळ, प्रभुप्रकटीकरण, ख्रिस्ताचे स्वर्गारोहण, ख्रिस्ताच्या परमपवित्र शरीर व रक्ताचा सण, देवमाता पवित्र मरियेचा सण, मरियेच्या निष्कलंक गर्भारंभाचा सण, मरियेचे सदेह स्वर्गग्रहण, संत योसेफचा सण, संत पेत्र & पौल यांचा सण आणि सर्व संतांचा सण. त्यामुळे तुम्ही व्हॅटिकन सिटीत राहत असता, तर या सर्व दिवशी मिस्साला उपस्थित राहून तुम्ही हे सण साजरे केले असते आणि तुम्हाला कामातून सुट्टीही मिळाली असती! मात्र, यांपैकी किती पवित्र दिवशी मिस्साला उपस्थित राहणे बंधनकारक असावे, हे ठरवण्याचा अधिकार जगभरातील प्रत्येक देशाच्या कॅथलिक बिशप परिषदेवर सोपवला आहे. कॅनडात यांपैकी फक्त दोन पवित्र दिवशी मिस्साला उपस्थित राहणे बंधनकारक आहे. आणि आश्चर्य म्हणजे, हाँगकाँगमध्ये केवळ नाताळच्या दिवशीच हे बंधन आहे! अमेरिकेत असे आठ दिवस आहेत (‘तसे पाहिले तर’): नाताळ, प्रभुप्रकटीकरण, ख्रिस्ताचे स्वर्गारोहण, ख्रिस्ताच्या परमपवित्र शरीर व रक्ताचा सण, देवमाता पवित्र मरियेचा सण (1 जानेवारी), मरियेच्या निष्कलंक गर्भारंभाचा सण, मरियेचे सदेह स्वर्गग्रहण आणि सर्व संतांचा सण. ‘तसे पाहिले तर’ असे मी म्हणतो, कारण अमेरिकेतील बहुतेक धर्मप्रांतांनी प्रभुप्रकटीकरण, ख्रिस्ताचे स्वर्गारोहण आणि ख्रिस्ताच्या परमपवित्र शरीर व रक्ताचा सण रविवारी हलवले आहेत. रविवारी मिस्साला उपस्थित राहणे आधीपासूनच बंधनकारक आहे. देवमातेचा सण, मरियेच्या सदेह स्वर्गग्रहणाचा सण आणि सर्व संतांचा सण शनिवारी किंवा सोमवारी आले, तर ते पवित्र दिवस म्हणून साजरे केले जातात; पण त्या दिवशी मिस्साला उपस्थित राहण्याचे ‘बंधन’ नसते. तसेच, मरियेच्या निष्कलंक गर्भारंभाचा सण आगमनकाळातील एखाद्या रविवारी आला, तर तो त्यानंतरच्या सोमवारी साजरा केला जातो आणि त्याही दिवशी मिस्साला उपस्थित राहण्याचे ‘बंधन’ नसते. हे तपशील पाहिल्यानंतर आता पवित्र दिवसांचा मूळ हेतू काय आहे, याकडे वळूया.
सर्वप्रथम, देवाची उपासना करणे हे आपले कर्तव्यही आहे आणि आपल्याला लाभलेला विशेषाधिकारही आहे, हे समजून घेतले पाहिजे. ख्रिस्ती म्हणून आपण प्रभूच्या पुनरुत्थानाचा दिवस असा दिवस म्हणून साजरा करतो, ज्या दिवशी उपासना करणे आणि विश्रांती घेणे हे आपले कर्तव्य आहे. त्याला ‘बंधन’ म्हटले की ते नकारात्मक वाटू शकते. खरे तर, दर रविवारी देवाची उपासना करणे हा मोठा विशेषाधिकार आहे आणि ते आपले पवित्र कर्तव्यही आहे, असे आपण मानले पाहिजे. आपल्याला देवाची उपासना करण्याची आणि दर आठवड्याला पवित्र युखरिस्ताची गरज आहे. म्हणून आपण हे आपल्या भल्यासाठीच करतो.
मग इतर पवित्र दिवसांचे काय? आपल्या श्रद्धेच्या केंद्रस्थानी अनेक गोष्टी आहेत. खरे तर, त्या इतक्या महत्त्वाच्या आहेत की त्यांच्याशी संबंधित सण सर्वोच्च श्रेणीचे महोत्सव म्हणून साजरे करण्याचे चर्चने ठरवले आहे. उदाहरणार्थ, नाताळच्या दिवशी देव आपल्या जगात जन्माला आला, याचा आपण उत्सव साजरा करतो. किती महत्त्वाचा हा उत्सव!
हा उत्सव इतका महत्त्वाचा आहे की त्या दिवशी आपण सर्वांनी विश्रांती घ्यावी आणि मिस्साला उपस्थित राहून देवाची उपासना करावी, हे आपल्या चर्चने पवित्र कर्तव्य म्हणून ठरवले आहे. मिस्साला उपस्थित राहणे बंधनकारक असलेल्या इतर पवित्र दिवसांनाही हेच लागू होते. कोणत्या दिवशी विश्रांती घेणे आणि मिस्साला उपस्थित राहणे बंधनकारक आहे, हे देशानुसार बदलते. तरीही या सर्व दिवशी आपण आपल्या श्रद्धेच्या केंद्रस्थानी असलेल्या काही महान रहस्यांचा उत्सव साजरा करतो, ही गोष्ट बदलत नाही.
‘असे इतके दिवस का?’ या तुमच्या प्रश्नाला माझे साधे उत्तर असे आहे: देवाने आपल्यावर इतक्या भरभरून आशीर्वादांचा वर्षाव केला आहे की त्याच्या उपासनेसाठी आणि आपल्या श्रद्धेच्या या विशिष्ट पैलूंवर मनन करण्यासाठी हे दिवस राखून ठेवण्यात आपल्याला आनंद वाटला पाहिजे. म्हणून याकडे आपल्याला लाभलेला विशेषाधिकार म्हणून पाहा. जगभरातील इतर सर्व कॅथलिक बांधवांसोबत हे महान दिवस साजरे करता येणे, हा किती मोठा सन्मान आहे!
