Ja wierzę…
Nasze wyznanie wiary rozpoczynamy od słów: „Wierzę” lub „Wierzymy”. Zanim przedstawimy wiarę Kościoła, wyznawaną w Credo, celebrowaną w liturgii i przeżywaną przez zachowywanie Bożych przykazań oraz modlitwę, musimy najpierw zapytać, co znaczy „wierzyć”. (KKK #26)
„Ja wierzę…” Cóż możemy powiedzieć o tych dwóch krótkich słowach? Co to znaczy powiedzieć: „Ja wierzę”? Czyż nie ma wielu rzeczy, w które możemy wierzyć? Czy wiara to jedynie osobisty wybór, by wierzyć w coś, co sprawia, że czujemy się lepiej ze sobą? Czy po prostu czujemy się bezpieczniej, jeśli decydujemy się wierzyć w coś większego od nas samych?
A co z pytaniem „Dlaczego”? Dlaczego wierzę w to, w co wierzę? Czy tylko dlatego, że tego nauczono mnie w dzieciństwie? Czy po prostu dlatego, że nie mam powodu, by nie wierzyć w to, czego mnie nauczono?
Na przestrzeni dziejów niezliczeni ludzie mierzyli się z tymi pytaniami. Niektórzy należeli do najwybitniejszych umysłów, jakie znał świat. Inni angażowali w to bardzo niewiele sił intelektualnych. Prawdą jest jednak, że niezliczone rzesze ludzi na przestrzeni dziejów zastanawiały się nad kwestią wiary. Niektórzy czynili to całkiem publicznie, pisząc książki i artykuły. Inni rozmawiali o tych sprawach w domu ze współmałżonkiem, dziećmi czy przyjaciółmi. Jeszcze inni zachowywali te pytania dla siebie i rozważali je w samotności, nie dzieląc się swoimi przemyśleniami z obawy przed osądem lub krytyką.
Jak wyglądała twoja droga wiary? Czy twoje przekonania były przedmiotem głębokiego namysłu? Czy w ogóle wiesz, w co wierzysz? Czy przyszło ci się zmierzyć z trudnymi pytaniami dotyczącymi Boga, stworzenia wszechświata, życia po śmierci, życia moralnego, oddawania czci Bogu i tym podobnych spraw?
Jeśli te pytania były przedmiotem twoich rozważań i udało ci się dojść do jakichś wniosków, to czy równie głęboko rozważasz także to drugie pytanie: „Dlaczego”? Dlaczego wierzę w to czy tamto? Czy mam dobre uzasadnienie dla swoich przekonań? A może wstydzę się lub boję zająć stanowisko i ujawnić swoje przekonania?
Celem tej książki jest zmierzenie się z tymi pytaniami wprost. I zasadnicze znaczenie ma to, byśmy najpierw spojrzeli na kwestię wiary jako na pytanie. Innymi słowy, jeśli nie zrozumiemy tego pytania oraz wszystkich kolejnych pytań, które się z nim wiążą, nigdy nie będziemy mogli we właściwy sposób dojść do właściwej odpowiedzi. Do prawdziwej odpowiedzi. Do odpowiedzi, w którą naprawdę wierzymy i na którą jesteśmy gotowi postawić całe swoje życie. Jeśli jednak nie przejdziemy należycie przez te pytania, nie dołożymy starań, nie zbadamy wszystkich możliwości i nie będziemy szukać prawdy, bardzo trudno będzie nam wypowiedzieć z rzeczywistym przekonaniem te dwa krótkie słowa… „Ja wierzę!”.
Ten rozdział dotyczy wiary, przekonań oraz procesu dochodzenia do wiary i pewności. Daj sobie czas na refleksję nad nim i nie przechodź dalej, dopóki nie wykonasz należycie swojej części pracy. To nie tylko ćwiczenie intelektualne, lecz także ćwiczenie w otwartości na Prawdę. To ćwiczenie w spotykaniu się z prawdą taką, jaka jest, pozwalaniu, by przenikała do głębi i przemieniała twoje życie.
Zacznijmy od przyjrzenia się najbardziej podstawowemu z istniejących pragnień.
Pragnienie szczęścia
Jest jedna rzecz, której pragnienia nie możesz usunąć ze swojego serca. Jedna rzecz, od której nigdy nie zdołasz się uwolnić. Jedna rzecz, której zawsze będziesz pragnąć i szukać. W istocie pragnienie tej jednej rzeczy należy do najbardziej podstawowych pragnień, które nadają kierunek twojemu życiu, i ma wpływ na wszystko, co robisz! Czym jest ta „jedna rzecz”? To głębokie i niezachwiane pragnienie szczęścia, wpisane w samą głębię twojego istnienia!
Pragniesz szczęścia! I kropka. Nie możesz uwolnić się od tego pragnienia. Co ciekawe, nawet życie pełne najgorszych grzechów skupia się na pragnieniu szczęścia. Oczywiście, gdy ktoś wybiera grzech jako drogę do „szczęścia”, tkwi w błędzie. Niemniej nawet grzech popełnia się z pragnienia jakiegoś rodzaju szczęścia.
Weźmy kilka przykładów: dlaczego ktoś sięga po narkotyki? Ponieważ ma złudne poczucie, że to da mu szczęście. Albo dlaczego ktoś traci panowanie nad sobą i wybucha gniewem? Ponieważ ma złudne poczucie, że takie wyładowanie gniewu przyniesie mu zadowolenie. I rzeczywiście, w pewien wypaczony sposób daje to chwilowe zadowolenie. Jednak zadowolenie płynące z tego i z każdego innego grzechu jest ulotne i ostatecznie pozostawia człowieka z mniejszym poczuciem szczęścia i większym niezadowoleniem z życia.
Chodzi tu jednak o pragnienie szczęścia. Jest ono niezachwiane. Nikt nie może szczerze powiedzieć: „Naprawdę chcę być nieszczęśliwy!”. Niektórzy sami unieszczęśliwiają siebie, ale nikt tak naprawdę tego nie pragnie. Po prostu szukają szczęścia w niewłaściwy sposób.
To pragnienie szczęścia jest niezachwiane, ponieważ zostało wpisane w samą naszą naturę. Jest w nas i nie zniknie. Posługując się analogią, możemy powiedzieć: „Słońce jest jasne” albo „Woda jest mokra”. „Jasność” i „mokrość” są istotnymi właściwościami słońca i wody. Nie da się ich usunąć. Nie ma czegoś takiego jak ciemne słońce czy sucha woda. Oczywiście słońce może być zasłonięte chmurami, a woda może wyparować, ale nie zmienia to samej istoty tego, czym jest słońce lub woda.
Tak samo jest z naszą ludzką naturą. Jej istotnym aspektem jest pragnienie szczęścia. Ludzie pragną szczęścia i nie ma sposobu, by usunąć to pragnienie z twojego serca. Może ono zostać przysłonięte przez grzech, zagubienie, depresję lub rozpacz. Jednak w głębi pozostaje istotną i integralną częścią naszej natury. Współtworzy to, kim jesteś.
Dotarcie do tej rzeczywistości i jej zrozumienie jest kluczem do zrozumienia, kim jesteśmy i o co chodzi w życiu. Jeśli pragnienie szczęścia jest częścią naszej ludzkiej natury, to kolejne oczywiste pytanie dotyczy „spełnienia tego pragnienia”.
Spełnienie tego pragnienia
Jeśli zatem dochodzę do przekonania, że pragnę szczęścia i że wszystko, co robię w życiu, jest w jakiś sposób podporządkowane temu pragnieniu jako zasadzie przewodniej, to kolejne pytanie jest dość oczywiste: „Co tak naprawdę spełnia to pragnienie i rzeczywiście daje mi szczęście?”.
Dobre pytanie. I być może ludzie inteligentni będą się różnić w odpowiedzi na nie. Jednak podstawową prawdą filozoficzną jest to, że dwa wzajemnie sprzeczne twierdzenia nie mogą być jednocześnie prawdziwe. Na przykład coś nie może być jednocześnie gorące i zimne albo jednocześnie czarne i białe. Oczywiście jedna osoba może powiedzieć, że jej zupa jest gorąca, podczas gdy inna może uznać tę samą zupę za zaledwie ciepłą. Pewną rolę odgrywa więc punkt widzenia. Ostatecznie jednak pozostaje w mocy zasada, że dwa wzajemnie sprzeczne twierdzenia nie mogą być jednocześnie prawdziwe.
Chodzi o to, że natura ludzka została stworzona i ukształtowana w taki sposób, iż rzeczywiście istnieją rzeczy, które czynią nas szczęśliwymi, oraz takie, które czynią nas nieszczęśliwymi. Być może wiele rzeczy znajduje się gdzieś pomiędzy tymi skrajnościami. Jednak po prostu nie jest logiczne ani racjonalne twierdzenie, że jeśli coś daje mi szczęście, to zarazem uczyni kogoś innego nieszczęśliwym.
Wiem, co teraz myślisz. Być może przychodzi ci na myśl choćby to, że twoja druga połowa uwielbia chodzić na zakupy, a dla ciebie zakupy są udręką. Albo ty uwielbiasz oglądać piłkę nożną, a twój przyjaciel jej nie znosi. Musimy zrozumieć, że niektóre rzeczy dają bardziej powierzchowne „szczęście”, a inne przynoszą szczęście głębsze i bardziej zasadnicze. Tak więc piłka nożna może być „dobrą zabawą” dla jednej osoby, a dla innej nie. Podobnie zakupy, robienie na drutach, pływanie i tym podobne zajęcia mogą jedną osobę ekscytować, a inną nie. Kiedy jednak mówimy o pragnieniu „szczęścia”, nie możemy poprzestać na tym bardziej powierzchownym poziomie rzeczy, które są jedynie rozrywką lub zabawą. Nie mówimy o hobby, sposobach spędzania wolnego czasu ani upodobaniach. Kiedy mówimy o tym głęboko zakorzenionym pragnieniu szczęścia, mamy na myśli zupełnie inną kategorię.
Czym więc jest ta inna kategoria? To kategoria miłości. Na przykład nikt nie może zgodnie z prawdą powiedzieć: „Nienawidzę kochać i doświadczać miłości”. Oczywiście można tak powiedzieć, a nawet w to wierzyć, ale w rzeczywistości nikt nie może kochać nienawiści ani nienawidzić miłości. Zostaliśmy stworzeni do miłości. Jest ona tak głęboko wpisana w nasze wnętrze, że nie da się jej stamtąd usunąć. W głębi serca wszyscy kochamy kochać i doświadczać miłości.
Używanie tutaj słowa „miłość” jest ryzykowne, ponieważ w naszej kulturze tak często używa się go niewłaściwie i nadużywa. Nasze pojęcie miłości zostało wypaczone i zniekształcone, oddalając się od jej prawdziwego, Bożego znaczenia. Prawdziwa odpowiedź jest więc taka: miłość, którą Bóg zamierzył i ustanowił, jest ostatecznym źródłem naszego szczęścia i spełnienia. Dlatego musimy uwolnić się od kulturowych wpływów na nasze rozumienie miłości i spróbować dotrzeć do jej prawdziwego znaczenia. Co Bóg myśli o „miłości”? Jaka jest Jego definicja? Odpowiedź na to pytanie jest odpowiedzią na pytanie o nasze szczęście.
Miłość zgodna z Bożym zamysłem przybiera wiele form, ale zawsze zachowuje prawdziwą bezinteresowność, ofiarność, wolność i całkowitość daru. Można ją odnaleźć w relacji między małżonkami, w relacjach z dziećmi, między rodzeństwem, między przyjaciółmi, a nawet w relacji z kimś obcym. W każdej relacji miłość przybierze niepowtarzalną formę, ale ostatecznie będzie odzwierciedlać jedną miłość Boga i w niej uczestniczyć.
Ostatecznie to miłość prowadzi nas do głębszej relacji z Bogiem. Zostaliśmy stworzeni do miłości Boga. To jest szczęście! I to jest spełnienie! To jedyny sposób, by zaspokoić tę tęsknotę naszego serca, i jedyny sposób, by odpowiedzieć na pragnienie, którego nie możemy się pozbyć — miłość Boga wyrażana bezpośrednio w naszej relacji z Nim oraz miłość Boga wyrażana przez dawanie i przyjmowanie miłości w relacjach z ludźmi wokół nas. Gdy to rozumiemy i zaczynamy tym żyć, zaczynamy też rozumieć tę nieusuwalną część tego, kim jesteśmy.
Poznawanie Boga
Jeśli mamy kochać Boga, musimy Go poznać. Nie możemy kochać kogoś, kogo nie znamy. Jak więc to zrobić? Jak poznawać Boga?
Istnieją dwie podstawowe drogi. Obie prowadzą nas do poznania Boga, ale druga pozwala nam poznać Go osobiście znacznie głębiej i jest konieczna do nawiązania z Nim prawdziwej relacji. Oto te dwie drogi.
Po pierwsze, poznajemy, że Bóg istnieje, po prostu dzięki naturalnemu wnioskowaniu. Innymi słowy, nasz umysł może do tego dojść drogą rozumowania. To po prostu ma sens! Jak zobaczysz, nasze naturalne rozumowanie prowadzące do uznania istnienia Boga nie pozwala nam dojść do pełnego obrazu Boga chrześcijan, którego kochamy i wielbimy. Może jednak dać nam punkt wyjścia i wskazać właściwy kierunek. Zacznijmy od przyjrzenia się temu, dlaczego jest to sensowne z perspektywy samego stworzenia. Można spojrzeć na to na kilka sposobów, ale przyjrzymy się tylko paru z nich. Może się to wydawać nazbyt filozoficzne, niemniej jednak warto to zrozumieć.
Jednym ze sposobów spojrzenia na tę sprawę jest uświadomienie sobie, że Wszechświat musiał mieć początek. Czas miał swój początek. Skąd to wiemy? Ponieważ twierdzenie, że Wszechświat po prostu istniał zawsze, bez początku, nie ma sensu. Dlaczego? Ponieważ czas płynie w jednym kierunku. Naprzód. Z pewnością potrafimy sobie wyobrazić, że czas mógłby płynąć dalej — naprzód — w nieskończoność. Myśl, że czas mógłby nie mieć końca, jest racjonalna. A co z kierunkiem przeciwnym? Czy racjonalna jest myśl, że w odniesieniu do czasu mogłoby zachodzić to, co filozofowie nazywają „regresem w nieskończoność”? To znaczy: dzień przed dniem wczorajszym, dzień przed nim i jeszcze wcześniejszy dzień… i tak dalej, w nieskończoność, wstecz? Jeśli zbyt intensywnie się nad tym zastanowisz, może cię rozboleć głowa. Trudno pojąć taką możliwość i ostatecznie nie wydaje się ona możliwa. Jaka jest więc odpowiedź? Logiczna odpowiedź brzmi: Wszechświat musiał mieć określony początek. Punkt wyjścia. To jednak rodzi pytanie: „Jak się zaczął?”. I właśnie tutaj znajdujemy odpowiedź. Musi istnieć moc zdolna dać początek Wszechświatowi, stworzyć go, wprawić go w ruch — i uczynić to z niczego. Niektórzy naukowcy nazywają to Wielkim Wybuchem. My jednak nazwiemy to Bogiem.
Innym sposobem spojrzenia na kwestię dowodzenia istnienia Boga na drodze rozumowej jest rzeczywistość niematerialnych „rzeczy”. Czym są te rzeczy? To piękno, miłość, wolna wola, inteligencja i tym podobne. Katechizm (nr 32) przytacza słowa św. Augustyna:
Zapytaj piękno ziemi, zapytaj piękno morza, zapytaj piękno powietrza, które się rozprzestrzenia i rozprasza, zapytaj piękno nieba… zapytaj wszystkie te rzeczywistości. Wszystkie odpowiadają: „Spójrz, jesteśmy piękne”. Ich piękno jest wyznaniem [confessio]. Te piękne rzeczy podlegają zmianie. Któż je stworzył, jeśli nie Piękny [Pulcher], który nie podlega zmianie? (św. Augustyn, Sermo 241, 2: PL 38, 1134)
Piękno jest czymś rzeczywistym. Widzimy je, rozumiemy, gdy się z nim spotykamy, a ono w jakiś sposób objawia nam Tego, który jest Najpiękniejszy. Dostrzegamy też w sobie rzeczywistość naszego życia wewnętrznego. Uświadamiamy sobie, że mamy wolną wolę. Zdolność poznawania, kochania, porozumiewania się, otaczania kogoś czułą troską. Dostrzegamy, że rozumiemy dobro moralne, troskę i opiekę. Te i tak liczne inne ludzkie cechy są czymś znacznie więcej niż wynikiem działania zbioru cząsteczek w naszych fizycznych ciałach. Po prostu to wiemy. Te cechy muszą skądś pochodzić, a owo „skądś” musi być czymś duchowym. Musi być czymś więcej niż rzeczywistością fizyczną. Uznanie tego prowadzi nas do uświadomienia sobie, że istnieje coś więcej niż tylko świat fizyczny. A źródło tego nazywamy Bogiem.
Kiedy naprawdę staramy się to pojąć i jesteśmy uczciwi wobec samych siebie, uświadamiamy sobie, że samym ludzkim rozumem możemy zaledwie dotknąć powierzchni tego, co to wszystko oznacza. Możemy dojść do punktu, w którym uświadamiamy sobie, że istnieje coś więcej. Że musi istnieć źródło wszystkiego, czym jesteśmy, wszystkiego, co wiemy, i wszystkiego, czego doświadczamy. Ale ludzki rozum nie może pójść o wiele dalej. Również ludzki język nie wystarcza, by to wyrazić. Staramy się jednak najlepiej, jak potrafimy, świadomi, że dążymy do tego, co dopiero zaczynamy pojmować.
Naszym następnym krokiem jest wyjście poza to, co możemy pojąć rozumem, i zwrócenie się ku temu, co nazywamy objawieniem.
Objawienie
Gdybym więc był filozofem i chciał dowieść, że Bóg istnieje, mógłbym udowodnić pewne rzeczy, na przykład to, że musi istnieć pierwsza przyczyna Wszechświata. Mógłbym też argumentować, że niematerialne aspekty człowieczeństwa, takie jak prawda, piękno, wiedza, wolna wola itd., muszą pochodzić z jakiegoś innego źródła niż fizyczna budowa mojego ciała. Trudno jednak wyjść poza te stwierdzenia, opierając się wyłącznie na logicznym rozumowaniu. Dlatego jeśli chcemy czegoś więcej, jeśli chcemy dojść do zrozumienia, kim jest Bóg oraz jak działał i nadal działa w naszym życiu, potrzebujemy czegoś więcej. Czym więc jest to „więcej”?
Tym „więcej” jest objawienie. Objawienie jest rzeczywiste. Jest niemal jak szósty zmysł. Zmysł duchowy. To sposób, w jaki Bóg przemawia do nas i osobiście przekonuje nas o swojej Boskiej naturze. To Jego osobista miłość i troska o nas oraz Jego działanie w naszym życiu na przestrzeni dziejów.
Objawienie jest ze strony Boga zarówno aktem publicznym, jak i bardzo osobistym. To sam Bóg przemawia, wyjaśnia i działa w naszym życiu. To osobiste porozumiewanie się z nami — i jeszcze więcej! Jest czymś więcej w tym rzeczywistym sensie, że Bóg nie tylko przemawia do nas w objawieniu, ale także wzywa nas, byśmy Go poznawali, rozumieli, wierzyli w Niego, kochali Go, szli za Nim i żyli w zjednoczeniu z Nim. To prawdziwa komunia miłości, prawdziwa relacja miłości i początek całkowitej przemiany naszego życia.
W jaki więc sposób Bóg daje nam się poznać przez objawienie?
Bóg objawia siebie
Kiedy Bóg przemawia, musimy słuchać. Jeśli w to wierzymy, rodzi się pytanie: „Jak Bóg przemawia, abym mógł Go słuchać?”. Jak mówi Pismo Święte, Bóg przemawia „Wielokrotnie i na różne sposoby…” (Hbr 1:1–2). Jakie są te liczne i różnorodne sposoby?
Aby właściwie na to odpowiedzieć, musimy cofnąć się do samego początku czasu. Musimy prześledzić działanie Boga i Jego porozumiewanie się z ludzkością od samego początku. Zaczynamy więc od samego stworzenia.
Biblia jest źródłem naszej wiedzy o Bogu, który przemawia do nas na przestrzeni dziejów. Opisuje działanie Boga w życiu Jego ludu na przestrzeni wieków. Ale Biblia jest też czymś znacznie więcej! Biblia jest „żywym Słowem”, co oznacza, że czytając ją, rzeczywiście spotykamy żywego Boga! Spotykamy Go, a On nam się objawia. Zobaczmy więc, jak to się dzieje.
Najpierw Biblia opowiada nam, jak Bóg przemówił na początku czasu, stwarzając wszechświat i wszystko, co się w nim znajduje. Następnie słyszymy o Noem, Abrahamie, patriarchach i prorokach. I oczywiście Biblia osiąga swój szczyt, gdy Bóg przemawia przez swojego jedynego Syna.
Czytanie o tym wszystkim nie jest jedynie jak czytanie podręcznika historii; gdy zagłębiamy się w Słowo Boga, rzeczywiście spotykamy Jego samego. Na przykład czytając opis stworzenia, dowiadujemy się, co Bóg uczynił i dlaczego to uczynił, ale zarazem zaczynamy naprawdę „poznawać” samego Boga! Gdy słuchamy obietnic danych Noemu i Abrahamowi oraz Jego słów wypowiedzianych przez proroków i patriarchów, spotykamy żywego Boga, który nas kocha, przemawiał do nas i nadal przemawia do nas dzisiaj. A w sposób szczególny, gdy czytamy o życiu Jezusa, słuchamy Jego słów i rozważamy Jego czyny, spotykamy Go osobiście w tych słowach. Biblia jest więc żywa! Jest spotkaniem z żywym Bogiem! I jest narzędziem, dzięki któremu nawiązujemy relację z tym kochającym, osobowym Bogiem.
Bóg nadal przemawia! Jeszcze nie skończył. Choć wszystko, co miał do powiedzenia, zostało objawione w Piśmie Świętym i w Osobie Jego Boskiego Syna Jezusa, On nadal objawia wszystko, co powiedział, kontynuując tę rozmowę w dzisiejszym Kościele. Zobaczmy więc, jak to czyni.
Bóg nadal przemawia
Tak, Biblia jest natchnionym słowem Bożym i źródłem naszej wiedzy o Nim. Bóg jednak czerpie z tego wspaniałego źródła objawienia i przez Kościół nieustannie pogłębia nasze rozumienie tego objawienia. Dał „klucze królestwa” świętemu Piotrowi i wszystkim jego następcom. Powierzył im odpowiedzialność za przyjmowanie tego objawienia i uobecnianie go w każdym czasie i każdej epoce. Każdy czas i każda epoka mają swoje własne, niepowtarzalne pytania i troski. Dlatego Kościół jest żywym i stale obecnym źródłem nieustannie rozbrzmiewającego głosu Boga. Powtórzmy: On żyje dzisiaj. Przemawia dzisiaj. Jest żywy w Biblii, ale także w Kościele. To nieustanne przekazywanie Bożego słowa w Kościele nazywamy „Tradycją”.
Tradycja to nie tylko tradycje. To nie tylko idee czy praktyki przekazywane z pokolenia na pokolenie. To nie tylko zwyczaje czy praktyki kulturowe. Tradycja jest rzeczywistym, żywym słowem Bożym, żyjącym w każdym pokoleniu. Jej fundamentem jest Biblia, podstawowe objawienie żywego słowa Bożego, a jej głosem jest Kościół dzisiejszy i wczorajszy, działający jako narzędzie przekazujące żywe słowo.
Jak dokonuje się ten przekaz? Dokonuje się on przez Urząd Nauczycielski Kościoła.
Urząd Nauczycielski Kościoła
„Zadanie autentycznej interpretacji słowa Bożego, czy to w postaci spisanej, czy w postaci Tradycji, zostało powierzone wyłącznie żywemu Urzędowi Nauczycielskiemu Kościoła. Jego władza w tej dziedzinie jest sprawowana w imieniu Jezusa Chrystusa” (DV 10 § 2.). (KKK #85)
„Autentyczna interpretacja słowa Bożego”? Czyje to zadanie? To odpowiedzialność Kościoła w każdym czasie i każdej epoce. W szczególny sposób jednak spoczywa ona na jednej części Kościoła: Urzędzie Nauczycielskim.
Niektórym pojęcia „Urzędu Nauczycielskiego” i „autentycznej interpretacji” mogą się wydawać suche, a nawet bezosobowe. Przypomina to nasz stosunek do Sądu Najwyższego czy prezydenta w świecie świeckim. Owszem, wiemy, że są ważni i mają duży wpływ na społeczeństwo, ale czy naprawdę oddziałują na mnie i moje życie? Otóż tak, bardziej, niż zdajemy sobie z tego sprawę. Podobnie jest z Urzędem Nauczycielskim, lecz w sposób, który jest, by tak rzec, jeszcze „bardziej realny”.
Najważniejszym zadaniem Urzędu Nauczycielskiego w dziedzinie nauczania jest definiowanie tego, co nazywamy dogmatami. Są to prawdy najwyższej rangi w nauczaniu Kościoła. Prawdy te, a właściwie całe nauczanie Kościoła, mają bardzo bezpośredni wpływ na nasze życie duchowe. Na przykład jeśli odmawiasz różaniec, żywisz nabożeństwo do naszej Najświętszej Matki, otaczasz czcią Najświętszy Sakrament, przystępujesz do spowiedzi i tak dalej, to Urząd Nauczycielski wywarł bardzo bezpośredni wpływ na twoje życie! Widzisz, doktryna i dogmaty wpływają na nasze osobiste życie wiary bardziej, niż moglibyśmy to sobie kiedykolwiek uświadomić. Dlaczego? Ponieważ nauczanie to jest przekazem samego słowa Bożego na nasze czasy i naszą epokę. A to Słowo jest drogą do naszej relacji z Bogiem.
Przyjrzyjmy się teraz dokładniej samemu Pismu Świętemu.
Pismo Święte
Pismo Święte jest natchnionym słowem Bożym. Ale jest także dziełem człowieka. Nie jest to jednak przedsięwzięcie w proporcji 50/50. Mówimy raczej, że jest ono w 100% dziełem ludzkiego autora i w 100% natchnionym dziełem Ducha Świętego. Jest to więc przedsięwzięcie w proporcji 100/100!
Widać to wyraźnie w tym, że każda księga jest niepowtarzalna. Dlaczego są one niepowtarzalne? Ponieważ każda księga w wyjątkowy sposób odzwierciedla to, jak Duch Święty jaśnieje przez tego konkretnego, wybranego autora. Święty Paweł pisze więc we właściwy sobie sposób i można dostrzec, jak przejawia się w tym jego ludzka osobowość. Każda Ewangelia jest niepowtarzalna i odzwierciedla zarówno autora, jak i wspólnotę, dla której została napisana. Na przykład Ewangelia świętego Jana szczególnie wyróżnia się na tle pozostałych i wyraźnie ukazuje Boga jaśniejącego przez samo człowieczeństwo Jana. Ale każda część Biblii jest zarazem w 100% natchnionym dziełem Ducha Świętego!
Stary i Nowy Testament tworzą razem jeden pełny i kompletny Testament natchnionego słowa Bożego. Każda księga została napisana w innym okresie, a wszystkie razem ukazują stopniowo odsłaniającą się tajemnicę działania Boga w dziejach ludzkości. Już na wczesnym etapie, gdy powstawał zbiór ksiąg Starego Testamentu, widzimy, jak Bóg powoli przygotowywał ludzkość na przyjście swojego Syna. Stary Testament ukazuje dzieło stworzenia, upadek ludzkości, nieustanne próby Boga, by ustanowić nowe przymierze, ciągłe odwracanie się człowieka od Boga, rolę proroków, królów, starotestamentalnego kapłaństwa, ofiar, modlitw i wiele więcej. Ostatecznie wszystko to wskazuje na Nowy Testament, w którym odkrywamy Jezusa wypełniającego wszystko, co Bóg obiecał i co zostało zapowiedziane w figurach Starego Testamentu.
Nowy Testament powstawał przez kilka dziesięcioleci, a następnie był wykorzystywany przez wczesny Kościół w liturgii i nauczaniu. W ciągu pierwszych kilku wieków istnienia Kościoła kwestia tego, które księgi i listy rzeczywiście były natchnione, była wyjaśniana i rozstrzygana przez różne sobory w Kościele. Sobór jest zgromadzeniem biskupów, którego celem jest nauczanie. Ostateczna i najjaśniejsza wypowiedź soborowa w tej sprawie pojawiła się w połowie XVI wieku, na Soborze Trydenckim. Ojcowie soborowi sprecyzowali wówczas ostateczny wykaz ksiąg Biblii. Nauczono tam w sposób definitywny, że „Kościół przyjmuje i czci jako natchnione 46 ksiąg Starego Testamentu i 27 ksiąg Nowego Testamentu” (KKK #138).
Jedną z najlepszych rzeczy, jakie możesz zrobić, jest poznawanie Pisma Świętego. Studiuj je, czytaj, a przede wszystkim módl się nim. Czyniąc to, przekonasz się, że Pismo Święte jest naprawdę żywe! Gdy zagłębiamy się w Pismo Święte, zostajemy wezwani do doświadczenia daru, który Kościół nazwał „posłuszeństwem wiary”.
Posłuszeństwo wiary
Teraz dochodzimy do tej części naszych rozważań, która dotyczy „ja”. Wiara jest zarówno osobista, jak i publiczna. Jest publiczna w tym sensie, że jest słowem Bożym skierowanym do wszystkich. Jest objawieniem danym przez Boga w Piśmie Świętym i pogłębianym na przestrzeni wieków przez Urząd Nauczycielski Kościoła (święta Tradycja). Ostatecznym celem jest jednak nasze osobiste nawrócenie i wiara.
Kiedy publiczna wiara Kościoła spotyka nas w naszych sumieniach, zostajemy wezwani do spotkania z żywym Bogiem — do tego, by spotkać, pokochać i poznać samego Boga. To osobiste spotkanie domaga się z naszej strony całkowicie wolnej odpowiedzi. Oznacza to, że musimy dostrzec Boga i w wolności wybrać wiarę w Niego, miłość do Niego i oddanie się Jemu. Owocem tego jest wspaniały dar wiary w naszym życiu, gdy z miłości i z własnej wolnej woli stajemy się „posłuszni” głosowi Boga.
Choć jest to z naszej strony wolny i osobisty wybór, musi on być także dziełem Ducha Świętego, ponieważ, prawdę mówiąc, sami nie możemy dojść do wiary. Można to chyba porównać do niemowlęcia jedzącego przeznaczony dla niego posiłek. Niemowlę nie potrafi otworzyć słoiczka, nabrać jedzenia łyżeczką i samodzielnie się nakarmić. Tak samo jest z nami. To my musimy, by tak rzec, „przeżuwać”, ale tym, który nas „karmi”, musi być Duch Święty.
W miarę jak przyjmujemy dar wiary, będziemy powoli odkrywać, że na różne sposoby wywiera on na nas głęboki wpływ. Oto niektóre z nich:
Wiara jest pewna: Jak często masz co do czegoś pewność? A gdyby można było mieć pewność co do swojej przyszłości? Albo, w bardziej błahej sprawie, gdyby można było wiedzieć z pewnością, kto wygra najbliższy Super Bowl? A gdyby można było mieć pewność co do liczb w jutrzejszym losowaniu lotto? Pewność zmienia sytuację! Wpływa na podejmowane przez nas decyzje. Wpływa na kierunek, jaki obieramy w życiu. I odwrotnie — niepewność również na nas wpływa. Utrudnia nam podejmowanie decyzji i sprawia, że nasza przyszłość staje się mniej stabilna.
Otóż wiara jest jednym z tych darów, które przenoszą pewność na zupełnie nowy poziom. Czasami wpadamy w pułapkę myślenia, że wiara to jedynie silne pragnienie i nadzieja, której towarzyszy trzymanie kciuków. Ale wcale tak nie jest! Wiara, jeśli jest prawdziwą wiarą, jest pewna. Oznacza to, że wiemy. A wiemy na tak głębokim poziomie, że rzeczywiście wpływa to na wszystko, co robimy, i na wszystkie decyzje, które podejmujemy, zmierzając ku przyszłości. Ta pewność jest czymś, co może nam dać jedynie Duch Święty. To Bóg przemawia swoim jedynym w swoim rodzaju językiem poprzez duchowy zmysł, który w nas zaszczepił. A kiedy to Jego głos przemawia, a nasza dusza słucha, otrzymujemy pewność wykraczającą poza ludzkie przekonanie, która będzie kierować wszystkimi naszymi działaniami.
Wiara szuka zrozumienia: Im więcej wiemy, tym więcej chcemy wiedzieć. Widzimy działanie tej zasady na wiele sposobów. Wszyscy znamy jej wypaczone przejawy, takie jak chciwość, uzależnienie czy pożądliwość. Gdy człowiek choć trochę im ulegnie, zwykle szuka więcej. Dzieje się tak dlatego, że te nieuporządkowane skłonności po prostu wykorzystują wpisane w naszą ludzką naturę pragnienie czegoś więcej. To naturalne ukierunkowanie zostało jednak stworzone po to, byśmy pragnęli więcej Boga! I tylko wtedy, gdy kierujemy to pragnienie ku pełniejszemu poznawaniu Boga, działamy zgodnie z tym, jak zostaliśmy stworzeni. Widzimy więc, że tak samo dzieje się z wiarą. Im bardziej ktoś poznaje Boga — osobiście, prawdziwie, w zażyłości — tym bardziej pragnie Go poznawać, kochać i coraz pełniej z Nim być. Nie ma zaś granic tego, jak wiele tego wspaniałego Daru może przyjąć ludzka dusza! Szukaj więc Boga i pozwól, by dar Jego obecności w twoim życiu rozbudzał pragnienie czegoś więcej.
Wiara i nauka: Są tacy, którzy zdają się uważać, że wiara i nauka stoją ze sobą w sprzeczności. Ale czy tak jest? Z całą pewnością nie. Wiara i nauka pochodzą z tego samego źródła, od tego samego Stwórcy, i są ze sobą w stu procentach zgodne. Właściwie słowo „zgodne” niemal nie wystarcza, by to wyrazić. Są raczej doskonale zaślubione, zjednoczone i trwają w jedności. Prawa natury i prawa łaski pochodzą od Boga, a im rzetelniej człowiek bada i rozumie prawa natury (naukę), tym bardziej zostaje wprowadzony w głębsze prawa łaski. Jest to „małżeństwo” podobne do jedności naszego ciała i duszy, nad którą zastanowimy się w następnym rozdziale. Zapamiętaj więc, by pomyśleć o jedności wiary i nauki, gdy będziesz czytać część poświęconą jedności ciała i duszy.
Wolność i wiara: Istnieje kluczowy aspekt autentycznej wiary, który trzeba zrozumieć, ponieważ bywa on poważnie nadużywany. Tym kluczowym aspektem wiary jest wolność. Jeśli człowiek nie jest w pełni wolny we współpracy z łaską, nigdy nie będzie miał autentycznej wiary. Przyjrzyjmy się związanemu z tym niebezpieczeństwu, aby lepiej to zobrazować. Dobrym przykładem jest to, co nazywamy prozelityzmem. Chciałbym tu wyraźnie odróżnić prozelityzm od prawdziwej ewangelizacji. Czym jest prozelityzm? Byłby to sposób nakłaniania kogoś do zostania chrześcijaninem za pomocą przymusu i manipulacji. Załóżmy na przykład, że kaznodzieja głosi kazania o „ogniu i siarce”, wzbudzając w kimś tak wielki lęk przed potępieniem, że człowiek ten „wybiera” deklarowanie wiary. Albo ktoś wzbudza w drugim człowieku tak silne poczucie winy z powodu dokonanego wyboru, że ten się „zmienia” tylko dlatego, że nie chce zmagać się z tym poczuciem winy. Może to być mały krok we właściwym kierunku. Ale jeśli tak jest, to jest to krok bardzo mały. W rzeczywistości może to być nawet krok wstecz, choć wcale nie zdajemy sobie z tego sprawy.
Chodzi mi o to, że aby mogło dojść do nawrócenia i wiary, człowiek musi zostać zaproszony do dobrowolnego przyjęcia daru wiary ze względu na miłość. Oczywiście istnieje autentyczna postać świętej bojaźni, którą powinniśmy mieć, ale ostatecznie źródłem prawdziwej wiary jest wolny wybór danej osoby, by wierzyć dlatego, że wierzy, i by wierzyć dlatego, że to Duch Święty przemawiał do jej duszy, objawiając prawdy wiary i zapraszając do autentycznego przyzwolenia. Brzmi to trudno? Cóż, Bóg wie, co robi. Z naszej strony musimy po prostu uszanować sposób, w jaki On przekazuje wiarę, a sami głębiej się nawrócimy i będziemy dobrym narzędziem przekazywania tego daru wiary innym.
Autentyczna wiara jest konieczna do zbawienia, daje nam siłę do wytrwania i jest początkiem życia wiecznego. Wiara jest nie tyle wiarą w jakąś zasadę filozoficzną, ile raczej wiarą w kogoś. Jest wiarą w to, na co wskazuje Credo — w rzeczywistość kryjącą się za słowami.
Kończymy nasze rozważania o wierze, a teraz zwracamy się ku temu, na co wiara wskazuje. Wskazuje ona jednak na więcej niż „coś” — wskazuje na „Kogoś”. A tym „Kimś” jest oczywiście Bóg!
Dalej: Rozdział 2 – Bóg i Jego stworzenie
Dostępne również jako e-book & w miękkiej oprawie
Amazon.com – Google Play – iTunes – Barnes and Noble

