Picha kutoka Adobe Stock: iliyoangaziwa – kuu
Januari 28: Mtakatifu Tomaso wa Akwino, Padre na Mwalimu wa Kanisa—Kumbukumbu
1225–1274
Mtakatifu Msimamizi wa wanafunzi, shule za Katoliki, watetezi wa imani, wauzaji wa vitabu, usafi wa moyo, wanafalsafa, wachapishaji, wanazuoni, wanateolojia
Huombwa awaombee watu dhidi ya dhoruba
Alitangazwa mtakatifu na Papa Yohane XXII tarehe 18 Julai 1323
Alitangazwa Mwalimu wa Kanisa na Papa Pio V mwaka 1567
Rangi ya Liturujia: Nyeupe
Toleo: Kamili – Fupi
Vituo vya podikasti:
Apple – Spotify – iHeart – Audible
Nukuu:
Ili wokovu wa wanadamu utimizwe kwa namna inayofaa zaidi na kwa uhakika zaidi, ilikuwa lazima wafundishwe kweli za kimungu kwa njia ya ufunuo wa Mungu. Kwa hiyo, ilikuwa lazima kwamba, pamoja na elimu ya falsafa iliyojengwa kwa kutumia akili, kuwe na elimu takatifu inayopatikana kwa njia ya ufunuo. ~Summa Theologica, cha Mtakatifu Tomaso
Tafakari: Miongoni mwa wasomi wakubwa zaidi katika historia ya Kanisa, Mtakatifu Tomaso anawapita sana wengine. Yeye si Mwalimu wa Kanisa tu, bali pia amepewa majina ya Mwalimu wa Kimalaika, Mwalimu wa Wote, na Mwalimu wa Ulimwengu Wote. Ni vigumu kueleza kwa maneno yanayopunguza uzito wake athari ambayo Mtakatifu Tomaso amekuwa nayo katika mafundisho ya Kanisa na katika kuielewa imani kwa kutumia akili.
Tomaso alizaliwa katika kasri kubwa lenye fahari katikati ya Italia, karibu na mji wa Aquino. Baba yake alikuwa mtu wa ukoo wa kiungwana, shujaa mwenye cheo cha kiungwana katika jeshi la Kaisari Frederick II. Tomaso alianza masomo yake akiwa na umri wa miaka mitano tu katika monasteri maarufu ya Wabenediktini, Monte Cassino, ambako mjomba wake alikuwa abati. Wazazi wa Tomaso walitumaini kwamba siku moja yeye mwenyewe angekuwa abati. Alipokuwa na umri wa miaka kumi na minne, kutokana na migogoro ya kijeshi, Tomaso alihama kutoka Monte Cassino kwenda Chuo Kikuu cha Napoli kilichokuwa kimeanzishwa karibuni ili kuendelea na masomo yake. Huko ndiko alikokutana na Wadominiko, ambao walikuwa na ushawishi mkubwa kwake na waliopanga Tomaso ajiunge na shirika lao lililokuwa limeanzishwa karibuni. Akili ya Tomaso iling’aa wakati huo aliposhiriki waziwazi katika majadiliano, na sifa ya uwezo wake wa kipekee wa akili ikaenea sana.
Akiwa na umri wa miaka kumi na tisa, mwaka mmoja baada ya baba yake kufariki, Tomaso alijiunga na Wadominiko. Habari hiyo iliikasirisha familia yake, ambayo ilikuwa imejikita sana katika mfumo wa kijamii wa ukabaila wa wakati huo, uliothamini umiliki wa ardhi na utumishi wa kijeshi. Wabenediktini walikuwa miongoni mwa mashirika yaliyoheshimiwa ndani ya mfumo wa kikabaila, si Wadominiko, ambao walikuwa wahubiri maskini walioishi kwa kuomba sadaka. Familia ya Tomaso ilitaka awe Abati wa Monte Cassino, kwa kuwa nafasi hiyo ilifaa zaidi kwa mtu wa ukoo wa kiungwana. Ili kurekebisha hali hiyo, mama yake aliagiza Tomaso atekwe na kufungiwa katika kasri la familia, ambako alibaki kifungoni kwa karibu mwaka mmoja. Wakati huo, mama yake, ndugu zake, na wengine wengi walifanya kila waliloweza kujaribu kumshawishi Tomaso awe Mbenediktini, lakini Tomaso alikataa. Siku moja, familia yake hata ilimtuma kahaba katika chumba chake cha kifungo ili amshawishi atende dhambi, lakini alimfukuza kwa gogo linalowaka. Hatimaye, mama yake alimruhusu atoroke kasrini usiku ili kuiokoa familia isizidi kuaibika.
Akiwa sasa na umri wa miaka ishirini, Tomaso alijiunga tena na Wadominiko na kutumwa Paris, ambako akawa mwanafunzi wa Frateri Alberto, msomi mwenye akili ya kipekee, ambaye sasa anajulikana kama Mtakatifu Alberto Mkuu. Frateri Tomaso alipendezwa hasa na falsafa ya Aristoteli, ambayo baadaye ingekuwa msingi wa maandishi yake mengi—jambo lililokuwa la kwanza katika historia ya Kanisa. Aliendelea kusoma chini ya uongozi wa Frateri Alberto kwa miaka kadhaa. Pia, kadiri alivyokua katika fadhila ya unyenyekevu, Tomaso alizidi kuwa mkimya darasani, akizungumza, akijadiliana au kuonyesha akili yake pevu mara chache tu. Hali yake ya ukimya iliwafanya wanafunzi wengi wahitimishe kwamba hakuwa na akili, nao wakampa jina la utani “Fahali Bubu.” Hata hivyo, siku moja mwalimu wake, Frateri Alberto, aliamua kwamba wakati ulikuwa umefika wa kila mtu kutambua jinsi Frateri Tomaso alivyokuwa na akili ya kipekee. Hivyo, alimpa swali gumu ajibu na kumwomba arudi siku iliyofuata ili kuwasilisha jibu lake mbele ya darasa. Baada ya Tomaso kufanya hivyo, wanafunzi wenzake walistaajabu, naye Frateri Alberto akasema juu yake, “Mnamwita Fahali Bubu, lakini siku moja, kwa mafundisho yake, atatoa mlio mkubwa sana hata utasikika ulimwenguni kote.”
Mwaka 1252, akiwa na umri wa miaka ishirini na sita, Frateri Tomaso alipewa cheo cha “Mwalimu wa Teolojia” na papa. Katika miaka ishirini na miwili iliyofuata, Frateri Tomaso aliandika vitabu vingi, mahubiri na fafanuzi za Maandiko Matakatifu, na hata akatunga baadhi ya nyimbo nzuri zaidi za Kanisa letu, ikiwemo Pange Lingua. Aliendelea kuwa mwalimu, mhubiri na mwanateolojia wa papa huko Paris, Napoli, Orvieto na Roma.
Kati ya maandiko yake mengi, Mtakatifu Tomaso anajulikana zaidi kwa Summa Theologica, yaani “Muhtasari wa Teolojia,” ambayo hakuimaliza kamwe. Simulizi moja la mapokeo linasema kwamba alipokuwa akiadhimisha Misa Takatifu mwaka 1273, alipata maono. Baadaye alimwambia mwandishi wake, Ndugu Reginald, kwamba hangeweza kuendelea kuandika. Ndugu Reginald alipomuuliza kwa nini, alijibu, “Reginald, siwezi, kwa sababu yote niliyoandika yanaonekana kwangu kama majani makavu.” Ndugu Tomaso alifariki mwaka uliofuata baada ya kuugua maradhi kadhaa mfululizo.
Mtakatifu Tomaso hakuwa tu mwenye akili ya kipekee; alikuwa pia mtu wa imani ya kina, aliyempenda Mungu, ambaye hakuacha kamwe kutafakari kweli za imani, na ambaye kwa ujasiri alianzisha mbinu mpya zilizosaidia watu kumjua na kumwelewa Mungu vizuri zaidi. Maisha yake ya sala yalikuwa chemchemi ya kweli zipitazo maumbile, ambazo kisha alizipanga kwa akili yake na kuzieleza kwa namna ambazo hazikuwa zimeonekana hapo awali. Unyenyekevu na unyofu wa Tomaso vinaonekana katika simulizi la mmoja wa waandishi wa awali wa maisha yake. Mwandishi huyo anasimulia kwamba asubuhi moja, Frateri Tomaso alipokuwa akisali mbele ya msalaba wenye sura ya Yesu, alimsihi Bwana kwa wasiwasi amwonyeshe ikiwa maandishi yake yalikuwa sahihi au la. Yesu akamwambia, “Umeandika vizuri juu Yangu, Tomaso; utapata thawabu gani?” Tomaso akajibu, “Hakuna kingine ila Wewe, Bwana.”
Ingawa huenda hukuitwa kuishi maisha ya usomi wa kiwango cha kipekee, fahamu kwamba Mungu anataka kusema na akili yako, kukufunulia kweli nyingi zilizofichika na kukusaidia kuzitumia kweli hizo katika maisha yako ya kila siku. Tafakari njia unazoweza kutumia ili kuishughulisha akili yako kwa ukamilifu zaidi na kweli za imani, ili kweli hizo ziwe msingi wa utume wako maishani.
Sala: Mtakatifu Tomaso, Mungu alijifunua kwako tangu ukiwa mdogo kupitia maisha yako ya ndani ya sala. Uliisikiliza sauti Yake, ukatafakari yote aliyokufunulia, na ukatumia vipawa vyako vya asili kulishirikisha Kanisa kweli hizo. Tafadhali uniombee, ili nami niweze kufungua akili yangu kwa kweli nyingi ambazo Mungu anataka kuniambia, ili Yeye mwenyewe aliye Ukweli awe kiini cha utume wangu maishani. Mtakatifu Tomaso, uniombee. Yesu, nakutumainia.
Tafakari imetolewa katika:
Watakatifu na Sikukuu za Mwaka wa Liturujia
Juzuu ya Kwanza–ya Nne
Masomo ya Ziada:
Papa Benedikto XVI – sehemu ya kwanza, sehemu ya pili, sehemu ya tatu
Watakatifu na Sikukuu za Kanisa Katoliki
Watakatifu Wote wa Mwaka wa Liturujia