Mga hulagway gikan sa Adobe Stock: gipasiugda – panguna
Enero 28: Santo Tomas de Aquino, Pari ug Doktor—Handumanan
1225–1274
Santos nga Patron sa mga estudyante, mga Katolikong tulunghaan, mga tigpanalipod sa pagtuo, mga tigbaligya og libro, kaputli, mga pilosopo, mga magmamantala, mga iskolar, mga teologo
Gisangpit batok sa mga bagyo
Gikanonisar ni Papa Juan XXII niadtong Hulyo 18, 1323
Giproklamar nga Doktor sa Simbahan ni Papa Pio V niadtong 1567
Kolor sa Liturhiya: Puti
Bersiyon: Tibuok – Mubo
Paminaw sa Iningles
Mga channel sa podcast:
Apple – Spotify – iHeart – Audible
Kinutlo:
Aron ang kaluwasan sa mga tawo matuman sa mas angay ug mas seguradong paagi, gikinahanglan nga tudloan sila sa mga diosnong kamatuoran pinaagi sa diosnong pagpadayag. Busa gikinahanglan nga, gawas sa siyensiya sa pilosopiya nga gitukod pinaagi sa pangatarongan, adunay usa ka balaang siyensiya nga makat-onan pinaagi sa pagpadayag. ~Summa Theologica, ni Santo Tomas
Pamalandong: Taliwala sa labing bantog nga mga makinaadmanon sa kasaysayan sa Simbahan, si Santo Tomas labaw kaayo sa uban. Dili lamang siya usa ka Doktor sa Simbahan, kondili gihatagan usab siya sa mga titulo nga Doktor Angheliko, Komun nga Doktor, ug Unibersal nga Doktor. Lisod ipakagamay ang impluwensiya ni Santo Tomas sa doktrina sa Simbahan ug sa intelektuwal nga pagsabot sa pagtuo.
Si Tomas natawo sa usa ka halangdong kastilyo sa sentrong Italya duol sa lungsod sa Aquino. Ang iyang amahan usa ka halangdon, usa ka kabalyero sa kasundalohan ni Emperador Federico II. Gisugdan ni Tomas ang iyang pagtuon sa singko anyos pa lamang siya didto sa bantog nga monasteryo sa mga Benediktino, ang Monte Cassino, diin ang iyang uyoan maoy abad. Naglaom ang mga ginikanan ni Tomas nga sa umaabot siya mismo mahimong abad. Sa katorse anyos siya, tungod sa mga panagbangi sa kasundalohan, mibalhin si Tomas gikan sa Monte Cassino ngadto sa bag-ong natukod nga Unibersidad sa Napoles aron ipadayon ang iyang pagtuon. Didto niya nakaila ang mga Dominikano nga dakog impluwensiya kaniya ug naghimo og mga plano aron moapil si Tomas sa ilang bag-ong natukod nga orden. Niadtong panahona misidlak ang salabutan ni Tomas samtang dayag siyang nakigbahin sa mga panaghisgot, ug kaylap nga nailhan ang iyang kamaalamon.
Sa edad nga napulog siyam, sa tuig human mamatay ang iyang amahan, miapil si Tomas sa mga Dominikano. Kini nga balita nakapasuko sa iyang pamilya, nga hugot nga nagsunod sa sosyal nga sistema sa piyudalismo niadtong panahona, nga nagpabili sa pagpanag-iya og yuta ug pag-alagad sa kasundalohan. Ang mga Benediktino usa sa gitahod nga mga orden sulod sa sistemang piyudal, dili ang mga Dominikano nga mga kabos nga magwawali nga nagsalig sa limos. Gusto sa pamilya ni Tomas nga mahimo siyang Abad sa Monte Cassino kay mas angay kini alang sa kahalangdon. Aron masulbad kini, gipadagit si Tomas sa iyang inahan ug gipriso sa usa ka kastilyo sa pamilya, diin nagpabilin siyang binilanggo sulod sa mga usa ka tuig. Niadtong panahona, ang iyang inahan, mga igsoon, ug daghang uban pa mibuhat sa tanan nilang mahimo aron kombinsihon si Tomas nga mahimong Benediktino, apan mibalibad si Tomas. Usa ka adlaw, nagpadala pa gani ang iyang pamilya og usa ka babayeng nagbaligya sa dungog ngadto sa iyang selda aron tentalon siya, apan giabog niya kini gamit ang usa ka nagdilaab nga troso. Sa kataposan, gitugotan siya sa iyang inahan nga moikyas sa kastilyo sa gabii isip paagi sa paglikay sa dugang pang kaulawan sa pamilya.
Sa nag-edad na siyag baynte anyos, si Tomas mibalik sa mga Dominikano ug gipadala sa Paris, diin nahimo siyang tinun-an sa bantogang maalamong si Fray Alberto, nga karon nailhan nga San Alberto Magno. Si Fray Tomas ilabinang nahilig sa pilosopiya ni Aristoteles, nga mahimong pundasyon sa kadaghanan sa iyang umaabot nga mga sinulat, usa ka butang nga unang nahitabo sa kasaysayan sa Simbahan. Nagpadayon siya sa pagtuon ubos ni Fray Alberto sulod sa pipila ka tuig. Mas nahimo usab nga hilomon si Tomas sa klase samtang nagkalambo siya sa hiyas sa pagkamapainubsanon; panagsa ra siyang mosulti, makiglantugi, o mopadayag sa iyang hait nga salabutan. Tungod sa iyang kahilomon, daghan sa mga tinun-an ang nagtuo nga dili siya maalamon, ug gianggaan nila siyag “Amang nga Baka.” Apan usa ka adlaw, ang iyang magtutudlo nga si Fray Alberto mihukom nga panahon na aron maamgohan sa tanan kon unsa ka maalamon si Fray Tomas. Busa gihatagan niya siyag lisod nga pangutana nga tubagon ug gihangyo nga mobalik pagkaugma aron ipresentar sa klase ang iyang tubag. Human kini buhata ni Tomas, nahingangha ang iyang mga isigka-tinun-an, ug si Fray Alberto miingon bahin kaniya, “Gitawag ninyo siyag Amang nga Baka, apan sa iyang pagtudlo, moabot ang adlaw nga mopatunghag siyag ingon kakusog nga pag-unga nga madungog sa tibuok kalibotan.”
Niadtong 1252, sa edad nga baynte sais anyos, si Fray Tomas gihatagan sa Santo Papa sa titulo nga “Maestro sa Teolohiya.” Sulod sa misunod nga baynte dos ka tuig, si Fray Tomas misulat og daghang libro, mga wali, mga komentaryo sa Balaang Kasulatan, ug mikomposo pa gani sa pipila sa labing matahom nga mga himno sa atong Simbahan, lakip ang Pange Lingua. Nagpadayon siya isip magtutudlo, magwawali, ug teologo sa Santo Papa sa Paris, Napoles, Orvieto, ug Roma.
Taliwala sa iyang daghang sinulat, labing nailhan si Santo Tomas tungod sa Summa Theologica, o “Katingbanan sa Teolohiya,” nga wala gayod niya mahuman. Usa ka tradisyon nag-ingon nga samtang nagsaulog siya sa Misa niadtong 1273, aduna siyay panan-awon. Sa ulahi, gisultihan niya ang iyang tigsulat, si Fray Reginaldo, nga dili na siya makasulat. Sa dihang gipangutana siya ni Fray Reginaldo kon ngano, mitubag siya, “Reginaldo, dili ako makasulat, kay ang tanan nakong nasulat daw dagami ra alang kanako.” Namatay si Fray Tomas pagkasunod tuig human sa sunodsunod nga mga sakit.
Si Santo Tomas dili lamang maalamon kaayo, kondili usa usab ka tawo nga may lawom nga pagtuo, nahigugma sa Dios, wala gayod mohunong sa pagpamalandong sa mga kamatuoran sa pagtuo, ug maisogong nagpaila og bag-ong mga pamaagi aron ang Dios mas mailhan ug masabtan. Ang iyang kinabuhi sa pag-ampo nahimong tuboran sa labaw-sa-kinaiyahan nga kamatuoran, nga dayon iyang gihan-ay pinaagi sa iyang salabutan ug gipahayag sa mga paagi nga wala pa gayod makita kaniadto. Ang pagkamapainubsanon ug pagkasinsero ni Tomas makita sa usa ka sugilanon nga giasoy sa usa sa unang mga nagsulat sa iyang kinabuhi. Sumala niini, samtang nag-ampo si Fray Tomas usa ka buntag atubangan sa krusipiho, nabalaka siyang nangamuyo sa Ginoo nga pahibaloon siya kon husto ba o dili ang iyang mga sinulat. Si Jesus misulti kaniya, “Maayo ang imong gisulat mahitungod Kanako, Tomas. Unsa man ang imong ganti?” Si Tomas mitubag, “Walay lain kondili Ikaw, Ginoo.”
Bisan tingali wala ka gitawag sa usa ka kinabuhi nga ilhanan sa talagsaong kaalam, hibaloi nga gusto sa Dios nga mosulti sa imong hunahuna, mopadayag og daghang natagong mga kamatuoran, ug motabang kanimo sa paggamit niining mga kamatuorana sa imong adlaw-adlaw nga kinabuhi. Pamalandongi ang mga paagi nga mas bug-os nimong ikapunting ang imong hunahuna sa mga kamatuoran sa pagtuo aron kining mga kamatuorana mahimong pundasyon sa imong misyon sa kinabuhi.
Pag-ampo: Santo Tomas, gipadayag sa Dios ang Iyang Kaugalingon kanimo pinaagi sa imong sulodnong kinabuhi sa pag-ampo sukad pa sa imong pagkabata. Namati ka sa Iyang tingog, namalandong sa tanan nga Iyang gipadayag, ug migamit sa imong kinaiyanhong mga gasa aron ipaambit kining mga kamatuorana sa Simbahan. Palihog, iampo ako, aron ablihan ko usab ang akong hunahuna sa daghang kamatuoran nga gusto sa Dios nga isulti kanako aron ang Kamatuoran Mismo mahimong sentro sa akong misyon sa kinabuhi. Santo Tomas, iampo ako. Jesus, misalig ako Kanimo.
Pamalandong nga gikuha gikan sa:
Mga Santos ug mga Kapistahan sa Tuig Liturhiko
Mga Tomo Usa–Upat
Dugang nga Basahon:
Papa Benedicto XVI – unang bahin, ikaduhang bahin, ikatulong bahin
Tanang Santos alang Karong Adlawa
Tanang Santos alang sa Tuig Liturhiko
