Nagatuo Ako…
Atong sugdan ang pagpahayag sa atong pagtuo pinaagi sa pag-ingon: โNagatuo akoโ o โNagatuo kami.โ Sa dili pa ipatin-aw ang pagtuo sa Simbahan, nga gipahayag sa Kredo, gisaulog sa liturhiya, ug gikinabuhi pinaagi sa pagtuman sa mga sugo sa Diyos ug sa pag-ampo, kinahanglan una natong pangutan-on kon unsay kahulogan sa โpagtuo.โ (CCC #26)
โNagatuo akoโฆโ Unsa kaha ang atong ikasulti bahin niining duha ka mugbong pulong? Unsay kahulogan sa pag-ingon nga โNagatuo ako?โ Dili ba daghan man ang mga butang nga atong katuohan? Ang pagtuo ba usa lamang ka personal nga pagpili sa pagtuo sa usa ka butang nga makapahimo kanato nga mobati og mas maayo bahin sa atong kaugalingon? Mobati lang ba kita nga mas luwas kon mopili kitang motuo sa usa ka butang nga labaw pa kanato?
Ug komosta man ang pangutana nga โNgano?โ Nganong nagatuo man ako sa akong gituohan? Tungod lang ba kay mao kini ang gitudlo kanako sa bata pa ako? Tungod lang ba kay wala koy rason nga dili motuo sa gitudlo kanako?
Sa tibuok kasaysayan, dili maihap ang mga tawo nga misusi niining mga pangutanaha. Ang uban kanila maoy pipila sa labing maalamong mga tawo nga nailhan sa kalibotan. Ang uban gamay ra kaayo og gigamit nga gahom sa panghunahuna. Apan tinuod nga dili maihap nga panon sa mga tawo sa tibuok kasaysayan ang namalandong bahin sa pagtuo. Ang uban naghimo niini sa dayag kaayo nga paagi pinaagi sa mga libro ug mga artikulo. Ang uban naghisgot niining mga butanga diha sa panimalay uban sa ilang kapikas, mga anak o mga higala. Ug ang uban nagtago niining mga pangutanaha sa ilang sulod, namalandong niini sa ilang kaugalingon ug wala mopaambit sa ilang mga pamalandong tungod sa kahadlok nga hukman o sawayon.
Unsa na ang dagway sa imong panaw sa pagtuo? Gisusi ba nimo pag-ayo ang imong mga gituohan? Nahibalo ba gani ka kon unsay imong gituohan? Gisusi ba nimo ang lisod nga mga pangutana bahin sa Diyos, sa paglalang sa Uniberso, sa kinabuhi human sa kamatayon, sa moral nga kinabuhi, sa pagsimba ug sa uban pang susama niini?
Kon namalandong ka na niining mga pangutanaha ug nakab-ot na nimo ang usa ka konklusyon, gisusi na ba usab nimo pag-ayo kanang ikaduhang pangutana nga โNgano?โ Nganong nagatuo man ako niini o niana? Aduna ba koy maayong rason alang sa akong mga gituohan? O naulaw ba o nahadlok akong mobarog ug ipahibalo ang akong lig-ong mga pagtuo?
Ang tumong niining libroha mao ang direktang pag-atubang niining mga pangutanaha. Ug mahinungdanon nga una natong tan-awon kining pangutana bahin sa pagtuo isip usa ka pangutana. Sa ato pa, gawas kon masabtan nato ang pangutana, ug ang tanang mosunod nga mga pangutana nga kauban niini, dili gayod nato makab-ot sa hustong paagi ang tukmang tubag. Ang tinuod nga tubag. Ang tubag nga tinuod natong gituohan ug andam natong itugyan ang atong kinabuhi alang niini. Apan gawas kon gisusi nato ang pangutana sa hustong paagi, gihimo ang gikinahanglang makugihong pagsusi, gituki ang tanang posibilidad, ug gipangita ang kamatuoran, maglisod gayod kita sa pagsulti, uban sa tinuod nga lig-ong pagtuo, niadtong duha ka mugbong pulongโฆ โNagatuo ako!โ
Kining kapitulo naghisgot sa pagtuo, sa mga gituohan ug sa proseso sa pag-abot sa pagtuo ug kasigurohan. Hatagi og igong panahon ang pagpamalandong niini ug ayaw pagpadayon hangtod nga nahimo na nimo sa hustong paagi ang imong bahin. Dili lamang kini usa ka pagbansay sa panghunahuna, kondili usa usab ka pagbansay sa pagkabukas ngadto sa Kamatuoran. Usa kini ka pagbansay sa pag-atubang sa kamatuoran sumala sa unsa gayod kini, sa pagtugot nga motuhop kini sa imong kinasuloran ug nga magbag-o kini sa imong kinabuhi.
Magsugod kita pinaagi sa pagsusi sa labing sukaranang tinguha nga anaa kanato.
Ang Tinguha alang sa Kalipay
Adunay usa ka butang nga dili nimo mawagtang gikan sa tinguha sa imong kasingkasing. Usa ka butang nga dili gayod nimo mapapas. Usa ka butang nga kanunay nimong tinguhaon ug pangitaon. Sa pagkatinuod, kining usa ka butang maoy usa sa labing sukaranang mga tinguha nga naggiya sa imong kinabuhi ug nakaapekto sa tanan nimong ginabuhat! Unsa man kining โusa ka butang?โ Mao kini ang lawom ug dili matarog nga tinguha alang sa kalipay nga nasulat sa kinasuloran gayod sa imong pagkatawo!
Gusto kang magmalipayon! Mao gyod kana. Dili nimo mapapas kana nga tinguha. Makapainteres nga bisan ang kinabuhi nga puno sa labing daotang mga sala nakasentro gihapon sa tinguha alang sa kalipay. Tinuod, kon pilion ang sala isip dalan ngadto sa โkalipay,โ adunay kalibog. Bisan pa niana, ang pagpakasala gihimo gihapon tungod sa tinguha alang sa usa ka matang sa kalipay.
Tan-awa kining pipila ka pananglitan: Nganong mogamit man og droga ang usa ka tawo? Tungod kay sayop ang iyang pagtuo nga makapalipay kini kaniya. O nganong mawad-an man og pagpugong sa kaugalingon ang usa ka tawo ug mobuto sa kasuko? Tungod kay sayop ang iyang pagtuo nga ang pagpahungaw sa iyang kasuko makatagbaw kaniya. Ug, oo, sa usa ka hiwi nga paagi, makatagbaw kini sa makadiyot. Apan ang katagbawan gikan niini ug sa matag sala lumalabay lamang ug sa kataposan magbilin sa tawo nga dili na kaayo malipayon ug mas dili matagbaw sa kinabuhi.
Apan ang atong gipunting dinhi mao ang tinguha alang sa kalipay. Dili kini mapapas. Walay usa nga matinud-anong makaingon, โGusto gyod nakong mahimong alaot!โ Adunay mga tawo nga naghimo sa ilang kaugalingon nga alaot, apan walay usa nga tinuod nga nagtinguha niini. Sayop lamang ang ilang paagi sa pagpangita og kalipay.ย
Kini nga tinguha alang sa kalipay dili mapapas tungod kay usa kini ka tinguha nga nasulat sa atong kinaiya mismo. Anaa kini, ug dili kini mawala. Isip pagtandi, makaingon kita, โMahayag ang adlawโ o โBasa ang tubig.โ Ang โpagkamahayagโ ug โpagkabasaโ mahinungdanong mga kinaiya sa adlaw ug sa tubig. Dili nimo kini makuha. Walay adlaw nga walay kahayag o tubig nga uga. Tinuod, mahimong matabonan sa mga panganod ang adlaw o moalisngaw ang tubig, apan dili kini makausab sa diwa mismo sa adlaw o sa tubig.ย
Ingon usab niana ang atong tawhanong kinaiya. Usa ka mahinungdanong bahin sa tawhanong kinaiya ang tinguha alang sa kalipay. Gusto sa mga tawo ang kalipay, ug walay paagi nga makuha kini nga tinguha gikan sa imong kasingkasing. Mahimong matabonan kini sa sala o kalibog o depresyon o pagkawalay paglaom. Apan sa kinahiladman, ang tinguha nagpabilin nga usa ka mahinungdanon ug dili mabulag nga bahin sa atong kinaiya. Bahin kini sa imong pagkatawo.
Ang pagsusi ug pagsabot niini nga kamatuoran mao ang yawe sa pagsabot kon kinsa kita ug kon unsa gayod ang kinabuhi. Kon ang tinguha alang sa kalipay bahin sa atong tawhanong kinaiya, nan ang sunod nga klarong pangutana mahitungod sa: โPagtuman Niana nga Tinguha.โ
Pagtuman Niana nga Tinguha
Busa, kon moabot ako sa punto nga mouyon ako nga nagtinguha ako og kalipay ug nga ang tanan nakong gibuhat sa kinabuhi, sa usa ka paagi, gihimo nga kini nga tinguha maoy naggiya nga prinsipyo, nan klaro kaayo ang sunod nga pangutana: โUnsa man gayod ang makatuman niini nga tinguha ug tinuod nga makapalipay kanako?โ
Maayo kana nga pangutana. Ug tingali dili magkauyon ang mga maalamong hunahuna sa tubag niana. Apan usa ka sukaranang kamatuoran sa pilosopiya mao nga ang duha ka butang nga nagkasumpaki dili mahimong parehong tinuod. Pananglitan, ang usa ka butang dili mahimong init ug bugnaw sa samang higayon, o itom ug puti sa samang higayon. Tinuod, mahimong moingon ang usa ka tawo nga init ang iyang sabaw samtang ang lain maghunahuna nga ang mao rang sabaw init-init lang. Busa adunay kalabotan dinhi ang tagsatagsa ka panglantaw. Apan sa kataposan, nagpabilin ang prinsipyo nga ang duha ka butang nga nagkasumpaki dili mahimong parehong tinuod.
Mao kini ang puntoโang tawhanong kinaiya gilalang ug gilaraw sa paagi nga adunay piho nga mga butang nga makapalipay kanato ug piho nga mga butang nga makapaalaot kanato. Ug tingali adunay daghang mga butang taliwala niining duha. Apan dili gayod lohikal o makataronganon ang pag-ingon nga kon ang usa ka butang makapalipay kanako, makapaalaot usab kini sa laing tawo.
Karon, nasayod ako kon unsay inyong gihunahuna. Tingali naghunahuna kamo nga, pananglitan, ang inyong kapikas ganahang mamalit apan kamo dili gayod malingaw sa pagpamalit. O ganahan kamong motan-aw og football apan ang inyong higala dili ganahan niini. Ang angay natong sabton mao nga adunay mga butang nga makahatag og mas taphaw nga โkalipayโ ug adunay uban nga makahatag og mas lawom ug mahinungdanong kalipay. Busa, oo, ang football mahimong โmakalingawโ alang sa usa ka tawo apan dili alang sa lain. O ang pagpamalit, paggansilyo, paglangoy, ug uban pa, mahimong makapadasig sa usa ka tawo apan dili sa lain. Apan kon maghisgot kita sa tinguha alang sa โkalipay,โ dili kita angayng makontento niining mas taphaw nga ang-ang sa mga butang nga makalingaw lamang. Dili kita naghisgot bahin sa mga hilig, mga kalingawan o mga gusto. Hinunoa, kon maghisgot kita sa tinguha alang sa kalipay nga nakagamot pag-ayo sa atong pagkatawo, lahi gayod nga matang ang atong gihisgotan.ย
Busa unsa man kining laing matang? Kini mao ang gugma. Pananglitan, walay usa nga matinud-anong makaingon, โDili ako ganahang mohigugma ug higugmaon.โ Tinuod, mahimo nilang isulti kana ug bisan tuohan pa kini, apan sa pagkatinuod, walay usa nga ganahang magdumot o dili ganahang mohigugma. Gilalang kita alang sa gugma. Lawom kaayo kini nga nalambigit sa atong pagkatawo nga dili gayod kini matangtang. Sa kahiladman sa atong kasingkasing, kitang tanan ganahang mohigugma ug higugmaon.
Ang pulong nga โgugmaโ peligrosong gamiton dinhi kay sa atong kultura kanunay kaayo kining gamiton sa sayop nga paagi ug abusohan. Ang atong pagsabot sa gugma nabalit-ad ug natuis gikan sa tinuod niini nga balaanong kahulogan. Busa, ang tinuod nga tubag mao nga ang gugma nga gilaraw ug gitukod sa Dios mao ang labing hingpit nga tinubdan sa atong kalipay ug katagbawan. Tungod niini, kinahanglan natong isalikway ang mga impluwensiya sa kultura bahin sa kon unsa ang gugma ug maningkamot nga masabtan ang tinuod niini nga kahulogan. Unsa man ang hunahuna sa Dios bahin sa โgugmaโ? Unsa man ang Iyang paghubit niini? Ang tubag niining pangutanaha mao ang tubag sa atong kalipay.
Ang gugma nga gilaraw sa Dios adunay daghang porma apan kanunayng nagpabilin nga tinuod nga dili hakog, maantuson sa paghatag, gawasnon ug bug-os. Makaplagan kini sa relasyon sa mga magtiayon, uban sa mga anak, taliwala sa mga igsoon, tali sa mga higala ug bisan sa usa ka estranghero. Sa matag relasyon, ang gugma adunay talagsaong porma apan sa kataposan mosalamin ug moambit sa usa ra ka gugma sa Dios.
Sa kataposan, ang gugma mao ang nagdala kanato ngadto sa mas lawom nga relasyon uban sa Dios.ย Gilalang kita alang sa gugma sa Dios. Mao kini ang kalipay! Ug mao kini ang katagbawan! Mao lamang kini ang paagi aron mapuno ang pangandoy sa atong kasingkasing ug ang bugtong paagi aron matubag nato ang tinguha nga dili nato matangtangโang gugma sa Dios nga direkta natong gipadayag sa atong relasyon uban Kaniya, ug ang gugma sa Dios pinaagi sa atong paghatag ug pagdawat og gugma uban sa mga tawo sa atong palibot. Kon masabtan nato kini ug sugdan nato kining pagkinabuhi, nan nasugdan na natog sabot kining dili matangtang nga bahin sa atong pagkatawo.
Pag-ila sa Dios
Aron mahigugma kita sa Dios, kinahanglan nga makaila kita Kaniya.ย Dili kita makahigugma sa usa nga wala nato mailhi.ย Busa unsaon nato kini?ย ย Unsaon nato pag-ila sa Dios?
Adunay duha ka sukaranang paagi. Ang duha ka paagi magdala kanato sa kahibalo bahin sa Dios, apan ang ikaduhang paagi magdala kanato ngadto sa mas lawom nga personal nga pag-ila Kaniya ug gikinahanglan alang sa tinuod nga relasyon uban Kaniya. Ania sa ubos ang duha ka paagi.
Una, mahibalo kita nga adunay Dios pinaagi lamang sa natural nga pagpangatarongan. Sa laing pagkasulti, masabtan kini sa atong salabotan pinaagi sa proseso sa pagpangatarongan. Makataronganon gayod kini! Sama sa inyong makita, ang atong natural nga proseso sa pagpangatarongan nga naggiya kanato ngadto sa pag-ila nga adunay Dios dili makadala kanato sa hingpit nga pagsabot sa Dios sa Kristiyanong pagtuo nga atong gihigugma ug gisimba. Apan makahatag kini kanato og sinugdanan ug makatudlo kanato sa hustong direksiyon. Sugdan nato pinaagi sa pagtan-aw kon sa unsang paagi makataronganon kini gikan sa panglantaw sa kabuhatan mismo. Adunay pipila ka paagi sa pagtan-aw niini, apan duha lamang niini ang atong susihon. Tingali daw sobra ra kini ka pilosopikal, apan bisan pa niana, importante gihapon kining sabton.
Usa ka paagi sa pagtan-aw niini mao ang pag-ila nga ang uniberso kinahanglan gayod nga adunay sinugdanan. Adunay sinugdanan ang panahon. Giunsa nato pagkahibalo niini? Kay dili makataronganon ang pag-ingon nga ang uniberso naglungtad na sukad pa sa kanunay nga walay sinugdanan. Ngano man? Kay ang panahon naglihok sa usa lamang ka direksiyon. Paabante. Mahanduraw gayod nato nga ang panahon mahimong magpadayon (paabante) hangtod sa walay kinutoban. Makataronganon ang paghunahuna nga mahimong walay kataposan ang panahon. Apan komosta man kon balihon nato? Makataronganon ba ang paghunahuna nga ang panahon mahimong adunay gitawag sa mga pilosopo nga โwalay kinutobang pagsubay paatrasโ? Sa ato pa, usa ka adlaw sa wala pa ang kagahapon, ug usa ka adlaw sa wala pa niana, ug usa pa ka adlaw sa wala pa niana…padayon hangtod sa walay kinutoban paatras? Kon hunahunaon nimo kini pag-ayo, basin mosakit ang imong ulo. Lisod sabton kining posibilidad ug sa kataposan daw dili kini mahimo. Busa unsa man ang tubag? Ang lohikal nga tubag mao nga ang uniberso kinahanglan gayod nga adunay tino nga sinugdanan. Usa ka punto diin kini nagsugod. Apan kini nagpatungha sa pangutana, โGiunsa man kini pagsugod?โ Ug diha nato makaplagan ang atong tubag. Kinahanglan adunay gahom nga makahimo sa pagsugod sa uniberso, sa paglalang niini, sa pagpalihok niini, ug sa paghimo niining tanan gikan sa wala. Gitawag kini sa pipila ka siyentipiko nga Big Bang. Apan tawgon nato kini nga Dios.ย
Laing paagi sa pagtan-aw niining pangutana sa pagpamatuod sa paglungtad sa Dios pinaagi sa pangatarongan mao ang pagkatinuod sa dili materyal nga mga โbutang.โ Unsa man kining mga butanga? Mao kini ang katahom, gugma, kagawasan sa pagbuot, salabutan, ug uban pa. Ang Katekismo (#32) mikutlo kang San Agustin sa iyang pag-ingon:
Pangutan-a ang katahom sa yuta, pangutan-a ang katahom sa dagat, pangutan-a ang katahom sa hangin nga nagbuklad ug nagkatag sa kaugalingon, pangutan-a ang katahom sa langit… pangutan-a kining tanang kamatuoran. Silang tanan mitubag: โTan-awa, matahom kami.โ Ang ilang katahom usa ka pagpamatuod [confessio]. Kining mga katahoma mahimong mausab. Kinsa man ang nagbuhat kanila kon dili ang Matahom nga Usa [Pulcher] nga dili mausab? (San Agustin, Sermo 241, 2: PL 38, 1134)
Ang katahom tinuod nga naglungtad. Makita nato kini, masabtan nato kini sa dihang atong masugatan, ug sa usa ka paagi gipadayag niini ang Labing Matahom nga Usa. Makita usab nato sulod sa atong kaugalingon ang pagkatinuod sa atong sulodnong kinabuhi. Nakaamgo kita nga aduna kitay kagawasan sa pagbuot. Usa ka katakos sa pagkahibalo, paghigugma, pagpakigsulti, ug pagmahal. Giila nato ang atong pagsabot sa moral nga kaayo, pagpakabana ug pag-atiman. Kini ug daghan pang ubang tawhanong mga hiyas labaw pa kaayo kay sa resulta lamang sa daghang molekula nga naglihok sulod sa atong pisikal nga mga lawas. Nahibalo gayod kita niana. Kining mga hiyasa kinahanglan nga adunay gigikanan, ug kanang โgigikananโ kinahanglan nga usa ka espirituhanong butang. Kinahanglan nga labaw pa kini kay sa pisikal. Ang pag-ila niini magdala kanato sa pagkaamgo nga adunay labaw pa kay sa pisikal nga kalibotan lamang.ย Ug ang gigikanan niini mao ang atong gitawag nga Dios.ย
Kon paningkamotan gayod nato nga masabtan kini ug magmatinud-anon kita sa atong kaugalingon, makaamgo kita nga pinaagi lamang sa atong tawhanong pangatarongan, gamay ra kaayo ang atong masabtan sa kahulogan niining tanan. Makaabot kita sa punto diin makaamgo kita nga adunay labaw pa. Nga kinahanglan adunay tinubdan sa tanan natong pagkatawo, sa tanan natong nahibaloan, ug sa tanan natong nasinati. Apan ang tawhanong pangatarongan dili na makalapas pa pag-ayo niana. Ug ang tawhanong pinulongan dili usab igo sa pagpahayag niini. Apan buhaton nato ang atong labing maayo, nga nakaamgo nga naningkamot kita sa pagsabot sa usa ka butang nga nagsugod pa lamang kitag tukib.ย
Ang atong sunod nga lakang mao ang paglapas sa kutob lamang sa masabtan sa atong hunahuna ug pagdangop sa atong gitawag nga pagpadayag.
Pagpadayag
Busa, kon ako usa ka pilosopo ug gusto nakong pamatud-an nga anaa ang Dios, mapamatud-an nako ang pipila ka butang, sama sa kamatuoran nga kinahanglan adunay unang hinungdan sa Uniberso. Ug mahimo kong ipangatarongan nga ang dili pisikal nga mga aspeto sa pagkatawo, sama sa kamatuoran, katahom, kahibalo, gawasnong pagbuot, ug uban pa, kinahanglan maggikan sa usa ka tinubdan gawas sa pisikal nga pagkahimo sa akong lawas. Apan lisod nang molapas pa niini pinaagi lamang sa lohikal nga pangatarongan. Busa, kon gusto nato og labaw pa, kon gusto natong masabtan kon kinsa ang Dios ug giunsa Niya paglihok kaniadto ug sa padayon sa atong kinabuhi, kinahanglan nato ang labaw pa. Busa unsa man kanang โlabaw pa?โ
Kanang โlabaw paโ mao ang pagpadayag. Tinuod ang pagpadayag. Daw ikaunom kini nga pagbati. Usa ka espirituhanong pagbati. Kini ang paagi sa Dios sa pagpakigsulti kanato ug sa personal nga pagkombinsir kanato sa Iyang diosnong kinaiya. Kini ang Iyang personal nga gugma ug pag-atiman kanato ug ang Iyang paglihok sa atong kinabuhi sa tibuok kasaysayan.
Ang pagpadayag usa ka buhat sa Dios nga alang sa tanan, apan usa usab kini ka personal kaayong buhat Niya. Ang Dios Mismo ang nakigsulti, nagpasabot, ug naglihok sulod sa atong kinabuhi. Usa kini ka personal nga pagpakigsulti kanato ug labaw pa niana! Labaw pa gayod kini kay sa pagpadayag, dili lamang nakigsulti ang Dios kanato kondili nagtawag usab Siya kanato sa pag-ila Kaniya, pagsabot Kaniya, pagtuo Kaniya, paghigugma Kaniya, pagsunod Kaniya, ug pagkinabuhi nga nahiusa Kaniya. Usa kini ka tinuod nga panaghiusa sa gugma, usa ka tinuod nga relasyon sa gugma ug ang sinugdanan sa hingpit nga pagbag-o sa atong kinabuhi.
Busa giunsa man sa Dios pagpaila sa Iyang Kaugalingon kanato pinaagi sa pagpadayag?
Gipadayag sa Dios ang Iyang Kaugalingon
Kon mosulti ang Dios, kinahanglan kitang maminaw. Kon nagtuo kita niana, motungha ang pangutana, โSa unsang paagi mosulti ang Dios aron makapaminaw ako?โ Ingon sa giingon sa Kasulatan, mosulti ang Dios โSa daghan ug nagkalainlaing paagi…โ (Hebrews 1:1โ2). Unsa man kanang daghan ug nagkalainlaing paagi?
Aron matubag kini sa hustong paagi, kinahanglan kitang mobalik sa sinugdanan gayod sa panahon. Kinahanglan natong subayon ang paglihok ug pagpakigsulti sa Dios sa katawhan sukad pa sa sinugdanan. Busa magsugod kita sa Paglalang mismo.
Ang Bibliya mao ang tinubdan sa atong kahibalo bahin sa pagpakigsulti sa Dios kanato sa tibuok kasaysayan. Gitala niini ang paglihok sa Dios sa kinabuhi sa Iyang katawhan sa tanang panahon. Apan labaw pa gayod niini ang Bibliya! Ang Bibliya usa ka โBuhing Pulong,โ nga nagpasabot nga samtang nagbasa kita sa Bibliya, tinuod gayod natong masugatan ang Buhing Dios! Makahimamat kita Kaniya, ug ipadayag Niya ang Iyang Kaugalingon kanato. Busa tan-awon nato kon giunsa kini pagkahitabo.
Una, gisultihan kita sa Bibliya kon giunsa pagsulti sa Dios sa sinugdanan sa panahon, nga naglalang sa Uniberso ug sa tanang anaa niini. Gikan niana, madungog nato ang mahitungod kang Noe, Abraham, sa mga patriarka ug mga propeta. Ug, siyempre, ang kinatumyan sa Bibliya mao ang pagpakigsulti sa Dios pinaagi sa Iyang bugtong Anak.
Ang pagbasa mahitungod niining tanan dili lamang sama sa pagbasa og libro sa kasaysayan; hinuon, makahimamat gayod kita sa Dios Mismo samtang mamalandong kita sa Iyang Pulong. Busa, pananglitan, kon basahon nato ang sugilanon sa paglalang, makat-on kita kon unsa ang gibuhat sa Dios ug nganong gibuhat Niya kini, apan tinuod usab natong โmailhanโ ang Dios Mismo! Kon maminaw kita sa mga saad nga gihatag kang Noe ug Abraham ug maminaw sa Iyang mga pulong nga gisulti pinaagi sa mga propeta ug mga patriarka, makahimamat kita sa buhing Dios nga nahigugma kanato, nakigsulti kanato ug padayon nga nakigsulti kanato karon. Ug labaw sa tanan, kon basahon nato ang kinabuhi ni Jesus, paminawon ang Iyang mga pulong, ug pamalandongan ang Iyang mga buhat, makahimamat kita Kaniya sa personal diha niadtong mga pulong. Busa buhi ang Bibliya! Usa kini ka panagtagbo sa Buhing Dios! Ug kini ang instrumento nga pinaagi niini mapundar nato ang atong relasyon niining mahigugmaon ug personal nga Dios.
Padayon nga nakigsulti ang Dios! Wala pa Siya mahuman. Bisan tuod ang tanan Niyang angay isulti gipadayag na diha sa Kasulatan, ug diha sa Persona sa Iyang diosnong Anak nga si Jesus, padayon Niyang gipadayag ang tanan Niyang gisulti pinaagi sa pagpadayon nianang panagsultihanay sulod sa Simbahan karon. Busa tan-awon nato kon giunsa kini.
Padayon nga Nakigsulti ang Dios
Oo, ang Bibliya mao ang dinasig nga Pulong sa Diyos ug mao ang tinubdan sa atong kahibalo bahin Kaniya. Apan gigamit sa Diyos kining mahimayaong tinubdan sa pagpadayag ug padayon Niyang gipalalom ang atong pagsabot niini pinaagi sa Simbahan. Gihatag Niya ang โmga Yawi sa Gingharianโ kang San Pedro ug sa tanan niyang mga manununod. Gisaligan sila sa katungdanan sa pagdala nianang pagpadayag ug paghimo niini nga presente sa matag adlaw ug panahon. Ang matag adlaw ug panahon adunay kaugalingong talagsaong mga pangutana ug mga gikabalak-an. Mao nga ang Simbahan mao ang buhi ug kanunayng presente nga tinubdan sa padayong tingog sa Diyos. Sa makausa pa, buhi Siya karon. Nagsulti Siya karon. Buhi Siya diha sa Bibliya apan diha usab sa Simbahan. Gitawag nato kining padayong pagpakigsulti sulod sa Simbahan nga โTradisyon.โ
Ang Tradisyon dili lang kay mga tradisyon. Dili lang kini mga ideya o mga buhat nga gipasa gikan sa usa ka panahon ngadto sa sunod. Dili lang kini mga kostumbre o mga buhat sa kultura. Ang Tradisyon mao ang mismong Buhing Pulong sa Diyos nga buhi sa matag kaliwatan. Ang pundasyon niini mao ang Bibliya, ang sukaranang pagpadayag sa Buhing Pulong sa Diyos, ug ang tingog niini mao ang Simbahan karon ug kaniadto nga naglihok isip instrumento, nga nagpadangat sa Buhing Pulong.
Sa unsang paagi mahitabo kining pagpadangat?ย Mahitabo kini pinaagi sa Magisteryo.
Magisteryoย
โAng katungdanan sa paghatag ug awtoritatibong paghubad sa Pulong sa Diyos, sa sinulat man kini nga porma o sa porma sa Tradisyon, gitugyan lamang sa buhing buhatan sa pagtudlo sa Simbahan. Ang awtoridad niini niining butanga gigamit sa ngalan ni Jesu-Kristoโ (DV 10 ยง 2.). (CCC #85)ย
โAwtoritatibong paghubad sa Pulong sa Diyos?โ Kang kinsa man kana nga katungdanan? Katungdanan kini sa Simbahan sa matag adlaw ug panahon. Apan sa pinasahing paagi, katungdanan kini sa usa ka bahin sa Simbahan: ang Magisteryo.
Alang sa uban, ang ideya sa โMagisteryoโ ug โawtoritatibong paghubadโ tingali daw uga o gani walay personal nga kalambigitan. Susama kini sa atong relasyon sa Korte Suprema o sa Presidente sa sekular nga kalibotan. Oo, nahibalo kita nga importante sila ug dako ang ilang impluwensiya sa katilingban, apan aduna ba gayod silay epekto kanako ug sa akong kinabuhi? Oo, labaw pa kay sa atong nahunahunaan. Ingon usab niini ang Magisteryo, apan sa paagi nga, ingnon ta, mas โtinuodโ pa gayod.
Ang labing importanteng katungdanan sa Magisteryo sa pagtudlo mao ang paghatag ug depinisyon sa gitawag nato nga mga dogma. Kini ang labing taas nga mga pagtulon-an sa Simbahan. Kini nga mga pagtulon-an, ug sa pagkatinuod ang tanang pagtulon-an sa Simbahan, adunay direkta kaayong epekto sa atong espirituhanong kinabuhi. Pananglitan, kon nag-ampo ka sa rosaryo, adunay debosyon sa atong Mahal nga Inahan, adunay debosyon sa Santisimo Sakramento, mokumpisal, ug uban pa, nan ang Magisteryo adunay direkta kaayong epekto sa imong kinabuhi! Sa pagkatinuod, ang doktrina ug dogma nakaapekto sa atong personal nga kinabuhi sa pagtuo labaw pa kay sa atong mahunahuna. Ngano man? Tungod kay gipadangat niini ang mismong Pulong sa Diyos alang sa atong adlaw ug panahon. Ug kana nga Pulong mao ang dalan padulong sa atong relasyon sa Diyos.
Sunod, atong susihon sa mas piho nga paagi ang Sagradong Kasulatan mismo.
Sagradong Kasulatan
Ang Kasulatan mao ang dinasig nga Pulong sa Diyos. Apan buhat usab kini sa tawo. Hinuon, dili kini usa ka 50/50 nga proyekto. Hinuon, moingon kita nga kini 100% nga buhat sa tawhanong magsusulat ug 100% nga dinasig nga buhat sa Espiritu Santo. Busa, usa kini ka 100/100 nga proyekto!ย
Klaro kining makita sa kamatuoran nga talagsaon ang matag basahon. Nganong talagsaon man kini? Tungod kay ang matag basahon nagpakita sa talagsaong paagi nga ang Espiritu Santo midan-ag pinaagi nianang piniling magsusulat. Busa si San Pablo nagsulat sa usa ka talagsaong paagi, ug makita nimo nga midan-ag ang iyang tawhanong personalidad. Ang matag Ebanghelyo talagsaon ug nagpakita sa magsusulat ug sa komunidad nga alang niini gisulat kini. Ang Ebanghelyo ni San Juan, pananglitan, lahi kaayo sa uban ug tin-awng nagpadayag sa Diyos nga midan-ag pinaagi sa iyang pagkatawo mismo. Apan ang matag bahin sa Bibliya 100% usab nga dinasig nga buhat sa Espiritu Santo!
Ang Daang Tugon ug ang Bag-ong Tugon naglangkob sa usa ka kompleto ug tibuok nga Tugon sa Pulong nga giinspirar sa Diyos. Ang matag basahon gisulat sa managlahing panahon ug sa tingob nagpadayag sa hinayhinay nga pagbutyag sa misteryo sa mga buhat sa Diyos sa kasaysayan sa katawhan. Sukad pa sa sinugdan, samtang gitigom ang mga basahon sa Daang Tugon, makita nato kon giunsa sa Diyos pag-andam sa katawhan sa hinayhinay alang sa pag-abot sa Iyang Anak. Ang Daang Tugon nagpadayag sa buhat sa Paglalang, sa pagkahulog sa katawhan sa sala, sa padayon nga mga paningkamot sa Diyos sa pagtukod og bag-ong kasabotan, sa kanunayng pagtalikod sa tawo sa Diyos, sa tahas sa mga propeta, mga hari, sa pagkapari sa Daang Tugon, mga halad, mga pag-ampo ug daghan pa. Sa kataposan, kining tanan nagtudlo ngadto sa Bag-ong Tugon, diin atong madiskobrehan nga gituman ni Jesus ang tanang gisaad sa Diyos ug gilandongan nang daan sa Daang Tugon.
Ang Bag-ong Tugon gisulat sulod sa pipila ka dekada ug dayon gigamit sa unang Simbahan sa iyang mga liturhiya ug pagpanudlo. Sulod sa unang pipila ka siglo sa Simbahan, ang pangutana kon unsang mga basahon ug mga sulat ang tinuod nga giinspirar giklaro ug gipatin-aw sa nagkalainlaing konsilyo sa sulod sa Simbahan. Ang konsilyo usa ka panagtigom sa mga obispo alang sa pagpanudlo. Ang kataposan ug labing tin-aw nga pahayag gikan sa usa ka konsilyo gihimo sa tungatunga sa ikanapulog-unom nga siglo, sa Konsilyo sa Trento.ย Niadtong konsilyoha, giklaro sa mga amahan sa konsilyo ang pinal nga listahan sa mga basahon sa Bibliya. Didto gitudlo sa tino ug pinal nga paagi nga โang Simbahan nagdawat ug nagtahod isip giinspirar sa 46 ka basahon sa Daang Tugon ug sa 27 ka basahon sa Bag-ong Tugonโ (CCC #138).ย
Usa sa labing maayong imong mahimo mao ang pagkat-on sa Balaang Kasulatan. Tun-i kini, basaha kini ug, labaw sa tanan, pag-ampo uban niini.ย Samtang buhaton nimo kini, imong maamgohan nga buhi gayod ang Balaang Kasulatan!ย Sa atong pagsulod sa Balaang Kasulatan, tawgon kita sa pagsinati sa gasa nga gitawag sa Simbahan og โPagkamasinugtanon sa Pagtuo.โ
Pagkamasinugtanon sa Pagtuo
Ania na ang bahin sa โakoโ sa atong pagpamalandong. Ang pagtuo personal ug publiko. Publiko kini kay kini ang Pulong sa Diyos nga gipadala alang sa tanan. Kini ang pagpadayag nga gihatag sa Diyos diha sa Balaang Kasulatan ug gipalalom latas sa mga katuigan pinaagi sa Magisteryo (Balaang Tradisyon). Apan ang kinatas-ang tumong mao ang atong kaugalingong personal nga pagkakabig ug pagtuo.ย
Sa dihang ang publikong pagtuo sa Simbahan mosugat kanato diha sa atong konsensiya, gitawag kita sa pagtagbo sa Buhing Diyos ug sa pagpakigkita, paghigugma, ug pag-ila sa Diyos Mismo. Kining personal nga pagtagbo nangayo og hingpit nga gawasnong pagtubag gikan kanato. Nagpasabot kini nga kinahanglan natong makita ang Diyos ug gawasnong pilion ang pagtuo Kaniya, paghigugma Kaniya ug pagtugyan sa atong kaugalingon ngadto Kaniya. Kini nagpatungha sa mahimayaong gasa sa pagtuo sa atong kinabuhi sa dihang kita mahimong โmasinugtanonโ sa Tingog sa Diyos tungod sa gugma ug pinaagi sa atong kaugalingong gawasnong kabubut-on.
Bisan tuod kini usa ka gawasnon ug personal nga pagpili sa atong bahin, kinahanglan usab nga kini usa ka buhat sa Balaang Espiritu kay, sa pagkatinuod, dili kita makaabot sa pagtuo pinaagi lamang sa atong kaugalingon. Tingali, isip pagtandi, sama kini sa usa ka masuso nga mokaon og pagkaon alang sa mga masuso. Dili makaabli ang masuso sa garapon, makakuha og pagkaon gamit ang kutsara ug makapakaon sa iyang kaugalingon. Mao usab kita. Kinahanglan kitang โmousap,โ ingnon ta, apan ang Balaang Espiritu maoy kinahanglan nga โmopakaon.โ
Samtang atong dawaton ang gasa sa pagtuo, hinayhinay natong madiskobrehan nga dako kini og epekto kanato sa nagkalainlaing paagi. Ania ang pipila niini:
Ang pagtuo adunay kasigurohan: Unsa ka kanunay nga sigurado ka bahin sa usa ka butang? Unsa kaha kon makasiguro ka bahin sa imong kaugmaon? O, sa mas dili hinungdanong butang, unsa kaha kon makasiguro ka kon kinsa ang modaog sa sunod nga Super Bowl? O unsa kaha kon sigurado ka sa mga numerong mogawas sa lotto ugma? Ang kasigurohan makausab sa mga butang! Makaapekto kini sa atong mga desisyon. Makaapekto kini sa direksiyong atong subayon sa kinabuhi. Ug sa laing bahin, ang kawalay kasigurohan makaapekto usab kanato. Makapalisod kini sa atong mga desisyon ug makapahimo sa atong kaugmaon nga mas dili lig-on.ย
Ang pagtuo usa sa mga gasa nga nagdala sa kasigurohan ngadto sa usa ka hingpit nga bag-ong ang-ang. Usahay malit-agan kita sa paghunahuna nga ang pagtuo usa lamang ka kusog nga pangandoy ug paglaom nga basin pa untag matuman. Apan dili gayod kini mao! Ang pagtuo, kon tinuod kini nga pagtuo, adunay kasigurohan. Nagpasabot kini nga nahibalo kita. Ug ang atong pagkahibalo lawom kaayo nga, sa pagkatinuod, nakaapekto kini sa tanan natong buhaton ug sa tanang desisyon nga atong himoon samtang nagpadayon kita ngadto sa umaabot. Kini nga kasigurohan ang Espiritu Santo lamang ang makahatag kanato. Kini ang Diyos nga nagsulti sa Iyang talagsaong pinulongan pinaagi sa espirituhanong pagbati nga Iyang gitisok sa sulod nato. Ug kon ang Iyang tingog mao ang nagsulti, ug ang atong kalag ang naminaw, hatagan kita og kasigurohan nga labaw pa sa tawhanong kombiksyon, nga mogiya sa tanan natong lihok.
Ang pagtuo nangita og pagsabot: Kon mas daghan kitag mahibaloan, mas daghan usab kitag gustong mahibaloan. Makita nato nga kining maong prinsipyo naglihok sa daghang paagi. Sa usa ka hiwi nga paagi, nasayod kitang tanan sa mga butang sama sa kahakog, pagkaadik, o kaulag. Kon makatagamtam ang usa og gamay niini, ang hilig mao ang pagpangita og dugang pa. Kini tungod kay kining mga dili hustong hilig naglihok lamang subay sa kinaiyanhong pagkahulma sa atong tawhanong kinaiya nga mangandoy og dugang pa. Apan kanang kinaiyanhong pagkahulma gituyo aron mangandoy kita og dugang pa sa Diyos! Ug kon gamiton lamang nato kini nga pangandoy alang sa dugang pa sa Diyos nga kita nagkinabuhi subay sa paagi nga kita gibuhat. Busa makita nato kini nga naglihok diha sa pagtuo. Kon mas mailhan sa usa ang Diyos sa personal, tinuod, ug suod nga paagi, mas mangandoy siya nga mas mailhan pa ang Diyos, higugmaon ang Diyos ug mas makauban pa ang Diyos. Ug walay kinutoban kon unsa kadaghan niining mahimayaong Gasa ang madawat sa tawhanong kalag! Busa pangitaa ang Diyos ug tugoti nga ang gasa sa Iyang presensya sa imong kinabuhi mopukaw sa pangandoy alang sa dugang pa.
Pagtuo ug siyensiya: Adunay mga tawo nga daw naghunahuna nga ang pagtuo ug ang siyensiya nagkasupak. Apan nagkasupak ba gayod kini? Dili gayod. Ang pagtuo ug ang siyensiya naggikan sa samang tinubdan, sa samang tigdesinyo, ug 100% nga nahiuyon sa usag usa. Sa pagkatinuod, ang pulong nga โnahiuyonโ halos dili pa gani igo nga gamiton. Mas sama kini sa duha nga hingpit nga naminyo, nahiusa, ug anaa sa panaghiusa. Ang mga balaod sa kinaiyahan ug ang mga balaod sa grasya naggikan sa Diyos, ug kon mas matinud-anong tun-an ug sabton sa usa ang mga balaod sa kinaiyahan (siyensiya), mas madani siya ngadto sa mas lawom nga mga balaod sa grasya. Kini usa ka โkaminyoonโ nga susama sa panaghiusa sa atong lawas ug kalag nga atong pamalandongan sa sunod nga kapitulo. Busa hinumdomi nga pamalandongan ang panaghiusa sa pagtuo ug siyensiya sa dihang basahon nimo ang bahin mahitungod sa panaghiusa sa lawas ug kalag.
Kagawasan ug pagtuo: Adunay mahinungdanong aspeto sa tinuod nga pagtuo nga kinahanglang sabton tungod kay usahay grabe kini nga giabusohan. Kining mahinungdanong aspeto sa pagtuo mao ang kagawasan. Kon ang usa ka tawo dili hingpit nga gawasnon sa iyang pagkooperar sa grasya, dili gayod siya makabaton og tinuod nga pagtuo. Atong tan-awon ang kakuyaw nga nalangkit niini aron maklaro ang punto. Usa ka maayong pananglitan mao ang atong gitawag nga proselitismo. Sa piho, akong ilahi ang proselitismo gikan sa tinuod nga pag-ebanghelyo. Unsa ang proselitismo? Kini usa ka mapugsanon ug manipulatibong paagi sa pagkombinsir sa usa ka tawo nga mahimong Kristohanon. Pananglitan, ang usa ka magwawali nagsangyaw og โkalayo ug asupreโ ug naghimo sa usa ka tawo nga mahadlok pag-ayo sa pagkahinukman ngadto sa impiyerno, busa โmopiliโ siya nga moingon nga mituo siya. O, kon adunay tawo nga nagpabug-at pag-ayo sa pagbati sa laing tawo nga sad-an siya tungod sa iyang gihimong pagpili, busa โmagbag-oโ siya, tungod lamang kay dili siya gustong moatubang nianang pagbati sa pagkasad-an. Mahimong gamay kini nga lakang sa hustong direksiyon. Apan kon mao man gani, gamay kaayo kini nga lakang. Ug sa pagkatinuod, mahimo pa gani kini nga usa ka lakang paatras nga wala gayod nato mamatikdi.
Ang akong gipasabot mao nga aron mahitabo ang pagkakabig ug pagtuo, ang usa ka tawo kinahanglang dapiton sa gawasnong paagi ngadto sa gasa sa pagtuo tungod sa gugma. Tinuod, adunay usa ka matuod nga matang sa balaang kahadlok nga angay natong batonan, apan sa kataposan, ang tinubdan sa tinuod nga pagtuo mao ang gawasnong pagpili sa matag tawo sa pagtuo tungod kay nagtuo siya, ug sa pagtuo tungod kay ang Espiritu Santo maoy nakigsulti sa iyang kalag, nagpadayag sa mga kamatuoran sa pagtuo, ug nagdapit kaniya sa matuod nga pag-uyon. Daw lisod ba?ย Nahibalo ang Diyos sa Iyang gibuhat. Sa atong bahin, kinahanglan lamang natong tahoron ang paagi sa Iyang pagpasa sa pagtuo, ug mas molalom ang atong pagkakabig ug mahimo kitang maayong instrumento aron mapaambit ngadto sa uban kanang gasa sa pagtuo.
Ang matuod nga pagtuo gikinahanglan alang sa kaluwasan, naghatag kanato og kusog sa paglahutay, ug mao ang sinugdanan sa kinabuhing dayon. Ang pagtuo dili kaayo pagtuo sa usa ka pilosopikal nga prinsipyo; hinuon, kini pagtuo sa usa ka persona. Kini pagtuo sa gipunting sa Kredo, ang kamatuoran nga anaa luyo sa mga pulong.
Gitapos na nato ang atong mga pagpamalandong bahin sa pagtuo, apan karon atong ipunting ang atong pagtagad sa gipunting sa pagtuo. Ug dili lamang โusa ka butangโ ang gipunting niini, kondili โUsa ka Persona.โ Ug, siyempre, kanang โUsa ka Personaโ mao ang Diyos!
Sunod: Kapitulo 2 – Ang Diyos ug ang Iyang Kabuhatan
Anaa Usab sa eBook & Paperback
Amazon.comย โย Google Playย โย iTunesย โย Barnes and Noble

