Februari 22: Kiti cha Mtakatifu Petro, Mtume—Sikukuu
Rangi ya Kiliturujia: Nyeupe
Toleo: Kamili – Fupi
Nukuu:
Heri wewe, Simoni mwana wa Yona. Kwa maana mwili na damu havikukufunulia hili, bali Baba Yangu wa mbinguni. Nami nakuambia, wewe ndiwe Petro, na juu ya mwamba huu nitalijenga Kanisa Langu, wala milango ya kuzimu haitalishinda. Nitakupa funguo za ufalme wa mbinguni. Chochote utakachofunga duniani kitafungwa mbinguni; na chochote utakachofungua duniani kitafunguliwa mbinguni. ~Mathayo 16:17–19
Tafakari: Katika Basilika la Mtakatifu Petro huko Roma, wageni huvutiwa mara moja na dirisha kubwa la alabasta kwenye ukuta wa nyuma wa apsidi, linalomwonyesha Roho Mtakatifu katika umbo la njiwa. Chini ya dirisha hilo kuna kiti cha kale cha mbao, kinachoaminika kuwa kilitumiwa na Mtakatifu Petro. Katika karne ya kumi na saba, kiti hicho cha kale kilifunikwa kwa shaba nyeusi na msanii maarufu Bernini, kisha kikawekwa juu ya altare katika apsidi. Kando ya kiti hicho kuna sanamu za Walimu wanne wa Kanisa wa nyakati za mwanzo. Wawili kati yao wanawakilisha Kanisa la Mashariki: Mtakatifu Yohane Krisostomo na Mtakatifu Atanasi. Wawili wengine wanawakilisha Kanisa la Magharibi: Mtakatifu Ambrosi na Mtakatifu Augustino. Watakatifu hawa wakuu wanawakilisha hali ya Kanisa kuwa la ulimwengu mzima, Mashariki na Magharibi, pamoja na umoja wa mafundisho yao ya teolojia na mamlaka ya Askofu wa Roma. Juu ya kiti hicho kuna malaika wawili wanaoshikilia pamoja tiara yenye mataji matatu inayotumiwa na Askofu wa Roma, ikiashiria kwamba yeye ni baba wa wafalme, mtawala wa ulimwengu na Wakili wa Kristo. Katika mkono wake mwingine, kila malaika ameshika ufunguo, unaoashiria mamlaka ya Askofu wa Roma katika mambo ya imani na maadili.
Sikukuu ya leo haiadhimishi tu kiti hicho kama relikwia yenye thamani ya tangu wakati wa Mtakatifu Petro, bali pia inaadhimisha yote ambayo kiti hicho kinawakilisha. Sikukuu hii ilikuwa ikiadhimishwa rasmi huko Roma tangu karne ya nne, lakini ukuu wa Mtakatifu Petro na waandamizi wake ulianza kuheshimiwa tangu wakati Yesu alipomkabidhi Petro utume wake wa pekee.
Katika Injili ya Mathayo 16:13–20, tunapata mazungumzo kati ya Yesu na wanafunzi Wake, ambayo ndiyo msingi wa sikukuu ya leo na wa imani yetu katika mamlaka ya pekee ya Mtakatifu Petro na waandamizi wake juu ya Kanisa zima. Yesu aliwauliza wanafunzi, “[N]anyi mnasema Mimi ni nani?” Simoni akajibu, “Wewe ndiwe Masiya, Mwana wa Mungu aliye hai.” Kufuatia ungamo hilo la imani, Yesu alibadilisha jina la Simoni kuwa Petro, akimwambia, “Nami nakuambia, wewe ndiwe Petro (Petros), na juu ya mwamba huu (petra) nitalijenga Kanisa Langu.” “Petro” kwa Kigiriki ni Petros. Neno la Kigiriki petra linamaanisha mwamba imara uliokita mahali pake, usiotikisika na unaodumu. Kwa hiyo, Yesu alichagua kumfanya Petro kuwa msingi wa mwamba ulio imara, uliokita mahali pake na usiotikisika, ambao juu yake Kanisa lingejengwa na kudumu hadi mwisho wa nyakati. Yesu aliendelea kumwambia Petro kwamba angempa funguo za Ufalme wa Mbinguni, na kwamba chochote ambacho angefunga na kufungua duniani kingefungwa na kufunguliwa Mbinguni.
Inavutia kutambua kwamba mara tu baada ya mazungumzo haya kati ya Yesu na Petro, Yesu anamkemea Petro kwa kuingiwa na hofu baada ya Yesu kusema juu ya kifo Chake kilichokuwa kinakaribia. Akiwa katika Bustani ya Gethsemane, usiku wa kuamkia Mateso ya Yesu yenye kuleta wokovu, Petro anachagua kulala badala ya kukesha na kusali pamoja na Yesu. Kisha, baada ya Yesu kukamatwa, Petro anakana mara tatu kwamba hata anamjua Yesu. Mungu alimchagua mtu mwenye udhaifu na hofu awe msingi wa mwamba wa Kanisa. Hili linaonyesha kwamba nguvu za Mungu hazizuiliwi na wale anaowakabidhi nguvu Zake kama vyombo Vyake.
Baada ya Yesu kupaa Mbinguni, Petro na wenzake wanajazwa Roho Mtakatifu siku ya Pentekoste. Baada ya kupokea kipawa hiki, Petro anakuwa amejiandaa zaidi kwa utume wake. Yeye ndiye wa kwanza kujitokeza kwa ujasiri kuhubiri Neno la Mungu kwa watu wa Yerusalemu. Alisuluhisha migogoro ndani ya Kanisa ilipojitokeza. Akawa askofu wa kwanza wa mji wa Antiokia uliokuwa umehubiriwa Injili karibuni, kisha akachagua kwenda Roma, akawa askofu wa kwanza wa Roma, ambako angekufa shahidi. Hata hivyo, kifo cha Mtakatifu Petro hakikuwa mwisho wa mamlaka yake na utume wake wa pekee. Mtakatifu Lino alimfuata akiwa askofu wa pili wa Roma, kisha Mtakatifu Kleto, Mtakatifu Klementi, na hivyo kuendelea hadi leo.
Kuhusu mamlaka ya papa, Mabaraza ya Vatikano I na II yalithibitisha kwamba papa anapozungumza Ex Cathedra, yaani, “Kutoka kwenye Kiti,” anazungumza kwa mamlaka ya Mtakatifu Petro aliyekabidhiwa mamlaka kamili, ya juu kabisa na ya ulimwengu mzima ya kufundisha na kuongoza. Mafundisho yake yanahusu masuala yote ya imani na maadili, na uongozi wake unaenea ulimwenguni kote. (Lumen Gentium, #22).
Tunapotafakari mamlaka na karama ya kutokukosea ya yule anayeketi katika Kiti cha Mtakatifu Petro, jaribu kuona uwezo huu mtakatifu, anaopewa mtu dhaifu na mwenye dhambi mmoja baada ya mwingine, kuwa tendo la upendo wa Kristo kwa Kanisa Lake. Ni nguvu ya Kristo na upendo Wake wa kimungu vinavyowawezesha watu hawa kulichunga Kanisa, wakilipatia uthabiti, udumifu, uhakika na matumaini. Mapapa wanapokuwa pia watakatifu, tunabarikiwa maradufu. Wasipokuwa watakatifu, Bwana wetu bado anatenda kazi kupitia kwao, akilipatia Kanisa daima msingi wa mwamba linaouhitaji ili kustahimili mambo yote hadi mwisho wa nyakati. Mwombee papa leo. Ahidi kumtii anapozungumza Ex Cathedra, na ujue kwamba umoja wako naye unahakikisha umoja wako na Kristo, ambaye anaongoza kupitia kwake.
Sala: Mtakatifu Petro, ulikuwa mtu dhaifu na mwenye dhambi, lakini Mungu alikukabidhi wajibu mkubwa licha ya kutostahili kwako. Tafadhali uniombee, ili licha ya kutostahili kwangu, niwe tayari kupokea yote ambayo Mungu ananikabidhi, na nitumie vipawa hivyo kwa utukufu Wake na wokovu wa roho. Mtakatifu Petro na waandamizi wako wote walio Mbinguni, niombeeni. Yesu, nakutumainia.
Tafakari imetolewa katika:
Watakatifu na Sikukuu za Mwaka wa Liturujia
Juzuu ya Kwanza–Nne
Masomo ya Ziada:
Watakatifu Wote wa Mwaka wa Liturujia
(Toleo Fupi)
Februari 22: Kiti cha Mtakatifu Petro, Mtume—Sikukuu
Katika Basilika la Mtakatifu Petro huko Roma, wageni hustaajabia dirisha kubwa la alabasta kwenye ukuta wa nyuma wa sehemu ya kanisa yenye umbo la nusu duara, linalomwonyesha Roho Mtakatifu katika umbo la njiwa. Chini yake kuna kiti cha kale cha mbao, kinachoaminika kuwa kilikuwa cha Mtakatifu Petro. Katika karne ya kumi na saba, msanii Bernini alikifunika kiti hicho kwa shaba nyeusi kabla ya kuwekwa juu ya altare. Kukizunguka kiti hicho kuna sanamu za Walimu wanne wa Kanisa la awali: Watakatifu Yohane Krisostomo na Atanasio kutoka Kanisa la Mashariki, na Watakatifu Ambrosi na Augustino kutoka Kanisa la Magharibi. Watakatifu hawa wanawakilisha ueneaji wa Kanisa ulimwenguni kote na umoja wa mafundisho yao ya teolojia na mamlaka ya Askofu wa Roma. Juu ya kiti hicho, malaika wawili wameshikilia tiara ya Askofu wa Roma yenye taji tatu, ikiashiria kwamba yeye ni baba wa wafalme, mtawala wa ulimwengu na Wakili wa Kristo. Katika mkono wake mwingine, kila malaika ameshika ufunguo, ukiashiria mamlaka ya Askofu wa Roma katika masuala ya imani na maadili.
Sikukuu ya leo, iliyokuwa tayari ikiadhimishwa Roma kufikia karne ya nne, inakiadhimisha kiti hicho kama relikwia yenye thamani ya Mtakatifu Petro na kama ishara ya Yesu kuwakabidhi Petro na waandamizi wake mamlaka kuu katika Kanisa.
Msingi wa sikukuu ya leo na wa imani yetu katika mamlaka ya pekee na ya ulimwengu mzima ya Mtakatifu Petro na waandamizi wake unapatikana katika Mathayo 16:13-20. Yesu aliwauliza wanafunzi, “Ninyi mnasema mimi ni nani?” Simoni akajibu, “Wewe ndiwe Masihi, Mwana wa Mungu aliye hai.” Baada ya ungamo hilo la imani, Yesu alibadili jina la Simoni kuwa Petro, akimwambia, “Nami nakuambia, wewe ndiwe Petro (Petros), na juu ya mwamba huu (petra) nitalijenga kanisa langu.” “Petro” kwa Kigiriki ni Petros, likimaanisha jiwe moja linaloweza kuhamishwa. Neno la Kigiriki petra linamaanisha mwamba imara uliokita mahali pake, usioweza kuhamishwa. Yesu alimgeuza Petro kutoka jiwe moja kuwa msingi wa mwamba unaodumu, ambao juu yake Kanisa lingejengwa na kudumu hadi mwisho wa nyakati. Kisha Yesu alimwambia Petro kwamba angempa funguo za Ufalme wa Mbinguni na kwamba chochote ambacho angekifunga na kukifungua duniani kingefungwa na kufunguliwa Mbinguni.
Mara tu baada ya mazungumzo haya, Yesu anamkemea Petro kwa kujiachia ashindwe na hofu baada ya Yesu kuzungumza kuhusu kifo Chake kilichokuwa kinakaribia. Akiwa katika Bustani ya Gethsemane, usiku wa kuamkia Mateso ya Yesu yenye kuleta wokovu, Petro analala badala ya kukesha na kusali pamoja na Yesu. Baada ya Yesu kukamatwa, Petro anamkana Yesu mara tatu. Mungu alimchagua mtu mwenye udhaifu na hofu awe msingi wa mwamba kwa Kanisa.
Baada ya Kupaa kwa Yesu Mbinguni, Petro na wenzake wanajazwa Roho Mtakatifu siku ya Pentekoste. Petro ndiye wa kwanza kujitokeza kulihubiri Neno kwa watu wa Yerusalemu. Alisuluhisha migogoro ndani ya Kanisa la awali. Akawa askofu wa kwanza wa Antiokia, kisha akaenda Roma, akawa askofu wake wa kwanza na hatimaye shahidi. Baada ya kifo cha Petro, Mtakatifu Lino alichukua mamlaka yake na utume wake wa pekee akiwa askofu wa pili wa Roma, kisha Mtakatifu Kleto, Mtakatifu Klementi, na hivyo kuendelea hadi leo.
Mabaraza ya Vatikano I na II yalithibitisha kwamba papa anapozungumza Ex Cathedra, “Kutoka kwenye Kiti,” anazungumza kwa mamlaka kamili, ya juu kabisa na ya ulimwengu mzima ya Mtakatifu Petro ya kufundisha na kuongoza. Mafundisho yake yanahusu masuala yote ya imani na maadili, na uongozi wake unaenea ulimwenguni kote.
Nguvu za Kristo na upendo Wake wa kimungu huwawezesha watu dhaifu na wenye dhambi kulichunga Kanisa, na kulipatia uthabiti, uwezo wa kudumu kwa muda mrefu, uhakika na matumaini. Mapapa wanapokuwa pia watakatifu, tunabarikiwa maradufu. Wasipokuwa watakatifu, Bwana wetu bado anatenda kazi kupitia kwao, akiendelea kulipatia Kanisa msingi wa mwamba ambao linauhitaji ili kustahimili mambo yote hadi mwisho wa nyakati.
Mtakatifu Petro, ulikuwa mtu dhaifu na mwenye dhambi, lakini Mungu alikukabidhi jukumu kubwa. Tafadhali uniombee, ili licha ya kutostahili kwangu, niwe tayari kupokea yote ambayo Mungu ananikabidhi na nizitumie karama hizo kwa utukufu Wake na wokovu wa roho. Mtakatifu Petro na waandamizi wako wote walio Mbinguni, niombeeni. Yesu, nakutumainia.