Ang tanang 4 ka tomo anaa sa pormat nga paperback & eBook!
Amazon – Google Play – iTunes – Barnes and Noble – ug uban pa!
Gikan sa Pinakadaotan ngadto sa Pinakamaayo
Pista sa Pagkakabig ni San Pablo, Apostol, Enero 25
Si Saulo, nga nagpadayon pa sa pagpanghulga sa pagpatay sa mga tinun-an sa Ginoo, miadto sa labawng saserdote ug nangayo kaniya og mga sulat alang sa mga sinagoga sa Damasco, aron kon makakita siya didto og mga lalaki o babaye nga sakop sa Dalan, madala niya sila balik sa Jerusalem nga ginapos sa mga kadena. Samtang nagpanaw siya ug nagkaduol na sa Damasco, kalit nga mikilat libot kaniya ang usa ka kahayag gikan sa langit. Natumba siya sa yuta ug nakadungog og tingog nga nag-ingon kaniya, “Saulo, Saulo, nganong gilutos mo ako?” Mga Buhat 9:1–4
Ang Pista sa Pagkakabig ni San Pablo talagsaon isip usa sa labing makapaukyab ug puno sa paglaom nga mga kasaulogan sa kalendaryo sa Simbahan. Nagpadayag kini nga walay kalag nga dili maabot sa Diosnong Kalooy ug nga ang Dios makahimo sa pag-usab bisan sa labing mapintas nga kaaway sa Iyang Simbahan ngadto sa usa sa labing bantog nga mga apostoles ug santos niini.
Si San Pablo unang makita sa Mga Buhat sa mga Apostoles isip usa ka mapintas nga maglulutos kang Kristo ug sa Iyang Simbahan. Usa siya ka Judio gikan sa banay ni Benjamin, natawo sa Tarso (sa karon nga Turkey), ug nagdako sa Jerusalem. Isip usa ka debotong Judio, gihatagan siya sa Hebreohanong ngalan nga Saulo, sama sa unang hari sa Israel, nga gikan usab sa banay ni Benjamin. Tungod kay lungsoranon siya sa Roma, nagdala usab siya sa Romanhong ngalan nga Pablo, nga mao na lamang ang iyang gigamit human sa iyang pagkakabig, ilabina samtang milambo ang iyang ministeryo taliwala sa mga Hentil sulod sa Imperyo sa Roma.
Human sa iyang pagtagbo sa Nabanhaw nga Kristo sa dalan paingon sa Damasco, nausab si Saulo. Katorse ka sulat sa Bag-ong Tugon ang tradisyonal nga giila nga iya, nga naglangkob sa dakong bahin niadtong balaang mga sinulat. Kining kahibulongang kamatuoran nagpakita sa mas lawom nga sumbanan sa buhat sa Dios: Kasagaran nga usbon sa Dios ang pinakadaotan ngadto sa pinakamaayo.
Ang mapintas nga pagtortyur ug kamatayon sa Anak sa Dios diha sa unod mao ang nahimong paagi sa atong walay kataposang kaluwasan. Sa susamang paagi, si Saulo, nga kaniadto usa sa labing mapintas nga mga maglulutos sa Simbahan, giusab pinaagi sa grasya ngadto sa usa sa labing madasigon nga mga misyonaryo niini, nga nagdala sa ngalan ni Kristo ngadto sa mga Judio ug sa mga Hentil.
Ang pagkakabig ni Pablo wala makapalingkawas kaniya gikan sa hilabihang pag-antos. Gibunalan siya og mga sungkod, gilatigo, gibato ug gibiyaan nga gituohang patay na, makadaghang higayon nga nalunod ang barkong iyang gisakyan, gibilanggo, gibudhian sa bakak nga mga igsoon, ug kanunay nga nameligro tungod sa mga Judio ug sa mga Hentil. Nakaagom siya og kagutom, kauhaw, mga gabii nga walay tulog, katugnaw, ug paglutos. Apan gihangop ni Pablo kining mga pagsulay isip pagpakig-ambit sa mga pag-antos ni Kristo, nga iyang gihalad alang sa Simbahan. Ang iyang mga samad ug mga kalisdanan nahimong timaan nga nagpamatuod sa iyang pagkaapostol, nga nagsaksi sa gahom sa Diosnong Grasya nga naglihok pinaagi sa tawhanong kahuyang.
Ang kinabuhi ni San Pablo nagtudlo kanato og daghang mga leksiyon. Taliwala niini, adunay duha ka kamatuoran nga suod nga nagkalambigit apan managlahi. Una, bisan unsa sa atong kinabuhi nga atong giisip nga “ang pinakadaotan” mahimong tinubdan sa grasya nga makapausab pinaagi sa gahom sa Dios. Dili kay maayo sa ilang kaugalingon ang mga krus nga atong gipas-an; kondili, ang labing hingpit nga pagpadayag sa labing gamhanang gahom sa Dios makita pinaagi sa tawhanong kahuyang.
Ikaduha, bisan human nato itugyan ang atong kinabuhi kang Kristo ug magsugod Siya sa paggamit kanato, dili nato angay paaboton nga mawala ang tanang pag-antos. Ni ang kinabuhi ni San Pablo ni ang kinabuhi ni Jesus Mismo wala magpamatuod niana. Si Pablo, sa pagsundog sa iyang Ginoo, miantos og daghang mga kasakit human sa iyang pagkakabig ug sa panahon sa iyang ministeryo. Apan ang matag kalisdanan nga iyang nasinati wala mosangpot sa pagkawalay paglaom o kapait sa kasingkasing, kondili sa kadaugan ug sa himaya sa Dios. Mahimo usab kining tinuod sa atong kinabuhi kon tugotan nato ang grasya nga mousab sa pinakadaotan ngadto sa pinakamaayo.
Pamalandongi karon kanang bahin sa imong kinabuhi nga labing bug-at pas-anon. Tingali usa kini ka malisod nga relasyon, mga kalisdanan sa panalapi, sakit o kasakit sa lawas, kamingaw, o laing krus. Tan-awa si San Pablo isip usa ka timaan sa paglaom: Ang mga krus nga imong gipas-an mahimong mga suga sa grasya nga puno sa paglaom. Giusab sa Anak sa Dios ang pinakadaotan ngadto sa pinakamaayo diha sa Iyang tawhanong kinabuhi, diha sa kinabuhi ni Saulo sa Tarso, ug mahimo usab Niya kini sa imong kinabuhi.
Labing gamhanang Ginoo, walay bisan unsa nga dili Nimo mahimo nga usbon ug gamiton alang sa Imong himaya. Sama ni San Pablo, nangamuyo ako Kanimo nga kuptan Mo ang akong kinabuhi. Sulod sa akong sala, sa akong pag-antos, ug sa matag krus nga akong gipas-an; patungha ang kaayohan sa paagi nga Ikaw lamang ang makahimo. Hatagi ako og paglaom taliwala sa kalisdanan ug kusog aron mabuntog ang pagkawalay paglaom, nga magmalahutayon hangtod sa kataposan sa pagsundog kang San Pablo. San Pablo, ig-ampo mo kami. Jesus, misalig ako Kanimo.
Ang Pagpaubos Motultol ngadto sa Himaya
Pista sa Paghalad sa Ginoo, Pebrero 2
Sa dihang natapos na ang mga adlaw alang sa ilang pagputli sumala sa balaod ni Moises, gidala ni Maria ug Jose si Jesus ngadto sa Jerusalem aron ihalad siya sa Ginoo, sumala sa nahisulat sa balaod sa Ginoo, “Ang matag lalaki nga unang mogula sa sabakan ipahinungod sa Ginoo,” ug aron ihalad ang sakripisyo nga “usa ka parisan sa tukmo o duha ka piso sa salampati,” sumala sa gimando sa balaod sa Ginoo. Lucas 2:22–24
Ang Paghalad sa Ginoo nagpadayag og duha ka matahom nga kamatuoran nga daw magkasumpaki: ang pagputli sa Bulahang Birhen Maria ug ang pagtubos kang Jesus, ang iyang panganay nga Anak, pinaagi sa ritwal. Ang duha ka buhat nagsunod sa Balaod ni Moises, apan ang matag usa nagpadayag og mas lawom nga misteryo mahitungod kang Kristo ug sa Iyang Inahan, nga naghatag kanato og misteryo nga atong sudlan ug panig-ingnan nga atong sundon.
Una, atong pamalandongan ang pagputli sa Bulahang Birhen Maria. Ang Balaod nag-ingon nga ang usa ka babaye nga nanganak ug lalaki kinahanglang moagi sa ritwal sa pagputli (tan-awa ang Levitico 12). Apan si Maria, kay gipanamkon nga walay sala ug hingpit nga gipanalipdan gikan sa tanang mansa sa sala, wala magkinahanglan ug pagputli. Bisan pa niana, iyang gituman ang Balaod, nga naghatag kanato ug panig-ingnan sa hingpit nga pagpaubos ug pagkamasinugtanon. Kay nasayod siya sa kaputli sa iyang kaugalingong kasingkasing, mahimo unta siyang mosupak, apan wala niya kini buhata, kay mas gipabilhan niya ang pagkamasinugtanon sa balaod sa Dios kay sa pagpamatuod nga wala siyay sala. Gitudloan kita niya nga ang tinuod nga pagkabalaan modawat sa mapainubsanong pagpasakop imbes sa pagpamugos sa kaugalingon. Ang pagpaubos, sa katahom ug pagkabalaan niini, kanunayng modaog batok sa pagkahakog ug pagpataas sa kaugalingon nga dala sa garbo. Nasayod niini ang atong Bulahang Inahan ug iya kining gikinabuhi.
Ang ikaduhang paradokso makita sa paghalad kang Jesus. Gisugo sa Balaod nga ang matag panganay nga anak nga lalaki ihalad ngadto sa Ginoo ug lukaton isip handomanan sa Paskuwa (tan-awa ang Exodo 13; Numeros 3 ug 18). Apan si Jesus mao ang walay kataposang Anak sa Dios, ang tinuod nga Labawng Saserdote ug Kordero nga Walay Mansa nga nagakuha sa mga sala sa kalibotan. Wala Siya magkinahanglan nga lukaton, kay Siya mao ang Dios Mismo. Bisan pa niana, gihalad si Cristo didto sa Templo aron kita usab mahalad uban Kaniya ngadto sa Amahan. Sa Iyang pagpaubos, gihiusa Niya ang Iyang Kaugalingon sa atong tawhanong kinaiya—nga walay sala—aron kita tinuod nga mabalaan alang sa Dios pinaagi Kaniya. Sa makausa pa, ang hiyas midaog, samtang gidapit kita ni Cristo nga moambit sa Iyang pagpaubos.
Ang Paghalad naglarawan usab daan sa ubang mga paagi nga pinaagi niini tubson kita ni Jesus sulod sa Iyang tawhanong kinabuhi. Sa Iyang Bunyag, bisan walay sala, nagpasakop Siya sa usa ka ritwal sa paghinulsol aron kita usab mabalaan pinaagi sa bunyag. Sa Iyang Pag-antos, bisan walay sala, nag-antos Siya alang kanato, nga nagbayad sa atong utang—usa ka utang nga kinahanglan natong mapainubsanong angkonon nga dili nato mabayran sa atong kaugalingon lamang. Sa Iyang Pagkabanhaw, ang Iyang pagpaubos gipurongpurongan sa walay kataposang himaya, nga nag-abli sa dalan aron kita makaambit sa Iyang diosnong kinabuhi—kon magpaubos kita uban Kaniya.
Sama sa atong Bulahang Inahan, gitawag kita sa masinugtanong pagpasakop sa kabubut-on sa Dios, nga nagsalikway sa garbo nga nagtintal kanato sa paghunahuna nga dili na kita angay motuman sa pipila ka mga katungdanan o sakripisyo. Ang tinuod nga pagkabalaan kinabubut-ong modawat sa sakripisyo tungod sa gugma, imbes mangita ug paagi nga malingkawas niini. Bisan ang mga kalisdanan nga dili nato angay maantos mamunga kon antuson uban ni Cristo. Ang tinuod nga pagkabalaan makakita usab sa katahom sa malipayong pagkamasinugtanon sa kabubut-on sa Dios, imbes ipamugos ang atong kaugalingong kabubut-on.
Sama ni Jesus, gitawag kita sa paghalad sa atong kaugalingon sa hingpit ngadto sa Amahan. Samtang gihalad si Jesus sumala sa ritwal didto sa Templo, kinahanglan natong makita ang atong kaugalingon nianang paghalad. Gihalad Siya alang kanato. Pinaagi sa paghiusa sa atong kaugalingon uban Kaniya diha sa Iyang pagpaubos, gitubos kita pinaagi sa Iyang paghalad ngadto sa Amahan. Nahimo kitang mga anak diha sa Anak, nga gidawat sa Amahan nga midawat sa hingpit nga halad ni Cristo. Diha Kaniya, ang atong halad mahimong hingpit, ug makaplagan nato ang atong walay kataposang puloy-anan uban sa Amahan.
Pamalandongi karon ang tagong mga paagi nga pinaagi niini gidapit ka sa Dios sa pagsundog niining mga paradokso. Aduna bay mga bahin sa imong kinabuhi diin mosukol ka sa mapainubsanong pagkamasinugtanon, nga mas pilion nimo ang imong kaugalingong kabubut-on kay sa kabubut-on sa Dios? Aduna bay mga sakripisyo nga gitintal kang likayan, nga nalimot ka nga ang tinuod nga gugma mogakos sa Krus? Ihalad ang imong kaugalingon ngadto sa Amahan uban sa pagkamasinugtanon ni Maria ug sa hingpit nga pagpaubos ni Cristo aron ang imong kinabuhi, sama sa ilaha, mahimong putling halad sa gugma.
Labing mapainubsanong Ginoo, masinugtanon Ka sa kabubut-on sa Amahan sa tanang butang. Gikan sa misteryo sa Imong Pagpakatawo, ngadto sa Imong mapaubsanong pagkatawo sa usa ka langob, sa Imong paghalad ug paglukat sumala sa ritwal didto sa Templo, ug sa Imong Kamatayon isip sakripisyo ug sa Imong Pagkabanhaw, milihok Ka uban sa hingpit nga pagkabalaan, pagpaubos, ug pagkamasinugtanon. Palihog dad-a ako ngadto sa Imong kinabuhi—ngadto sa Imong Paghalad sa Amahan, sa Imong Kamatayon, ug sa Imong Pagkabanhaw. Puyo sa sulod nako, minahal nga Ginoo, aron mabuhi ako diha Kanimo, nga makaambit sa himaya nga buot Nimong ihatag. Jesus, misalig ako Kanimo.
Ang mga Yawi ug Awtoridad ni Pedro
Kapistahan sa Katedra ni San Pedro, Pebrero 22
“Ug busa sultihan ko ikaw, ikaw si Pedro, ug ibabaw niining bato tukoron ko ang akong Simbahan, ug ang mga ganghaan sa dapit sa mga patay dili makabuntog niini. Ihatag ko kanimo ang mga yawi sa Gingharian sa langit. Bisan unsa ang imong gapuson dinhi sa yuta pagagapuson usab sa langit; ug bisan unsa ang imong hubaron dinhi sa yuta pagahubaron usab sa langit.” Mateo 16:18–19
Sa Basilika ni San Pedro sa Roma, adunay relikya sa usa ka lingkoranan nga gituohang gigamit ni San Pedro, ang unang Santo Papa. Ang kapistahan karon nagpasidungog nianang lingkoranan, apan labaw sa tanan, gisaulog niini ang talagsaong awtoridad nga gihatag ni Jesus kang Pedro taliwala sa mga Apostoles. Sa unang Simbahan, ang lingkoranan sa usa ka obispo (cathedra) nagrepresentar sa iyang katungdanan nga adunay awtoridad isip pangunang magtutudlo ug espirituhanong pangulo sa mga magtutuo. Ang kahingpitan niining awtoridad gisaad human maisogong mipahayag si Pedro, “Ikaw mao ang Cristo, ang Anak sa buhing Dios” (Mateo 16:16). Hangtod niadtong higayona, gitawag si Pedro ug “Simon” o “Simon Pedro,” bisan pa nga sa sayo pa gitawag na siya ni Jesus sa matagnaong paagi ug “Cepha” (Juan 1:42), nga nagpasabot ug “bato” sa Aramaiko.
Sa Cesarea sa Filipo, gipamatud-an ni Jesus sa kataposan kining ngalan ug ang misyon niini: “Ikaw si Pedro (Petros sa Grego), ug ibabaw niining bato (petra) tukoron Ko ang Akong Simbahan…” (Mateo 16:18). Sa Gregong teksto, ang Petros gigamit isip maskulinong porma sa petra, nga nagpasabot ug “bato” o usa ka lig-on ug malig-ong patukoranan. Dili naandan nga tawgon si Pedro ug Petra, kay kini usa ka pemininong nombre; ang Petros mao ang tukmang maskulinong katumbas niini. Samtang ang Gregong teksto naggamit sa Petros (maskulino) ug petra (peminino) tungod sa mga lagda sa gramatika, lagmit Aramaiko ang gigamit ni Jesus, diin managsama ang pulong alang sa ngalan ni Pedro ug sa “bato”: Cepha (alang sa iyang ngalan) ug cepha (nga nagpasabot ug bato). Busa, lagmit mao kini ang mga pulong nga gisulti ni Jesus, “Ikaw si Pedro (Cepha), ug ibabaw niining bato (cepha) tukoron Ko ang Akong Simbahan.” Niining pahayag, misaad si Jesus nga himoon si Pedro nga dili matarog nga patukoranan nga sa ibabaw niini ang Iyang Simbahan mobarog nga lig-on batok sa mga pag-atake sa daotan—usa ka saad nga pormal nga natuman human sa Pagkabanhaw, sa dihang gitugyan ni Jesus kining awtoridad ngadto kang Pedro, nga nag-ingon, “Pakan-a ang Akong mga nating karnero… Atimana ang Akong mga karnero… Pakan-a ang Akong mga karnero” (Juan 21:15–17; Pastor Aeternus, Vaticano I).
Sa tradisyon sa Bibliya, ang pag-ilis sa ngalan nagpasabot ug usa ka diosnong misyon o bokasyon. Hinumdomi nga giilisan sa Dios ang ngalan ni Abram ug Abraham ug ang kang Jacob ug Israel. Mahinungdanon usab ang panahon ug dapit niining hitaboa. Nahitabo kini sa hapit na matapos ang dayag nga pagpangalagad ni Jesus, sa dihang nagsugod Siya sa pag-andam sa Iyang mga tinun-an alang sa Iyang Pag-antos, mga kawhaan ug lima ka milya sa amihanan sa Dagat sa Galilea didto sa Cesarea sa Filipo, layo sa Judea ug sa mga awtoridad nga Judio.
Sa panahon ni Jesus, ang Cesarea Filipos nailhan tungod sa paganong pagsimba niini ug sa kalambigitan niini sa Grego-Romanhong mga relihiyosong buhat. Sa sinugdan gitawag kini og Paneas (o Banias), nga ginganlan sunod kang Pan, ang Gregong dios sa kinaiyahan, sa mga magbalantay sa karnero, ug sa pagkamabungahon. Aduna kiniy langob ug natural nga tuboran, nga maoy gigikanan sa Suba sa Jordan, ug diin adunay daghang paganong mga halaran. Ang kilid sa pangpang sa Cesarea Filipos sagad gitawag nga “mga ganghaan sa Hades,” o sa kalibotan sa mga patay. Ang mga pagano nagtuo nga ang tuboran sa langob maoy agianan ngadto sa gingharian sa mga patay.
Bisan tuod wala ipadayag sa Balaang Kasulatan kon nganong gipili ni Jesus kining dapita aron ipahayag nga si Pedro mao ang batong patukoranan sa Iyang Simbahan, makahinapos kita nga gipili Niya kini isip simbolo aron ipakita nga “ang mga ganghaan sa dapit sa mga patay dili makabuntog” sa Iyang Simbahan. Gibag-o ni Jesus kining dapit sa kangitngit ug bakak nga pagsimba ngadto sa usa ka dapit diin Iyang gitugyan kang Pedro ang langitnong awtoridad, nga nagpahayag nga ang Simbahan magpabiling lig-on, dili matarog sa mga pag-atake sa daotan.
Bisan tuod ang Dios nagtugyan sa paggiya sa Iyang katawhan ngadto sa mga tawong huyang ug makasasala, dili gayod nato isipon nga kining tawhanong mga kahuyang mao ang tinuod nga kinaiya sa Simbahan. Sa kinapusoran niini anaa ang saad nga atong gihandom karon: ang pasalig sa Dios sa paggapos ug pagbadbad sa mga butang nga may kalabotan sa pagtuo ug moralidad. Kining saad sa mga Yawi sa Gingharian dili mabulag sa garantiya ni Jesus sa pagbalaan sulod sa Iyang Simbahan, nga matuman ilabina pinaagi sa mga Sakramento. Walay yutan-ong gahom, ni ang mga gahom sa impyerno, nga makapugong sa awtoridad sa pagtudlo sa Simbahan ni Cristo o makapakunhod sa pagkaepektibo sa mga Sakramento. Gihuptan nato kining kamatuorana dili tungod kay gipahayag kini sa mga pangulo sa Simbahan, kondili tungod kay si Jesus Mismo ang nagpahayag niini.
Samtang nagsaulog kita sa Pista sa Katedra ni San Pedro, pamalandongi karon ang talagsaong gasa nga atong nadawat gikan kang Cristo Mismo sa dihang Iyang gitugyan kang Pedro, ug sa matag manununod ni San Pedro, ang langitnong awtoridad. Kining gasaha dili lamang alang sa Obispo sa Roma kondili alang kanatong tanan, nga nagpasalig kanato sa dalan paingon sa Langit. Pagmaya niining gasaha karon ug pag-ampo alang sa Santo Papa, aron magkinabuhi siya nga takos sa dignidad ug awtoridad nga gitugyan kaniya.
San Pedro, gitugyan ni Jesus kanimo ang dakong awtoridad. Bisan tuod huyang ug makasasala ka, gidawat nimo kana nga awtoridad ug gipangulohan ang Simbahan uban sa kaisog ug pagtuo. Palihog iampo ang among Santo Papa, ang imong manununod, aron iyang bantayan kami isip magbalantay uban sa pagpaubos ug gugma. Jesus, ako misalig Kanimo.
Usa sa Napulog Duha
Pista ni San Matias, Apostol, Mayo 14
“Ikaw, Ginoo, nga nahibalo sa mga kasingkasing sa tanan, ipakita kon kinsa niining duha ang Imong gipili aron mopuli niining apostolikong ministeryo nga gibiyaan ni Judas aron moadto sa iyang kaugalingong dapit.” Unya nagripa sila alang sa duha, ug si Matias ang natungnan sa ripa, ug giisip siya nga kauban sa Napulog Usa ka mga Apostoles. Mga Buhat 1:24–26
Si Matias, ang santos nga atong gipasidunggan karon, gitudlo nga Apostol aron mopuli kang Judas Iscariote human ni Judas pagbudhi kang Jesus ug paghikog pinaagi sa pagbitay sa iyang kaugalingon. Lagmit taga-Galilea si Matias ug misunod kang Jesus sukad sa sinugdanan sa Iyang publikong ministeryo. Human sa kamatayon ni Judas, gipangulohan ni Pedro ang mga 120 ka tinun-an sa pagpili kang Matias pinaagi sa pag-ampo ug pagripa, aron ang mga Apostoles mahimong napulog duha pag-usab. Nahitabo kining pagpili sa wala pa ang Pentekostes, busa nadawat ni Matias ang Espiritu Santo kauban sa ubang mga Apostoles, nga nagpamatuod sa Napulog Duha isip pundasyong pundok sa Simbahan.
Ang pagpili kang Matias adunay dakong kamahinungdanon tungod sa duha ka pangunang hinungdan. Una, pinaagi sa pag-ihap kaniya uban sa laing napulog usa ka mga Apostoles, ang pundok nahimong napulog duha pag-usab. Bisan tuod adunay liboan ka mga obispo karon, ang patukoranan nagsugod sa napulog duha. Sa dihang nadawat nila ang Espiritu Santo sa Pentekostes ug gisugdan ang ilang apostolikong mga ministeryo, midaghan ang ilang gidaghanon samtang mikaylap ang Simbahan. Bisan pa niana, nagpabilin ang patukoranan, nga nagsimbolo sa Napulog Duha ka Tribo sa Israel ug naghiusa sa Simbahan sa Bag-ong Tugon uban sa Daang Pakigsaad.
Ikaduha, ang pagpili kang Matias nagtukod og biblikanhong patukoranan alang sa apostolikong pagpuli, usa sa upat ka mga timaan sa Simbahan: “Nagatuo ako sa usa, balaan, katoliko, ug apostoliko nga Simbahan” (Kredo sa Nicea). Pinaagi sa pagpahayag nga ang Simbahan “usa,” gipamatud-an nato nga adunay usa lamang ka Simbahan—“ang usa ka Simbahan ni Cristo” (Vaticano II, Lumen Gentium 8). Bisan tuod dili tanan makita nga mga sakop niining usa ka Simbahan, ang tanan nga nahiusa kang Cristo diha sa kahimtang sa grasya kabahin sa Iyang usa ka Lawas. Bisan pa niana, “Kini nga Simbahan, nga gitukod ug giorganisar sa kalibotan isip usa ka katilingban, nagpadayon sa paglungtad diha sa Simbahang Katolika, nga gidumala sa manununod ni Pedro ug sa mga Obispo nga anaa sa pakighiusa kaniya” (LG 8).
Ang Simbahan “balaan” tungod kay nahiusa siya kang Cristo, ang iyang diosnong Ulo, nga hingpit nga balaan. Isip mga sakop niining Simbahana, gibalaan kita pinaagi sa grasya ni Cristo, sa mga sakramento, ug sa pagpuyo sa Espiritu Santo sulod kanato nga nakapahimo kanato sa pagtubo sa pagkabalaan ug sa pagpakita sa pagkabalaan sa Dios Mismo.
Ang pulong nga “katoliko” sa Kredo gisulat sa gagmayng mga letra tungod kay wala kini magtumong sa piho ngadto sa Simbahang Katolika Romana isip usa ka institusyon kondili ngadto sa mas halapad nga kahulogan sa pulong nga “katoliko,” nga nagpasabot og “unibersal.” Ang usa ka Simbahan unibersal sa iyang kasangkaran ug misyon, nga nag-abiabi sa tanang katawhan. Katungdanan sa mga sakop sa Simbahan ang pagpaambit sa Ebanghelyo ngadto sa matag tawo, nga nagtinguha sa pagdani sa tanan ngadto sa hingpit nga pakighiusa sa usa ka makita nga Lawas ni Cristo.
Sa kataposan, ang Simbahan “apostoliko,” nga ilabinang gisaulog sa Pista ni San Matias karon. Ang matag obispo nga buhi karon, ang matag obispo sa nangagi, ug ang matag obispo nga ordinahan pa hangtod sa kataposan sa panahon nagsubay sa gigikanan sa iyang pagkaobispo ngadto sa Napulog Duha ka mga Apostoles, lakip si Matias, nga nakadawat sa Espiritu Santo sa Pentekostes.
Sumala sa nagkalainlaing tradisyon, ang Apostol Matias nagmisyon sa mga dapit sama sa Capadocia (karon kabahin sa Turkey), sa palibot sa Dagat Caspian (karon kabahin sa Georgia), ug lagmit hangtod sa habagatan sa Sudan ug Etiopia. Gituohan nga namatay siya isip martir, pinaagi sa paglansang sa krus, pagbato, o pagpunggot sa ulo. Bisan wala kita masayod kon kinsa ang mipuli kaniya, makasiguro kita nga dili lamang niya gisangyaw ang Ebanghelyo ug gisaulog ang mga Sakramento, kondili giordinahan usab niya ang uban aron mag-alagad isip mga apostoles sulod sa mga katilingban nga iyang gitabangan sa pagtukod.
Samtang nagpasidungog kita kang San Matias karon, pamalandongi ang walay kataposang kaalam sa Dios sa pagtukod sa Simbahan. Ang Dios wala lamang maghatag kanato og hugpong sa mga lagda nga sundon; gihatagan kita Niya og Simbahan—ang Iyang usa ra ka Simbahan—ug gitugyan Niya ang Iyang awtoridad ngadto sa makasasala nga mga tawo nga naglihok sa Iyang ngalan ug nagpaambit sa Iyang grasya. Pagmaya nga sakop ka sa Simbahang Katolika, diin nagpadayon sa paglungtad ang Simbahan ni Cristo. Iampo dili lamang ang misyon sa Simbahan, kondili usab kadtong gitugyanan sa apostolikanhong mga katungdanan, nga gipasa ngadto kanila gikan sa Napulog Duha ka Apostoles.
San Matias, giisip ka nga usa sa Napulog Duha ug nahimo kang mahinungdanong kaabag sa pagpahimutang sa patukoranan sa Simbahan. Pinaagi sa imong apostolikanhong pangalagad, imong gisangyaw ang Ebanghelyo sa halayo ug sa duol, nga nagdala sa grasya ug kamatuoran ngadto sa mga tawo nga gipadala ka aron alagaran. Palihog iampo ako ug ang tibuok Simbahan, aron kanunay kaming magpabiling usa, balaan, katolika, ug apostolika, aron ang Ebanghelyo padayong ikasangyaw hangtod sa mga kinatumyan sa yuta. San Matias, iampo ako. Jesus, misalig ako Kanimo.
Putli nga Gugma nga Naglihok
Kapistahan sa Pagduaw sa Mahal nga Birhen Maria, Mayo 31
Milakaw si Maria ug midali pagpanaw ngadto sa kabungtoran, sa usa ka lungsod sa Juda, diin misulod siya sa balay ni Zacarias ug mitimbaya kang Elisabet. Sa pagkadungog ni Elisabet sa pagtimbaya ni Maria, milukso ang bata sa iyang sabakan, ug si Elisabet, nga napuno sa Espiritu Santo, misinggit sa makusog nga tingog… Lucas 1:39–42
Ang Mahal nga Inahan nagpakita og hingpit nga gugma sa tibuok niyang kinabuhi. Nahimong posible lamang kini tungod kay siya “puno sa grasya” (Lucas 1:28, RSV-CE). Ang pagka-“puno” nagpasabot nga ang tanan nga gibuhat sa Mahal nga Inahan hingpit nga nagpakita sa gugma sa Dios. Usa siya ka putli nga instrumento sa Iyang gugma, ug pinaagi sa iyang gawasnong pagbuot, kanunay siyang mitambayayong sa grasya sa Dios.
Ang kapistahan karon usa ka matahom nga pahinumdom sa gugma sa Mahal nga Inahan. Bisan siya mismo mabdos, sa iyang pagkahibalo gikan sa Arkanghel nga ang iyang tigulang nang paryente nga si Elisabet nagsabak, miadto siya kaniya “nga nagdali” aron alagaran siya samtang nangandam kini sa pagpanganak kang Juan, nga mahimong mag-uuna sa iyang kaugalingong Anak.
Lisod kaayo ang maong panaw. Mibiyahe si Maria og mga kawaloan ka milya, lagmit nga nagbaktas o nagsakay sa asno, latas sa baku-bako nga kayutaan, nga naladlad sa kainit, ulan ug hangin, sa ihalas nga mga mananap, ug sa mga tulisan. Bisan pa niana, ang gugma ug malipayong pagkamasinugtanon nagdasig sa iyang Putli nga Kasingkasing sa pag-uban kang Elisabet sa katigulangon niini. Gialagaran ni Maria si Elisabet uban sa malumong pag-atiman ug pagpaubos, nga nagtagad sa iyang mga panginahanglan uban sa dili hakog nga gugma nga ang hingpit nga gugma lamang ang makapadasig.
Gawas sa gugma ni Maria, kini nga asoy sa Ebanghelyo nagpadayag og mahinungdanong mga kamatuoran sa teolohiya. Una, pinaagi niining panaw, ang Mahal nga Birhen Maria hustong giila nga “Arka sa Bag-ong Kasabotan.” Ingon nga ang Arka sa Daang Kasabotan nagdala sa Napulo ka Sugo—ang Pulong sa Dios nga gisulat sa bato—ang sabakan ni Maria nagdala sa Bag-ong Kasabotan, ang Buhing Pulong sa Dios nga nahimong unod (cf. Juan 1:14). Pinaagi sa pagdala kang Cristo ngadto sa panimalay ni Elisabet, gituman ni Maria ang tahas sa Arka sa mas labaw ug mas hingpit nga paagi: iyang gidala ang presensya sa Dios dili isip landong o simbolo, kondili diha sa Persona ni Jesus, nga magdala sa kaluwasan ngadto sa tibuok katawhan.
Sa pag-abot sa Mahal nga Inahan uban sa iyang diosnong Anak, milukso sa kalipay si Juan Bautista sulod sa sabakan ni Elisabet. Gihubad ni Santo Tomas de Aquino kini nga higayon isip pagbalaan kang Juan, sa dihang gihinloan siya gikan sa salang panulondon ug gipuno sa grasya. Bisan tuod si Juan wala ipanamkon nga walay sala, sama sa Mahal nga Birhen Maria, nadawat niya ang gasa sa makapabalaan nga grasya samtang didto pa siya sa sabakan sa iyang inahan. Kini nagtuman sa panagna nga gipamulong ni Arkanghel Gabriel ngadto kang Zacarias, ang amahan ni Juan: “Mapuno siya sa Espiritu Santo bisan gikan pa sa sabakan sa iyang inahan…” (Lucas 1:15).
Human masabtan ni Elisabet, pinaagi sa iyang inahanong pagbati ug sa pagdasig sa Espiritu Santo, ang kahulogan sa pag-abot sa Birhen Maria ug mabati ang pagkabalaan sa bata sulod sa iyang sabakan, napuno usab siya sa Espiritu Santo. Niining diosnong higayon, gipahayag ni Elisabet nga ang iyang paryente mao ang “Labing bulahan…sa mga babaye” ug ang “inahan sa akong Ginoo” (Lucas 1:42–43). Lawom ang iyang mga pulong, kay sa iyang pag-ila kang Maria isip “inahan sa akong Ginoo,” giila ni Elisabet ang diosnong kinaiya sa Anak ni Maria, nga miila Kaniya isip iyang Ginoo ug Manluluwas.
Agig tubag sa maong dakong pagdayeg, ang Mahal nga Inahan, diha sa kahupnganan sa grasya, nagpakita sa iyang lawom nga pagpaubos. Imbes nga ipunting ang pagtagad ngadto sa iyang kaugalingon, iyang gibayaw ang iyang kasingkasing ug tingog sa pagdayeg sa Dios, nga nag-awit sa Magnificat. Kining matahom nga awit nagbayaw sa kalooy, gahom, ug pagkamatinumanon sa Dios, samtang nagpadayag usab sa tahas ni Maria isip sulondang tinun-an—usa nga modawat sa mga gasa sa Dios uban sa pagpaubos ug mopunting sa tanang himaya balik ngadto Kaniya. Sa iyang Magnificat, gibayaw ni Maria ang Ginoo, dili ang iyang kaugalingon, nga nagpahinumdom kanato nga ang tinuod nga pagkahalangdon anaa sa mapaubsanon ug malipayong pagpasakop sa kabubut-on sa Dios.
Pamalandongi karon kining matahom ug makapadasig nga pagbisita sa Inahan sa Dios ngadto sa inahan ni Juan Bautista. Ang yano nga dapit ug ang malisod nga mga kahimtang nga naglibot niining pagbisita labi pang nagpasiugda sa pagkabalaan niining mapaubsanong panagtagbo. Uban kang Elisabet, ipahayag ang imong pagtuo sa diosnong bata, nga gidala sa Arka sa Bag-ong Kasabotan. Uban sa Mahal nga Birhen Maria, mapaubsanong ipahayag ang pagkahalangdon sa Dios tungod sa tanan Niyang gibuhat alang kanimo. Pag-ampo nga masundog nimo ang gugma nga mipuno niadtong adlawa, aron ikaw usab mapuno sa Espiritu Santo.
Bulahang Maria ug Santa Elisabet, nagkalipay kamo sa inyong pagsaksi sa misteryo sa kaluwasan nga anam-anam nga natuman atubangan sa inyong mga mata. Napuno sa Espiritu Santo, inyong gipahayag ang inyong pagtuo ug gipakita ang gugma sa Dios ngadto sa usag usa. Palihog iampo ako, aron ako usab mapuno sa Espiritu Santo, nga mapainubsanong magmaya samtang akong ipahayag ang pagkahalangdon sa Dios sa tanang butang. Inahang Maria ug Santa Elisabet, iampo ninyo ako. Jesus, misalig ako Kanimo.
Gikan sa Pagkabaog ngadto sa Pagdayeg
Solemnidad sa Pagkatawo ni San Juan Bautista, Hunyo 24
Sa ikawalong adlaw, miabot sila aron patulion ang bata. Hinganlan unta nila siya og Zacarias sunod sa iyang amahan, apan mitubag ang iyang inahan, “Dili. Juan ang iyang ngalan.” Apan miingon sila kaniya, “Wala may bisan usa sa imong mga paryente nga ingon niana ang ngalan.” Busa misenyas sila sa iyang amahan, nga nangutana kon unsay buot niyang ingalan sa bata. Nangayo siya og sulatanan ug misulat, “Juan ang iyang ngalan,” ug natingala silang tanan. Lucas 1:59–63
Ang Solemnidad sa Pagkatawo ni San Juan Bautista mao ang usa sa tulo lamang ka adlawng natawhan nga gisaulog sa Simbahan pinaagi sa usa ka liturhikanhong kapistahan—ang laing duha mao ang kang Jesus ug sa Bulahang Birhen Maria. Kining talagsaong dungog nagpadayag sa pinasahing tahas ni San Juan sa kasaysayan sa kaluwasan isip Mag-uunang nag-andam sa dalan alang sa Ginoo. Tulo ka lawom nga misteryo nga naglibot sa pagkatawo ni Juan nagdapit kanato sa pagpamalandong.
Una, ang pagmabdos ni Elisabet sa iyang pagkatigulang, human sa daghang tuig nga pagkabaog ug sa dihang lapas na siya sa natural nga panuigon sa pagpanganak, usa ka tinuyong ilhanan sa pagpangilabot sa Dios ug usa ka pagpamatuod sa Iyang gahom ug kalooy. Hinumdomi nga susamang milagro ang nahitabo sa dihang nanamkon si Sara kang Isaac sa iyang pagkatigulang. Sa espirituhanong diwa, si Elisabet naglarawan sa Israel—ug sa tibuok katawhan—nga napiit sa pagkabaog sa sala. Pinaagi sa pagpatungha og kinabuhi gikan sa iyang baog nga sabakan, gipakita sa Dios ang Iyang gahom sa pagpatungha og bag-ong kinabuhi diin mapakyas ang tawhanong paningkamot.
Ikaduha, ang paghatag sa ngalan ni Juan nagpadayag sa unang paglihok sa Dios nga nagdumala sa iyang kinabuhi ug misyon. Sa tradisyon sa Biblia, ang mga ngalan puno sa kahulogan, nga sagad nagpadayag sa pagkatawo ug kapalaran sa usa ka tawo. Ang ngalan nga “Juan,” nga nagkahulogan og “Ang Ginoo maluluy-on,” wala pilia sa iyang mga ginikanan, kondili gipahibalo sa anghel Gabriel sa wala pa siya gipanamkon (itandi sa Lucas 1:13). Sa pag-insistir ni Elisabet ug Zacarias sa ngalan nga gihatag sa Dios, ilang gipakita ang ilang pagkamasinugtanon sa balaang pagpadayag labaw sa tawhanong kostumbre. Ang kalibog sa ilang mga paryente—“Wala man sa inyong mga paryente ang adunay ingon niini nga ngalan”—nagpasiugda kon giunsa niining pagkatawo paglapas sa gipaabot sa mga tawo. Dili si Juan ang mopadayon sa ngalan o kabilin sa iyang amahan; gilain siya sa hingpit alang sa misyon sa pag-andam sa dalan alang sa Mesiyas. Niini, makita nato ang usa ka leksiyon alang sa matag Kristohanon: Ang atong tinuod nga pagkatawo ug misyon wala maggamot sa yutan-ong kaliwat o tawhanong tradisyon kondili gihatag kanato pinaagi sa gawasnon ug maluluy-ong pagtawag sa Dios.
Sa kataposan, ang pagbalik sa katakos ni Zacarias sa pagsulti human sa mga bulan sa kahilom nga gipahamtang sa Dios nagsilbing gamhanang ilhanan sa kadaogan sa pagtuo batok sa pagduhaduha. Nahimong amang si Zacarias tungod sa iyang unang pagkadili-matinud-anon sa gipahibalo sa anghel (itandi sa Lucas 1:20). Sa panahon sa pagmabdos ni Elisabet, nagpuyo siya sa kahilom—usa ka kahilom nga lagmit napuno sa pagpamalandong, paghinulsol, ug mas lawom nga pagsalig. Sa diha lamang nga iyang gipamatud-an ang sugo sa Dios pinaagi sa pagsulat, “Juan ang iyang ngalan,” nabadbaran ang iyang dila. Ang una niyang gibuhat sa dihang nakasulti siya pag-usab mao ang pagdayeg sa Dios, nga nagpadayag nga ang iyang kasingkasing naputli ug nabag-o. Ang pagkabadbar sa dila ni Zacarias naghulagway nang daan sa matagnaong tingog sa iyang anak nga si Juan, nga mosinggit sa kamingawan, nga nagtawag sa Israel ngadto sa paghinulsol. Sa espirituhanong diwa, nagpahinumdom usab kini kanato nga ang tinuod nga pagdayeg sa Dios nagagikan sa mga kasingkasing nga nahimong mapainubsanon ug masinugtanon sa Iyang kabubut-on.
Samtang atong gisaulog ang Solemnidad sa Pagkatawo ni San Juan Bautista, pamalandongi karon dili lamang ang pinasahing tahas ni Juan sa kasaysayan sa kaluwasan kondili usab kon sa unsang paagi gusto sa Dios nga molihok sa atong kaugalingong kinabuhi. Kon makasinati ka og mga higayon sa pagkabaog o kauga sa imong pagtuo, kuhaa ang paglaom gikan sa milagrosong pagkatawo ni Juan: Ang Dios makapatungha og bag-ong kinabuhi bisan gikan sa daw walay kinabuhi. Ingon nga ang ngalan ni Juan nagpadayag sa pagkamaluluy-on sa Dios, gitawag ka usab sa pagsalig sa Iyang kalooy nga naglihok sulod kanimo. Ug ingon nga nakakat-on si Zacarias sa pagkamasinugtanon ug mas lawom nga pagtuo pinaagi sa iyang hilom nga pag-antos, pag-ampo nga imong madawat sa kinasingkasing ang bisan unsang tinagong mga pagsulay nga imong giantos, nga tugotan kining moputli sa imong kasingkasing ug moandam kanimo sa pagmantala sa pagkamaayo sa Dios uban sa nabag-ong kalipay.
Ginoo sa Kaalam ug Gugma, ang Imong laraw alang sa among kaluwasan hingpit ug labaw kaayo sa among pagsabot. Samtang ang Imong Simbahan nagsaulog sa pagkatawo ni San Juan Bautista, hatagi ako og nabag-ong pagpabili sa iyang kinabuhi ug misyon. Hinaot nga iyang andamon ang akong kasingkasing alang Kanimo, sama sa iyang pag-andam alang sa Imong pag-abot, aron ako, sama sa iyang amahan nga si Zacarias, makaawit sa Imong mga pagdayeg uban sa dila nga nabadbaran. Jesus, misalig ako Kanimo.
Ang Simbahan Magmadaogon
Solemnidad nila San Pedro ug San Pablo, Hunyo 29
“Bulahan ka, Simon nga anak ni Jonas. Kay dili unod ug dugo ang nagpadayag niini kanimo, kondili ang Akong Amahan sa langit. Ug busa sultihan Ko ikaw, ikaw si Pedro, ug ibabaw niining bato Akong tukoron ang Akong Simbahan, ug ang mga ganghaan sa kalibotan sa mga patay dili makabuntog niini. Ihatag Ko kanimo ang mga yawi sa Gingharian sa langit. Bisan unsa ang imong higotan dinhi sa yuta higotan usab sa langit; ug bisan unsa ang imong badbaron dinhi sa yuta badbaron usab sa langit.” Mateo 16:17–19
Bisan tuod ang Simbahan mag-antos sa daghang paagi, sa kataposan mabuntog Niya ang tanang butang. Samtang atong gisaulog ang Solemnidad nila San Pedro ug San Pablo, gipahinumdoman kita niining kamatuoran pinaagi sa pagpamalandong sa ilang kinabuhi isip duha sa labing dagkong haligi sa Simbahan. Walay mga pagkabilanggo, mga paglutos, ni daw mga kapildihan nga nakapugong kanila sa pagtuman sa misyon nga gihatag kanila sa Dios. Sa samang paagi, ang Simbahan dili gayod mabuntog, kay nagpabilin Siya ubos sa pagpanalipod sa balaang probidensiya.
Ang Simbahan magmadaogon tungod sa usa ka yanong hinungdan: Si Jesus mismo ang miingon niini. Iyang gitukod ang Simbahan ibabaw sa Napulog Duha ka Apostoles, nga naghatag kang Pedro og pinasahi ug kinalabwang awtoridad: “Ihatag Ko kanimo ang mga yawi sa Gingharian sa langit. Bisan unsa ang imong higotan dinhi sa yuta higotan usab sa langit; ug bisan unsa ang imong badbaron dinhi sa yuta badbaron usab sa langit.” Bisan tuod Simon ang ngalan nga gihatag kang Pedro, giilisan kini ni Jesus og Pedro—Petros sa Grego ug Cephas sa Aramaiko. Ang duha ka pulong mahimong gamiton isip ngalan sa lalaki apan nagkahulogan usab og “bato.” Busa, si Pedro, ug ang mga Apostoles nga nahiusa kaniya, nahimong bato ug dili matarog nga patukoranan diin gitukod ang Simbahan.
Sa paghatag kang Pedro sa “mga yawe sa Gingharian sa langit,” gihatagan siya ni Jesus og talagsaong katungod sa pagtudlo, pagdumala, ug pagbalaan uban sa diosnong awtoridad. Kini nga awtoridad wala matapos kang Pedro; gipasa kini ngadto sa iyang mga manununod pinaagi sa katungdanan sa obispo. Sanglit namatay si Pedro sa Roma, ang Roma nagpabiling lingkoranan sa pagdumala sa Simbahan nga gitukod sa Dios.
Samtang si Pedro naghatag sa Simbahan sa gikinahanglang kalig-on ug katin-aw isip dili matarog nga batong patukoranan, si Pablo nagpakita sa misyonerong tahas sa Simbahan sa pagdala sa Ebanghelyo ngadto sa kinatumyan sa yuta. Kini makita ilabina sa ikaduhang pagbasa karon, diin si Pablo, nga nag-atubang sa kataposan sa iyang kinabuhi dinhi sa yuta, nagpahayag nga siya “nakigbisog pag-ayo,” “nakatapos sa lumba,” ug “nagtipig sa pagtuo.” Ang iyang kinabuhi gibubo ingon nga halad nga ilimnon alang kang Kristo, nga walay kakapoy nga naghago aron mailhan ang Ebanghelyo sa tanang nasod. Samtang si Pedro nagsiguro sa panaghiusa sa Simbahan ug sa iyang pagkamatinud-anon sa diosnong kamatuoran, si Pablo naglangkob sa iyang kadasig sa pagpakaylap nianang kamatuorana ngadto sa matag suok sa kalibotan, nga nagtawag sa tanang tawo ngadto sa pakighiusa kang Kristo ug sa Iyang Simbahan.
Si Pedro ug si Pablo nagpabiling buhi ug aktibo sa espirituhanong paagi karon pinaagi sa walay pagkaputol nga tradisyon nga gitukod sa Dios pinaagi kanila. Kasagaran sa Adlaw sa Kabatan-onan sa Tibuok Kalibotan, kon anaa ang Santo Papa, ang mga batan-on dungan nga mosangyaw, “Ikaw si Pedro!” Kini usa ka matahom nga pagpahayag sa ilang pagtuo niining sukaranang kamatuoran nga gitukod ni Kristo. Bisan tuod ang matag papa usa ka makasasala sama sa ubang katawhan, ang pagtuo naggiya kanato sa pagtan-aw lapas sa tawhanong kahuyang aron makita ang manununod ni San Pedro, ang lig-ong bato nga gitugyanan ni Kristo sa mga yawe sa Gingharian sa Langit. Busa, ang misyon ni Pedro nagpabiling buhi karon, dili lamang diha sa persona sa Santo Papa, kondili diha usab sa atong pagtuo sa iyang awtoridad nga gihatag sa Dios.
Si San Pablo nagpabiling buhi karon pinaagi sa padayong pagtuman sa misyon nga gihatag sa Dios kaniya. Ang iyang nagdilaab nga kadasig sa pagsangyaw sa Ebanghelyo nagpadayon sa matag misyonerong paningkamot, matag buhat sa pag-ebanghelyo, ug matag paningkamot sa pagpakaylap sa Maayong Balita ngadto sa kinatumyan sa yuta. Ang iyang espiritu anaa ilabina niadtong maisogong nagsangyaw sa Pulong, nagtudlo og katekismo sa mga batan-on, nanalipod sa pagtuo, ug walay kakapoy nga naghago alang sa kaluwasan sa mga kalag. Ingon nga si Pedro nagsiguro sa panaghiusa ug pagkamatinud-anon, si Pablo nagdasig sa paglihok ug sa pagkab-ot sa uban, aron ang Simbahan makapalapad sa Gingharian ni Kristo ngadto sa matag yuta ug kasingkasing.
Pamalandongi karon kining mga haligi sa Simbahan ug ilha ang buhing pagpamatuod nga ilang gihatag ug padayon nga gihatag. Bag-oha ang imong pagtuo kang Pedro, nga buhi diha sa Santo Papa, ug ipahayag nga siya mao ang batong patukoranan. Tan-awa si Pablo nga naglihok pinaagi sa pag-ila sa misyonerong kalihokan sa Simbahan, nga gipahigayon sa dili maihap nga mga kalag uban sa kadasig ug kaisog. Tugoti ang ilang pagpamatuod nga makapadasig diha kanimo og mas lawom nga gugma alang sa Simbahan, ug itugyan pag-usab ang imong kaugalingon sa misyon nga gisalig kanimo: ang pagpabiling lig-ong nakagamot sa kamatuoran ug ang pagdala nianang kamatuorana ngadto sa kalibotan uban sa kaisog ug gugma.
Mga Santos Pedro ug Pablo, gitawag kamo sa Dios sa gamhanan ug talagsaong mga paagi, nga naghimo kaninyong mga haligi sa Simbahan. Palihog iampo kami, ug ang tibuok Simbahan, aron among mapadayon ang misyon nga gisalig ni Kristo kaninyo. Sa pinasahi nga paagi, akong gitugyan ang akong kaugalingon nianang misyona ug nag-ampo ako nga magpabilin akong matinud-anon niini pinaagi sa pagsundog sa inyong panig-ingnan. Mga Santos Pedro ug Pablo, iampo kami. Jesus, misalig ako Kanimo.
Pagtuo nga Natawo sa Panagtagbo
Kapistahan ni San Tomas nga Apostol, Hulyo 3
Si Tomas, nga gitawag og Didimo, usa sa Napulog Duha, wala uban kanila sa pag-abot ni Jesus. Busa miingon kaniya ang ubang mga tinun-an, “Nakita namo ang Ginoo.” Apan si Tomas miingon kanila, “Gawas kon makita ko ang mga marka sa mga lansang sa iyang mga kamot ug ikabutang ko ang akong tudlo sa mga marka sa mga lansang ug ang akong kamot sa iyang kilid, dili ako motuo.” Juan 20:24–25
Bisan tuod si San Tomas labing nailhan tungod sa iyang pagduhaduha sa Pagkabanhaw ni Jesus, gigamit siya sa Dios sa mahimayaong mga paagi. Tungod kay ang Dios makagagahom sa tanan, bisan ang pagduhaduha ni Tomas nahimong tinubdan sa grasya alang sa Simbahan ug sumbanan sa tinuod nga pagtuo ug pagkakabig. Diha kang Tomas, makita nato ang panaw gikan sa pagduhaduha ngadto sa pagtuo, gikan sa pagkawala ngadto sa pagpahayag sa pagtuo, gikan sa kahadlok ngadto sa kalinaw—usa ka pagdapit alang sa matag usa kanato sa paghimo sa samang panaw.
Si San Tomas, nga gitawag og Didimo—nga nagkahulogang “Kaluha”—wala didto sa unang higayon nga nagpakita ang nabanhaw nga Kristo ngadto sa nagkatigom nga mga Apostoles. Ang iyang pagkawala dili sulagma lamang kondili kabahin sa plano sa pag-atiman sa Dios. Sa dihang ang ubang mga tinun-an nagpamatuod, “Nakita namo ang Ginoo,” nalisdan si Tomas sa pagtuo. Ang iyang pagkawala nagsimbolo sa epekto sa pagbulag sa kaugalingon gikan sa Simbahan o gikan sa aktibong kinabuhi sa pag-ampo, nga mahimong magbilin kanatong daling madaog sa pagduhaduha ug pagkadili-matinoohon. Ang iyang kasingkasing nangayo og pamatuod nga mahikap: “Gawas kon makita ko ang mga marka sa mga lansang… dili ako motuo.” Niini, gipadayag ni Tomas ang usa ka pagtuaw nga milanog sa matag tawhanong kasingkasing: nangandoy kita og kasigurohan, apan nalisdan kita sa pagsalig kon wala ang pamatuod nga atong gipangayo.
Usa ka semana sa ulahi—sa adlaw nga karon gisaulog isip Domingo sa Diosnong Kalooy—si Jesus misulod pag-usab sa lawak nga gitrangkahan ug mibarog taliwala nila, nga nagpadan-ag sa kalinaw: “Ang kalinaw maanaa kaninyo.” Ang Iyang unang mga pulong gitumong dili ngadto sa tibuok pundok, kondili kang Tomas, nga nagtagad sa iyang nasamdan nga pagtuo uban sa malumong gugma: “Ibutang dinhi ang imong tudlo ug tan-awa ang akong mga kamot… iduol ang imong kamot ug ibutang kini sa akong kilid.” Wala pakaulawi ni Jesus si Tomas; gidapit Niya siya. Gidapit Niya siya sa paghikap sa mismong mga samad nga mibuntog sa kamatayon, sa pagsulod sa misteryo sa Diosnong Kalooy dili lamang pinaagi sa salabutan, kondili sa lawas ug espiritu usab.
Human makaatubang sa Buhi nga Kristo, nausab si Tomas. Niadtong mahinungdanong higayon, iyang giampo ang usa sa labing halangdong mga pagpahayag sa pagtuo sa tibuok Kasulatan: “Ginoo ko ug Dios ko!” Uban sa lawom nga katin-aw, iyang gipahayag ang pagka-Dios ni Kristo. Ang nagduhaduha nga tinun-an nahimong matinoohong Apostol, nga sa ulahi ipadala aron magpamatuod ngadto sa kinatumyan sa yuta.
Ang panaw ni Tomas nagdapit kanato sa pagpamalandong sa atong kaugalingong panaw. Sama kang Tomas, usahay wala kita diha sa mga higayon sa pagpakigtagbo sa Ginoong nabanhaw. Ang dili pag-ampo matag adlaw, dili matinumanong pagtambong sa Misa, dili pagkumpisal sa atong mga sala, ug dili pag-amuma sa atong mga kalag pinaagi sa espirituhanong pagbasa, adorasyon, mga retiro, o mga misyon sa parokya mahimong mopahilayo kanato kang Kristo ug makapaluya sa atong pagtuo. Ang dili pagpahimulos niining mga paagi sa pagdawat sa grasya mahimong moabli sa pultahan ngadto sa espirituhanong pagduhaduha ug kaluya.
Kon pamilyar kanimo kining mga pakigbisog, pagmalig-on pinaagi sa panig-ingnan ni San Tomas. Kon naluya ang imong pagtuo—ilabina kon nakasinati ka og grabeng mga pagduhaduha—o kon ang kalibotanong mga kabalaka nakapahilayo kanimo gikan sa kinabuhi sa grasya, himoa nga imong kaugalingong pag-ampo ang pag-ampo ni Tomas: “Ginoo ko ug Dios ko!” Gipahayag niya ang iyang pagtuo sa iyang nakita, aron kita makapahayag sa pagtuo kang Kristo nga wala pa nato makita. Kanang yano ug mubo nga pag-ampo, nga giampo uban sa kasigurohan sa pagtuo ug kinasingkasing nga kainit, makapasilaob og mas dakong pagtuo ug makahatag kanato sa katin-aw nga atong gikinahanglan.
Pamalandongi karon ang pagkawala ni Tomas sa unang pagpakita ni Jesus human sa Iyang Pagkabanhaw sa Domingo sa Pasko sa Pagkabanhaw. Paningkamoti nga mabati ang iyang kasagmuyo ug pagduhaduha. Gidala ni Tomas kadtong mga pagbati sulod sa usa ka tibuok semana hangtod nga nagpakita pag-usab si Jesus. Ilha ang imong kaugalingon diha kaniya pinaagi sa paghinumdom sa mga higayon nga mibati ka usab sa ingon. Unya ipadayon ang imong pagpamalandong ngadto sa higayon, usa ka semana sa ulahi, sa dihang didto na si Tomas sa pagpakita ni Jesus kanila. Uban kaniya, paminawa si Jesus nga nagdapit kanimo sa paghikap sa Iyang mga samad. Ipahayag uban kang Tomas, “Ginoo ko ug Dios ko!” Balika kana nga pag-ampo ug paningkamoti nga mabati ang bag-ong nakaplagang mainitong pagtuo ni Tomas. Mao kana ang pagtuo nga gitinguha sa atong Ginoo gikan kanatong tanan nga wala makakita pinaagi sa atong mga mata apan nakaila Kaniya diha sa atong espiritu.
Ginoo ko ug Dios ko! Tinuod nga nagtuo ako Kanimo ug gipahayag ko kana nga pagtuo sa tibuok kong kasingkasing. Sa dihang makigbisog ako sa akong pagtuo, sa dihang maluya ako, o sa dihang malinga ako gikan sa akong kinabuhi sa pag-ampo ug debosyon, palihog pahinumdumi ako kang San Tomas. Ibutang kanunay sa akong mga ngabil ang iyang mga pulong aron padayon akong makatuaw uban kaniya, “Ginoo ko ug Dios ko!” San Tomas, iampo mo kami. Jesus, nagsalig ako Kanimo.
Usa ka Panig-ingnan sa Balaang Gugma ug Tinguha
Pista ni Santa Maria Magdalena, Hulyo 22
Sa unang adlaw sa semana, sayo sa kabuntagon samtang ngitngit pa, miadto si Maria Magdalena sa lubnganan ug nakita niya nga gikuha na ang bato gikan sa lubnganan. Busa midagan siya ug miadto kang Simon Pedro ug sa laing tinun-an nga gihigugma ni Jesus, ug miingon kanila, “Gikuha nila ang Ginoo gikan sa lubnganan, ug wala kami mahibalo kon asa nila Siya gibutang.” John 20:1–2
Sa unang pagtagbo ni Jesus kang Maria Magdalena, gisakit siya sa pito ka demonyo. Daghang mga Amahan sa Simbahan naghubad niining gidaghanon ingong simbolo sa hingpit nga paggahom sa mga daotang espiritu. Bisan tuod ang ulahing mga tradisyon nag-ila kang Maria Magdalena ingong ang mahinulsolong babayeng nagbaligya sa iyang dungog o ang babayeng nasakpan nga nanapaw, ang mga Ebanghelyo mismo wala dayag mag-ingon nga siya mao kadtong babayhana. Ang sigurado mao nga grabe siyang gisakit sa mga demonyo (cf. Luke 8:2).
Ang pagkahulog sa ingon nga espirituhanong pagkaulipon nagpasabot nga lagmit ang maong kinabuhi gimarkahan sa grabeng sala. Apan, ang pagsanib sa demonyo dili kanunay direktang resulta sa salang mortal; usahay, mahimong tugotan sa Dios ang ingon nga kasakit tungod sa mga katarongan nga nahibaloan lamang sa Iyang probidensiya, nga nagtugot nga motungha gikan niini ang mas dakong kaayohan. Bisan unsa pa ang hinungdan sa kanhing kasakit ni Maria Magdalena, tin-aw nga ang Dios, sa Iyang walay kinutobang kalooy, nag-usab kaniya ngadto sa usa ka masanagong panig-ingnan sa balaang gugma ug tinguha. Gikan sa iyang lawom nga pagkaayo midagayday ang usa ka talagsaong debosyon kang Kristo.
Matahom nga gihulagway sa Ebanghelyo karon ang pagbati, tinguha, kasubo, ug gugma nga nagdagayday gikan sa kasingkasing ni Maria. Usa siya sa pipila ka matinumanong mga tinun-an nga nagpabilin uban kang Jesus sa panahon sa Iyang Pasyon ug kamatayon. Mibarog siya tupad sa Krus uban sa inahan ni Jesus, kang Apostol Juan, ug sa pipila pa ka balaang mga babaye. Ang iyang kalig-on ug debosyon lagmit naggikan sa iyang kinasingkasing nga pagpasalamat kang Jesus tungod sa pagluwas kaniya gikan sa pagsakit sa demonyo. Ang kagawasan nga iyang nasinati pinaagi Kaniya nagpasilaob diha kaniya og dili matarog nga pagtuo, nga nag-ila Kaniya ingong Mesiyas ug Anak sa Dios.
Sa buntag sa Domingo sa Pasko sa Pagkabanhaw, sa wala pa mosubang ang adlaw, miadto si Maria sa lubnganan aron dihogan ang lawas ni Jesus. Kay namatay man si Jesus sa wala madugay sa dili pa magsugod ang Adlawng Igpapahulay—gikan sa pagsalop sa adlaw sa Biyernes hangtod sa pagsalop sa adlaw sa Sabado—wala makahimo si Maria ug ang ubang mga babaye sa pagdihog sa Iyang sagradong Lawas sa hustong paagi. Mahanduraw nato nga sukad sa pagsugod sa Adlawng Igpapahulay, ang iyang kasingkasing natumong sa usa ka tinguha: ang pagbalik sa lubnganan ug pagbuhat niining kataposang buhat sa gugma. Ang iyang debosyon dili makahulat. Ang gugma nagtukmod kaniya sa paglihok sa diha-diha nga gitugotan na kini, ug sa pagbuhat niini, siya ang unang nakakita sa walay sulod nga lubnganan—ug wala madugay human niana, sa Ginoong Nabanhaw.
Makita usab nato ang balaang gugma ug tinguha ni Maria sa iyang determinasyon nga magpabilin sa walay sulod nga lubnganan. Human makita nga naligid na palayo ang bato, midagan siya aron sultihan ang mga Apostoles, ug unya mibalik uban kang Pedro ug Juan. Apan human sila mobiya, nagpabilin si Maria. Nagpabilin siya nga naghilak, nahigugma, ug nangandoy. Napuno gayod siya sa tinguha alang sa iyang Ginoo nga, sa dihang nakita niya ang duha ka anghel nga naglingkod sulod sa lubnganan, wala siya makurat ni mahingangha—bisan pa sa dihang misulti sila kaniya: “Babaye, nganong naghilak ka?” Si Jesus lamang ang sulod sa iyang hunahuna: “Gikuha nila ang akong Ginoo, ug wala ako mahibalo kon asa nila Siya gibutang.”
Bisan sa dihang nagpakita si Jesus Mismo, nga ang Iyang pagkaila natabonan pa sa iyang mga mata, ang Iyang lawas lamang gihapon ang gipangita ni Maria. Apan ang Iyang tingog—malumo, pamilyar, ug dili gayod masaypan—mao ang midulot latas sa tabon ug miabli sa mga mata sa iyang pagtuo: “Maria!” Mitubag siya pinaagi niadtong matahom ug personal nga singgit sa pag-ila, “Rabbouni!”
Pamalandongi karon ang nabag-ong kalag ni Santa Maria Magdalena. Gikan sa pag-antos tungod sa yawa, nahimo siyang adunay kasingkasing nga nag-awas sa balaang gugma ug pangandoy alang sa atong Ginoo. Usa siya ka sulondan alang sa matag usa kanato. Kinahanglan natong tugotan nga mapuno kita sa samang pagpasalamat alang sa Iyang grasya ug pagpasig-uli, ugmaron ang samang dili matarog nga debosyon, ug magdilaab sa samang pangandoy nga makaplagan Siya. Kon ang atong mga kasingkasing mahisama sa kang Maria, madungog usab nato ang Ginoo nga motawag kanato sa atong ngalan. Pagmapasalamaton. Pangandoya Siya. Paminawa ang Iyang tingog. Ug sama kang Maria, imong makaplagan nga nagbarog na diay Siya sa imong atubangan.
Rabbouni! Uban kang Santa Maria Magdalena, nagpasalamat ako Kanimo sa tibuok kong kasingkasing alang sa kagawasan nga maluluy-on Mong gihatag kanako. Gipasaylo Mo ang akong mga sala, gipahiuli ako sa grasya, ug gipanalipdan ako gikan sa mga lit-ag sa kaaway. Uban kang Maria, nag-ampo ako nga ang akong mga pagbati ug matag lihok sa akong kalag mapuno sa gugma Kanimo, nga magtukmod kanako sa pagpangita Kanimo sa tibuok kong pagkatawo. Litoka ang akong ngalan, O Ginoo, tawga ako uban sa gugma, ug ablihi ang akong mga mata aron makita Ka nga anaa kanunay sa akong atubangan. Jesus, nagsalig ako Kanimo.
Pag-inom sa Kalis ni Cristo
Kapistahan ni San Santiago, Apostol, Hulyo 25
Ang inahan sa mga anak ni Zebedeo miduol kang Jesus uban sa iyang mga anak ug miyukbo sa pagtahod kaniya, kay may buot siyang pangayoon kaniya. Miingon siya kaniya, “Unsay imong gitinguha?” Mitubag siya kaniya, “Isugo nga kining duha ko ka anak molingkod, ang usa sa imong tuo ug ang usa sa imong wala, sa imong Gingharian.” Si Jesus mitubag, “Wala kamo masayod sa inyong gipangayo. Makainom ba kamo sa kalis nga akong imnon?” Miingon sila kaniya, “Makahimo kami.” Mateo 20:20–22
Taliwala sa Napulog Duha ka Apostoles, duha ang ginganlag Santiago: si Santiago Mayor, anak ni Zebedeo, ug si Santiago Menor, anak ni Alfeo. Si Santiago Mayor, nga atong gipasidunggan karon, lagmit gitawag nga “mayor” tungod sa iyang pagkalabaw sa asoy sa Ebanghelyo. Igsoon siya ni San Juan nga Ebanghelista, ug sumala sa tradisyon, ang ilang inahan mao si Salome, nga posibleng igsoon sa Mahal nga Birhen Maria—busa mga ig-agaw ni Jesus si Santiago ug Juan.
Sa Ebanghelyo karon, gipahayag sa inahan ni Santiago ug Juan ang iyang kinaiyanhong pagmahal ug ambisyon alang sa iyang mga anak pinaagi sa pagduol kang Jesus uban sa usa ka maisogong pangamuyo: nga makalingkod unta sila, ang usa sa Iyang tuo ug ang usa sa Iyang wala, sa Iyang Gingharian. Bisan pa nga ang iyang pangamuyo nagpadayag sa iyang pagtuo kang Jesus ug gugma alang sa iyang mga anak, gipakita usab niini ang iyang sayop nga pagsabot sa kinaiya sa pagkahari ni Cristo. Ang mga magmamando sa kalibotan mahimong maghari uban sa gahom, dungog, ug kabantog, apan ang Gingharian sa Dios wala gitukod ibabaw sa kalibotanong himaya; gitukod kini ibabaw sa mapaubsanon ug matinugyanong gugma.
Mitubag si Jesus uban sa usa ka malumo apan matuhopong pangutana: “Makainom ba kamo sa kalis nga Akong imnon?” Ang “kalis” nagtumong sa Iyang pag-antos—Iyang Pasyon ug Kamatayon. Dili kini puno sa kaharuhay o dungog, kondili sa kaulawan ug sakripisyo. Si Santiago ug Juan mitubag sa yano apan masaligon nga paagi: “Makahimo kami.” Ang ilang tubag, bisan tuod lagmit gihatag nga wala pay hingpit nga pagsabot, nagpadayag sa usa ka aligato sa bayanihong gugma ug pagkamaunongon nga, sa paglabay sa panahon, sulayan ug matuman.
Gipamatud-an ni Jesus, “Moinom gayod kamo sa Akong kalis.” Si Santiago mahimong unang Apostol nga mag-antos sa pagkamartir, sumala sa nasulat sa Mga Buhat 12:2, sa dihang gipunggotan siya sa ulo pinaagi sa espada ubos sa pagmando ni Herodes Agripa. Gitinguha ni Herodes nga atakehon ang bag-o pang nagtubo nga Simbahan ug pahimut-an ang mga Judio nga misupak kang Jesus ug sa Iyang mga sumusunod.
Tinuod nga miambit si Santiago sa Pasyon ni Cristo, nga naghalad sa iyang kinabuhi diha sa panaghiusa sa iyang Magtutudlo. Ang iyang pagkamartir gisundan sa pagdakop kang Pedro, nga gituyo usab aron pahimut-an kadtong naglutos sa Simbahan. Apan samtang milagrosong gipagawas si Pedro sa usa ka anghel, wala mahitabo kini kang Santiago. Ngano man?
Sama kang Santiago ug Pedro, ang matag usa kanato adunay talagsaong misyon sa kinabuhi. Ang uban, sama kang Pedro, gibayaw ngadto sa pagkalabaw ug pagpangulo. Ang uban, sama kang Santiago, gitawag ngadto sa mas tinago ug mas bug-os nga sakripisyo. Ang duha ka bokasyon bililhon sa mga mata sa Dios. Ang sayong pagkamartir ni Santiago dili usa ka kapakyasan kondili usa ka katumanan—usa ka pagpamatuod sa himaya sa pag-inom pag-ayo gikan sa kalis ni Cristo.
Samtang atong gipasidunggan si Santiago, pamalandongi karon ang iyang kadasig, pagtuo, ug tinguha nga mahimong aktibong sakop sa Gingharian ni Cristo. Bisan pa nga sayop ang iyang pagsabot sa sinugdan kon unsay gikinahanglan niini, nagpabilin siyang matinumanon hangtod sa kataposan. Pamalandongi ang imong kaugalingong tinguha alang sa katungdanan o pag-ila. Nagtinguha ka ba og dungog taliwala sa uban, sa Simbahan man o sa katilingban? Kon mao, dangop kang Santiago, nga sa kataposan midawat sa tinuod nga misyon sa pagkadisipulo. Kita usab kinahanglan moinom sa kalis ni Cristo sa gugma nga walay pagkamakakaugalingon ug andam mosakripisyo, nga kinabubut-ong maghalad sa atong kinabuhi sa dili maihap nga mga paagi. Paningkamoti nga dawaton ang bisan unsang misyon nga gitugyan sa Dios kanimo. Kon ablihan Niya ang pultahan ngadto sa pagpangulo ug pagkalabaw, sulod niini nga mapaubsanon. Kon dad-on ka Niya agi sa pultahan sa sakripisyo ug balaang pag-antos, ayaw pagduhaduha. Ang Dios adunay talagsaon ug mahimayaong misyon alang sa matag usa kanato—lahi sa usag usa, apan managsama ka mahimayaon kon dawaton uban sa gugma ug pagkamatinumanon.
Akong Ginoo nga nagsakripisyo, gawasnon ug hingpit Mong gihalad ang Imong kinabuhi sa Krus ug gidapit Mo ako sa pagsunod sa Imong mga tunob. Si Santiago mitubag uban sa kaisog, nga miinom sa kalis nga Imong gihatag kaniya, bisan hangtod sa pag-ula sa iyang dugo. Ipadayag kanako, Ginoo, ang misyon nga Imong gitugyan sa akong kinabuhi, ug hatagi ako sa kusog sa pagdawat niini sa tibuok kong kasingkasing. Hinaot nga ako, sama kang Santiago, makaambit sa himaya sa Imong Gingharian pinaagi sa kinabuhi sa matinumanong gugma ug sakripisyo. Jesus, nagsalig ako Kanimo.
Mga Higala sa Atong Ginoo
Handumanan nila Santa Marta, Santa Maria ug San Lazaro, Hulyo 29
Daghan sa mga Judio ang miadto kang Marta ug Maria aron paghupay kanila tungod sa ilang igsoon [nga si Lazaro, nga namatay]. Sa pagkadungog ni Marta nga nagpaingon si Jesus, migawas siya aron pagsugat kaniya; apan si Maria nagpabiling naglingkod sa balay. Juan 11:19–20
Ang Ebanghelyo alang sa Handumanan karong adlawa nagsugod sa kasubo. Ang kasubo nagtigom sa katilingban ug nag-andam kanato alang sa balaang panghitabo nga hinayhinay nga mapadayag. Sa pagduol ni Jesus sa balay, gisugat Siya sa kasubo, apan andam Siya sa paghimo niini nga usa ka balay sa paglaom ug kalipay.
Si Marta, Maria, ug Lazaro mga managsoon ug suod nga mga higala ni Jesus. Si Jesus ug ang Iyang mga tinun-an mibisita sa ilang balay sa makadaghang higayon ug nakadawat sa ilang mahinatagon nga pag-abiabi. Bisan tuod diyutay ra ang nahibaloan mahitungod sa kinaiya ni Lazaro, ang mga kinaiya ni Marta ug Maria mas tin-aw nga napadayag pinaagi sa ilang mga pakig-uban sa atong Ginoo.
Si Marta sagad gihulagway nga abtik sa paglihok, praktikal, ug maabiabihon. Direkta ug dayag siyang mosulti, bisan taliwala sa iyang kasubo, nga nagpahayag sa iyang pagtuo kang Jesus isip “ang Kristo, ang Anak sa Dios.” Ang iyang mga pulong ug binuhatan nagpakita sa usa ka kasingkasing nga adunay lawom nga pagtuo, bisan wala pa niya masabti ang tibuok misteryo nga nagpadayag sa iyang atubangan. Si Maria, sa laing bahin, mas mapamalandongon ug dili kaayo tigpahayag sa iyang gibati. Siya ang milingkod sa tiilan ni Jesus, naminaw sa Iyang mga pulong samtang si Marta nag-alagad. Niining talan-awon sa Ebanghelyo, nagpabilin siya sa balay, lagmit nalunod sa hilom nga kasubo. Apan sa ulahi, sa dihang makatagbo niya si Jesus, siya usab mopahayag sa lawom nga pagtuo ug debosyon—nga mohapa sa Iyang tiilan nga naghilak.
Kining duha ka managsoon nga babaye nagpadayag sa nagkalainlaing mga bahin sa pagkadisipulo: ang paglihok ug ang pagpamalandong, ang pagpahayag ug ang paghilom, ang pag-alagad sa gugma ug ang pagsimba sa kasingkasing. Ang matag usa mitubag kang Jesus sa iyang kaugalingong paagi, ug silang duha gihigugma pag-ayo Niya. Sa samang paagi, gidawat sa atong Ginoo ang atong mga kinaiya, mga kasubo, ug mga kalig-on. Mas susama man kita kang Marta o kang Maria, gidapit kita ni Jesus sa pagduol Kaniya ug sa pagsalig nga Siya mao “ang Pagkabanhaw ug ang Kinabuhi.”
Bisan tuod diyutay ra ang nahibaloan mahitungod kang Lazaro, nahibalo kita nga gihigugma siya pag-ayo ni Jesus. Sa pag-abot ni Jesus sa lubnganan ni Lazaro, natandog pag-ayo ang Iyang kasingkasing: “Ug si Jesus mihilak” (John 11:35). Mao kana ang labing mubo nga bersikulo sa Balaang Kasulatan, apan usa sa labing lawom. Ang pagbanhaw kang Lazaro gikan sa mga patay maoy usa ka pasiuna nga hulagway sa kaugalingong Pagkabanhaw ni Jesus ug usa ka gamhanang timaan sa Iyang diosnong gahom ibabaw sa kamatayon. Si Lazaro nahimong buhing saksi sa gahom ni Kristo, ug sa ulahi ang iyang presensya mismo nakapukaw sa dakong katingala nga tungod niini naglaraw ang mga punoan sa mga saserdote sa pagpatay kaniya (cf. John 12:10–11). Niining paagiha, si Lazaro nagbarog isip usa ka hilom apan masanag nga timaan sa paglaom: usa nga miagi sa kangitngit sa kamatayon ug gitawag paggawas pinaagi sa tingog sa Anak sa Dios. Ang iyang sugilanon nagpahinumdom kanato nga bisan diha sa atong mga lubnganan sa pag-antos, pagkawalay paglaom, o sala, moanhi si Jesus aron tawgon kita paggawas ngadto sa bag-ong kinabuhi.
Kining mga managsoon nagpadayag usab sa pagkatawhanon ni Kristo. Nakighigala Siya kanila, migahin og panahon uban kanila, naminaw kanila, mikaon, midawat sa ilang gugma, ug nakaapekto sa ilang kinabuhi. Pinaagi niining mga managsoon, nakasilip kita sa malumong gugma ni Jesus alang kanato—personal, nag-ugmad og pakig-uban, ug lawom nga tawhanon. Ang ilang balay maoy usa ka dapit diin si Jesus nakakaplag og pahulay ug mga kauban taliwala sa Iyang publikong ministeryo. Ang ilang sugilanon nagpahinumdom kanato nga ang atong Ginoo nagtinguha dili lamang sa atong pagsimba kondili usab sa atong pakighigala. Gusto Niyang mopuyo sa puloy-anan sa atong mga kasingkasing, moambit sa atong mga kalipay ug kasubo, ug mouban kanato sa matag gutlo sa kinabuhi. Sa ilang pagkasuod kang Jesus, kining tulo ka mga santos nagpakita kanato nga ang pagkabalaan dili layo o usa lamang ka ideya, kondili makaplagan diha sa adlaw-adlaw nga kinabuhi, pagkamabiabihon, ug matinud-anong pagtuo.
Pamalandongi karong adlawa ang malumong gugma ni Jesus alang niining balaang pamilya. Tan-awa diha kanila ang imong kaugalingon ug ang imong kaugalingong pamilya dinhi sa yuta. Hibaloi nga si Jesus nagtinguha sa pagpuyo sa imong panimalay, sa pagpakig-uban kanimo sa personal nga paagi, ug sa paghimo sa imong panimalay nga usa ka sangtuwaryo sa Iyang malungtarong presensya. Abiabihon Siya sa pagsulod. Sama kang Marta, alagari Siya uban sa pagkamahinatagon. Sama kang Maria, lingkod sa Iyang tiilan sa mahigugmaong pagsimba. Ug sama kang Lazaro, tugoti Siya sa pagpadasig sa imong espiritu, sa pagpasig-uli sa imong kalag, ug sa pagtawag kanimo paggawas gikan sa bisan unsang naggapus kanimo. Gihimo kining tanan ni Jesus uban sa kalipay—natandog sa lawom nga kaluoy, pagbati, ug gugma alang kanimo.
Akong Ginoo ug diosnong Higala, maingon nga ang Imong Sagradong Kasingkasing natandog sa kaluoy ug balaang kasubo sa kamatayon sa Imong higalang si Lazaro ug sa kasubo sa iyang mga igsoong babaye, mao usab nga ang Imong Kasingkasing natandog sa gugma alang kanako—bisan sa dihang mapakyas ako. Lig-ona ako, hinigugmang Ginoo, pinaagi sa Imong malungtarong presensya diha sa sangtuwaryo sa akong kasingkasing. Hinaot nga ang akong kinabuhi mahimong usa ka puloy-anan nga kanunay Nimong bisitahon ug usa ka dapit sa pagtuo, gugma, ug panaghigalaay. Jesus, ako misalig Kanimo.
Ang Inahan sa mga Tinubos
Handumanan sa Mahal nga Birhen Maria, Inahan sa Simbahan—Lunes human sa Pentecostes
Nagtindog tupad sa krus ni Jesus ang Iyang inahan ug ang igsoong babaye sa Iyang inahan, si Maria nga asawa ni Cleofas, ug si Maria Magdalena. Sa pagkakita ni Jesus sa Iyang inahan ug sa tinun-an nga Iyang gihigugma nga nagtindog didto, miingon Siya sa Iyang inahan, “Babaye, ania ang imong anak.” Unya miingon Siya sa tinun-an, “Ania ang imong inahan.” Ug sukad niadtong taknaa, gidala siya sa tinun-an ngadto sa iyang balay. John 19:25–27
Kagahapon, gisaulog nato ang dakong Solemnidad sa Pentekostes, nga naghandom sa pagbubo sa Espiritu Santo ibabaw sa unang mga tinun-an ug sa pagkahimugso sa Simbahan. Maingon nga ang Dios “mihuyop” og kinabuhi ngadto kang Adan sa paglalang, mao usab nga ang Espiritu Santo, ang Gininhawa sa Dios, naghatag og bag-ong kinabuhi sa Simbahan, ang Lawas ni Kristo. Sa Pentekostes, didto ang Bulahang Birhen Maria, nga nagpakita sa Gasa sa Kalig-on pinaagi sa iyang dili matarog nga pagsalig sa laraw sa Dios.
Ang Kalig-on, usa sa mga Gasa sa Espiritu Santo, naglig-on kanato aron molahutay sa pagbuhat og maayo, ilabina taliwala sa mga pagsulay, pag-antos, o tentasyon. Naglihok kini sama sa usa ka angkla, nga nagkupot kanato nga lig-on panahon sa mga unos sa kinabuhi ug naghiusa kanato sa mas lawom nga paagi ngadto sa Misteryo sa Krus.
Sa dihang gitukod kining handumanan niadtong 2018, matahom nga gipahinumdoman kita ni Kardinal Robert Sarah nga “ang Kristohanong kinabuhi kinahanglang maangkla sa Misteryo sa Krus, sa paghalad ni Kristo sa Bangkete sa Eukaristiya, ug sa Inahan sa Manunubos ug Inahan sa mga Tinubos….” Karong adlawa, gipasidunggan nato siya dili lamang isip Inahan sa Manunubos kondili usab isip atong Inahan—ang Inahan sa mga Tinubos. Pagkalawom nga gasa ang pagpakig-ambit og usa ka espirituhanong inahan uban sa Anak sa Dios! Pinaagi sa iyang inahanong pag-atiman ug pagpangamuyo, gigiyahan kita niya ngadto sa iyang Anak ug gilig-on kita sa atong panaw sa pagtuo.
Ang Ebanghelyo alang sa handumanan karong adlawa nagpahinumdom sa usa sa labing balaang mga talan-awon sa Kasulatan—ang Mahal nga Birhen Maria nga nagtindog sa tiilan sa Krus, nagtan-aw sa iyang diosnong Anak uban sa hingpit nga pagtuo, paglaom, ug gugma. Ang iyang pagkamatinud-anon Kaniya wala gayod matarog. Uban sa inahanong pagpakigbati, nga gipalig-on sa kahupnganan sa grasya, iyang gibati ang Iyang mga kasakit ug giantos uban Kaniya ang Iyang pag-antos hangtod sa kataposan. Bisan tuod anaa kang Jesus ang matag hiyas ug espirituhanong gasa, gitugotan Niya ang Iyang Kaugalingon nga modawat og kusog ug paghupay gikan sa Iyang inahan samtang nagbitay Siya sa Krus.
Kining pagbinayloay sa gugma ug paghinupayay—si Kristo nga nagdawat og kusog gikan sa Iyang inahan samtang nakig-ambit siya sa Iyang pag-antos—nagdapit kanato sa pagdawat niining mao rang gugma, nga magtugot sa inahanong pag-atiman sa atong Mahal nga Inahan sa paghiusa kanato kang Kristo sa mas hingpit nga paagi. Sa dihang milingi si Jesus ngadto sa Iyang inahan ug miingon, “Babaye, ania ang imong anak,” ug ngadto kang Juan, “Ania ang imong inahan,” nakigsulti Siya sa matag usa kanato, nga nagtugyan sa Iyang inahan kanato ug kanato ngadto kaniya. Maingon nga ang Mahal nga Inahan miunong sa iyang Anak sa Iyang pag-antos, siya usab nag-unong kanato, nga nagtudlo kanato sa pagpabiling lig-on sa atong pagtuo, nga nakagamot sa sakripisyo ni Kristo ug gipalig-on sa Iyang presensya diha sa Eukaristiya. Ang Dios nagpalig-on ug naghupay kanato sumala sa Iyang diosnong laraw, nga naglakip sa grasya nga gihatag pinaagi sa mga Sakramento—ilabina sa Eukaristiya—sa mahigugmaong pagpangamuyo sa uban alang kanato, sa pag-alagad sa mga anghel, ug sa talagsaong inahanong pagpataliwala sa Inahan sa Dios, nga atong inahan.
Pamalandongi karong adlawa ang daghang paagi nga ang Dios nagbalaan ug nagpalig-on kanimo alang sa imong misyon. Pinaagi sa Eukaristiya, nahiusa kita sa Krus ni Kristo ug nakadawat sa grasya aron mabanhaw nga madaogon uban Kaniya. Niining panaw, gipalig-on kita sa Mahal nga Inahan, ang Inahan sa Simbahan ug ang Tigpataliwala sa grasya. Maingon nga gipuno sa Espiritu ang Simbahan sa Pentecostes, gipuno usab Niya ang atong mga kasingkasing karon, nga naggiya kanato ngadto kang Maria, kansang gugma ug pagpangamuyo nagpalig-on sa atong pagkadugtong sa iyang Anak ug sa Iyang grasya nga makaluwas.
Inahan sa Simbahan ug Inahan sa Dios, gipuno ka sa Espiritu Santo sa kahupnganan sa grasya ug gihingpit ang matag hiyas diha sa imong mapainubsanong kalag. Ang imong kusog sa pag-antos sa Krus uban sa imong Anak naglakip sa usa ka saad nga kanunay kang mag-unong kanako, magbubo sa imong inahanong pag-atiman ug magpataliwala sa grasya sa imong Anak. Palihog, mahimo ka untang akong inahan karon ug sa kanunay, ug tabangi ako nga mahimong matinud-anong tinun-an sa imong Anak, nga lig-ong nakadugtong sa Iyang Krus ug gibayaw sa Iyang grasya. Inahan sa Simbahan ug Inahan sa mga Tinubos, iampo mo ako. Jesus, misalig ako Kanimo.
Ang Dios Gugma ug Mahigugmaon
Dakong Kasaulogan sa Labing Balaang Trinidad (Tuig A)
Kay gihigugma pag-ayo sa Dios ang kalibotan nga gihatag niya ang iyang bugtong Anak, aron ang matag usa nga motuo kaniya dili malaglag kondili makabaton sa kinabuhing dayon. Kay wala ipadala sa Dios ang iyang Anak nganhi sa kalibotan aron hukman sa silot ang kalibotan, kondili aron ang kalibotan maluwas pinaagi kaniya. Ang motuo kaniya dili hukman sa silot, apan ang dili motuo gihukman na sa silot, kay wala siya motuo sa ngalan sa bugtong Anak sa Dios. Juan 3:16–18
Si San Juan nga Apostol gipaila sa iyang Ebanghelyo ingong “ang tinun-an nga gihigugma ni Jesus,” usa ka tawag nga makita sa makadaghang higayon ug kanunayng nasabtan sa tradisyon sa Simbahan nga nagtumong kang Juan mismo (itandi sa Juan 13:23; 19:26; 20:2; 21:7; 21:20). Sa pagtawag sa iyang kaugalingon nga hinigugmang tinun-an, gipadayag ni Juan ang iyang kasinatian sa kahiladman sa hingpit nga gugma nga iyang nakaplagan diha kang Jesus. Sa pagkatinuod, gihigugma ni Jesus ang tanan—managsama ug walay kinutoban. Apan gilakip ni Juan kining personal nga tawag dili aron moangkon nga gipalabi siya, kondili aron mohatag og personal nga pagpamatuod sa diosnong gugma nga gipadayag diha sa tawhanong kinaiya ni Kristo—gugma nga iyang nasinati mismo ug nga nakapausab sa iyang kinabuhi.
Ang gugma adunay mahinungdanong dapit sa mga sinulat ni Juan—dili lamang sa iyang Ebanghelyo kondili usab sa iyang mga sulat ug sa Basahon sa Pinadayag. Sa iyang Unang Sulat, nga lagmit gisulat alang sa mga Kristohanong katilingban nga iyang natabangan sa pagkabig ug giatiman isip magbalantay, gipahayag ni Juan: “Ang Dios gugma, ug ang nagpabilin diha sa gugma nagpabilin diha sa Dios ug ang Dios diha kaniya” (1 Juan 4:16). Kini usa ka personal nga pagbati ug usa usab ka lawom nga pagpamatuod sa teolohiya. Si Juan nagsulti gikan sa diosnong pagdasig ug sa iyang kaugalingong kasinatian; nakauban niya sa paglakaw ang Gugma nga Nahimong Tawo. Ang pag-ingon nga “Ang Dios gugma” mao ang pagpahayag nga ang gugma dili lamang usa ka butang nga gibuhat sa Dios—ang Dios mismo mao ang gugma. Ang gugma sa Dios dili usa ka pagbati, dili pagkaemosyonal, kondili ang putli, mahatagon sa kaugalingon, ug walay kataposang panaghiusa sa Amahan, Anak, ug Espiritu Santo—usa ka gugma nga nag-una ug labaw sa tanang binuhat.
Kana nga misteryo anaa gayod sa kasingkasing sa Dakong Kasaulogan karong adlawa. Tungod kay ang Dios Gugma sa Iyang kinauyokan gayod, ang gugma kinaiyanhong nagdagayday sa hilabihan nga kadagaya gikan sa Iyang diosnong kinaiya. Ang Dios nahigugma tungod kay Siya Gugma. Ang Ebanghelyo karong adlawa nagpadayag sa labing hingpit nga pagpahayag nianang diosnong diwa: “Gihigugma pag-ayo sa Dios ang kalibotan nga gihatag niya ang iyang bugtong Anak…” Kining walay kataposang gugma sa Trinidad makita diha sa panahon sa dihang gipadala sa Amahan ang Anak, nga gipanamkon pinaagi sa paglandong sa Espiritu Santo diha sa sabakan sa Mahal nga Birhen Maria.
Nganong gihatag man sa Dios ang Iyang Anak? Aron dili kita malaglag kondili makabaton sa kinabuhing dayon. Sa ato pa, aron madani kita ngadto sa mismong kinabuhi sa Dios—ngadto sa panaghiusa sa gugma sa Trinidad. Gitinguha sa Dios nga luwason kita gikan sa silot ug ipaambit kanato ang Iyang Diosnong Paglungtad.
Mao kini ang kinauyokan sa Diosnong Gugma. Mao kini ang Trinidad. Ug mao kini ang kahibulongang pagdapit nga gitanyag sa matag kalag: Ang pagtuo sa Anak mao ang pagsugod sa pagpakig-ambit sa walay kataposang gugma nga walay hunong nga nagdagayday tali sa Amahan ug sa Anak diha sa Espiritu Santo—usa ka gugma nga dili gayod matapos. Gidapit kita nga madala sa gugma sa Dios ngadto sa Gugma Mismo: ang walay kataposang panaghiusa sa Amahan, Anak, ug Espiritu Santo.
Ang Domingo sa Trinidad gigahin diha sa kalendaryo sa Simbahan aron bag-ohon ang atong balaang kahingangha, palawmon ang atong pagsabot, ug pakusgon ang atong pagsimba sa sentrong misteryo sa atong pagtuo: nga ang Dios Usa sa esensya ug Tulo sa mga Persona. Bisan tuod ang matag liturhiya nagpasidungog sa Trinidad—pinaagi sa pag-ampo ngadto sa Amahan, diha sa Anak, pinaagi sa gahom sa Espiritu Santo—kining solemnidad nagdapit kanato sa paghunong ug mas tinuyong pagtutok sa sulodnong kinabuhi sa Dios sumala sa gipadayag kanato. Dili kita nagsaulog sa usa ka abstraktong ideya sa teolohiya kondili sa pagka-Persona sa Dios: ang walay kataposang pagbinayloay sa gugma tali sa Amahan ug sa Anak, nga hingpit nga gipahayag ug sa walay kataposan nagagikan diha sa Espiritu Santo.
Pamalandongi karon ang Labing Balaang Trinidad. Gibuhat kita aron makaambit sa Ilang Kinabuhi ug Gugma. Bisan tuod ang kahingpitan sa Trinidad nagpabiling usa ka misteryo nga dili matugkad sa tawo, dili kini labaw sa mahimo niyang masugatan. Pinaagi sa grasya, pagpadayag, ug panaghiusa diha sa pagpamalandong, ang Dios nagdani kanato ngadto sa Iyang Kaugalingon—dili aron ipatin-aw ang Iyang Kaugalingon, kondili aron bug-os kitang malukop Niya. Saulogon kining adlawa pinaagi sa balikbalik nga pag-ampo sa usa sa labing karaan ug yano nga mga pag-ampo sa Simbahan:
Himaya sa Amahan, ug sa Anak, ug sa Espiritu Santo. Maingon sa sinugdan, karon ug sa gihapon, ug sa mga katuigan nga walay kataposan. Amen! Labing Balaang Trinidad, gihigugma Ko Kamo ug misalig ako Kaninyo!
Ang Dakong Sugo
Solemnidad sa Labing Balaang Trinidad (Tuig B)
Ang napulog usa ka tinun-an miadto sa Galilea, ngadto sa bukid nga gisugo ni Jesus nga ilang adtoon. Sa dihang nakita nilang tanan siya, misimba sila, apan nagduhaduha sila. Unya miduol si Jesus ug miingon kanila, “Ang tanang gahom sa langit ug sa yuta gihatag kanako. Busa, panglakaw kamo ug himoa ninyong mga tinun-an ang tanang nasod, bunyagi sila sa ngalan sa Amahan, ug sa Anak, ug sa Espiritu Santo, ug tudloi sila sa pagtuman sa tanan nga akong gisugo kaninyo. Ug tan-awa, ako ania uban kaninyo sa kanunay, hangtod sa kataposan sa kapanahonan.” Mateo 28:16–20
Ang Ebanghelyo karon, alang sa Domingo sa Trinidad, sagad gitawag nga “Dakong Sugo.” Usa kini sa labing tin-aw nga mga tudling sa Kasulatan mahitungod sa Trinidad. Gipadayag niini ang awtoridad sa Nabanhaw nga Kristo, ang misyon sa Simbahan, ang misteryo sa Bunyag, ug ang buhing presensya sa Labing Balaang Trinidad diha sa kinabuhi sa matag magtutuo.
Ang Ebanghelyo nagsugod sa pagduhaduha sa nahibiling napulog usa ka Apostoles. Kini nga higayon nahitabo kap-atan ka adlaw human sa Pagkabanhaw ni Jesus, ug sulod nianang panahona ang Nabanhaw nga Kristo nagpakita sa Iyang mga tinun-an sa makadaghang higayon, naghatag og kalinaw, nagpakita sa Iyang mga samad, ug nag-abli sa ilang mga hunahuna aron masabtan ang Kasulatan. Ang miaging mga semana napuno sa paspas nga pag-ilis-ilis sa espirituhanong kalipay ug kasubo: gikan sa kalipay sa Domingo sa Lukay, ngadto sa kasubo sa Pasyon, sa kalibog sa Sabado Santo, ug sa dili mahanduraw nga himaya sa buntag sa Pasko sa Pagkabanhaw. Bisan pa niini, bisan karon nga nakita na usab nila ang Nabanhaw nga Ginoo sa Galilea—sa bukid nga Iyang gisugo nga ilang adtoon—misimba sila, apan ang pagduhaduha nagpabilin.
Makatandog kining detalyaha. Nagpadayag kini nga bisan diha sa presensya sa gihimayang Kristo, ang pagtuo dili awtomatikong motungha. Ang hunahuna ug kasingkasing sa tawo sagad magkaluya atubangan sa diosnong misteryo. Apan, imbes badlongon sila, miduol si Jesus. Wala Siya maghulat nga mahingpit ang ilang pagtuo sa dili pa Niya sugoon ang Iyang mga Apostoles. Miduol Siya kanila diha sa ilang kahuyang ug gitugyanan sila sa usa ka diosnong misyon nga molanog sa tibuok kalibotan hangtod sa kataposan sa panahon.
Uban sa “tanang gahom sa langit ug sa yuta,” gisugo ni Jesus ang mga Apostoles sa paglakaw, pagtudlo, ug pagbunyag sa tanang nasod. Pagkadako nga buluhaton alang sa napulog usa ka lalaki nga nakigbisog sa pagduhaduha! Kinahanglan nilang bunyagan ang tanan “sa ngalan sa Amahan, ug sa Anak, ug sa Espiritu Santo.” Kini nga misyon dili lamang usa ka pormula. Tingali kini ang labing dayag nga pagpahayag sa misteryo sa Trinidad nga makaplagan sa mga Ebanghelyo, nga gisulti sa Anak Mismo. Wala moingon si Jesus nga “sa mga ngalan,” kondili “sa ngalan”—usa ra—nga nagpasabot nga ang tulo ka diosnong Persona nag-ambit sa usa ka diosnong esensya. Kining usa ka Ngalan—sa Labing Balaang Trinidad—nga niini gibunyagan ang mga magtutuo, nagtudlo sa walay kataposang panaghiusa sa gugma nga mao gayod ang Ilang Esensya. Ang Bunyag naghinlo kanato gikan sa sala ug naglangkob kanato sa mismong kinabuhi sa Dios nga Usa ug Tulo ka Persona. Usa kini ka espirituhanong pagkatawo pag-usab ngadto sa diosnong panaghiusa.
Sa tradisyon sa Bibliya, ang ngalan labaw pa sa usa ka ilhanan; nagpadayag kini sa usa ka esensya, usa ka misyon, ug usa ka relasyon. Ang pagbunyag sa ngalan sa Amahan, ug sa Anak, ug sa Espiritu Santo mao ang pagdani kanato ngadto sa mismong pagkatawo ug sulodnong kinabuhi sa Dios. Ang Diosnong Ngalan sa Trinidad gibutang sa atong sulod. Pinaagi niining Sakramentoha, giangkon kita sa Amahan nga Iya, gipahiuyon ngadto sa Anak, ug gipuy-an sa Espiritu Santo. Nahimo kitang mga sinagop nga anak sa Amahan, mga sakop sa Lawas ni Kristo, ug mga templo sa Espiritu Santo. Pagkamahimayaon ug labaw-sa-kinaiyahan nga kamatuoran!
Niining Solemnidad sa Labing Balaang Trinidad, pamalandongi karon ang suod nga presensya sa atong Dios nga Usa ug Tulo ka Persona diha sa imong kinabuhi. Ang Trinidad dili usa ka halayong misteryo nga dayegon gikan sa layo, kondili usa ka buhing panaghiusa sa diosnong mga Persona nga miduol kanato ug kansang kinabuhi gidapit kitang mosulod. Kon nakigbisog ka sa pagduhaduha o kalibog—sama sa mga Apostoles—tubaga kini sama sa ilang gibuhat: Simbaha Siya. Gisimba nila si Jesus bisan taliwala sa kawalay kasigurohan. Kinahanglan usab nga mao kana ang atong buhaton. Simba uban sa balaang kahingangha ug pagpasalamat. Bag-oha ang imong tawag sa Bunyag sa pagpuyo diha sa panaghiusa uban sa Amahan, sa Anak, ug sa Espiritu Santo. Lakaw uban sa pagsalig ug kalipay, nga nahibalo nga ang nagsugo sa mga Apostoles mao usab ang nagsugo kanimo karon. Ug sama sa Iyang gisaad sa mga Apostoles, nagsaad usab Siya kanimo nga magpabilin “uban kanimo sa kanunay, hangtod sa kataposan sa kapanahonan.”
Labing Balaang Trinidad, Hingpit nga Panaghiusa sa Gugma, bisan pa sa akong kahuyang, mga sala, ug bisan sa akong mga pagduhaduha, ako nagsimba ug nagdayeg Kanimo. Ikaw, ug Ikaw lamang, ang takos sa tanan kong gugma ug pagsimba. Karong adlawa, akong gibag-o ang akong Bunyag, diin ako nahiapil sa Imong mismong Kinabuhi ug Pagka-Dios. Sa usa ka Diosnong Ngalan sa Amahan, ug sa Anak, ug sa Espiritu Santo, ako nagaampo. Amen. Labing Balaang Trinidad, ako misalig Kanimo.
Ang Labing Dakong Misteryo sa Tanan
Solemnidad sa Labing Balaang Trinidad (Tuig C)
Miingon si Jesus sa iyang mga tinun-an: “Daghan pa Akog isulti kaninyo, apan dili pa ninyo kini maantos karon. Apan kon moabot na siya, ang Espiritu sa kamatuoran, giyahan niya kamo ngadto sa tibuok kamatuoran. Dili siya mosulti gikan sa iyang kaugalingon, kondili isulti niya ang iyang madungog, ug ipahibalo niya kaninyo ang mga butang nga umaabot. Himayaon niya Ako, kay kuhaon niya ang gikan sa Ako ug ipahibalo kini kaninyo. Ang tanan nga anaa sa Amahan Ako usab; tungod niini giingnan Ko kamo nga kuhaon niya ang gikan sa Ako ug ipahibalo kini kaninyo.” Juan 16:12–15
Samtang nagsaulog kita sa Solemnidad sa Labing Balaang Trinidad, gidapit kita sa pagpamalandong sa labing dakong misteryo sa tanan: ang Dios sa Iyang Esensiya. Ang atong Ebanghelyo nagtanyag ug talagsaong tamboanan ngadto sa sulodnong kinabuhi sa atong Dios nga Tulo ka Persona, sumala sa gipadayag ni Cristo. Kini usa ka teksto nga nagdapit sa lawom nga pagpamalandong, diin si Jesus nagsulti dili lamang mahitungod sa umaabot, kondili mahitungod usab sa walay kataposang relasyon tali sa Amahan, Anak, ug Espiritu Santo, ug kon giunsa pagpaambit kanato ang Ilang diosnong panaghiusa.
Gisugdan ni Jesus ang Iyang mga pulong sa usa ka matahom ug misteryosong pamahayag: “Daghan pa Akog isulti kaninyo, apan dili pa ninyo kini maantos karon.” Kining mga pulonga nagtudlo kanato nga ang labing lawom nga diosnong mga kamatuoran—ilabina kadtong mahitungod sa sulodnong kinabuhi sa Dios—dili mga hugpong sa kasayoran nga saulohon, kondili mga misteryo nga gipadayag sa Dios ug gidawat sumala sa atong espirituhanong katakos. Giila ni Jesus nga ang Iyang mga tinun-an dili pa andam alang sa kahingpitan sa pagpadayag. Apan wala Niya sila pasagdi nga walay paglaom. Misaad Siya sa pag-abot sa Espiritu sa Kamatuoran, nga maggiya kanila sa hinayhinay ngadto sa tibuok kamatuoran.
Kining mao gihapong saad gitanyag usab kanato. Ang Espiritu Santo mao ang nagpakaila kang Cristo sa labi pang lawom nga paagi, ug sa pagpadayag sa Anak, gipaila Niya ang Amahan. Ang Espiritu naggiya pinaagi sa paghatag ug kahayag sa pagsabot. Gisulti lamang Niya ang Iyang nadungog, ug sa pagbuhat niini, gipadayag Niya ang hingpit nga panaghiusa tali sa Iyang Kaugalingon, sa Anak, ug sa Amahan. Ang misyon sa Espiritu mao ang paghimaya sa Anak—ug sa paghimaya sa Anak, gihimaya Niya ang Amahan.
Kining relasyon sa usag usa nagpadayag sa usa ka mahinungdanong prinsipyo sa teolohiya: Sa Dios, walay pagkabahinbahin. Sumala sa gitudlo ni Santo Tomas de Aquino, usa sa labing mahinungdanong kinaiya sa Dios mao ang Diosnong Pagkayano. Dili sama kanato, ang Dios wala gilangkob sa mga bahin, mga potensiyalidad, o mga kinaiyang mausab. Ang Dios mao ang Dios; Siya Mao ang Siya; ug dili gayod Siya mausab. Kini mao ang kinauyokan sa Diosnong Pagkayano.
Sa pilosopiya, moingon kita nga ang Iyang Esensiya mao ra gayod ang Iyang Paglungtad ug nga ang matag diosnong kinaiya hingpit nga usa uban sa uban pang mga kinaiya. Ang Amahan dili labaw nga diosnon kay sa Anak; ang Anak dili labaw nga diosnon kay sa Espiritu. Ang Diosnong Esensiya Usa, nga bug-os nga gipanag-iya ug hingpit nga gipaambit taliwala sa tulo ka Persona. Ug bisan pa niini, sulod niining panaghiusa, adunay tinuod nga mga kalainan sa relasyon: Ang Amahan nag-anak, ang Anak gipanganak, ug ang Espiritu Santo nagagikan. Kini mga kamatuoran nga walay kataposan nga naglangkob sa mismong pagka-Dios sa Dios.
Ang Domingo sa Trinidad nagdapit kanato sa pagpamalandong sa diosnong kinaiya sa Dios ug kon giunsa kita pagdani ngadto niini. Isip mga Kristohanong nabunyagan, wala kita magpabilin sa gawas niining misteryo—nagkinabuhi kita sa sulod niini. Pinaagi sa grasya, ang Espiritu Santo nagpuyo dinhi kanato, nagpadayag sa Anak, ug pinaagi sa Anak, naggiya kanato ngadto sa Amahan. Kining kalihokan anaa sa kinauyokan sa espirituhanong kinabuhi. Kon mag-ampo kita diha sa Espiritu Santo, madani kita ngadto sa hunahuna ni Cristo. Kon maminaw kita sa Pulong ni Cristo, atong gidawat ang nagagikan sa Amahan. Ug kon magpabilin kita diha sa Diosnong Kamatuoran, nagpabilin kita diha sa walay kataposang gugma nga naghiusa sa Tulo.
Pamalandongi karong adlawa ang kahibulongang kamatuoran nga gitawag ka dili lamang sa pagtuo sa Trinidad, kondili sa pagkinabuhi usab diha sa panaghiusa uban sa Amahan, Anak, ug Espiritu Santo. Dili kini usa lamang ka abstraktong ideya; kini mao gayod ang pundasyon sa imong pagkatawo ug sa imong padulngan. Pinaagi sa Bunyag, nahimo kang anak sa Amahan; pinaagi sa Eukaristiya, mas hingpit kang nahiusa sa Lawas ni Cristo; ug pinaagi sa Kumpirma, ang kahingpitan sa Espiritu Santo nagpuyo sa imong sulod. Ang Trinidad dili lamang angay tuohan—kinahanglan usab Siyang dawaton ug kinabuhian. Kon bation nimo nga kining misteryo labaw sa imong masabtan, hinumdomi ang mga pulong ni Jesus: “Dili pa ninyo kini maantos karon.” Salig nga ang Espiritu Santo—ang Espiritu sa Kamatuoran—magpadayon sa paggiya kanimo, kon ablihan nimo ang imong hunahuna ug kasingkasing sa tanan nga buot ipadayag ug ihatag sa Dios.
Labing Balaang Trinidad, Usa ka Dios sa Tulo ka Persona, ako nagtuo Kanimo, ako nahigugma Kanimo, ug ako nagsimba Kanimo. Nangayo ako ug pasaylo sa mga higayon nga nakulang ang akong gugma ug pagsimba. Palihog palawoma ang akong katakos sa pag-ila ug paghigugma Kanimo, ug dad-a ako ngadto sa mas lawom nga panaghiusa uban sa Imong sulodnong kinabuhi—nga mahimo akong Imong anak, Amahan, nga magkinabuhi diha Kanimo, ang Anak, ug mapuno Kanimo, ang Espiritu Santo. Jesus, ako misalig Kanimo.
Pange Lingua—Imantala, O Dila
Solemnidad sa Labing Balaang Lawas ug Dugo ni Cristo—Corpus Christi (Tuig A)
Miingon si Jesus sa panon sa mga Judio: “Ako ang buhing tinapay nga mikunsad gikan sa langit; bisan kinsa nga mokaon niining tinapay mabuhi sa walay kataposan; ug ang tinapay nga Akong ihatag mao ang Akong unod alang sa kinabuhi sa kalibotan.” Naglalisay ang mga Judio, nga nagaingon, “Unsaon man niining tawhana paghatag kanato sa iyang unod aron atong kan-on?” Juan 6:51–52
Seguradong nakapakurat sa mga naminaw kang Jesus ang unang higayon nga maisogon Niyang gipahayag nga ihatag Niya ang Iyang unod isip espirituhanong pagkaon. Tin-aw kini sa ilang tubag: “Unsaon man niining tawhana paghatag kanato sa iyang unod aron atong kan-on?” Si Jesus wala moatras ni mopahumok sa Iyang bag-o lang gipahayag. Hinuon, nagsugod Siya og taas ug prangkang pagtudlo, nga gisugdan niining mga pulonga:
“Amen, amen, sultihan ko kamo, kon dili kamo mokaon sa unod sa Anak sa Tawo ug moinom sa iyang dugo, wala kamoy kinabuhi diha kaninyo. Ang mokaon sa akong unod ug moinom sa akong dugo adunay kinabuhing dayon, ug banhawon ko siya sa kataposang adlaw. Kay ang akong unod tinuod nga pagkaon, ug ang akong dugo tinuod nga ilimnon. Ang mokaon sa akong unod ug moinom sa akong dugo nagpabilin kanako ug ako diha kaniya.” (Juan 6:53–56)
Unsa kaha ang imong mahunahuna kon kauban ka sa unang mga nakadungog? Gisultihan kita nga naglalis ang mga tawo, nga nagpakita sa ilang pagkabahinbahin. Sa ulahi, atong mabasa nga ang uban nagbagulbol sa ilang kaugalingon, nga nag-ingon: “Lisod kining pulonga; kinsa may makadawat niini?” Ug makapasubo kaayo nga daghan sa mga tinun-an ni Jesus mibiya Kaniya ug mibalik sa ilang kanhing paagi sa pagkinabuhi (itandi sa Juan 6:60–66).
Bisan pa niining daw kapakyasan ug pagkawala sa mga tinun-an, si Jesus wala mobawi ni mousab sa Iyang pagtulon-an. Hinuon, miatubang Siya sa Napulog Duha ug nangutana kon gusto ba usab silang mobiya. Si Pedro, uban sa katin-aw ug pagtuo, mitubag pinaagi sa usa sa labing lawom nga mga pahayag bahin sa pagk tinun-an sa tibuok Kasulatan: “Magtutudlo, kang kinsa man kami moadto? Ikaw adunay mga pulong sa kinabuhing dayon. Mituo kami ug kombinsido nga ikaw mao ang Balaan sa Dios” (itandi sa Juan 6:67–69).
Sa daghang paagi, ang mga pulong ni Pedro sama ka mahinungdanon alang kanato karon sa kaugalingong mga pulong ni Jesus sa Iyang pagpaila sa Eukaristiya. Ngano man? Kay gipakita ni Pedro kanato kon unsaon pagtubag kon atong masugatan ang mga diosnong misteryo nga lapas sa tawhanong pagsabot. Ang Eukaristiya mao ang usa sa labing mahinungdanon niining mga misteryo.
Nagtuo ka ba sa Eukaristiya? Nagtuo ka ba nga kini tinuod nga unod ug dugo sa Anak sa Dios—Iyang Lawas ug Dugo, Kalag ug Pagka-Dios? Bisan tuod daghan kanato ang nakakat-on niining pagtulon-an sukad sa pagkabata ug midawat niini sa usa ka sukod, diyutay ra ang nakasulod sa giladmon sa misteryo nga atong makita sa matag Misa. Si San Juan Maria Vianney matahom nga namulong bahin sa Eukaristiya, nga nagpadayag sa iyang lawom nga pagtahod niining Gasa: “Kon tinuod natong masabtan ang Misa, mamatay kita sa kalipay.” Ug: “Walay bisan unsa nga sama kadako sa Eukaristiya. Kon ang Dios adunay mas bililhon pa, Iya na unta kining gihatag kanato.” Miingon usab siya: “Pagkatahom gayod niini! Human sa Konsagrasyon, anaa ang maayong Dios sama nga anaa Siya sa Langit.”
Sayon ra ang pagtambong sa Santos nga Misa tungod kay naanad na kita, imbes nga uban sa kalawom sa pagtuo nga naangkon sa mga santos. Apan kanang lawom nga pagtuo kinahanglan mao ang atong tumong. Kinahanglan kitang motuo nga tinuod gayod kitang “mamatay sa kalipay” kon masabtan nato ang Misa.
Ang Solemnidad sa Corpus Christi mao ang tinuig nga pagdapit kanato sa paghunong kadiyot ug pagpamalandong sa atong gituohan—ug kon unsa kita ka debotong motambong sa Misa ug modawat sa Santos nga Komunyon. Gikinahanglan nato kining pahinumdom aron dili magmaluya ang atong pagsimba ug pagtuo.
Pamalandongi karon ang dili matarog nga katin-aw ni Jesus: “Amen, amen, sultihan ko kamo, kon dili kamo mokaon sa unod sa Anak sa Tawo ug moinom sa iyang dugo, wala kamoy kinabuhi diha kaninyo.” Tuohi ang Iyang gisulti. Ang Eukaristiya dili usa ka simbolo; kini ang labing dako nga Diosnong Misteryo dinhi sa yuta. Diha sa Eukaristiya, moluhod kita sa atubangan sa Dios ug mokaon Kaniya—aron mahimo kitang mao ang atong gikaon: ang Mistikal nga Lawas ni Cristo.
Atong tapuson pinaagi sa pag-ampo sa sinugdanang mga berso sa usa ka himno nga gisulat ni Santo Tomas de Aquino sa hangyo ni Papa Urbano IV alang sa bag-ong gitukod nga Pista sa Corpus Christi niadtong 1264—ang Pange Lingua, nga nagkahulogang, “Imantala, O Dila.”
Nagduko kita sa pagsimba,
Tan-awa! Atong pasidunggan ang sagradong Ostiya;
Tan-awa! Sa karaang mga porma nga nangahanaw,
Mas bag-ong mga rito sa grasya ang mipuli;
Ang pagtuo nagpuno sa tanang kakulangan,
Diin ang huyang nga mga igbalati dili makaabot.
Ngadto sa walay kataposang Amahan,
Ug sa Anak nga naghari sa kahitas-an,
Uban sa Espiritu Santo nga nagagikan
Sa matag Usa gikan sa kahangtoran,
Maanaa ang kaluwasan, dungog, panalangin,
Gahom, ug walay kataposang kahalangdon. Amen.
Ang Bag-ong Kordero & Panihapon sa Paskuwa
Solemnidad sa Labing Balaang Lawas ug Dugo ni Cristo—Corpus Christi (Tuig B)
Sa unang adlaw sa Pista sa Tinapay nga Walay Patubo, sa dihang ilang gihalad ang kordero sa Paskuwa, ang mga tinun-an ni Jesus miingon kaniya, “Asa man nimo gusto nga moadto kami ug mangandam aron makakaon ka sa panihapon sa Paskuwa?” Marcos 14:12
Gipaila ni Jesus ang Balaang Eukaristiya atol sa Paskuwa—ang tinuig nga paghandom sa mga Judio sa pagluwas sa Dios sa Iyang katawhan gikan sa Ehipto. Sa Exodo 12, gisugo sa Dios ang matag pamilyang Israelita sa pagkuha og kordero nga walay ikasaway, pag-ihaw niini sa kilumkilom, pagpahid sa dugo niini sa mga haligi ug sa ibabaw nga bahin sa bayanan sa pultahan, ug pagdali sa pagkaon niini uban sa tinapay nga walay patubo ug mapait nga mga utanon. Nianang gabhiona, gipadala sa Ginoo ang Iyang anghel aron patyon ang kamagulangan sa matag panimalay sa mga Ehiptohanon, ug giluwas lamang ang mga panimalay nga gimarkahan sa dugo sa korderong walay ikasaway samtang nagkaon sila sa unod sa kordero.
Nganong gisugo man sa Dios si Moises ug ang katawhan sa pagbuhat niini? Gikinahanglan ba gayod ang dugo aron mahibalo ang anghel kon hain nga mga balay ang iyang laktawan? Dili gayod. Ang Dios wala magkinahanglan sa maong mga timailhan aron molihok. Nan, nganong dihay unang Paskuwa? Kay, sumala sa pagpasabot sa mga eskolar sa Kasulatan, usa kini ka tipolohiya—usa ka simbolikong buhat sa Daang Tugon nga naglarawan daan sa mas dakong katumanan sa Bag-ong Tugon. Ang dugo sa kordero sa Paskuwa nagtudlo daan ngadto sa makaluwas nga Dugo ni Cristo, ang tinuod nga Kordero sa Paskuwa, kansang halad nagluwas kanato gikan sa sala ug sa walay kataposang kamatayon.
Ang Ebanghelyo karong adlawa, diin gitukod ni Jesus ang Balaang Eukaristiya, nagsugod sa pag-ingon: “Sa unang adlaw sa Pista sa Tinapay nga Walay Patubo, sa dihang giihaw nila ang nating karnero sa Paskuwa…” Kini nga detalye tin-aw nga nagbutang sa Kataposang Panihapon sulod sa konteksto sa Paskuwa sa mga Judio. Niadtong tuiga, si Jesus wala lamang magsaulog og usa ka ritwal nga panihapon—Iyang gituman ang kahulogan niini. Iyang gidala ang Paskuwa ngadto sa kahingpitan pinaagi sa pagkahimong tinuod nga Kordero sa Dios nga nagawagtang sa mga sala sa kalibotan. Ingon nga ang dugo sa nating karnero nagluwas sa Israel gikan sa kamatayon, karon usab ang Dugo ni Cristo nagsugod og usa ka bag-o ug walay kataposang kasabotan, nga nagluwas sa tanang motuo gikan sa sala ug sa walay kataposang kamatayon.
Samtang nagsaulog kita karong adlawa sa Solemnidad sa Corpus Christi—ang Labing Balaang Lawas ug Dugo ni Cristo—gidapit kita sa pagbag-o sa atong pagtuo ug gugma sa Balaang Sakripisyo sa Misa. Tingali usa sa labing maayong paagi sa pagbuhat niini mao ang paghanduraw nga anaa kita niini nga Ebanghelyo uban sa mga Apostoles. Ang matag usa kanila natawo ug nagdako isip Judio. Ang ilang pagkatawo isip katawhan nga adunay kaugalingong kultura ug relihiyon naporma palibot sa pakigsaad sa Dios nga gitukod pinaagi kang Moises. Ang tinuig nga panihapon sa Paskuwa nagpahinumdom kanila kon kinsa sila: Sila ang katawhan sa Dios, nga gipalingkawas gikan sa pagkaulipon ug gihatagan sa Yutang Saad.
Sa dihang gisaulog ni Jesus ang Paskuwa uban sa Napulog Duha sa Huwebes nianang semanaha, misulti Siya og mga pulong nga lagmit nakapahingangha kanila: “Dawata kini; kini mao ang Akong lawas,” ug “Kini mao ang Akong dugo sa kasabotan, nga igaula alang sa daghan” (Marcos 14:22, 24). Si Jesus wala magsulti sa mahulagwayong paagi; literal ang Iyang gisulti. Ang Huwebes Santo, Biyernes Santo, ug Domingo sa Pagkabanhaw usa lamang ka buhat nga nagkahiusa—ang pagtukod sa Bag-ong Paskuwa. Tinuod gayod nga nagkaon sila sa unod sa Kordero sa Dios. Ug ang ilang mga kinabuhi, sama sa mga haligi sa pultahan kaniadto, tinuod gayod nga gimarkahan sa Iyang Dugo—dili aron luwason sila gikan sa pisikal nga kamatayon, kondili gikan sa walay kataposang kamatayon.
Bisan tuod wala masabti sa Napulog Duha ang tanan nga gisulti ug gibuhat ni Jesus niadtong Paskuwa, sa misunod nga mga tuig—samtang nagtuman sila sa Iyang sugo nga “buhata kini sa paghinumdom Kanako”—hinayhinay nga gipadayag sa Espiritu Santo kanila ang tibuok kahulogan sa Kataposang Panihapon ug ang suod nga kalambigitan niini sa kamatayon ni Jesus sa Krus. Handurawa ang ilang kahingangha samtang kining balaang mga misteryo anam-anam nga napadayag sa ilang mga hunahuna ug kasingkasing: kon sa unsang paagi ang Kataposang Panihapon mao gayod ang pagtukod sa Bag-ong Kasabotan; kon sa unsang paagi ang pagpikas sa tinapay dili mabulag sa pagkabuak sa Iyang Lawas; kon sa unsang paagi ang kopa nga ilang giambitan mao ang kalis sa Iyang Dugo, nga giula tungod sa gugma. Sa paglabay sa panahon, ilang nasabtan nga sa matag Eukaristiya nga ilang gisaulog, miambit sila sa bugtong, walay kataposang Paskuwa ni Cristo—nga gihimong presente sa sakramental nga porma.
Pamalandongi karong adlawa ang misteryo nga ikaw usab gidapit niining maong balaang kombira—dili lamang aron mahinumdom, kondili aron dawaton ang Kordero nga gipatay, aron mamarkahan sa Iyang Dugo, ug aron mahiusa Kaniya diha sa bugtong hingpit nga Sakripisyo sa gugma. Kini mao ang Sakripisyo sa Misa, sa Kordero sa Dios. Kini mao ang Corpus Christi, nga atong gisaulog karong adlawa.
Jesus, Kordero sa Dios, nagtuo ug nagpahayag ako nga ang Imong makaluwas nga Sakripisyo gihimong presente alang kanako sa matag pagsaulog sa Eukaristiya. Ikaw ang Bag-o ug Walay Kataposang Kordero sa Paskuwa, kansang Dugo nagtimaan sa among mga kalag ug nagpalingkawas kanamo gikan sa walay kataposang kamatayon. Ablihi ang akong hunahuna aron makasabot ug ang akong kasingkasing aron motuo, aron mas hingpit pa gayod akong makaambit niining Balaang Misteryo. Jesus, nagsalig ako Kanimo.
Ang Eukaristiya Mao ang Tanan!
Solemnidad sa Labing Balaang Lawas ug Dugo ni Cristo—Corpus Christi (Tuig C)
Sa nagkahapon na, miduol Kaniya ang Napulog Duha ug miingon, “Palakwa ang panon aron makaadto sila sa kasikbit nga mga baryo ug kaumahan ug makakaplag og kapuy-an ug makaon; kay ania kita dinhi sa usa ka awaaw nga dapit.” Miingon Siya kanila, “Kamo mismo ang mohatag kanila og pagkaon.” Lucas 9:12–13
Mahimong ikaingon nga ang tanan niining kalibotana—gikan sa sinugdanan sa panahon hangtod sa kataposan niini—naglandong daan o nagpakita sa dagway sa Labing Balaang Eukaristiya. Ngano? Kay ang Eukaristiya mao ang Dios. Kini mao ang Lawas ug Dugo, Kalag ug Pagka-Dios ni Jesucristo, ang Mesiyas ug Manluluwas sa Kalibotan. Sanglit kining kalibotana gibuhat sumala sa dagway sa Dios, anaa usab niini ang timaan sa Eukaristiya, nga mao ang labing hingpit nga pagpadayag sa presensya sa Dios taliwala kanato.
Aron mapasabot kanang maisogong pahayag, atong palandongon pag-ayo kon unsa gayod ang Eukaristiya. Ang Eukaristiya mao ang Sakripisyo ug Kombira, ang Tinuod nga Presensya ug Diosnong Komunyon. Kini mao ang handumanan sa Pasyon ni Cristo, ang paghimong presente pag-usab sa Kalbaryo, ug ang pasiuna nga pagtilaw sa langitnong Kombira sa Kasal. Sa Eukaristiya, nagtagbo ang panahon ug ang eternidad, naabli ang Langit, ug ang Dios naghatag sa Iyang kaugalingon sa hingpit kanato ubos sa mapaubsanong mga timaan sa tinapay ug bino. Apan dili kini mga timaan lamang. Sa konsekrasyon, pinaagi sa mga pulong ni Cristo nga gisulti sa pari, ang substansiya sa tinapay ug bino nausab—pinaagi sa transubstansiyasyon—ngadto sa mismong Lawas ug Dugo sa Anak sa Dios. Sa pagkatinuod, dili usa ka simbolo sa grasya ang atong gidawat, kondili ang Magtutuga mismo sa grasya.
Una, kon moingon kita nga ang Eukaristiya mao ang Sakripisyo ug Kombira, makita nato kining misteryo nga gitimaan diha sa kabuhatan mismo. Ang tanang pag-amuma sa kinabuhi pinaagi sa pagkaon nagkinahanglan og usa ka matang sa sakripisyo. Ang mga liso mahulog sa yuta ug mamatay una pa kini makapamunga og trigo; ang mga ubas dugmokon aron makahimo og bino. Kinahanglang pikas-pikason ang tinapay aron mapaambit; ang bunga sa yuta mausab pinaagi sa kamatayon ngadto sa kinabuhi. Sa ingon usab, diha sa Eukaristiya, ang Lawas ni Cristo gibuak ug gihalad, ang Iyang Dugo giula, aron kita mapakaon ngadto sa kinabuhing walay kataposan. Kining sumbanan diha sa kinaiyahan dili sulagma lamang—gilalang kini diha sa kinatibuk-ang pagkahan-ay sa kabuhatan aron maandam kita sa pag-ila ug pagdawat sa Kordero nga gipatay ug karon nagpakaon kanato sa Iyang kaugalingon.
Sa dihang moingon kita nga ang Eukaristiya mao ang Tinuod nga Presensya ug ang Diosnong Komunyon, makita nato nga ang Dios wala mahigugma gikan sa halayo. Ang Pagpakatawo nagdala sa walay kataposang Pulong ngadto sa panahon; ang Eukaristiya nagdala Kaniya ngadto sa atong mismong mga lawas. Dili kini yanong pagkaduol—kini usa ka panaghiusa. Si Cristo nagpuyo dinhi kanato ug kita diha Kaniya. Ang kasuod sa Komunyon mao ang katumanan sa diosnong tinguha nga gipahayag pinaagi sa mga propeta: “Ang Akong puloy-anan maanaa uban kanila; Ako mahimong ilang Dios, ug sila mahimong Akong katawhan” (Ezequiel 37:27). Ang Eukaristiya mao ang labing lawom nga pagpahayag nianang pagpuyo sa Dios dinhi kanato ug sa panaghiusa uban Kaniya—dili usa ka pasumbingay, kondili mistiko ug tinuod.
Sa dihang moingon kita nga ang Eukaristiya mao ang handumanan sa Pasyon ni Cristo, ang paghimong presente pag-usab sa Kalbaryo, ug ang pasiuna nga pagtilaw sa langitnong Bangkete sa Kasal, makita nato ang Krus nga gihimong presente sa atong mga altar, natabonan sa mga timaan, apan hingpit nga buhi diha sa gahom niini sa pagluwas. Sa matag Misa, nagtindog kita sa tiilan sa Krus uban kang Maria ug Juan, samtang ang Halad nga gihimo sa makausa alang sa tanang panahon gihimong presente pag-usab—dili gisubli, kondili gihimong presente pag-usab alang kanato. Sa atong pagdawat sa Kordero nga gipatay, gihatagan kita og pagtilaw sa Langit, og pakig-ambit sa Panihapon sa Kasal sa Kordero. Busa ang Eukaristiya naghiusa sa nangagi, sa karon, ug sa umaabot: ang Halad sa Krus, ang atong Komunyon karon, ug ang himaya nga moabot pa.
Ang Eukaristiya mao ang hingpit nga gugma. Kini mao ang Dios Mismo. Kini ang tinubdan sa atong pagkausab diha kang Cristo, ang atong paglaom sa kinabuhing dayon, ang atong kusog alang sa panaw. Ang Eukaristiya mao ang tanan! Bisan tuod karon natabonan pa ilalom sa mga dagway sa pan ug bino, ang Kordero sa Dios nga gihalad ug nagawagtang sa mga sala sa kalibotan sa umaabot nga adlaw hingpit nga mapadayag. Ang natagong misteryo sa Eukaristiya ipadayag diha sa himaya ngadto sa tanan nga gitugotan nga makaambit sa walay kataposang panan-aw sa Dios.
Pamalandongi karon ang misteryo nga ang mao rang Jesus nga nagpadaghan sa mga tinapay sa kamingawan aron pakan-on ang mga gigutom karon nagpakaon kanimo sa Iyang kaugalingong Lawas ug Dugo. Tuohi kining misteryo. Simbaha Siya. Higugmaa Siya. Ug dawata Siya sa takos nga paagi, kay Siya lamang ang Tinapay sa kinabuhing dayon. Siya lamang ang angay mahimong sinugdanan, kataposan, ug sentro sa imong kinabuhi.
Akong Ginoo sa Eukaristiya, nagaadorar ako Kanimo, nahigugma Kanimo, nagsimba Kanimo, ug mapainubsanong nangamuyo nga sa matag higayon nga dawaton ko Ikaw sa Balaang Komunyon, mosulod Ka sa akong kalag ug lamoyon Mo ako sa hingpit. Ablihi ang akong mga mata aron makakita ug ang akong kasingkasing aron motuo sa tanan nga anaa sa Balaang Misa ug sa Sagradong Ostiya. Palawoma ang among pagtahod niining Labing Balaang Sakramento, ug bahai kami sa Imong kalooy. Jesus, nagsalig ako Kanimo.
Ang Malumong Gahom sa Diosnong Gugma
Dakong Kasaulogan sa Labing Balaang Kasingkasing ni Jesus (Tuig A)
“Duol kamo kanako, kamong tanan nga naghago ug nabug-atan, ug papahulayon ko kamo. Pas-ana ninyo ang akong yugo ug pagkat-on kamo gikan kanako, kay ako malumo ug mapainubsanon og kasingkasing; ug makakaplag kamo og pahulay alang sa inyong kaugalingon…” Mateo 11:28–29
Ang mga pulong nga malumo ug gahom dili kasagarang makita nga magkatupad. Apan sa dihang mamalandong kita sa Balaang Kasingkasing ni Jesus, kining duha ka hiyas nga daw magkasukwahi hingpit nga nagkahiusa sulod sa diosnong misteryo sa gugma ni Cristo.
Sa Tuig B sa siklo sa liturhiya, mabasa nato sa Ebanghelyo ni Juan ang hitabo diin ang usa ka sundalo miduslak sa Balaang Kasingkasing sa atong Ginoo pinaagi sa usa ka bangkaw—“ug dihadiha midagayday ang dugo ug tubig” (Juan 19:34). Karon, sa Tuig A, madungog nato ang usa ka lahi apan nagtakdo nga pagpadayag. Sa Ebanghelyo ni Mateo, giablihan ni Jesus ang Iyang Kasingkasing alang kanato dili pinaagi sa bangkaw sa sundalo kondili pinaagi sa Iyang kaugalingong mga pulong: “Duol kamo kanako…” Sa espirituhanong pagsabot, gidapit kita nga mosulod sa Iyang Kasingkasing—ang mao rang Kasingkasing nga duslakon alang kanato, diin modagayday ang kalooy sama sa suba sa grasya.
Kining mahigugmaon, malumo, ug gamhanang mga pulong labaw pa kaayo sa usa ka maluluy-ong pagtawag nga moduol kita. Kini usa ka diosnong pagdapit sa panaghiusa—sa pagpahulay diha Kaniya, sa pagpuyo diha Kaniya, ug sa labing lawom nga paagi, sa pagkinabuhi sulod sa Iyang Balaang Kasingkasing. Kining Kasingkasing dili lamang usa ka dangpanan, kondili usa ka hudno sa gugma ug kusog nga makapausab.
Ang pagsulod sa Balaang Kasingkasing ni Jesus mao ang pagsulod sa mismong sentro sa gugma sa Dios—usa ka gugma nga malumo ug mapainubsanon, apan usab makagagahom sa tanan ug walay kataposan. Dinhi niining Kasingkasing, dili trono sa yutan-ong gahom ang atong makaplagan, kondili ang trono sa diosnong kalooy. Dili usa ka hari nga nagmando pinaagi sa pagpamugos ang atong makaplagan, kondili ang Hari sa mga hari nga nagdumala pinaagi sa pagsakripisyo sa kaugalingon ug pagkamaluluy-on. Ang Usa nga nagpadayon sa paglungtad sa uniberso nagdapit kanato sa pagpahulay, dili pinaagi sa pagkuha sa atong mga palas-anon, kondili pinaagi sa pagpas-an niini uban kanato ug sa pagbalaan niini pinaagi sa Iyang gugma.
Sa dihang moingon si Jesus, “Pas-ana ninyo ang akong yugo,” wala Siya magpasabot nga makalingkawas kita sa mga paghago sa kinabuhi kondili nga kadtong mga paghago mausab pinaagi Kaniya, uban Kaniya, ug diha Kaniya. Ang yugo nagbugkos kanato ngadto Kaniya. Dili Niya kini ipasangon kanato gikan sa gawas; hinuon, gidapit kita Niya sa pag-ambit sa Iyang kaugalingong yugo—sa paghago uban Kaniya, sa paglakaw uban Kaniya, ug sa pag-antos uban Kaniya. Sa pagbuhat niini, madiskobrehan nato nga ang Iyang dalan mao ang dalan sa lawom nga pahulay ug kalinaw sa sulod sa atong pagkatawo. Ngano man? Tungod kay ang Iyang yugo gihulma diha sa gugma. Ang Iyang palas-anon gaan tungod kay gipas-an kini uban sa grasya.
Ang Balaang Kasingkasing labaw pa sa usa ka tumong sa pagdayeg ug debosyon; kini usa ka puloy-anan alang sa tanan nga nangita og dangpanan, kusog, ug panaghiusa uban sa Dios. Ang pagpahulay sa Balaang Kasingkasing mao ang pagtugyan sa atong sayop nga pagtuo nga igo na ang atong kaugalingon, ang pagtugyan Kaniya sa atong mga kabalaka, ug ang pagsalig sa atong kaugalingon sa hingpit ngadto sa Iyang kabubut-on nga nag-atiman kanato. Kini mao ang pagbiya sa pagpaningkamot nga mag-inusara ug ang pagsugod sa paglakaw nga dungan sa Usa nga Siya Mismo mao ang Dalan, ang Kamatuoran, ug ang Kinabuhi.
Kon magpuyo kita diha sa Balaang Kasingkasing ni Jesus, magpuyo kita nga nahiusa Kaniya, ug magsugod Siya sa paglihok dinhi kanato ug pinaagi kanato. Labaw sa tanan, madani kita ngadto sa Iyang kaugalingong pag-ampo ngadto sa Amahan—ang pag-ampo nga Iyang gihalad sa wala pa Niya ipadayag ang Iyang pagdapit: “Gidayeg Ko Ikaw, Amahan, Ginoo sa langit ug sa yuta…” ug “Ang tanang butang gitugyan Kanako sa Akong Amahan” (Mateo 11:25, 27).
Diha kang Jesus, nagdayeg kita sa Amahan ug nagbalaan sa Iyang ngalan—sa Iyang mismong diwa—nga nagtuman sa unang pangamuyo sa Amahan Namo: “Pagdayegon ang Imong ngalan.” Ug diha kang Cristo, ingon nga mga nagpuyo sulod sa Iyang Balaang Kasingkasing, makasulti gayod kita nga ang tanang butang gitugyan usab kanato: ang kahingpitan sa pagkahimong mga anak sa Dios, ang kabilin sa Gingharian, ug ang kalipay sa pag-ambit sa Iyang misyon sa kalooy. Wala nay mas mahimayaon pa kay niini. Sa atong bahin, kinahanglan lamang natong sundon ang Iyang malumo ug gamhanang sugo: “Duol kamo Kanako…”
Pamalandongi karon ang pagdapit nga gitanyag ni Jesus kanimo. Unsang mga palas-anon ang imong gidala nga buot Niyang pas-anon uban kanimo? Unsang mga kabalaka ang kinahanglan nimong itugyan ngadto sa hudno sa Iyang gugma? Unsay kahulogan alang kanimo sa pagpuyo diha sa Iyang Kasingkasing ug sa pagtugot Kaniya nga magpuyo diha sa imo? Duol Kaniya, ayaw pagduhaduha, ug ang imong mga palas-anon mausab pinaagi sa grasya.
Labing Balaang Kasingkasing ni Jesus, misalig ako Kanimo, nahigugma Kanimo, ug nagsimba Kanimo. Usba ang akong pagsabot sa solemnidad karong adlawa ngadto sa usa ka butang nga labaw pa gayod sa usa lamang ka debosyon—himoa kini nga paagi sa pagkinabuhi. Mosulti ako og “Oo” sa Imong pagdapit, hinigugmang Ginoo, ug moduol ako Kanimo nga walay pagduhaduha. Gaksa ako sulod sa Imong maloloy-ong Kasingkasing ug tudloi ako sa pagkinabuhi nga nahiusa Kanimo matag adlaw. Jesus, misalig ako Kanimo.
Diosnong Gugma nga Gibubo
Solemnidad sa Labing Balaang Kasingkasing ni Jesus (Tuig B)
Apan sa pag-abot nila kang Jesus ug sa pagkakita nga patay na siya, wala nila balia ang iyang mga bitiis, kondili usa ka sundalo ang miduslak sa iyang kilid sa iyang bangkaw, ug dihadiha miagas ang dugo ug tubig. Juan 19:33––34
Hinumdomi nga si Eva gihulma gikan sa kilid ni Adan samtang natulog siya. Sa samang paagi, ang Simbahan—ang Pangasaw-onon ni Cristo—gihulma gikan sa kilid ni Cristo samtang Siya natulog sa kamatayon ibabaw sa Krus. Human misinggit si Jesus gikan sa Krus, “Natuman na,” ug mitugyan sa Iyang espiritu, giduslak sa sundalo ang Iyang Balaang Kasingkasing sa usa ka bangkaw, ug “dihadiha miagas ang dugo ug tubig.” Sulod sa daghang siglo, gipamalandongan sa mga Amahan sa Simbahan kining mubo apan lawom nga higayon sa kasaysayan sa kaluwasan, nga nagtan-aw sa tubig isip tuboran sa Bunyag ug sa dugo isip Balaang Eukaristiya. Sa tingob, nagsimbolo kini sa grasya nga nagsustento sa Simbahan ug nagbalaan sa matag kalag.
Kita, isip mga sakop sa Simbahan, mao ang mga nakadawat niining grasyaha. Sa dihang mabunyagan kita, makadawat kita sa gitawag sa Simbahan nga dili mapapas nga timaan diha sa atong kalag (itandi sa Katesismo sa Simbahang Katolika 1272). Kana nga timaan, o karakter, nagpahiuyon kanato kang Cristo sa dayon ug naghimo kanatong mga sakop sa Iyang Lawas, ang Simbahan. Nagpasabot kini nga ang atong mismong pagkatawo anaa na karon diha Kaniya. Iya kita diha sa usa ka bugkos nga dili mabugto, nga giselyohan sa grasya nga miagas gikan sa Iyang dinuslak nga Kasingkasing.
Sa samang paagi, ang Eukaristiya dili lamang usa ka simbolo sa gugma kondili mao ang mismong tinubdan ug substansiya sa diosnong gugma. Diha sa Labing Balaang Sakramento sa Altar, atong gidawat ang Bililhong Dugo nga miagas gikan sa kilid ni Cristo, uban sa Iyang Lawas, Kalag, ug Pagka-Dios. Ang Balaang Kasingkasing, nga gigikanan niining Dugo, anaa gayod sa matag altar sa matag Misa. Sa pagdawat sa Eukaristiya, dili lamang kita gipakaon, kondili gidani usab kita nga mosulod pag-ayo sa misteryo sa Iyang Kasingkasing. Dinhi kita mosulod sa hudno sa diosnong gugma ug mausab pinaagi Kaniya nga walay gihikaw—bisan ang Iyang kataposang tulo sa dugo—alang sa atong kaluwasan.
Pinaagi niining mga Sakramento, dili lamang kita gipahiuyon kang Cristo, kondili gitawag usab kita sa paglihok nga nahiusa sa Iyang dinuslak nga Kasingkasing, nga mahimong makita nga mga timaan ug mga galamiton sa Iyang gugma ug kalooy sa kalibotan. Bisan tuod ang Balaang Kasingkasing lamang ni Jesus mao ang tuboran nga gigikanan sa sakramental nga grasya, kita, nga nahiusa Kaniya pinaagi sa Bunyag ug sa Eukaristiya, gidapit nga mahimong mga sudlanan nianang mao rang grasya—mga saksi ug mga magdadala sa Iyang diosnong gugma ngadto sa uban.
Isip mga galamiton sa diosnong gugma, gitawag kita sa pagdala sa kalumo sa Kasingkasing ni Cristo ngadto sa mga gikapoy ug nabug-atan. Kinahanglan kitang mosulti og mga pulong sa kalooy ngadto sa makasasala, motanyag og pagkamabination ngadto sa mga nag-antos, ug magpabiling malig-on sa gugma alang niadtong mibati nga gikalimtan o wala higugmaa. Ang matag buhat sa gugma mahimong usa ka gasa sa grasya nga nagaagay gikan sa Balaang Kasingkasing pinaagi kanato, nga nagbag-o sa kalibotan, usa ka kalag matag higayon.
Ang hulagway sa Balaan ug Dinuslak nga Kasingkasing ni Jesus, nga nagbubo og grasya ug kalooy sa kalibotan, usa ka gamhanang talan-awon. Una, naghatag kini kanato og kahupayan samtang modangop kita Kaniya, maghalad og bayad-puri sa Iyang pagkabalaan, ug moabli sa atong kaugalingon ngadto sa kadagatan sa kalooy nga nagaagay gikan sa Iyang kilid. Apan ang atong nadawat dili gayod angay magpabiling natanggong sulod kanato. Dili nato mahimong tipigan alang lamang sa atong kaugalingon ang grasya ug kalooy nga gibubo sa atong mga kasingkasing. Ang pagtutok sa Iyang Kasingkasing usa usab ka pagdapit—usa ka pagtawag—sa pagtugot nga kanang mao rang grasya ug kalooy moagay pagawas gikan sa atong mga kasingkasing. Nga nahiusa kang Jesus, ang atong mga kasingkasing kinahanglang ibubo diha sa gugma: bug-os nga itugyan ngadto sa Amahan diha sa pagsimba ug ihalad nga may pagsakripisyo ngadto sa uban diha sa gugma. Mao kini ang gugma. Mao kini ang Balaang Kasingkasing. Mao kini ang Kasingkasing nga kinahanglan natong puy-an ug nga pinaagi niini kinahanglan kitang molihok.
Pamalandongi karon ang walay kinutobang kalooy nga nagaagay gikan sa dinuslak nga Kasingkasing ni Cristo. Unsa ang imong nadawat gikan Kaniya nga karon Iyang gihangyo nga imong ihatag? Kinsa sa imong palibot ang nanginahanglan og kahupayan, pagkamabination, o sa hilom nga pagpamatuod sa usa ka kasingkasing nga nahiuyon sa Iyang Kasingkasing? Tutoki ang Balaang Kasingkasing, ug tugoti nga ang Iyang gugma mahimong imong kinabuhi. Pagpuyo diha sa Iyang Kasingkasing ug mahimong galamiton sa walay kinutobang kalooy nga anaa niini.
Labing Balaang Kasingkasing ni Jesus, nga gidughang tungod sa akong mga sala, tuboran sa grasya ug kalooy, ako nagsimba Kanimo ug nagpasalamat Kanimo sa gasa sa Bunyag ug sa Labing Balaang Eukaristiya. Daniha ako ngadto sa Imong Kasingkasing, aron magkinabuhi ako nga nahiusa Kanimo ug mahimong matinud-anong galamiton sa Imong gugma nga makapausab sa kalibotan. Jesus, maaghop ug mapaubsanon sa Kasingkasing, himoa ang akong kasingkasing nga sama sa Imo. Jesus, ako misalig Kanimo.
Ang Balaang Kasingkasing sa Maayong Magbalantay
Solemnidad sa Labing Balaang Kasingkasing ni Jesus (Tuig C)
“‘Paglipay uban kanako kay nakaplagan ko na ang akong nawalang karnero.’ Sultihan ko kamo, sa samang paagi adunay mas dakong kalipay sa langit tungod sa usa ka makasasala nga maghinulsol kay sa kasiyaman ug siyam ka matarong nga wala magkinahanglan og paghinulsol.” Lucas 15:6–7
Sa Ebanghelyo karong adlawa, gipadayag ni Jesus kanato ang pagkabalaan sa Iyang Kasingkasing: ang Kasingkasing sa usa ka Magbalantay nga gidughang apan nagmaya, nasamdan tungod sa pagsalikway apan nag-awas sa gugma alang sa mga nawala. Kini nga pagpadayag wala lamang magpakita kanato sa giladmon sa Iyang gugma alang kanato, kondili nagpadayag usab sa giladmon sa gugma nga kita gitawag nga ipakita ngadto sa uban, ilabina sa mga makasasala.
Ang pagbiya ni Jesus sa kasiyaman ug siyam aron pangitaon ang usa ka nawalang karnero hingpit nga naghulagway sa Diosnong Kalooy. Ang Balaang Kasingkasing wala magsukod sa kapuslanan sa mga kalag. Wala Kini magdumot sa kahago nga gikinahanglan aron pangitaon ang mga nawala. Hinunoa, bug-os Niyang gihatag ang Iyang kaugalingon—bisan alang sa usa lamang nga nahisalaag. Sa dihang makaplagan ang usa ka nawalang kalag, si Jesus dili mokasab-an o mopakaulaw niini; Iyang alsahon kana nga kalag, ibutang sa Iyang mga abaga, ug dad-on pauli uban sa kalipay. Mao kini ang hulagway nga gipahimutang sa atong atubangan sa debosyon sa Balaang Kasingkasing ni Jesus: usa ka Kasingkasing nga mogula, mangita, mopas-an, magmaya, ug mahigugma nga walay sukod.
Sa ikanapulog-pitong siglo, usa ka Pranses nga madre sa Orden sa Pagduaw, si Santa Margarita Maria Alacoque, nakadawat og sunodsunod nga mga panan-awon diin gipadayag ni Jesus ang Iyang nagdilaab nga Kasingkasing isip tuboran sa kalooy—nasamdan tungod sa pagkawalay pagtagad sa tawo, apan nag-awas sa kaluoy. Mihangyo Siya nga magtukod og usa ka kapistahan agig pasidungog sa Iyang Kasingkasing sa Biyernes human sa Oktaba sa Corpus Christi ug Iyang gitugyan kaniya ang pagpalapnag niini nga debosyon. Sa samang panahon, si San Juan Eudes nagpasiugda usab sa debosyon sa Balaang Kasingkasing ug misulat og Misa ug Opisyo agig pasidungog niini. Bisan tuod nagsugod ang debosyon sa pipila lamang ka dapit, nakadawat kini sa pagtugot sa Simbahan human sa kamatayon ni Santa Margarita Maria, madasigong gipasiugda ni San Claudio de la Colombière ug sa mga Heswita, ug sa kataposan nakadawat og unibersal nga pag-ila sa dihang gilakip ni Papa Pio IX ang kapistahan sa Kalendaryong Romano niadtong 1856.
Sa kinauyokan niini, kining solemnidad usa ka pagsaulog sa dili mahurot nga gugma ni Cristo—usa ka gugma nga mangita sa makasasala, moantos sa pagsalikway, apan padayon gihapong nagdilaab sa pangandoy nga kita mobalik. Usa kini ka tawag sa paghupay sa Kasingkasing ni Jesus pinaagi sa mga buhat sa pagpasig-uli alang sa mga sala, ilabina isip tubag sa kabugnaw, sakrilehiyo, ug pagkawalay pagtagad. Ug usa kini ka pagdapit sa pagpuyo sulod niana nga Kasingkasing—usa ka hudno sa gugma diin ang atong kaugalingong mga kasingkasing mapadilaab ug mahimong sama sa Iya.
Ang labing maayong paagi sa pagpasidungog sa Balaang Kasingkasing ni Jesus mao ang pagkinabuhi nga nahiusa sa Iyang Kasingkasing. Bisan tuod ang Dios nagtinguha ug takos sa atong bug-os nga pagdayeg ug debosyon, ang Iyang Kasingkasing labing mapasidunggan ug mahupay kon ang atong mga kasingkasing mapahiuyon sa Iyang Kasingkasing—nga maghatag sa samang kalooy nga Iyang gihatag, pinaagi sa tabang sa Iyang grasya.
Hunahunaa kadtong mga nahisalaag. Giunsa nimo sila pagtagad? Unsa ang imong hunahuna bahin kanila? Kasagaran, tungod sa atong tawhanong kinaiya nga nahulog sa sala, may kahilig kita sa pagpanghimantay, sa pagkaiskandalo tungod sa makasasala, sa pagkasuko, ug sa pagdali sa paghukom. Apan dili ingon niini ang pagtagad ni Jesus sa mga makasasala—lakip na kanato mismo. Oo, sa dihang mobarog kita atubangan sa makapahinganghang himaya sa Dios, mapadayag ang Iyang hustisya. Apan kining kinabuhia usa ka panahon sa Diosnong Kalooy—usa ka panahon sa pagdawat ug sa paghatag niini sa hilabihan ka madagayaong paagi.
Kon ikaw o ang usa nga imong gihigugma nahisalaag—bisan layo na kaayo—tugoti nga ang solemnidad karong adlawa magpahinumdom kanimo nga ang panan-aw ni Jesus nagpabiling natumong sa matag nawalang karnero. Dili gayod Siya kapoyon sa pagpangita sa matag usa. Kon nahimo kang dagaang sa imong pagtuo, hibaloi nga ang Iyang Kasingkasing nagdilaab gihapon sa gugma alang kanimo. Kon gibati nimo nga dili ka takos, nahugno, o nawala, hibaloi nga adunay kalipay nga naghulat sa pagbutho sa Langit sa dihang motugot ka nga pas-anon ka Niya pauli. Ang debosyon sa Balaang Kasingkasing dili lamang usa ka porma sa pagkadiosnon—usa kini ka tubag sa diosnong gugma, usa ka gugma nga dili mopahulay hangtod nga makaplagan ka niini.
Pamalandongi karong adlawa kon unsa ka lalom ang pangandoy ni Jesus alang sa imong kasingkasing. Ang Iyang Balaang Kasingkasing dili sirado kondili giablihan pinaagi sa pagdughang, aron walay bisan unsa nga makapugong sa Iyang kalooy. Unsang mga bahin sa imong kinabuhi ang nahisalaag gihapon? Unsang mga samad ang kinahanglang pas-anon sa Iyang mga abaga? Tan-awa ang Kasingkasing nga nagmaya sa imong pagbalik ug kaplagi diha ang imong puloy-anan.
Labing Balaang Kasingkasing ni Jesus, nagdilaab nga hudno sa gugma, nga gidughang tungod sa gugma Kanako, ako nagsimba Kanimo ug bug-os nga nagtugyan sa akong kaugalingon Kanimo. Pangitaa ako kon mahisalaag ako, alsaha ako kon mapukan ako, ug pas-ana ako ngadto sa kalipay sa langit. Hinaot ang akong kasingkasing makahupay sa Imong Kasingkasing pinaagi sa mga buhat sa gugma, pagpasig-uli alang sa mga sala, ug pagsalig. Jesus, maaghop ug mapaubsanon sa Kasingkasing, himoa ang akong kasingkasing nga sama sa Imo. Jesus, ako misalig Kanimo.
Tipiganan sa Diosnong mga Misteryo
Handumanan sa Putli nga Kasingkasing ni Maria
“Anak, nganong gibuhat mo kini kanamo? Ang imong amahan ug ako nangita kanimo uban sa dakong kabalaka.” Ug siya miingon kanila, “Nganong nangita man kamo kanako? Wala ba kamo mahibalo nga kinahanglan anaa ako sa balay sa akong Amahan?” Apan wala sila makasabot sa iyang gisulti kanila. Milugsong siya uban kanila ug miabot sa Nazaret, ug nagmasinugtanon siya kanila; ug ang iyang inahan nagtipig niining tanang butanga diha sa iyang kasingkasing. Lucas 2:48–51
Kini lamang ang tudling sa mga Ebanghelyo nga nagpadayag og usa ka higayon sa natagong kinabuhi ni Jesus tali sa Iyang pagkamasuso ug sa Iyang publikong ministeryo. Sa pagkatinuod, daghan ang balaang mga higayon sulod sa panimalay sa Nazaret. Makaseguro kita nga nasaksihan ni Maria ang dili maihap nga mga timaan sa diosnong himaya bisan sa ordinaryong mga buhat ni Jesus. Apan, pinaagi sa pagdasig sa Espiritu Santo, gilakip ni San Lucas kining piho nga panghitabo. Ngano man?
Bisan tuod sa Langit pa lamang nato kini hingpit nga masabtan, ang paglakip niini nagsulti kanato nga buot sa Dios nga makakat-on kita og usa ka lawom nga kamatuoran gikan niini. Ingong matinumanong mga Judio, ang Balaang Pamilya mobiyahe matag tuig ngadto sa Jerusalem alang sa Paskuwa—ang mao gayong pista diin ilansang si Jesus sa krus mga kawhaan ug usa ka tuig sa ulahi. Human sa pista, mipauli sila uban sa panon sa mga paryente ug mga higala, apan si Jesus, nga dose anyos, nagpabilin sa Templo. Mibiyahe sila si Maria ug Jose sulod sa usa ka tibuok adlaw sa wala pa nila mamatikdi nga wala Siya, nga nagpakita sa ilang dakong pagsalig Kaniya ug sa Iyang kasuod sa Iyang kabanay. Sa dihang ilang namatikdan nga nawala Siya, mibalik sila sa Jerusalem ug nangita sulod sa tulo ka adlaw—usa ka matagnaong timaan sa tulo ka adlaw ni Jesus sa lubnganan.
Usa sa posibleng mga hinungdan nga gilakip kining tudling mao ang pagpadayag og usa ka mahinungdanong kamatuoran mahitungod sa Imakuladang Kasingkasing ni Maria, nga atong gipasidunggan karon. Ang iyang kasingkasing, nga gawasnon sa tanang sala, mao ang kahingpitan sa tawhanong mga kasingkasing. Apan, sa pagkahibalo niyang nawala si Jesus, nakasinati siya og “dakong kabalaka.” Ang Gregong pulong nga gigamit dinhi nagpasabot og lawom nga kasakit sa pagbati o kasubo. Bisan tuod ang “kabalaka” mahimong magpasabot og kahadlok o pagkadili-hingpit, ang kasubo ni Maria usa ka balaang kasubo—usa sa mga Kabulahanan. Ang iyang pag-antos nagpakita sa kahingpitan sa iyang gugma, usa ka lawom nga kasakit sa inahan nga naggikan sa hingpit nga gugma nga putli.
Gisultihan usab kita nga si Maria “wala makasabot” sa gisulti ni Jesus. Wala kini magpasabot nga adunay kakulang sa iyang kalag. Ingon nga mao ang Imakulada Concepcion, si Maria nakabaton sa kahingpitan sa Gasa sa Pagsabot, nga nagtugot sa usa ka tawo sa pagsabot sa diosnong mga kamatuoran. Sumala sa gipatin-aw ni Santo Tomas de Aquino, kining gasaha naghingpit sa atong sulodnong kahimtang sa kalag—usa ka butang nga hingpit nga nabatonan ni Maria: bug-os nga pagpaubos, pagkabukas, ug pagkaandam sa pagdawat sa grasya. Apan wala siya makabaton sa bulahang panan-aw sa Dios dinhi sa yuta; ang Dios nagpadayag lamang sa gikinahanglan alang sa iyang bokasyon. Ang iyang wala pagsabot dili espirituhanong pagkabuta, kondili pagpamalandong nga puno sa balaang katingala sa usa ka diosnong misteryo nga wala pa mapadayag. Niadtong higayona, ang gipangayo sa Dios kaniya mao ang gugma, kasubo, ug pagsalig.
Mao kini ang hinungdan nga, sa pagtapos sa Ebanghelyo karong adlawa, madungog nato: “ug gitipigan sa iyang inahan kining tanang butanga diha sa iyang kasingkasing.” Wala niya isalikway ang wala niya hingpit masabti—gipamalandongan niya kini. Ang iyang Imakuladang Kasingkasing nahimong tipiganan sa diosnong mga misteryo, ug kanang bahandi nagkadako sa paglabay sa panahon samtang nagkalapad ang iyang kasingkasing, nga nagkupot sa matag misteryo samtang kini gipadayag kaniya.
Samtang atong gipasidunggan ang Imakuladang Kasingkasing ni Maria, pamalandongi karong adlawa ang kalawom sa iyang sulodnong kinabuhi, ilabina sa mga higayon sa kasubo, kalibog, ug kahilom. Ang iyang kasingkasing wala malingkawas sa pag-antos, apan giputli kini aron dawaton kanang pag-antosa uban sa hingpit nga gugma ug pagsalig. Sa imong kaugalingong mga higayon sa kabalaka o kawalay kasigurohan, paningkamoti ang pagsundog sa iyang balaang kasubo, sa iyang dili matarog nga pagkabukas sa kabubut-on sa Dios, ug sa iyang mapamalandongong kahilom. Pamalandongi ang diosnong mga misteryo sama sa iyang gibuhat. Tugoti nga ang iyang Imakuladang Kasingkasing motudlo kanimo kon unsaon pag-antos uban sa gugma, pagpangita uban sa pagtuo, ug pagtipig isip bahandi sa paglihok sa Dios sa imong kinabuhi—bisan kon kini natago.
Imakuladang Kasingkasing ni Maria, nga gitusok sa kasubo ug nagdilaab sa gugma, gitugyan ko kanimo ang akong kasingkasing. Kon dili nako masabtan ang kabubut-on sa Dios, iampo ako. Kon mobati ako og kasubo, tudloi ako sa paghalad niini uban sa gugma. Hulmaa ang akong kasingkasing nga mahisama sa imo—putli, mapaubsanon, ug bukas sa Dios sa tanang butang. Inahan nga labing matinumanon, iampo ako, aron kanunay kong tipigan ug pamalandongan ang mga misteryo ni Kristo diha sa akong kasingkasing, sama sa imong gibuhat. Maria, Inahan sa Dios, iampo kami. Jesus, misalig ako Kanimo.
Ang tanang 4 ka tomo anaa sa paperback & eBook nga pormat!

Amazon – Google Play – iTunes – Barnes and Noble – ug uban pa!
